So'nggi xabarlar

Sahifalar: 1 2 [3] 4 5 6 7 8 ... 10
21
Жаборил алайҳис салом
   Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламга ваҳий олиб келиб турган муқарраб фаришта – Жаброил алайҳис салом билан биринчи дафъа учрашганлари ҳақида мўтабар “Нурул яқин” асарида (Муҳаммад Хузарий) шундай ёзади:
   Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам бир мунча озуқаларини олиб, Ҳиро ғорида ўзлари ёлғиз оталари – Иброҳим алайҳис салом динида ибодат қилиб бир неча кечаларни ўтказар эдилар. Бу ҳолат гоҳо ўн кеча, баъзан ундан ҳам кўплаб давом этар эди.
   Егуликлари тугаб қолса, Хадича разияллоҳу анҳунинг олдига бориб яна шунча озуқа олар эдилар.
Ниҳоят ҳақ кун келди. Жаноб саллаллоҳу алайҳи васаллам одатларига кўра тоғда, Ғиро ғорида турибдилар. Бир маҳал бир киши кўринди.
-   Хушхабар, эй Муҳаммад! Мен Жаброилман. Сиз бу уммат учун аллоҳнинг элчисисиз!
   Кейин:
-   Ўқинг, - деди.
-   Мен ўқишни билмайман, - жавоб бердилар сарвари коинот саллаллоҳу алайҳи васаллам. Чунки у зот саллаллоҳу алайҳи васаллам аввал ўқишни ўрганмаган уммий эдилар. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг ухлаганларида ўраб оладиган наматлари бор эди. Жаброил алайҳис салом ўша билан ўраб қаттиқ қисди. Кейин қўйиб юбориб:
-   Ўқинг! – деди.
-   Мен ўқишни билмайман! – дедилар.
-   Иккинчи бора қаттиқ қисиб:
-   Ўқинг! – деди.
-   Мен ўқишни билайман! – дедилар яна. Учинчи бора қисиб, яна қўйиб ушбу оятларни ўқиди:
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبّكَ الَّذِى خَلَقَ(1) خَلَقَ الإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ(2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الاْكْرَمُ(3) الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ(4) عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ(5)
Яъни: “Яратган Роббинг номи билан ўқи. У инсонни алақдан яратди. Ўқи! Ва Роббинг энг карамлидир! У қалам билан илм ўргатгандир. У инсонга у билмаган нарсани ўргатди”. (Алақ. 1 – 5)

Тарихчиларнинг иттифоқ қилишларича шундан сўнг ваҳий келиши бир қанча муддат, ишончли ривоятларга кўра қирқ кун тўхтаб қолди. Расули акрам саллаллоҳу алайҳи васалламнинг ваҳийга ташналиги ортиб борди. Ташналик шунчалик даражага етдики, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар сафар тоғ бошига чиқсалар Аллоҳнинг Холиқ билан халқ ўртасида элчи бўлишликларини ирода қилароқ тухфа қилагн буюк неъматидан жудо бўлиб қолаётгандек бўлиб, ўзларини маломат қилар эдилар. Лекин фаришта: “Сиз ҳақиқатан Аллоҳнинг элчисисиз” деганидан хотирлари жам бўлиб, Аллоҳ вужудга дин нурини зоҳир қилиши илинжида учрашув томон азм қилар эдилар.
Ниҳоят, қайтадан ваҳий келди. Бир маҳал осмондан овоз келиб қолди. Муборак нигоҳларини кўтардилар. Қарасалар, Хирода келган фаришта осмион ва ер ўртасида ўтирибди. Ўтган сафарги қилган муомаласини эслаб қўрқиб кетдилар. Уйга келиб:
-   Мени ўраб қўйинглар! – дедилар. Шунда Аллоҳ таоло ушбу оятларни нозил қилди:
يأَيُّهَا الْمُدَّثّرُ(1) قُمْ فَأَنذِرْ(2) وَرَبَّكَ فَكَبّرْ(3) وَثِيَابَكَ فَطَهّرْ(4) وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ(5) وَلاَ تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ(6) وَلِرَبّكَ فَاصْبِرْ(7)
   “Эй бурканиб ётган! Тур ва огоҳлантир! Ва Роббингни улуғла! Ва кийимингни покла! Ва азоб(сабабчиси)дан четлан! Ва кўп (иш)қилган бўлсанг ҳам, миннат қилма! Ва Роббинг учун сабр қил!”
