So'nggi xabarlar

Sahifalar: 1 2 3 4 5 [6] 7 8 9 10
51
Islom / Javob: Islomiy axloq
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 19 Mart 2019, 14:32:41 »
  ИБРОҲИМ ХАЛИЛУЛЛОҲ
Қуръони Каримда исми шарифи кўп зикр қилинган зотлардан бирлари Иброҳим алайҳиссаломдир, десак муболаға қилмаган бўламиз. У зотнинг муборак исмлари каломи илоҳийда олтмиш тўққиз марта зикр қилинган экан.
Иброҳим алайҳиссаломнинг қиссалари ҳам Қуръони Каримда энг кўп келтириладиган қиссалардандир. «Бақара», «Марям», «Анкабут», «Наҳл», «Нисо», «Анъом», «Зарият» ва бошқа сураларда Иброҳим алайҳиссалом ҳақларидаги ояти карималарни тиловат қиламиз.
Шунингдек, каломи илоҳийнинг алоҳида бир сураси ҳазрати Иброҳим алайҳиссалом номлари билан аталишини ҳам таъкидлаб ўтмоғимиз лозим.
Албатта, Қуръони Каримда Иброҳим алайҳиссаломга бунчалик катта эътибор берилиши бежиз эмас.
Зотан, у зот Халилур Роҳман, Анбиёлар отаси, Улул азм пайғамбарларнинг бири, ҳам яҳудийлик, ҳам насронийлик, ҳам Исломда катта мартаба соҳиби бўлган зотдирлар. Иброҳим алайҳиссалом пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг катта боболаридирлар. (siyrat.uz)
Иброҳим алайҳис саломни Халилуллоҳ деймиз. Халилуллоҳнинг маъноси Аллоҳнинг дўсти демакдур. Қурони каримда Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳис саломни дўст тутгани ҳақида оят бор:
وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لله وَهُوَ مُحْسِنٌ واتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفاً وَاتَّخَذَ اللّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلاً
Яъни: “Яхшилик қилувчи бўлган ҳолида юзини Аллоҳга таслим қилган ва Иброҳимнинг тўғри динига эргашган кимсанинг динидан ҳам яхшироқ дин борми? Ва Аллоҳ Иброҳимни дўст тутган эди”. (Нисо. 125)
Аллоҳ таоло нима учун Иброҳим алайҳис саломни дўст тутгани ҳақида бир қанча ривоятлар бор. Шулардан бирида ривоят қилинишичабир пайтлар Иброҳим алайҳис саломнинг юртига қурғоқчилик етган экан. Шунда бошқа бир юртда яшайдиган дўстиникига борган. Уларда ҳосил яхши бўлиб озиқ-овқат сероб бўлганлигидан бир қанча озиқ-овқат сўради. Аммо дўсти бермади. Умидсиз ҳолда юртига қайтар экан қумлик жойга етганда, уйга борсам қуруқ келганимни кўриб хафа бўлишмасин деб, хуржунларига қум тўлдириб олди.
Етиб келгач чарчаб, ухлаб қолди. Бир маҳал уйғониб қараса димоғига нон ҳиди урилди. Бу қайси ундан ёпилганини сўраган эди “Дўситнгизникидан олиб келган ундан қилдик”, ‒ деб жавоб беришди.  Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳис саломни ноумид қилмасдан хуржундаги қумларни унга айлантириб қўйган эди. Буни фаҳмлаган  Иброҳим алайҳис салом: “Дарҳақиқат, у Дўстимдан ‒ Аллоҳ таолодан”, ‒ деди.

Сардор Худоёров. Асака т. “Бобожон қори” масжиди имом хатиби
52
Islom / Javob: Islomiy axloq
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 19 Mart 2019, 13:41:21 »
Фитна ва фасод
Одам фарзанди дунёга келар экан, у ер юзида фитна фасод тарқатиш ва ҳаром қон тўкиш учун эмас, балки яратган Парвардигорни таниш ва она заминни обод қилиш учун яралганини унутмаслиги керак. Ҳолбуки Аллоҳ таоло ер юзида Одам алайҳис саломни халифа қилишни ирода қилганида фаришталар: "Унда фасод қиладиган, қон тўкадиган кимсани қилмоқчимисан?” деганлар. Бу ҳақда Бақара сурасининг 30-оятида баён қилинган:
وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ
“Эсла, вақтики Роббинг фаришталарга: "Мен ер юзида халифа қилмоқчиман", деди. Улар: "Унда фасод қиладиган, қон тўкадиган кимсани қилмоқчимисан? Ва ҳолбуки, биз Сенга тасбиҳ, ҳамд айтиб ва Сени улуғлаб турибмиз", дедилар. У: "Мен сиз билмаганни биламан", деди”.
Ислом дини инсонларни доимо эзгуликка, гўзал хулққа, раҳм-шафқатга буюради. Бунинг акси ўлароқ бузғунчилик, зулм ва зўравонликнинг барча кўринишларини қатъий қоралайди ҳамда ундан қайтаради. Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади:
“Албатта, Аллоҳ адолатга, эзгу ишларга ва қариндошга яхшилик қилишга буюради ҳамда бузуқчилик, ёвуз ишлар ва зулмдан қайтаради” (Наҳл сураси, 91-оят).
Шафқатсизлик, қотиллик ва тинч аҳоли устига кўплаб кулфатларни солишни мақсад қилиб олган террорчилик ҳаракатлари ислом ва иймон тақозосига буткул тескари ҳаракат бўлиб, муқаддас динимизда бундай ишлар аллақачон “гуноҳи кабира” (ҳалокатга олиб борувчи улкан гуноҳ) деб белгилаб қўйилган.
