Muallif Mavzu: Tog'ay Murod. Oydinda yurgan odamlar (qissa)  ( 81527 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #15 : 14 Noyabr 2007, 13:00:07 »
12

To‘y bozor oqshomi bo‘ldi.
To‘yga ayta-ayt bo‘ldi.
Qizlar kelin tarafga aytdi, bo‘zbolalar kuyov tarafga aytdi.
Qizlar kelinnikiga bordi, bo‘zbolalar kuyovnikiga bordi.
Kuyovnikida necha-necha qo‘ylar boshi ketdi.
Necha-kecha ko‘zalar bo‘shab qoldi.
Sozlar, xonish havoda havolanib-havolanib turdi.
To‘yxona to‘la to‘ylovchi bo‘ldi.
Ko‘chada bolalar shovqin soldi:
— Toboq keldi, kelinnikidan toboq keldi!
Darvozadan yelkalari, boshlarida dasturxon ko‘tarmish ayollar paydo bo‘ldi. Ayollar kelinnikidan o‘nta toboq olib keldi.
Toboqlar birida palov, birida qovurma go‘sht, birida qaynatilgan tuxum, yana birida shirguruch... bo‘ldi.
Toboqlar davralarga qo‘yildi.
To‘ylovchilar ko‘ngillari tortmish taomdan yedi.
Bo‘sh toboqlar yig‘ib olindi.
Jo‘raboshi davraga katta ro‘mol yoyib aytdi:
— Kuyovto‘ra kelib qarab tursin, kim qanday sovg‘a tashlaydi!
To‘ylovchilar atagan sovg‘a-salomlarini ro‘mol¬ga tashladi. Birov bir kiyimlik atlas tashladi, birov shoyi tashladi.
Ro‘mol deyarli to‘ldi.
Duo ezgu bo‘ldi:
— To‘yniki to‘yda qaytsin, olloh-u akbar!

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #16 : 14 Noyabr 2007, 13:00:43 »
13

Kuyov jo‘ralar kelinnikiga yo‘l oldi.
O‘zlariga ajratilmish uyga qo‘ndi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #17 : 14 Noyabr 2007, 13:00:52 »
14

Kelin hovli o‘ng yuzidagi uyda bo‘ldi.
Qizaloqlar derazama-deraza mo‘raladi, kelinni tomosha qildi.
Ichkarida qizlar g‘uj bo‘ldi. Biri havas bilan, biri achinish bilan kelinga boqdi.
Kelin ixtiyori qizlarda bo‘ldi.
Bir qiz barmoqlarini tupuklab-tupuklab ho‘lladi. Qiz kelin zulflarini bot-bot buradi. Zulflar gajakdan-gajak bo‘ldi.
Bir qiz to‘ntariqlik piyola ketiga o‘sma ezdi. Qiz kelin qoshlariga o‘sma qo‘ydi.
Kelin nigohlari kigiz gulida bo‘ldi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #18 : 14 Noyabr 2007, 13:01:03 »
15

Shu vaqt besh-olti odam kelinli uy dahliziga keldi.
Ichki eshik qiya ochib qo‘yildi.
Xayrulla domla kelindan vakil so‘radi:
— Sizkim Oymomo Abdiboy qizi, o‘zingizni Qoplonboy Qurbonboy o‘g‘liga bag‘ishlamoq vakolatini akangiz Esonqul o‘g‘liga topshirdingizmi?
Sukunat.
Kelin miq etmadi.
— Aytma, aytma, — shivirladi qizlar.
Eshik ketida turmush kuyov jo‘ralar qizlarga pul uzatdi.
Qizlar pulni bo‘lib-bo‘lib oldi.
Kelin hamon jim bo‘ldi.
Kuyov jo‘ralar tag‘in pul uzatdi.
— Bo‘ldimi? Endi aytsin! — dedilar.
— Ay, Xolbuvi, sen hadeb shivirlay berma!
— Shivirlayman! Nima, darrov ha, deya beradimi?
— Ha, deyish osonmi!
— Yegani non emas!
Xayrulla domla qayta vakil so‘radi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #19 : 14 Noyabr 2007, 13:01:11 »
Tag‘in javob bo‘lmadi.
Kuyov jo‘ralar biri qo‘yib-biri aytdi
— Oymomo, tong otguncha o‘tira beramizmi?
— Oymomo, dugonalaringning gapiga kirma, ular senga g‘ayirlik qilayapti!
— Ay, Norgul, shu buzmakorliging bo‘lsa senga birov ham qaramaydi!
— Uyoqda kuyovto‘ra intiq bo‘lib qoldi!
Qizlar-da bo‘sh kelmadi:
— Intiq bo‘lsa bo‘lar!
— Qirqiga chidagan kuyov, qirq biriga-da chidar!
— Bir tong otsa otibdi-da, hali yanagi tonglar bor!
Xayrulla domla oxirgi bor — uchinchi bor vakil so‘radi.
Shunda-da javob bo‘lmadi.
Uchdan keyin puch bo‘ldi.
Domla tashqari ravona bo‘ldi.
— Kelin xohlamayapti, nikohni qoldiramiz, — dedi.
Shunda, oq parda ichidan:
— Ha... — demish zaif ovoz keldi.
Ovozni barcha eshitdi.
Kuyov jo‘ralar keta-keta:
— Tag‘in xiyol hayallaganingda kuyovsiz qolib eding! — dedi.
Kulgi bo‘ldi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #20 : 14 Noyabr 2007, 13:01:48 »
16