   
   Жаброил алайҳис салом билан бўлган илк учрашув шундай бўлган. Кейинчалик фаришта инсон суратида ҳам келиб турган. Ҳатто баъзи саҳобалар ўз кўзлари билан кўрганлари ривоят қилинган.

126 - حدثنا مخلد بن مالك قال حدثنا أبو زهير عبد الرحمن بن مغراء قال حدثنا الفضل يعنى بن مبشر قال سمعت جابرا يقول : جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه و سلم يستعديه على جاره فبينا هو قاعد بين الركن والمقام إذ أقبل النبي صلى الله عليه و سلم ورآه الرجل وهو مقاوم رجلا عليه ثياب بيض عند المقام حيث يصلون على الجنائز فأقبل النبي صلى الله عليه و سلم فقال بأبي أنت وأمى يا رسول الله من الرجل الذي رأيت معك مقاومك عليه ثياب بيض قال أقد رأيته قال نعم قال رأيت خيرا كثيرا ذاك جبريل صلى الله عليه و سلم رسول ربي ما زال يوصينى بالجار حتى ظننت أنه جاعل له ميراثا
   Жобир ибн Абдуллоҳ разияллоҳу анҳу айтади:
   "Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам илгари жаноза намози ўқиладиган ўринда оқ кийим кийган бир киши билан рўбарў ўтирган вақтларида бир одам ўз қўшнисидан кўраётган зулмдан шикоят қилгани кeлиб, мақоми Иброҳим билан Рукни Ямоний ўртасида ўтирдида:
   "Эй Аллоҳнинг расули! Ота-онам сизга фидо бўлсин, ёнингиздаги оқ кийим кийган киши ким эди?" - дeб сўради.
   Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
   "Сен уни кўрдингми?” дедилар. У:
   “Ҳа”, деди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
   “Сeн кўп яxшиликларни кўрибсан. У Жаброил саллаллоҳу алайҳи ва саллам  эди. У Раббимнинг элчиси, мeнга қўшничилик ҳақида шунчалар васият қилдики, ҳатто мeн қўшнига ҳам мерос қилинармикин деб ўйладим", дедилар". (Адабууд мфрад)
   
Улуғбек қори Йўлдошев
22
Xorijdagi o'zbeklarim / Ürümchi Metrosi
« So'nggi javob muallifi Cehkuon 02 Noyabr 2018, 19:10:36 »
Men Shinjyang Ürümchide olturimen, men we yaxshi dostum(sawaqdashim) 2018.10.28-de birge Ürümchi Metrosini olturup kördimiz, biz Sekkiz Qewet(Xitayche: Balou) Bekitidin Xelq'ara Ayroport Bekitige barduq, andin uyerdin qayttuq.
Ürümchi Metrosi chertyozhde sekkiz yoli bar, emma hazir peqet Birinchi Yolning Sekkiz Qewet-Xelq'ara Ayroport qismi echildi, keler yil Birinchi Yolning barliq bekitliri echilish mumkin.
Bir waqitta quriwatqan Metroliri: Lanzhou Metrosi(Gansu), Jinan Metrosi(Shandong), Changzhou Metrosi(Jiangsu), Xuzhou Metrosi(Jiangsu), Nantong Metrosi(Jiangsu), Wenzhou Metrosi(Zhejiang), Shaoxing Metrosi(Zhejiang), Taiyuan Metrosi(Shanxi), Hohhot Metrosi(Ichki Mongghul), Wuhu Metrosi(Anhui), Luoyang Metrosi(Henan)
Ürümchi Metrosining bekitliri:
Üchtash(Santunbei/Santunbei)
Shinjyang Uniwersiteti(Xinjiang Daxue/Xinjiang University)
Döngköwrük(Erdaoqiao/Erdaoqiao)
Aqquwuq(Nanmen/Nanmen)
Tugideng(Beimen/Beimen)
Shinshing Kochisi(Xinxing Jie/Xinxing Street)
Yekenköl Meydani(Nanhu Guangchang/Nanhu Square)
Yekenköl Shimaliy Yoli(Nanhu Bei Lu/Nanhu North Road)
Wangjyalyang(Wangjialiang/Wangjialiang)
Sekkiz Qewet(Balou/Balou)
Shinjyang Kutupxanisi(Xinjiang Tushuguan/Xinjiang Library)
Jungyinggung(Zhongyinggong/Zhongyinggong)
Shyawshigu(Xiaoxigou/Xiaoxigou)
Tömür Yol Idarisi(Tielu Ju/Tieluju)
Tenterbiye Merkizi(Tiyu Zhongxin/Sports Center)
Ösümlükler Baghchisi(Zhiwu Yuan/Botanical Garden)
Mehman Kütüsh Yoli Eghzi(Yingbin Lu Kou/Yingbin Road Crossing)
Üch Ish Meydani(Sangong/Sangong)
???(Xuanrendun/Xuanrendun)
???(Dadiwopu/Dadiwopu)
Xelq'ara Ayroport(Guoji Jichang/International Airport)
(Chünki alghan resimler roshen emes, Xuanrendun Bekiti we Dadiwopu Bekitining uyghurche ismi bilmeymiz)
(Nurghun beketning uyghurche ismi ikki bar, biri en'eniwi uyghurche isim, biri xitayche isim)
Andin resimlerni bu mawzuning üstige ewetimen.