Шунга қарамасдан, айрим шахс ва гуруҳлар ўзларининг қабиҳ ниятларини амалга ошириш учун террорчилик ҳаракатларини содир этиб, бу қилмишларини исломий шиорлар билан буркашга уринаётир. Бу эса, аслида уларнинг дин душманлари эканлигини англатади. Чунки улар бу ишлари билан Исломни ёмонотлиқ қилишни ва мусулмонларни обрўсизлантиришни истайдилар. Ҳолбуки, динимизда халқларнинг осойишталиги ва хавфсизлигига раҳна соладиган бундай ўзбошимчаликлар мунофиқларнинг амали сифатида баҳоланади:
وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ * وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيِهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللّهُ لاَ يُحِبُّ الفَسَادَ
“Одамлар ичида дунё ҳаётидаги гапи сени ажаблантирадиганлари бор. У қалбидаги нарсага Аллоҳни гувоҳ ҳам қилади. Ҳолбуки, у ашаддий хусуматчидир. Ва бурилиб кетганда, ер юзида фасод учун ҳамда экин ва наслни ҳалок қилиш учун ҳаракат этади. Ва ҳолбуки, Аллоҳ фасодни хуш кўрмас” (Бақара. 205).
Ислом таълимотларига кўра бир мусулмоннинг қони ноҳақ тўкилиши дунёнинг завол кетишидан оғирроқ саналади. Бу тўғрида жаноб Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар:
أبيه عن عبد الله بن عمرو أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لزوال الدنيا أهون على الله من قتل رجل مسلم
Яъни: “Аллоҳнинг наздида дунёнинг завол бўлиши бир мусулмон кишининг қатлидан енгилроқдир”. (Абдуллоҳ ибн Амр разияллоҳу анҳудан имом Термизий ривояти)
(фойдаланилган манба: fargonaziyo.uz.)

Бахтиёржон Хайитбоев. Асака т. "Мулла абдулазиз" жоме масжиди имом хатиби
53
Oila va jamiyat / Javob: "Bugungi kun" muammosi
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 16 Mart 2019, 10:41:21 »
ИСРОФДАН САҚЛАНИНГ
Динимиз таълимотида мол-дунё Аллоҳ таоло томонидан инсонларга берилган неъматлардан бири сифатида қаралади ва у дунё ҳаётидаги зийнатлардан бўлиб ҳисобланади. Ҳалол йўл билан покиза мол-дунё тўплаб яхши ва савобли ишларга сарфлаш, ўзи ва жамиятга фойда келтириш эса айни ибодат саналади. Аллоҳ таоло бизларни ҳалол покиза емоққа таклиф қилади:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلاَلاً طَيِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ
Яъни: “Эй, одамлар, ердаги ҳалол-пок нарсалардан тановул қилингиз”. (Бақара. 168)
Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва саллам кўплаб ҳадиси муборакларида мол-мулкни бекорга зое қилмасликка чорлаганлар.
“Аллоҳнинг нозу неъматларидан хоҳлаганча еб-ичинглар, хайру эҳсон қилинглар, кийиниб ясанинглар, лекин исрофгарчилик ва манманликка йўл қўймангизлар!” (имом Аҳмад ва ибн Можа ривоятлари)
Имом Журжоний мол-мулкни керакли ўринларда нафақа қилишда чегарадан чиқишни исроф,  деб таърифлаган.
Имом Суфён Саврий (р.а)  бундай дейди: “Аллоҳ тоатидан чиқиб қилинган озгина нафақанг исрофдир”.
Шу каби Абдуллоҳ ибн Аббос шундай марҳамат қилган: “Ўринсиз жойга қилинган бир дирҳам нафақа исрофдир”.
Шу боисдан ҳам Ислом шариати исрофни ва ҳар бир исрофгарни қоралайди.
Ҳақ субҳонаҳу ва таоло ҳам бандаларни исрофдан қайтарган.
يَا بَنِي آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
“Эй, Одам болалари! Ҳар бир масжид (намоз) олдидан зийнатларингиз (пок кийимларингиз)ни (кийиб) олингиз! Шунингдек, еб-ичингиз, (лекин) исроф қилмангиз! Зеро, У исроф қилувчиларни севмагай”. (Аъроф. 31)
Аллоҳ таоло нафақа қилишда ўртача йўл тутиб, бахиллик ҳам  исрофгарлик ҳам қилмаганларни  мақтаб, бундай дейди:
وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَاماً
“Улар эҳсон қилганларида исроф ҳам, хасислик ҳам қилмаслар, (тутган йўллари) бунинг ўртасида – мўътадилдир”. (Фурқон. 67)
Исроф деганда фақат маблағ, ёки бойлик ёки мол-мулкни ноўрин жойларга совуриш тушунилмайди. Қимматли вақтни беҳуда кетказиш,фойдали ишларга сарфламаслик ҳам айни исрофдир. Куч-қувват ва салоҳиятни эл-юртга ёки ўзига фойда келтирмайдиган нарсаларга йўллаш ҳам исрофдир.
Ишлаб  меҳнат эвазига топилган мол-мулк ва дунёни  беҳуда йўллар билан ноўрин жойларга сарфлаш ва исроф қилиш қаторига қўша-қўша қимматбаҳо машиналар, кийимлар, шоҳона кошоналарга эга бўлиш, қарзу қаволалар қилиб серҳашам, дабдабали тўй ва маърака қилиш ҳам киради. Натижада улар ўзлари билмаган ва кутмаган ҳолда ғам-ғусса балосига мубтало бўлиб, дунё ва охиратларини қўлдан бой берадилар,  натижада қарзга ботадилар.