Bo‘lak uyda o‘tirmish bo‘lak domla oldiga keldilar.
Birov kelindan so‘rab keldi.
Kelin vakilini akasiga berdi.
Kelin akasi domla qoshiga cho‘k tushdi.
Kuyov keldi. Qaynog‘asi hurmati uchun yuziga belbog‘ tutdi. Yerga qarab o‘tirdi.
Dasturxonda bir chinni kosa suv bilan ikkita tandir non bo‘ldi.
Domla bolish uzra kitob ochdi. Qiroatli-qiroatli xutba o‘qidi. Xush talqin-xush talqin xutba o‘qidi:
— Alhamd-u lillahil-lazi ja’alan. Nikoha fasilam baynal halali valharom kama qolallohu: fankixu      ma taba lakum minan-nisai. Va qola Rasulullohi,         an-nikah-u sunnati av faman rog‘iba an sunnati falaysa minni. An-nikohi rog‘ibun val  mankuhatu marg‘ubatun val mahr-u a’lo ma tarozayo. aqulu qovli haza va astag‘firullohal g‘offaro li va lakum. (Halol bilan harom o‘rtasida nikohni bino etgan Ollohi taologa hamd-u sanolar bo‘lsin. Qur’onda Olloh deydi: o‘zingizga yoqqan ayollardan nikohlab olinglar. Payg‘ambarimiz hadislarida demishlar: oila qurish mening sunnatim. Kim undan yuz o‘girsa, u mendan emas. Kuyov yaxshi ko‘ruvchi, kelin yaxshi ko‘rilgan, o‘rtalaridagi mahr roziliklariga binoandir. Shu so‘zimni aytib, o‘zim va sizlar uchun Ollohdan kechirim so‘rayman.)
Domla kelin akasidan vakil so‘radi:
— Sizkim, Esonboy Abdiboy o‘g‘li, singlingiz Oymomo Abdiboy qizini Qoplonboy Qurbonboy o‘g‘liga shar’iy xotinlikka berdingizmi?
— Ha, berdim, — dedi aka.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #21 : 14 Noyabr 2007, 13:01:56 »
Domla, endi kuyovdan so‘radi:
— Sizkim, Qoplanboy Qurbonboy o‘g‘li, Oymomo Abdiboy qizini o‘zingizga shar’iy xotinlikka qabul qildingizmi?
— Qabul qildim.
Domla suvdan bir ho‘pladi.
Kuyov-da bir ho‘pladi.
Nikoh suvidan kuyov jo‘ralar-da ho‘pladi.
Domla kuyovlik burchlarini aytdi:
— Olti oy tashlab ketmaslik, achchiq shapaloq urmaslik, yalang oyoq qo‘ymaslik, halol yurish-turish... Shu shartlarni qabul qildingizmi?
— Ha, — deya bosh irg‘adi kuyov.
— Ha, kifoya emas. Qabul qildim, deb ayting.
— Qabul qildim.
— Barakallo.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #22 : 14 Noyabr 2007, 13:02:08 »
17

Nikoh o‘qilish mobaynida onasi kuyov yelkasiga beqasam chopon yopdi. Beqasam yelkasidan igna bilan ip o‘tkazib-ip o‘tkazib oldi.
Bu, kuyov-qayliq hamisha birikib yursin, ajra¬lib ketmasin, degani bo‘ldi.
Ip uchlarini tugmadi.
Kelin-kuyov taqdir-peshonasi tugilmasin, deya shunday qildi.
Hamisha bug‘doyday serob bo‘lsin, bola-chaqali bo‘lsin deya, kuyov boshi uzra bir hovuch bug‘doy sepdi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #23 : 14 Noyabr 2007, 13:02:17 »
18