23
Umumiy / Javob: Bu site ocha olasiz mi?
« So'nggi javob muallifi Cehkuon 02 Noyabr 2018, 17:25:24 »
Emm...Endi ochdim, bu yerning interneti yomonroq mumkin, raxmat sizlarga
24
Umumiy / Bu site ocha olasiz mi?
« So'nggi javob muallifi Cehkuon 02 Noyabr 2018, 17:02:10 »
https://www.eduportal.uz/
Men hozir Shinjongda, bir oy buruni bu site o'qiy oldim, biroq bugun men bu site ocha olmayman, nima uchun?
men ilgari VPN bilan u ochganman, lekin VPN bilan mu ocha olmayman, hozir qanday qilishim kerak?
25
Podshohning ikki maslahatchisi bor ekan: Ali va Vali. Bir kuni podshoh ularning qaysi biri aqlliroq ekanligini sinab ko'rmoqci bo'libdi. Podshoh maslahatchilariga aytibdi: "Men ikki musbat butun son o'yladim. Ularning ko'paytmasi 60 dan kichik. Ko'paytma nechaligini faqat Aliga, u sonlarning yig'indisini esa faqat Valiga aytaman", debdi-yu, Alining qulog'iga ko'paytmani, Valining qulog'iga esa yig'indini aytibdi. "Shu sonlarni toping", debdi podshoh. Birinchi bo'lib, Ali "Men bu sonlarni topolmayman", deya tan olibdi. Shunda Vali "Men ham avval ulrni topolmas edim, lekin Alining topolmaslikka tan berganidan keyin, endi men ularni topdim", debdi. "Unday bo'lsa, men ham endi ularni topdim", debdi Ali. Podshoh ikkala maslahatchining ham donoligiga tan bergan ekan.
          Qani Siz ham shu sonlarni topishga xarakat qilib ko'ringchi? Ehtimol podsho sizga ham qoyil qolar.
       
    Savolning javobi 2 va 3. Podshoh Alining qulog'iga 6, Valinikiga 5 degan
26
Namoz / Жума
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 29 Oktyabr 2018, 10:49:31 »
Хафтанинг улуғ куни
Жума кунини улуғлаш бизларга Аллоҳ таоло томонидан ато этилган бир иноятдир.
   إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُواْ فِيهِ وَإِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
“Шанба фақат у тўғрисида ихтилоф қилганлар зиммасига юкланди, холос. Албатта, Роббинг қиёмат кунида улар орасида ихтилоф қилган нарсалари ҳақида ҳукм чиқарур”.
“Наҳл” сурасининг ушбу оятининг тафсирида бу ҳақда шундай дейилади:
 لا شك أن الله تعالى شرع في كل ملة يوماً من الأسبوع يجتمع الناس فيه للعبادة فشرع تعالى لهذه الأمة يوم الجمعة لأنه اليوم السادس الذي أكمل الله فيه الخليقة واجتمعت فيه وتمت النعمة على عباده,
“Шубҳасизки, Аллоҳ таоло ҳар бир миллатга хафтанинг бир кунида инсонлар жамланинг ибодат қилишини жорий қилган. Бу умматга жума кунини ихтиёр қилди. Чунки жума Аллоҳ хилқатни мукаммал қилган олтинчи кундир. Бу кунда барча махлуқот яралиб, бандаларга ато қилинган неъмат тамомига етган.