Тўйларимизда исрофгарчилик, ҳаддан ошиш, шариатимизга тўғри келмайдиган одатларни бажариб, жорий қилиб, бошқаларни қийнаб, ўзимиз ҳам гуноҳкор бўлиб қолмайлик. Фарзандларимизга насиҳат қилиб қўяйликки,  тўй кунлари баъзан қаторлаб машиналарда йўлларни тўсиб олмоқдалар. Йўлга чиққанлар орасида зарур иши билан, касал олиб, ота-онаси ёки ёки бетоб одамни кўргани кетаётганлари бордир. Ҳадиси шарифда айтилишича, йўлни тўсиб олиш у ёқджа турсин, йўлдаги мусулмонларга озгина бўлса ҳам озор берадиган нарсаларни олиб, четга қўйиш имоннинг аломатларидан бири экан.
Аллоҳ таоло барчаларимизни исрофдан ва исрофгарчиликдан сақлаб, ўзини тўғри йўлига бошлаб, икки дунё саодатига мушарраф айласин! Омин!

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
54
Islom / Javob: Islomiy axloq
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 15 Mart 2019, 16:40:07 »
ШУ КУНЛАРГА ШУКРОНА
   
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Аллоҳ таборака ва таолога ҳамд ва шукрлар, Муҳаммад мустафога салавот ва саломлар  бўлсин. Бизларга доимо шукронани тавфиқ айласин. Чунки шукрона неъматнинг бардавом ва зиёда бўлишининг гаровидир. Ҳақ таоло Иброҳим сурасида марҳамат қилади:
“Агар шукр қилсаларингиз, албатта зиёда қилажакман. Ва агар куфрона қилсангиз, шубҳасизки, азобим қаттиқдир!” (Иброҳим сураси 7-оятдан)
Одатда айтган сўзининг уддасидан чиқа олмаган инсон ваъдасига хилоф қилади. Бу эса инсоннинг ожизлик сифатларидан бири. Оламларнинг Тангриси Алло субҳонаҳу ва таоло эса ҳар қандай камчиликдан пок. Ожизлик Аллоҳ таолонинг сифати эмас. Аллоҳ таоло ваъдасига хилоф қилмайди. Бинобарин шукрона қилган инсонга ҳам албатта Ўз неъматини зиёда қилгай. Фақат гап шундаки, банда шукрона қилишни билмоғи даркор. Йўқса  ўзича шукрона қилдим деб унинг аксини ҳам қилиб қўйиши мумкин.  Шунинг учун ҳам биз шукрона қандай тарзда бўладию, уни қандай адо этиш лозимлиги ҳақида сўз юритмоқчимиз.
Албатта, шукр қилишнинг турлари кўплигидан бу мавзуда кўп гапириш мумкин. Аммо биз бу сафар бир шукронани ўз вақтида қилиш зарур ва манфаъатли экани ҳақида мўътабар китобларимиздан мисоллар келтирмоқчимиз.
Аллоҳ таоло “Бақара” сурасида марҳамат қилади: 
 “Бас Мени эслангизлар, Мен ҳам сизларни эслай. Ва Менга шукр қилингизлар, куфрона қилмангизлар ”(152  - оят).
Банда одатда фаровон кунларида Холиқ таолони кўп ҳам эслайвермайди. Эсласа ҳам мақомига келтирмайди. Бошига ташвиш, кулфат ёки мусибат етса Худони эслаб қолади. Айниқса мусибат етган хонадон аҳллари буни яхши билади. Мусибат етган кунларда ҳаётни теран тафаккур қила бошлайди. Шунча умри ғафлатда ўтганига афсуслар қилади. Надоматлар қилади. Эртадан бошлаб астойдил ибодатга берилиши лозимлигини англайди. Аммо таассуфлар бўлсинки, яна турмуш ташвишларига шўнғиб кетиб ўзига ўзи берган ваъдаларни унутади.
Баъзан шундай оғир кунлар келиб қоладики, мушкулдан чиқишнинг ҳеч қандай чораси кўринмай қолади. Энг ишонган яқинларинг ҳам малҳам бўла олмайди. Банданинг боши қотиб, олдида тубсиз чуқурлигу, ортидан ажал қувиб келаётгандек ёки ундан-да оғир аҳволга тушиб қолади. Ҳайҳот! Қочгани жой бор борми? Топингани паноҳ борми? Жонингга оро берадиган, дардингни оладиган, мушкулингни кушойиш қилгувчи бирон бир зот борми, ўзи?!
Ҳа, бор! Бўлганда ҳам шундай Зот борки, У Зот ёрдамни ирода қилса тўсгувчи, зарарини ирода қилса кесгувчи ҳеч ким бўлмагай. Ўша Зот, ҳа фақатгина ўша зот сенга ёрдам бериши мумкин, агар еганинг олдингда, емаганинг ортингда, кўнглинг тўлгулик яхши кунларингда сен ҳам Уни эслаган бўлсанг. Бордию ташвишсиз кунларингда эсламаган бўлсанг, бу кунда сен ҳам эсланмагайсан!   
Ибн Аббос разияллоҳуанҳумо айтади: “Сен фаровон кунингда Аллоҳни танигин, шунда бошингга оғир кунлар келганда Аллоҳ ҳам сени танийди”. Яъни Ўзининг ёрдамини дариғ тутмайди, балки Ўз ҳимоясига олади.
Келинг, азиз юртдошлар, ота-боболаримизга ҳам, улардан аввлгиларга ҳам насиб этмаган шундай фаровон, тўкин-сочин, тинчлик хотиржамлик кунларимизда Тангри таолони эслаб, шукрона қилайлик, шоядки бизга узлуксиз тўкиб-сочаётган неъматлари доимий ва зиёда бўлса. унинг баракасини келгусига қўйиб қўяйлик, иншо-Аллоҳ, Тангри таоло ҳам бошимизга оғир кун келганда  бизларни унутмагай.