Kuyov oshnalari bilan chimildiqqa yo‘l oldi.
Oyog‘ida baland poshnali g‘archillama etik bo‘ldi. Yelkasida beqasam, belida shoyi belbog‘ bo‘ldi. Boshida qo‘qoncha do‘ppi bo‘ldi.
Chimildiqli uy to‘la ayol bo‘ldi.
Kuyov ayollar orasidan yurdi. Chimildiqda tik turdi.
Kuyov yolg‘iz turmasin deya, oshnalaridan birovi yonida yo‘ldosh bo‘ldi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #24 : 14 Noyabr 2007, 13:02:35 »
19

Kelin poyandozni bir-bir bosib keldi.
Yuzlarida oppoq harir bo‘ldi. Boshida ipak ro‘mol bo‘ldi.
Egnida beqasam kamzul, atlas ko‘ylak bo‘ldi. Oyoqlarida kavush bo‘ldi.
Kelin peshonasida tillaqosh bo‘ldi.
Tillaqosh jimjimador ko‘zlari yorug‘da yalt-yalt etdi.
Quloqlarida zirak bo‘ldi. Ko‘kraklarida sakkiz kumush nishonli zebigardon bo‘ldi.
Zebigardon feruzalari tovlandi, bodomlari tovlandi.
To‘yxonani kiyik o‘t bilan olqor isi oldi.
Olqor bilan kiyik o‘t qizlar qulog‘ida bo‘ldi, ko‘kraklarida bo‘ldi.
Qizlar kelinga bo‘lishdi, bo‘zbolalar kuyovga bo‘lishdi:
— Ko‘zingga qara, ko‘zingga qara! — deyishdi.
Emishki, yo kuyov, yo kelin birinchi bo‘lib birovi oyog‘ini bossa, ana shu ro‘zg‘orda umr bo‘yi o‘ktam bo‘ladi!
Kelin, kuyov oyog‘idan ko‘z uzmadi. Chapiga qarab yurdi. Chap oyog‘i bilan kuyov oyog‘ini bosmoqchi bo‘ldi.
Kuyov epchillik bilan o‘ng oyog‘ini tortib oldi.
Kelin oyog‘i ko‘rpachani bosib oldi.
Kuyov chaqqonlik qilib, kelin oyog‘ini bosdi.
Bo‘zbolalar g‘olibona qah-qah urdi:
— Kuyov bosdi, kuyov o‘ktam! — dedi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #25 : 14 Noyabr 2007, 13:02:44 »
20

Kelin-kuyov yonma-yon turdi.
Bo‘zbolalar kelin-kuyov poyida davra qurdi. Qizlarga hazil-mutoyiba gaplar otdi.
Ko‘ngillar ko‘ngillarni izladi, ko‘zlar ko‘zlarni izladi.
Ko‘zlar xushtor-xushtor boqdi, g‘amzali-g‘amzali boqdi.
Ko‘zlar o‘ynadi, ko‘zlar chorladi.
Ko‘ngillar entikdi, ko‘ngillar orziqdi.
Qaysidir ko‘ngil oshiq bo‘ldi, qaysidir ko‘ngil ma’shuq bo‘ldi.
Qaysidir ko‘ngilda ko‘hna dard qaytalandi.
Qaysidir ko‘ngilda dard shu lahzadan boshlandi!

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #26 : 14 Noyabr 2007, 13:02:54 »
21

Peshonalarda manglaydo‘zilar yal-yal bo‘ldi.
Solinchaklarda bodomnusxa kumush gajaklar, oynador baldoqlar halqa-halqa bo‘ldi.
Ko‘kraklarda tumorlar, nozigardonlar, uch qatorli shokilalar, to‘rt qator shokilalar, to‘rt qator-u besh nishonli marjonlar shoda-shoda bo‘ldi.
Boshlarda ottuyoq ro‘mol, sholro‘mol, balxiro‘¬mol, qulmiro‘mol, shotutro‘mol, simro‘mol, harir ro‘mollar havolandi.
Bodomcha, iroqi do‘ppilar, chorgul, baxmaltepa do‘ppilar g‘uj-g‘uj bo‘ldi.
Elimiz kamalakni matoga ko‘chirdi. Oti atlas bo‘ldi.
Ana, atlas onalarimiz, opa-singillarimiz, qizla¬rimiz egnida tovlandi.
Atlasda o‘ziga loyiq rangi bo‘ldi, rangiga loyiq nomi bo‘ldi: Sakkiztepkilik, Marg‘ilon xonatlasi, Samarqand oqshomi, Marg‘ilon mash’ali, Farg‘ona yo‘llari, Layli, Guli, Shirin, Mahliqo, Shotikapak, Shodiqara, Qo‘chqorshohi, Tiri kamon, Oltin kalit...
Bir yil to‘rt fasl bo‘ldi. Fasllar ranglarga mo‘l bo‘ldi: bahor — gulzor, yoz — oftob, kuz — munis, qish — marmar...
Elimiz fasllarni matoga ko‘chirdi: Hamisha bahor, Bog‘-u bo‘ston, Rayhon, Gul va Navro‘z, Gulnamozshom, Bargikaram...
Atlas — elimiz tarixi. Atlasda elimiz kechirmish hayitlari bor, fojialari bor.
Atlas — qo‘shiq, elimizning azaliy ham so‘ngsiz qo‘shig‘i!