ويقال: إن الله تعالى شرع ذلك لبني إسرائيل على لسان موسى فعدلوا عنه, واختاروا السبت لأنه اليوم الذي لم يخلق فيه الرب شيئاً من المخلوقات الذي كمل خلقها يوم الجمعة فألزمهم تعالى به في شريعة التوراة
Айтибдиларки, Аллоҳ таоло Бани Исроилга ҳам Мусо алайҳис салоим тилидан шу кунни улуғлашни жорий қилган. Лекин улар жума куни бутун махлуқотнинг яралиши камолига етгандан сўнг Тангри таоло бошқа нарсани яратмаган кун деб, ўзларига шанбани ихтиёр қилишди. Шундан сўнг Аллоҳ таоло уларга Таврот орқали шу куннинг ибодатини буюрди”. (Ибн Касир тафсири)
Аллоҳ таоло бу умматга ҳам жума кунининг ибодатини фарз қилди:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِي لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
Яъни: “Эй иймон келтирганлар! Жума куни намозга нидо қилинганда, Аллоҳнинг зикрига шошилинг ва савдони қўйинг. Агар билсангиз, бу ўзингиз учун яхшидир”.
Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло саодат асрида ҳаёт кечиришлари учун танлаб олган зотлар – Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг асҳоблари эса, яҳудийларга ўхшаб “Эшитдик ва осий бўлдик” демасдан чин имон ила “Эшитдик ва итоат қилдик” дейишлари самараси ўлароқ, Бани Исроил саркашликлари туфайли маҳрум бўлган, Аллоҳ Ўзи солиҳ бандалари учун ихтиёр қилган жума кунини улуғлашлик бу умматга қиёматга қадар жорий бўлиб қолди. (Алҳамдулиллоҳ. Разияллоҳу анҳум ажмаъин)

Улуғбек қори Йўлдошев. Асака т. “Холид ибн Валид” жоме масжиди ходиими.
27
Oila va jamiyat / Javob: ISLOMDA oiladagi muomala
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 25 Oktyabr 2018, 11:58:46 »
Хотининг вазифалари
Қайси оилада Исломий аҳкомларга қанчалик риоя қилинса, оила аъзолари қайси дин ёки миллатга мансуб бўлишлигидан қатъий назар, шунчалик турмуш фаровонлиги барпо бўлади. Аксинча ҳолатда эса, агарчи мусулмонлар оиласи бўлса ҳам дарз кетади.
Шунинг учун оила масъулиятини чуқур ҳис қилган ҳолди. Оила қургувчилар ўзига яраша тайёрганрлик қилишлари керак. Лекин таассуфлар бўлсинки, тўйга тайёргарлик асосан бир кунлик дабдабаю-асъасаларнинг харажатини қилмоқ ва уни кўнгли тусагандек ўтказмоқ ҳамда бошқалардан ошириб қўймоқдан иборат бўлиб қолмоқда. Ҳамма ҳам шундай қиляпти деб бўлмайди, балки кўпчилик деймиз.
Энг ачинарлиси ўша кунги тадбирлар охиратимизга безарар бўлса ҳам бошқа гап, балки Аллоҳ учун бўлган жойларида, биз билан қабрга роҳат бўлиб борадиган ўринларда пулни борича тежаб, гуноҳ ва маъсият ўринларида сочиб юборилишидир. Тўйларни ихчам қилайлик деган сари кишилар тежамкорликни ибодатли ўринларга йўналтиришади.
Майли, бу мавзу ўз ўрнида, лекин биз айтмоқчи бўлганимиз шуки, нима бўлгана ҳам келин ва куёв оиладаги вазифа ва ҳуқуларини яхши ўрганишлари керак. Шундагина оила дарз кетишининг олди олинган бўлур эди. Бу ҳақда доимий равишда китоб ва қўлланмалар битилиб келган. Ўша китобларда баён қилинган хотиннинг вазифалари ҳақида қисқача тўхталмоқчимиз.
Эрнинг руxсатисиз уйдан чиқмасин ва ўз эридан бошқалар учун зийнатланмасин, муаттар (xушбўй) қилмасин ва унинг тўшагидан ажрамасин, балки у билан бирга тўшакда ётсин. Эрининг олдига у xоҳламайдиган, у ёмон кўрган кишиларни киргизмасин. Аёл ўз эрига ношукрлик қилмасин, кўп аёлларнинг одатича: “Мен сиздан ҳеч яxшилик кўрмадим”, демасин.
Кийимларини ўз эрининг уйидан бошқа жойга қўймасин.
Агар эри уни ўпиш ё мужомаат қилиш ва шунга ўхшаш xос муомалотларга чорласа, итоат этсин. Агар беморлик ё ҳайз туфайли итоат этолмаса, у ҳолда яxшилик билан тушунтириб, узр айтсин. Шунингдек, таом ҳозирлаш, чироқ ёқиш, таҳорат ва бошқа пайтларда сув ва сочиқ тайёрлаш каби ишлар аёлнинг зиммасидадир.