Илоҳо шундай қутлуғ кунларнинг шукронасини бизларга ризқ айлагин ва мустақиллик, тинчлик ва осойишталик неъматини бардавом айлагин

   Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
55
Islom / Javob: Тавба
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 15 Mart 2019, 16:12:23 »
ИСТИҒФОР НЕЪМАТИ
   Ожиз банда бу дунёга келиб Аллоҳ таоло насиб этганча яшаб улғайиб ўтар экан, озми кўпми гуноҳдан тўлиқ маъсум бўла олмас экан. Банданинг вазифаси иложи борича гуноҳлардан сақланмоқлик бўлса-да, баъзан билиб туриб, баъзан билмасдан гуноҳга гирифтор бўлиб қолар эканмиз.
Ана шундай ҳолатда “Мен ундай гуноҳ қилиб қўйдим, бундай гуноҳ қилиб қўйдим. Энди мени Тангрим кечирармикан ё йўқми?” деб тушкунликка тушмаслик керак. Зеро Қуёш мағрибдан чиқадиган кунга қадар тавба эшиклари беркитилмагай.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِى مُوسَى عَنِ النَّبِىِّ -صلى الله عليه وسلم- قَالَ « إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِىءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِىءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا ».
   Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қиладилар:
   “Албатта, Аллоҳ азза ва жалла токи Қуёш мағрибдан чиққунга қадар кечаси билан қўлини ёзиб туради – кундузи гуноҳ қилганлар тавба қилишлари учун. Кундузи билан қўлини ёзиб туради – кечаси гуноҳ қилганлар тавба қилишлари учун”. (Абу Мусо разияллоҳу анҳудан имом Муслим ривояти)
Ҳар бир мусулмон бевосита Аллоҳга дуо қилиб, ўз надоматини изҳор қилиб, гуноҳидан ўтишини сўраш имконига эга. Қуръони Каримда шундай дейлган:
وَمَن يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّهَ يَجِدِ اللّهَ غَفُوراً رَّحِيماً
«Ким ёмонлик қилса ёки ўзига зулм этса, сўнгра Аллоҳга истиғфор айтса, Аллоҳни мағфиратли ва раҳмли зот топади» («Нисо» сураси, 110-оят).
Банда гуноҳ содир қилиб қўйса, дарҳол тавба қилиб истиғфор айтиши лозим. Истиғфор нафақат гуноҳлар кечирилишига кафолат, балки дунёси учун ҳам фойдалидир.     Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади:
“Кимда-ким кўп истиғфор айтса, Аллоҳ ўша (банда) учун ҳар қандай ғам-ташвишдан қутулиш, тангликдан чиқиш йўлини (пайдо) қилади, уни ўзи ўйламаган томондан ризқлантиради” (Абу Довуд, Аҳмад, Табароний, Ҳоким ривоят қилган ).
Банда “Астағфируллоҳ, астағфируллоҳ”, деб Аллоҳга юкинса, Меҳрибон Парвардигор унга ёрдам беради. Аллоҳ неъматларига шукр қилган, Унга ҳамду сано, истиғфор айтган бандани қийин дамларда кўмаксиз қолдирмайди.
Тирикчилик масаласида қандайдир муаммога дуч келганда ҳам истиғфор айтилади. Жаъфар Содиқ шундай деган экан: “Кимнинг ризқи (келиши) кечикса, истиғфор айтишни кўпайтирсин ”.
   Ҳасан Басрийнинг олдиларига бир одам келиб, қурғоқчиликдан шикоят қилди. У киши: “Истиғфор айт!” дедилар. Яна бир одам келиб, фақирлигидан арз қилди. Унга ҳам: “Истиғфор айт!” дедилар. Бошқа бир одам келиб, фарзанди йўқлигини айтди ва маслаҳат сўради. Унга ҳам истиғфор айтишни буюрдилар. Одамлар нега бундай қилганлари сабабини сўрашганида ушбу оятни ўқидилар:
فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارً وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا
“Мен дедим: Раббингизга истиғфор айтинг, У Ғаффордир, сизларга осмондан шаррос ёмғирлар ёғдиради, молу дунё ва зурриётлар билан сизларни қувватлантиради, сизларга боғу роғлар, дарёлар ато қилади”.

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
56
Umumiy / Javob: Одоб ва ахлоқ
« So'nggi javob muallifi MirzoMuhammad 14 Mart 2019, 14:58:02 »
ҲУРМАТ ҚИЛСАНГ ҲУРМАТ ТОПАСАН
   Бизнинг халқимиз учун кексаларни эъзозлаш, ўзидан бир-икки ёш каттани ҳам ҳурмат қилишлик ота-боболаримиздан қолган мерос. Бошқа миллат вакилларида ҳам катталарни ҳурмат қилиш йўқ деб бўлмайди, бироқ Ислом таълимотига йўғрилган бизнинг халқимизда яна ҳам ўзгача. Чунки бу юксак фазилат бизнинг қонимизга сингиб кетган. Бизнинг мурғаклигимиз шу тарбияда ўсган. Оилавий муҳит, бизни ўз ичига олган жамият шунга асосланган.
   Эътироф этиш керакки, ҳар бир оилада ҳам ота ёки она ўғли ёки қизига алоҳида тўхталиб, ўзидан катталарни ҳурмат қилиш кераклиги, аксинча беҳурматлик ёмон иллатлардан эканлигини сўзма-сўз айтавермайди. Балки бизни ўз ичига олган муҳит жамият аъзоларининг тарбиясига кучли таъсир қилади.