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #27 : 14 Noyabr 2007, 13:03:04 »
22

It g‘irillatar,
Kampir o‘ldi,
Soch siypatar,
Qo‘l ushlatar bo‘ldi.

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #28 : 14 Noyabr 2007, 13:03:14 »
23

Oyna ko‘rsatar baridan-da zavqli bo‘ldi, baridan-da gashtli bo‘ldi!
Kayvoni ayol kelin-kuyovga oyna tutdi.
Kelin-kuyov yuzlarini oynadan olib qochdi. Kelin qarasa kuyov qaramadi, kuyov qarasa, kelin qaramadi!
Kayvoni ayol kelin-kuyov boshini yonma-yon ushladi. Yuzlarini oynaga qaratib turdi.
Bir-birlari bilan aytishmaganlariga-da qo‘y¬madi!
Kuyov kelin aksi bilan, kelin kuyov aksi bilan pichirlashib aytishdi:
— Bizni voyaga yetkazmish ota-onamizga ming bor qulluqlar bo‘lsin.
— Akamiz bilan yangamizga undan-da ko‘p.
— Bir-birimizga o‘la-o‘lgunimizcha sodiq bo‘¬laylik.
— Undan keyin-da shunday bo‘laylik.
— O‘g‘il-qizlarimiz...
— Bir etak bo‘lsin!

shoir

  • Moderator
  • Mega Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: Oydinda yurgan odamlar (qissa). Tog'ay Murod
« Javob #29 : 14 Noyabr 2007, 13:03:26 »
24

Chimildiq tushdi.
Kuyov-qayliq chimildiq ichida qoldi.
Ikkita momo chimildiq sirtida qoldi.
Momolar urchuq yigira-yigira, o‘z kechmish-   laridan gapirdi, qayliq bo‘lmish davrlardan gapirdi.
Momolar mijja qoqmadi. Kuyov-qayliqni qo‘¬riqlab o‘tirdi.
Chimildiqda o‘tirmish kuyov qaylig‘i qoshiga bordi.
Qayliq bir chimildiqqa qaradi, bir kuyovga qaradi. Bu qarashda mana bunday dedi:
«Xolisroq o‘tirsin, momolardan uyatdir».
Kuyov qaylig‘iga o‘pka-gina bilan tikildi. Bu tikilish mana bunday dedi:
«Ha, deyish shunchalar mushkulmi? Oshno¬larim sarg‘ayib somon bo‘ldi».
Qayliq miyig‘ida tabassum balqidi.
«Darrov ha, desak kelin o‘lib turgan ekan, deydilar».
«Chin, men darrov ha, debman. Miq etmay o‘tira bersam bo‘lardi».
«Indamay tura berish kuyovlar emas, kelinlar rasmi. Aslida, birinchi so‘rov-da ha, degimiz bor...»

 

Tog'ay Murod. Ot kishnagan oqshom (qissa)

Muallif AbdulAzizBo'lim O'zbek nasri

Javoblar: 240
Ko'rilgan: 78292
So'nggi javob 21 Noyabr 2009, 11:02:02
muallifi AbdulAziz
Tog'ay Murod. Momo Yer qo'shig'i (qissa)

Muallif AbdulAzizBo'lim O'zbek nasri

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 12685
So'nggi javob 08 Dekabr 2010, 13:51:24
muallifi Ansora
Tog'ay Murod. Yulduzlar mangu yonadi (qissa)

Muallif AbdulAzizBo'lim O'zbek nasri

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 24957
So'nggi javob 09 Dekabr 2010, 17:33:42
muallifi Ansora
Tog'ay Murod. Bu dunyoda o'lib bo'lmaydi (roman)

Muallif AbdulAzizBo'lim O'zbek nasri

Javoblar: 322
Ko'rilgan: 98644
So'nggi javob 21 Noyabr 2009, 11:37:15
muallifi AbdulAziz
Men qaytib kelaman (Tog'ay Murod zamondoshlari xotirasida)

Muallif AbdulAzizBo'lim Adabiy esdaliklar, xotiralar

Javoblar: 290
Ko'rilgan: 75851
So'nggi javob 06 Mart 2010, 22:09:48
muallifi Ansora