Агар аёлнинг моли бўлса, эрига миннат қилмасин. Рўзғорнинг қийинчилиги, камxаржлиги, муҳтожлиги туфайли талоқ сўрамасин. Эрига ғазабланиб, аччиқланиб боқмасин, зарда қилмасин. (Оила ва никоҳ рисоласи. Фазлуддин Иқроруддин. зиёуз.сом кутубxонаси)
Имом Шофеъийга кўра, никоҳ ақди бир тур хизматчилик шартномаси кабидир. Шу сабабли хотин эрга итоат этиши керак. Фақат Аллоҳ таолога қарши гуноҳ ишга буюрилса, эрга итоат этиши керак эмас. Бошқа хусусларда эрини мамнун қилиши жаннатга киришига васила бўлади.
Расулуллоҳ (с.а.в.) марҳамат этадилар:
«Эри ўзидан рози бўлган ҳолида ўлган аёл жаннатга киргай». (Термизий Умму Саламдан (р.а.) ривоят қилган).
Айтишларига караганда, бир одам саёҳатга чиқди. Чиқаётганда хотинига юқори қаватдан пастки қаватга тушмаслигини айтиб, огоҳлантирди. Пастки қаватда отаси яшарди. Отаси хасталанди. Аёл Расулуллоҳга (с.а.в.) элчи юбориб, отасининг ёнига тушишга изн сўради.
Расулуллоҳ (с.а.в.) марҳамат этадилар:
«Эрга итоат этиш ва аҳдга содиқ бўлиш, вафо қилиш керак».
Бу орада отаси вафот этди. Уни дафн қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ (с.а.в.) ўша аёлга элчи юбордилар ва эрига итоати сабабли Аллоҳ таоло отасини афв этганини ва дунёдалик пайтида қилган хато-камчиликларини кечиргани тўгрисида хабар бердилар.

Қамариддин Шарофутдинов. Асака т. "Имом Абу Юсуф" жомеъ масжиди имом хатиби
28
Oila va jamiyat / Javob: Инсон қадри
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 25 Oktyabr 2018, 11:54:53 »
Аёл ҳақида Ислом ва Ғарб
Бугунги кунда бутун инсоният англаб етдики, Ислом дини аёл зотининг шаънини доимо улуғлаб келган. Фақат айрим маънавияти саёз кимсаларгина асл инсоний қадриятни англамаганлигидан буни фаҳмламайди.
Улар аёл шаъни оёқ ости бўлиб, ташланди ҳолга келишини ҳуррият деб ҳисобласа, ундай маънавий қашшоқ кимсаларга сўз ҳам хайф. Аёл зоти латиф хилқат эканлигидан уларнинг аврат аъзоларини авайлашни Ислом дини тарғиб қилса-ю, буни ғариб Ғарб зулм деб ҳисобласа, бу уларнинг ҳақиқатан ғариблиги. Уларнинг дунёқарашига йўл қўйиб берилса, жинсий эркинликни ҳақиқий ҳуррият деб баҳолашурлар. Бизлар эса, АЛҲАМДУЛИЛЛОҲ, МУСУЛМОНЛАРМИЗ!
Бизларнинг йўлбошчимиз  аёл номини улуғлаш, унинг шаънини кўтариш, хотин-қизларнинг ҳуқуқини белгилаб беришда фақат Ислом умматигагина эмас, балки кишилик жамиятига ибрат ва намуна бўлганлар. У зотдан ривоят қилинган ҳадисни бир эсланг:
«Ўз хотинига меҳр-шафқатли бўлган кишилар ораларингиздаги энг яхши кишилардир”.
Пайғамбар алайҳиссаломдан «Нимани яхши кўрасиз?» деб сўрашганида: «Аёлни, хушбўй нарсаларни ва намозни», деб жавоб қайтарганлар.
Пайғамбар алайҳиссаломнинг аёллари ҳам у зотга нисбатан чексиз ҳурмат, садоқат, итоат, муҳаббат намуналарини кўрсатишди. Биринчи завжалари Хадичаи Кубро қабиланинг энг бообрў, бадавлат, насабли ва гўзал аёлларидан эди. Бу оқила аёл Муҳаммад алайҳиссаломнинг тўғри сўз, ҳалол, хушҳулқ ва ростгўйликлари туфайли ўзи совчи қўйиб, у зотга турмушга чиқди. Бутун бойлигини, меҳр-мурувватини қўш-қўллаб тутди.