Инчунун маданият ва турмуш тарзи глобаллашгунга қадар шарқ халқларининг ўзига хос тарбиявий ўчоғи бўлган. Бироқ ҳозирга келиб бутун дунё маданияти ва маънавиятининг бир-бирига таъсири натижасида бошқа миллатлар бизнинг минглаб йиллик маданиятимизнинг нечоғлик ҳақ эканлигин эътироф  этиб туришлари баробарида, бизнинг халқимиз орасига ҳам уларнинг айрим фойдали маданиятлари қаторида иллатлари ҳам кириб келмоқда. Оммавий маданият, олмон маданияти кабилар шулар жумласидандур.
Катталарга нисбатан ҳурматсизлик ва беписандлик, уларнинг олдида ўзларича атрофдагиларнинг эътиборини тортадиган даражадаги бедобона гап қайтариш муносабатлари ҳам айнан глобал маданият таъсири, интернет маълумотлари ва чет давлатларда суратга олинган кинолардан олинган “ибрат”лардан ўзга нарса эмас. Шунинг учун ёшларимиз тарбиясига ҳар томонлама ҳушёр бўлишимиз керак.
Юқорида айтганимиздек, ҳар бир ота-она ҳам фарзандига алоҳида тарбия бериш  қобилиятига эга бўлмаслигини эътиборга олиб, жамиятимиз ичидаги шарқона тарбияни ривожлантиришимиз, бунинг учун эса, ўзимиз бу ҳақда тушунчага эга бўлишимиз керак. Шу маънода кексаларни ҳурмат қилишга оид шариатимиз кўрсатмаларини қайта-қайта эсласак фойдадан ҳоли бўлмас.
  Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
“Кичикларимизга раҳм қилмаган ва катталаримизнинг ҳақларини билмаганлар биздан эмас”. ( Имом Бухорий. “Адабул-муфрад”)
Ибн Аббос разияллоҳу анҳумо  Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади:
“Ёш киши кексани ҳурмат қилса, Аллоҳ ҳам унга кексалигида уни ҳурмат қиладиганни тақдир қилиб қўяди”. (Термизий ривояти)
Бу айни ҳақиқат. Аслидаку, пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг сўзлари бизнинг исботимизга муҳтож эмас, шунинг учун биз бу даъводан йироқмиз, фақат уни ўз ҳаётимизда аниқ кўрганимизни айтамиз, шоядки ўзимизнинг ва бошқаларнинг имони-яқинига қувват бўлса.
Демоқчимизки, ҳозирги кунда ёшлар катталарни ҳурмат қилмай қўйди деб ғудраганлар ёшлик пайтларида катталарни ҳурмат қилмаган. Ҳурмат қилганлар эса, бугунги кунда ҳурмат ва эъзозда.

Муҳаммадсобир Иминов. Асака т. "Ҳазрат Умар" масжиди имом хатиби
57
Umumiy / Javob: Одоб ва ахлоқ
« So'nggi javob muallifi okahon.8800 13 Mart 2019, 15:45:43 »
ГЎЗАЛ ХИСЛАТЛАР
Камтарлик, камтаринлик, мулойимлик, ҳушмуомалалик ва ширинсўзлик энг гўзал хулқнинг нишонаси бўлиб, бу сифатлар Ислом дини талимотларида мақталган сифатлардандир. Бу сифатлар ила сифатланган инсон дунё ва оxиратда азизу мукаррам бўлади. Донолар ўз насиҳатларида шундай деганлар: “Болалар ўз оталаридан мерос қилиб оладиган уч афзал нарса бор: Булар – ҳушмуомалалик, одоб ва садоқат деганлар.
Хушмуомаликни ўнта белгиси бор. Улар қуйидагилар: Инсоф, ақл, илм, хилм, олижаноблик, кўркам феъл, яхшилик, сабр, шукр, мулойимлик.
Хушмуомалалик ила хар кишини кўгли обод бўлиб, ўзаро муҳаббати зиёда бўлади. Шунинг учун улуғ зотлар демишлар: “Ей фарзанд дилинга мулойимлик ва сабот нури ила оро бергин, қалбинг малоҳатли бўлади. Манолар гавҳарининг хазинадори Мавлоно Жалолиддин Румийнинг қуйидаги сўзлари бу манога гувоҳдир.
Ҳилм тиғи пўлат тиғдан ўткирроқ
Ҳилм юз лашкарни енгар беяроқ.
Мулойимлик – ризқ сари етакловчи калитдир. Фаридуддин Аттор мулойимлик хақида шундай деганлар.
Эй биродар, бўлса идрокинг мудом.
Элда бўлгин доимо ширин калом.
Хўмрайиб хар кимса аччиқ сўзлагай.
Дўстларин ундан қочишни кўзлагай.

Хикмат эгалари бўлган зотлар ўз ҳикматларида шундай деганлар: Уч кишини уч жойда таниш мумкин. Мулойим инсонни ғазаби келганда. Ботир одамни жанг майдонида. Ҳақийқий дўстни ҳожат тушганда.
Муҳаммадийхон Хожиев.



58
Umumiy / Javob: Одоб ва ахлоқ
« So'nggi javob muallifi okahon.8800 13 Mart 2019, 15:36:45 »
ҲУСНИ ХУЛҚ - ИНСОН ЗИЙНАТИ.
Дунёда инсоният учун зийнат ва шараф бўладиган нарса албатта гўзал хулқ атвордир. Инсон  шу гўзал хулқ сабабли жамиятдаги барча инсонларни  хурмат,  иззат - икром қилган ҳолда уларга ҳушмуомалалик ила муомала қилади.
Аллоҳ таоло  Қуръони каримда: “Эй инсонлар! Сизлар Аллоҳга муҳтожсизлар, Аллоҳ эса бой-беҳожатди ( бирор кимсага ва бирор бир  нарсага ҳеч қандай эҳтиёжи йўқдир ) ва ҳамдга лойиқ Зот фақат Удир!” (Фотир сураси 15-оят). Дархақиқат барчаларимиз хаётимиз мобайнида гўзал хулқ ва одоб билан одобланишга мухтож бўламиз.
Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в) ўз ҳадиси муборакаларида шундай марҳамат қилганлар: “Аллоҳ таоло кимнинг халқини ва хулқини, яъни суратини ва сийратини гўзал қилган бўлса, уни дўзах оловида ёқмайди”.
Бир куни бир киши Расулуллоҳ с.а.в. рўпараларига келиб:
-   Эй Аллоҳнинг Расули, дин нима? – деб сўради.
-   Гўзал хулқ, - дедилар.
У киши сарвари оламнинг ўнг томонларига ўтиб, яна савол қилди.
-   Дин нима, Эй Аллоҳнинг Расули?
-   Гўзал хулқ, - дедилар.
Кейин чап томонларига ўтиб, яна:
-   Дин нима, Эй Аллоҳнинг Расули?-деб сўради.
-   Гўзал хулқ, - дедилар Расули Акрам.
Сўнг орқаларига ўтиб:
-   Эй Аллоҳнинг Расули, дин нима? – деб яна қайтиб сўради.
-   Гўзал хулқ, бу эса ғазабланмаслигингдир, тушундингми – дедилар.
Бизлардаги гўзал хулқ, аввало ота-онамизга меҳрибон бўлишлигимизда, қариндош уруғларга нисбатан сийлаи раҳм кўрсатишимизда, руҳий изтироб чекаётган қариндошларимизга ҳеч бўлмаганда ширин сўзимиз билан тасалли беришда, ёрдамга мухтож инсонларга ёрдам беришимизда, каттами – кичикми барчага бирдек хушмуомала бўлишимиз ва шу каби амалларда намоён бўлади.
Ҳар бир фарзанд ота – онасини олдида риоя қилиш керак бўлган одоб ва гузал хулқлардан бири бу -  Фарзанд ота - онаси билан гапираётганда кўзларига тик қарамаслиги, ота – онасини сўзини бўлмаслиги, уларни гапини беетибор қолдирмаслиги. Улар буюрган ишларни ўз вақтида бажаришлиги, хамда уларнинг олдида баланд овоз билан гапирмаслигидир.
Расулуллоҳ (с.а.в) нинг олдларида саҳобалар баланд овозда гапирдилар, Аллоҳ таоло уларга дарров танбеҳ бериб, Пайғамбаримизга Хужурот сурасидаги ушбу оятни туширди: “Эй мўминлар, амалларингиз ўзингиз сезмаган ҳолларингизда зое бўли кетмаслиги учун сизлар овозларингизни Пайғамбарнинг овозидан юқори кўтармангиз ва унга бир-бирларингизга баланд-дағал овоз қилгандек баланд овоз қилм1ангиз!”
Анас ибн Молик р.а. дедилар: « бир куни Расулулоҳ с.а.в. билан бирга эдик, дедилар: “Қуёш музни эритгани каби гўзал хулқ ҳам гуноҳларни эритиб йўқотади”.
Расулулоҳ с.а.в. яна бир ҳадисларида марҳамат қиладилар: “гўзал хулқ эр кишининг саодатидир”. Байҳақий ривояти.
Расулулоҳ с.а.в. дедилар: “Сизларнинг орангизда менга суюклироғингиз ва Қиёмат кунида менга яқинроғингиз ахлоқи гўзаларингиздир”.
Жунайд Бағдодий айтадилар: “Тўртта сифат бандани юксакларга кўтаради. Гарчи унинг илми ва амали кам бўлса ҳам. Лекин табиати ҳалим, тавозуъли, қўли очиқ-сахий ва хулқи чиройли бўлса, бу иймоннинг мукаммалгидан далолат қилади”.
Оллоҳ таоло барчаларимизни гўзал ҳулқ одоб билан сифатланмоғимизни намоғимизни насиб қилсин.
“Муҳаммад Солеҳ Ҳожи” жоме масжиди ноиби Ж. Парпиев.
59
Umumiy / Javob: Одоб ва ахлоқ
« So'nggi javob muallifi okahon.8800 13 Mart 2019, 14:55:14 »
ХАЛОЛЛИКНИ ОДАТ ҚИЛАЙЛИК
Ҳалоллик дунёдаги энг олий фазилатлардандир. Динимиз таълимотларида хар бир мўмин мусулмон инсон ҳаётининг барча жабхаларида ҳалолликни ўзига лозим тутиш талаб қилинади. Хох бу ишлар савдо иши бўлсин, ўзаро қарз олди берди ишларида, ўзига юклатилган вазифани адо этишда ва хатто таомланиш ва сўзлашишликда хам ҳалол бўлсин ёлғон ғапирмасин.
Ҳалоллик борасида сўз кетганда энг аввало савдодаги ҳалоллик ва тўғрилик кўз олдимизга келади. Сабаби барчамиз ўз ишимиз ва юмушларимиз билан савдолашамиз албатта бу ишда ҳалоллик бўлмаса асло барака бўлмайди. Аллоҳ таоло Қурони каримда “Эй имон келтирганлар! Мол-мулкларингизни ўртада ноҳақ (йўллар) билан емангиз! Ўзаро розилик асосидаги тижорат бўлса, у бундан мустасно” – деб марҳамат қилади. (Нисо сураси, 29-оят).