У зотнинг Ислом динини ёйиш йўлидаги машаққат-азобларига шерик бўлди, қийин кунларда юпанч, далда берди, чинакам сафдош ва сирдош бўлди. Кенжа завжалари ҳазрати Оиша разияллоҳу анҳо Пайғамбар алайҳиссаломдан энг кўп ривоят қилган сафдошларидан бўлдилар. У зотнинг кўрсатма ва даъватларини Ислом умматига ёйишда энг кўп жонбозлик қилдилар.
Пайғамбар алайҳиссаломнинг қизлари Фотимаи Заҳро ҳам имом Ҳасан ва Ҳусайнлардай табаррук инсонларни ҳаёт берган, тарбиялаган энг олийжаноб аёл сифатида тарих қатларига муҳрланганлар.
Аммо жаҳолат ва куфр ҳукмрон бўлган замонларда аёлнинг ҳолига вой эди. Унга бир буюм, эркакларнинг кўнгилхуши сифатида қараларди. Исломгача бўлган араб дунёсида қиз фарзандларни тириклай кўмиш одат тусига кирганди. Аёлларни чўри сифатида олиб сотишарди, танфурушлик қилиб, пулини хожасига топширишга мажбурлашар, хотинлари сонини кўпайириб, уларни хўрлашар, зулм кўрсатишар эди.
Ҳатто, ўзини анча маданиятли ва ҳур фикрли санаган Ғарб оламида ҳам аёлларнинг ҳолига маймунлар йиғларди. Унга бир хизматкор ёки бир буюм сифатида қараларди. “Шайтоннинг урғочиси”, деган номлар билан камситиб, хўрлашарди. Ҳатто, Ғарб мамлакатларидан бирининг парламенти “Аёлни инсон, деб ҳисоблаш керакми-йўқми?” деган масалани муҳокама қилган экан.
Насроний олимлар эркакларни йўлдан оздиргувчи, болаларни ямламай ютувчи бу дунёни “аёл дунё”, деб таърифлаган эканлар. Аммо Ислом қонунлари асосида яшай бошлаган ўлкаларда аёлнинг мавқеи ошди, шаъни улуғланди, ҳуқуқи кенгайди. Унинг жамиятдаги ҳуқуқлари ҳақида гапирмай қўяқолайлик, ҳатто, оиладаги ҳуқуқларининг кенглиги ва адолатпарварлиги ҳозирги Ғарб тадқиқотчиларини ҳам ҳайратга соляпти.
Ислом шариатига кўра, эркак хонимининг рўзғор, кийим-кечак, емак-ичмак соҳасидаги барча сарфу-харажатларини, эҳтиёжларини зиммасига олади, унинг рухсатисиз Ҳажга ҳам кетолмайди, агар аёли болани эмизишни хоҳламаса, бу ишга бошқа аёлни пулга ёллайди, хонимига яхши муомалада бўлиб, унинг нуқсон-айбларини, сирларини яширади ва ҳоказо.
Ҳа, булар барчаси аёлга зулм эмас, балки уларнинг қадрини улуғлашдир.
(Фойдаланилган манба: “Аёл мукаррамдир. Фотимахон Сулаймон қори қизи. зиёуз.cом кутубхонаси)

Баҳодиржон Сулаймонов. Асака т. "Файзобод" жоме масжиди имом хатиби
29
Islom / Javob: Islomiy axloq
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 25 Oktyabr 2018, 11:51:27 »
Иллат
Маълумки, ўз жонига қасд қилиш нафақат Ислом дини таълимотларида, балки бошқа дин вакиллари таълимотларида ҳам оғир гуноҳ саналади. Ҳар қандай соғлом тафаккур ҳам бу ишни қоралайди. Дунёдаги барча жамият вакиллари ўз жонига қасд қилишга қарши чор ва тадбирлар кўришади. Чунки бу ишдан инсонга наф етмайди, балки ҳам шахс учун, ҳам жамият учун иллат етади. Бу иллатнинг энг содда ва хатарли тури – тезда чора кўрилмаса жамиятдаги кўплаб иродаси заиф кишиларга тезлик билан тарқалиб кетиши.