Шунингдек савдода тарозининг тўғри бўлиши алохида ахамиятга эга. Бу борада Қуръон каримда шундай оятлар келади. “(Савдо-сотиқда ўлчов ва тарозидан) уриб қолувчи кимсалар ҳолига вой! Улар одамлардан (бирор нарсани) ўлчаб олган вақтларида тўла қилиб оладиган, уларга ўлчаб ёки тортиб берган вақтларида эса уриб қоладиган кимсалардир. Улар (ўлгандан кейин) қайта тирилувчи эканларини ўйламайдиларми? Улуғ кунда (қиёматда) – Одамлар (бутун) оламлар парвардигори ҳузурида  (ҳисоб-китоб бериш учун) тик турадиган кунда?!” (Мутоффифийн сураси, 1-6 оятлар).
Мусулмон инсон энг аввало хар бир ишида тўғриликни ўзига шиор қилиши керак. Зеро фирибгарлик ва алдов мўмин мусулмонга хос эмас.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Пайғамбаримиз Мухаммад (с.а.в) бир  уюм  буғдойнинг  олдидан  ўтаётиб,  унинг ичига қўлларини тиққан эдилар, у  зотнинг  бармоқлари  ҳўл  буғдойга  тегди: Шунда  у  зот:  “Эй,  буғдой  эгаси  бу  нима?”  –  дедилар.  У  (сотувчи):  “Эй, Аллоҳнинг  расули,  бунга  ёмғир  теккан  эди”  –  деди.  У  зот:  “Буни  одамлар кўриб-билиши учун буғдойнинг устига қўймайсанми?!, ким алдаса, мендан эмас!” - дедилар. Имом Муслим ривоят қилган.
Шунга кўра, сотувчи харидорга савдо молидаги айбларни айтиб сотиши вожибдир. Айтмаслиги эса хиёнатдир.  Хамда бундай фирибгарлик йўли орқали топилган маблағ хам харом бўлади. Донишмандлар “ҳалол йўл билан топилган луқма инсонни камолотга эриштиради” дейдилар. Шунинг учун ҳам улуғлар бу борада ҳассос бўлганлар. “Оғизга кирган ҳар ҳалол луқма маънавий ҳисларни кучлантиради”, деганлар.
Аллоҳ таоло Қурони каримда “Эй  одамлар, ердаги ҳалол - пок нарсалардан тановул  қилингиз ва шайтоннинг  изларидан  эргашмангиз!  Албатта,  у  сизларга  аниқ душмандир”(Бақара сураси 168-оят).
Ушбу  ояти  каримада  шайтоннинг  изидан  эргашиш  ҳалол-пок  ризқларни ейишга  зид  қилиб  қўйилмокда.  Бундан  мурод  –  “Шайтоннинг  йўлида юрганларни  ҳалоллик  йўлидан  юришга  қўймайди",  деганидир.  Ўтган  аҳли солиҳларимиздан  Саҳл  ибн  Абдуллоҳ:  “Нажот  уч  нарсада  -  ҳалол  ейиш, фарзларни адо этиш ва Набий алайҳиссаломга эргашишдадир”, деганлар.
Аллоҳ таоло барчаларимизн хар бир ишимизда ҳалоллик ва тўғриликни муваффақ айласин.
“Муҳаммад солиҳ ҳожи” жоме масжиди имоми Шерматов Ахмаджонқори.
60
Umumiy / Javob: Одоб ва ахлоқ
« So'nggi javob muallifi okahon.8800 13 Mart 2019, 14:53:55 »
   ЕТИМПАРВАРЛИК ХАЙРЛИ АМАЛ.
Муқаддас ислом дини таълимотларида инсонларни ўзаро бир бирлари билан яхши муносабатда бўлишга, ўзаро аҳил-иноқ бўлиб яшашга, ёрдамга мухтож инсонларга ёрдам қўлини чўзишга чақирилган. Жумладан бева-бечоралар, етим-есирларга ёрдам беришни энг улуғ савобли ишлар қаторида саналган.
Аллоҳ таоло ўзининг ҳикмати билан жамиятимизда ҳар хил тақдирли, турли мавқеъдаги инсонларни яратди. Атрофимиздаги одамларга назар соладиган бўлсак, кимдир ўзига тўқ, кимдир ночор, яна кимдир бошида ота-онаси бор хешу ақраболари бисёр, аммо кимнингдир оила бошлиғи боқувчиси йўқ етим-есирдир.
Ислом дини молу дунёси етарли мусулмонларга ёрдамга муҳтож,заиф бўлган кишилар учун меҳрибон ва кенгбағрли бўлишга амр этади. Аллоҳ таоло Қуръони азим уш шаънда буюради: “Аммо етимга қаҳр қилмагин. Ва аммо «соил»га зажр қилма. Ва аммо Роббингнинг берган неъмати ҳақида сўзла” (Зуҳо сураси 9-11 оятлар).
Араб тилида «етим» деб отаси вафот этган вояга етмаган қиз ва ўғил болага айтилади. Вояга етиб, балоғат ёшига кирса, етимликдан чиқади.
Етимни кафолатга олишнинг фазилати, унга бериладиган савобларнинг улуғлиги ҳақида Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в)дан кўплаб ҳадислар ворид бўлган. Жумладан у зот: яъни: “Мен ва етимни ўз қарамоғига олган киши жаннатда мана шундай ёнма-ён турамиз” – деб кўрсаткич ва ўрта бармоқлари орасини очиб кўрсатдилар.”
Бошқа бир ҳадисда эса: “Уйларнинг энг яхшиси етим бола парвариш қилинадиган уйдир”, - деганлар.
Етимни ўз қарамоғига олишга ҳақлироқ киши аввало, унинг энг яқин қариндошларидир. Чунки, бошқаларга қараганда қариндошлари, яқин кишилар етимга нисбатан мушфиқ ва меҳрибонроқ бўлади.
Аллоҳ таоло етимлар ҳаққини емасликни ва улар балоғат ёшига еткандан кейин, уларни ҳақларини ўзларига қайтариб беришга буюриб шундай марҳамат қилади: “Етимларни, то балоғат ёшига етгунларига қадар назорат қилиб (вояга етиш вақтини кузатиб) турингиз: вояга етганларини сезсангиз, (қўлингиздаги омонат) мол-мулкларини ўзларига топширингиз! Уларни исроф қилиб ва (улғайиб қолмасинлар деб) шошқалоқлик билан еб юбормангиз! Ким бой бўлса, (етимнинг мулкидан ейишдан) сақлансин. Агар камбағал бўлса, яхшиликча (меъёрида олиб) есин. Мол-мулкларини ўзларига қайтарганингизда, уларга гувоҳ чақирингиз. Аллоҳ ҳисоб-китобда кифоя қилувчи зотдир ” . (Нисо сураси, 6-оят).
Ҳикоя қиладиларки: Саййидлардан бири Балхда истиқомат қилар эди. Унинг хотини ҳам саййидалар бўлиб, қизлари билан роҳат-фароғатда яшар эди. Кунлардан бир куни у вафот этди ва хотин-ю қизлари қийинчилик, фақирликка мубтало бўлишди. Душманларниг ичиқоралигидан қўрқиб, аёл қизларини олиб, бошқа шаҳарга равона бўлди. Унинг сафари қаттиқ совуққа тўғри келди.
 Шаҳарга киргач, қизларини эски кишилардан холи масжидлардан бирига жойлаштириб, уларга егулик истаб йўлга тушди ва иккита жамоат олдидан ўтди. Бири мусулмон киши жамоати бўлиб, у шаҳар оқсоқоли эди. Иккинчиси мажусий киши бўлиб, у шаҳар нозири эди. Аёл дастлаб мусулмонга кишига ўз ҳолини баён қилиб: “Мен саййидаман. Етим қизларим бор. Улрани эски масжидлардан бирига жойлаштириб, шу кечага егулик истаб келувдим”, деди. У оқсоқол: “Ҳақиқий саййида эканлигингга ҳужжат келтир”, деди. Аёл: “Мен ғариб аёлман, бу шаҳарда ҳеч ким мени танимайди”, деган эди, ҳалиги мусулмон ундан юз ўгирди. Унинг ҳузуридан аёл қалби ўксиб узоқлашди.
Кейин мажусийнинг олдига бориб ҳолини баён қилди. Етим қизлари борилигини, ўзи олийнасаб, ғариб аёллигини ва мусулмон киши билан ўрталарида кечган суҳбатни сўзлаб берди. Мажусий уйига бориб хотинини ғариб аёлни қизлари билан ҳовлисига олиб келишга жўнатди. Келишгач, уларга мазали таомлар ва яхши либослар тортиқ қилди. Аёл ва қизлари мажусий хонадонида мўл-кўлчилик ва эҳтиром ичра тунаб қолдилар.
Тун ярим бўлгач, ҳалиги мусулмон киши тушида қиёмат қоим бўлганини кўрди. Пайғамбар с.а.в. тепаларига чодир қадалган эди. Шунда яшил зумраддан бино қилинган, айвонлари лаъл ва ёқутдан ишланган, маржон қуббали қасрга кўзи тушди. “Ё Расулуллоҳ, бу қаср кимга?” деб сўраган эди, у зот с.а.в.: “Аллоҳни бир деб билувчи мусулмон кишига”, дея жавоб бердилар. “Ё Расулуллоҳ, Аллоҳни бир деб билувчи мусулмон кишиман” деган эди, Расулуллоҳ с.а.в. унга жавобан: “Саййида аёл сенга мурожаат қилганда, унга: “Саййида эканингга ҳужжат келтир”, деган эдинг. Худди шундай сен ҳам менга мусулмон эканлигингга ҳужжат келтир”, дедилар.
Оқсоқол бева аёлни ноумид қайтарганидан маҳзун бўлиб уйғонди ва шаҳарни айланиб уни суриштира бошлади. Аёл мажусийникида экани маълум бўлгач, мажусийни чақиртриб келди-да, унга: “Сендан олийнасаб аёл ва қизларини меникига жўнатишингни хоҳлайман”, деди. У мажусий: “Бунинг сира иложи йўқ, чунки уларнинг баракотидан мен кўп яхшиликларга эришдим”, деди. “уларни менга топишр эвазига минг динор бераман”, деган эди, “Топширмайман”, деди. “Уларни менга бермасанг бўлмайди”, деган эди, у: “Сен хоҳлаётган нарсага мен ҳақдорроқман. Тушингда кўрган қаср мен учун яратилган. Мени Ислом даъват қиласанми? Аллоҳга қасамки, мен ва хонадон аҳлим – барчамиз кеча кечқурун олийнасаб аёл қўлида мусулмон бўлдик. Ухлаб, сен тушингда кўрган нарсани мен ҳам кўрдим. Расулуллоҳ с.а.в. мендан: “Саййида аёл ва қизлари сеникидами?” деб сўраганларида, “Ҳа Расулуллоҳ” дедим. “Қаср сенга ва хонадон аҳлига. Сен ва хонадонинг аҳли жаннат аҳлидандирсиз. Аллоҳ азза ва ажлла сен азалда мўмин қилиб яратган эди”, дедилар”, деди. Мусулмон қўлдан бойган имкониятдан надоматлар чекиб уйига қайтди.
Мухаммад Солеҳ хожи жоме масжиди ноиби Ж. Парпиев.
Sahifalar: 1 2 3 4 5 [6] 7 8 9 10