Мазкур дарднинг келтириб чиқарувчи энг асосий омилларидан бири ёшларимизнинг ҳаёт ҳақидаги тушунчасининг саёзлиги, ҳаётни енгил-елпи кинолар орқали тасаввур қилиши, жумладан, миллий қадриятларимиз ҳамда Ислом дини таълимотларидан йироқлашиб кетишлик ҳам бунинг бош сабабларидан бири ҳисобланади. Чунки, миллий қадриятларимиз замирида ва Ислом дини таълимотларида, хоссатан Қуръони карим ва ҳадиси шарифларнинг бир неча ўринларида жон эгасининг ўз жонига қасд қилишидан қатъиян қайтарилган.
Инсон онгига таъсир этувчи телвидения ва матбуотларда бу борада омманинг фикрини тўғри йўналтироладиган фикрларни олға суриш керак, токи бу маълумотлар инсонни ҳаётда ўз ўрнини топишга кўмак берадиган оқилона билимларни ўзида ҳосил қилишга ёрдам берсин. Зеро, инсоннинг оқилона билимлари унга хато йўлни англаш имконини бериб, беҳуда фикрлардан иборат шайтон васвасасидан халос бўлишига ёрдам беради. Ана шундай оқилона билимлар мажмуасининг энг мукаммали Ислом дини асоси бўлган Қуръони карим ва ҳадиси шарифда баён қилинган кўрсатмалар ҳисобланади. Чунки, Ислом динида бошга мусибат етганда, унга сабр-тоқат билан бардош беришга чақирилади.
Пайғамбаримиздан ворид бўлган ҳадисларда ўз жонига қасд қилишнинг оқибатлари аниқ баён этилади. Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в.) бу ҳақда шундай огоҳлантирадилар: “Кимки, ўз жонига темир билан қасд қилса, жаҳаннам оташида унинг қорнига ўз қўлидаги темири билан абадий азоб берилади. Ким заҳар ичиб ўз жонига қасд қилса, жаҳаннам оташидан абадий ҳўплаб-ҳўплаб ичкизилади. Ким ўзини тоғдан ташлаб ўлдирса, у абадий жаҳанамга улоқтирилади.”
Собит ибн Заҳҳокдан ривот қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в.) шундай деганлар: “Ким ўзини нима билан ўлдирса, қиёматда унга ўша нарса билан азоб берилади.”
Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан шундай ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Инсон туғилганда шайтон унинг қалбига ўтирувчидир, агар у ақлини ишлатса ва Аллоҳни зикр қилса шайтон чекинади (яъни, ноумид бўлур), агар (Аллоҳни зикридан) ғофил қолса шайтон унга васваса қилур”. Имом Бухорий ривояти.
Салафи солиҳлар Иброҳимдан, у киши ибн Авндан ривоят қиладилар: “Кўнгилга (қалбга) келадиган нарса икки хил бўлади: Малак (Фаришта)нинг қалбга келтирадиган нарсаси ва шайтоннинг қалбга келтирадиган нарсаси. Агар Фариштанинг қалбга келтирадиган нарсаси бўлса, Аллоҳга ҳамду сано айтиб, унга шукр қил ва агар шайтоннинг макру маломати бўлса ундан сақлангин. У васвасадан паноҳ сўрагин”.
(манба: “Бидъатчи, адашган ва адаштирувчи фирқаларга раддиялар китоби”.Шайх Абу Мутиъ Макҳул ибн Фазл Насафий).

Холиқов Анваржон. Асака т. "Пастки Қурама" жоме масжиди имом хатиби
30
Islom / Javob: Islomiy axloq
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 25 Oktyabr 2018, 11:48:57 »
Қарз ҳақида қисқача
   Банда ҳаёт экан, жамият аъзолари билан доимий алоқада бўлишга муҳтож. Бу алоқалар моддий ва маънавий эрур. Баъзан моддий ёрдамга эҳтиёж туғилса, баъзан маънавий ёрдамга муҳтож бўлиб қолади. Кимдир тасалли берса анча кўнгли кўтарилади.
   Моддий алоқалар ичида кўпроқ учрайдигани қарз олди-бердиси ҳақида ҳам бир оз тушунча эга бўлиб қўйиш керак. Чунки бунинг ҳам ўзига яраша шартлари бор. Ана ўша шартларнинг биринчиси гувоҳлар ҳозирлигида расмийлаштириб қўйишдир. Бу ҳақда Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло Бақара сурасида батафсил баён қилган:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُب بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلاَ يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللّهَ رَبَّهُ وَلاَ يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئاً فَإن كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهاً أَوْ ضَعِيفاً أَوْ لاَ يَسْتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُواْ شَهِيدَيْنِ من رِّجَالِكُمْ فَإِن لَّمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاء أَن تَضِلَّ إْحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى وَلاَ يَأْبَ الشُّهَدَاء إِذَا مَا دُعُواْ وَلاَ تَسْأَمُوْاْ أَن تَكْتُبُوْهُ صَغِيراً أَو كَبِيراً إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِندَ اللّهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلاَّ تَرْتَابُواْ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوْاْ إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلاَ يُضَآرَّ كَاتِبٌ وَلاَ شَهِيدٌ وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّهُ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
Яъни: “Эй иймон келтирганлар! Маълум муддатга қарз олди-берди қилган вақтингизда, уни ёзиб қўйинг. Орангизда бир ёзувчи адолат билан ёзсин. Ҳеч бир ёзувчи Аллоҳ билдирганидек қилиб ёзишдан бош тортмасин. Бас, ёзсин ва ҳақ зиммасига тушган киши айтиб турсин, Роббига тақво қилсин ва ундан ҳеч нарсани камайтирмасин. Агар ҳақ зиммасига тушган киши эси паст, заиф ёки айтиб тура олмайдиган бўлса, унинг валийси адолат билан айтиб турсин. Эркакларингиздан икки кишини гувоҳ қилинг. Агар икки эр киши бўлмаса, ўзингиз рози бўладиган гувоҳлардан бир эр киши ва икки аёл киши бўлсин. Иккови(аёл)дан бирорталари адашса, бирлари бошқасининг эсига солади. Ва чақирилган вақтда гувоҳлар бош тортмасинлар. Кичик бўлса ҳам, катта бўлса ҳам, муддатигача ёзишингизни малол олманг. Шундоқ қилмоғингиз Аллоҳнинг ҳузурида адолатлироқ, гувоҳликка кучлироқ ва шубҳаланмаслигингиз учун яқинроқдир. Магар ораларингизда юриб турган нақд савдо бўлса, ёзмасангиз ҳам, сизга гуноҳ бўлмас. Олди-сотди қилганингизда, гувоҳ келтиринг ва ёзувчи ҳам, гувоҳ ҳам зарар тортмасин. Агар (аксини) қилсангиз, албатта, бу фосиқлигингиздир. Аллоҳга тақво қилинг. Ва Аллоҳ сизга илм беради. Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зотдир”. (Бақара. 282)
   Шунингдек, қарз беришнинг ҳам, олгандан сўнг ўз вақтида дарҳол қайтаришнинг ҳам ўзига яраша фазилатлари бор.
Бировга қарз бериш садақа беришдан афзалдир. Бу ҳақда Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:
«Бир кишининг муҳтожга қарз бериши садақа беришидан ўн саккиз даража афзалроқдир».
Қарз олган киши бошдан қайтаришга ниятли бўлиши шартдир. Уч ҳолатда қарз олмоқ учун мурожаат қилинади:
1. Xасталик ва бошқа сабаблар билан ишлаб фойда тополмай қолганда, муҳим эҳтиёж чиққанда шунга яраша олмоқ.
2. Рўзғор, оила камчилигини бутламоқ учун.
3. Уйланмоқ учун етарли тайёргарлик кўрилмаган ҳолда.
Бу уч ҳолатда Аллоҳ қулнинг вакили ва ёрдамчиси бўлади. Бундай кишига Аллоҳ ёрдам ваъда қилган. (Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий. зиёуз.cом кутубхонаси)
Собит Баноний Анас ибн Молик олдиларида эди. Шунда Анас (р.а.) Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг айтган гапларини эсладилар.
"Аллоҳ таоло банданинг уч ҳолатда олган қарзига кафил бўлади: Биттаси – гуноҳга тушиб қолишда қўрқиб, уйланишлик учун қарз олган бўлса, сўнг шу қарзи тўлай олмай, вафот этса, Аллоҳ таоло унинг қарзини қиёмат куни адо этишга кафил бўлади. Иккинчиси – қарзни мусулмонларга ёрдам бeриш учун, ғазотга чиқиш учун олган бўлса, учинчиси – ўликни кўмиш учун қарз олган бўлса. Аллоҳ таоло уларнинг қиёмат кунидаги даъвогарларини рози қилади". (Танбeҳул ғофилин. Ал-Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Абдураззоқ Фармонов. Асака т. "Сиддиқ ҳожи" жоме масжиди имом хатиби
Sahifalar: 1 2 [3] 4 5 6 7 8 ... 10