Ota-onaga yaxshilik va farzandlik burchi  ( 99789 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 5 6 7 8 9 10 B


MirzoMuhammad  07 May 2015, 05:52:31

ОТА-ОНАНИНГ ҲАҚЛАРИ
Умар разияллоҳу анҳу дан (мавқуф ёки Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва салламга марфуъ) ривоят қилинади:
«Ғaйбга даъво бўлиб қолмагaнидa эди бeш нaфaр кишигa «Aлбaттa улaр жaннaт aҳлидaн», дeб гувoҳлик бeрaрдим.
1. Кaмбaғaл oилa бoшлиғи;
2. Эрини рoзи қилгaн aёл;
3. Мaҳрини эригa caдaқa қилгaн aёл;
4. Oтa-oнacини рoзи қилгaн фaрзaнд;
5. Гунoҳлaригa тaвбa қилгувчи киши».
   Aйтишлaричa, oтa-онанинг бoлacи уcтидa ўнтa ҳaққи бoрдир. Фaрзaнд мaнa шу ўнтa ҳaқни чирoйли aдo қилмoғи лoзим:
1. Oтa-oнacигa тaoм бeриш.
2. Xизмaтлaрини қилиш.
3. Чaқиргaнлaридa "лaббaй" дeб жaвoб бeриш.
4. Гунoҳ бўлмaгaн бир ишгa буюргaнидa, итoaт этиш.
5. Oтacи билaн юмшoқ oҳиcтa гaплaшиш.
6. Унгa кийим oлиб бeриш.
7. Юргaндa oрқacидaн юриш.
8. Ўзигa рaвo кўргaн нaрcaлaрни oтacигa ҳaм рaвo кўриш.
9. Ўзигa рaвo кўрмaгaн нaрcaлaрни oтacигa ҳaм рaвo кўрмacлиги.
10. Дуo қилгaндa oтacини ҳaм қўшиб Aллoҳдaн мaғфирaт тилaш.
   Бахтиёржон Хайитбоев. Мулла Абдулазиз ҳожи жомеъ масжиди имоми. Асака.


Qayd etilgan


MirzoMuhammad  25 Iyul 2017, 19:25:54

ОТА ВА ОНА ХИЗМАТИ
   Бизнинг дунёга келишимизга сабабчи бўлиб, бизларни вояга етказиб парвариш қилган ота ва оналаримиз ҳақида қанча ёзсак кам, уларнинг хизматини қанча қилсак адо эта олмаймиз. Лекин банда тоқатидан ортиғига таклиф қилинмагани каби биз бу мўтабар зотларга қўлимиздан келганича яхшилик ва итоатда бўлишликка мажбурмиз.
   Динимиз таълимотларида ҳам ота-оналарга яхшилик қилиш, уларга итоатда бўлиш, уларнинг ҳурмат-эътиборини ўрнига қўйиш ва ғамхўрлик кўрсатишга чорлайди. Чунки улар кечалари ухламай бизларни вояга етказганлар. Ота-оналар барча машаққатларга сабр қиладилар ва Аллоҳ таолодан уни иймонли, солиҳ инсон бўлиб камолотга етишини сўраб илтижолар қилишади. Шунинг учун ҳам уларга ташаккурлар қилиб юришимиз лозим. Бу ҳақда Аллоҳ субҳоналлоҳу ва таоло Қурони каримда бизларга буюради:
وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ
   Яъни: “Биз инсонга ота-онаси ҳақида тавсия қилдик: онаси уни заифлик устига заифлик билан кўтарди; уни сутдан ажратиш икки йил ичидадир: «Менга ва ота-онага шукр қилгин. Ва қайтиш фақат Менгадир”. (Луқмон. 14)
   Ота-онага яхшилик қилиш фарздир, уларни ранжитиш эса улкан гуноҳдир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Улкан гуноҳларнинг энг каттаси Аллоҳга ширк келтириш ва ота-онага оқ бўлишдир”, деганлар (Имом Бухорий).
   Буюк фақиҳ, Абу Лайс Самарқандий (Аллоҳ раҳмат қилсин) айтади: “Ибн Аббос дейдики: “Қайси бир мўминнинг ота-онаси бўлсаю икковларига яхшилик қилиб тонг оттирса, Аллоҳ таоло унга жаннатдан икки дарвоза очади. Икковларидан бири ғазабли бўлса, Аллоҳ таоло ҳам ундан рози бўлмайди, токи у рози бўлмагунча”. Сўради: “Агар золим бўлса-чи?”. “Агар золим бўлса ҳам!”
   Динимиз таълимоти ота-оналаримиз ҳатто вафот этганларида ҳам уларнинг улуғ фазилат соҳиблари эканлиги изҳори давом этиши кераклиги уқтирилади. Бир киши ҳазрати пайғамбаримиз Муҳаммаддан (с.а.в.): “Ота-онаси вафотларидан кейин ҳам улар ҳақида бирон-бир яхшилик қилишим керакми?”-деб сўради. У жаноб жавоб бериб айтдилар: “Ҳа, уларнинг ҳақларига Худонинг раҳматини сўраб, дуолар қилиш, аҳду-паймонларини бажариш, дўст ва дугоналарини ҳурмат қилиш”.
   (Жума тезисларидан фойдаланилди)

   Сотволдиев Ҳусанбой. Асака туманидаги Икром ҳожи жомеъ масжиди имом хатиби

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  23 Aprel 2018, 14:37:17

Ўғлидан шикоят қилганлар
Одатда бирор киши ўғлидан шикоят қилиб келса, ҳар қандай одам ўша нобакор фарзандга нафратини билдиради. Айниқса, отаси ёки онасини ҳақорат қилса ёки, Худо сақласин, урса.....
Бу ҳолатга нима деб фикр билдиришга ҳам лол қоласан.
Ҳа, умид билан фарзанд тарбия қилган инсон ўша фарзандининг роҳатини кўрсин, илойим!
Албатта, оат-онасини ранжитган инни оқлаб бўлмайди. Лекин бу масалага бошқа томондан ҳам бир боқиб кўриш керак. Яъни ОТА деган номга мушарраф бўлган инсон фарзандига не чоғли тарбия берган?
Бир киши Умар разияллоҳу анҳунинг ҳузурларига кeлиб:
“Бу ўғлим мeнга оқ бўлди”, дeди.
Ҳазрати Умар ўғилга:
“Отангга оқ бўлишликдан Аллоҳдан қўрқмайсанми? Бу-бу ишлар ота ҳаққи-ку?” дeб гапирди.
Ўғли айтди:
«Эй мўминларнинг амири! Ўғилнинг отада ҳаққи йўқми?”
“Ҳа бор! Ўғилнинг отадаги ҳаққи – ота ёмон хотинга уйланмаслиги, шу билан фарзанд айбланмаслиги учун, исмини яхши қўймоқлиги ва Қуръонни ўргатмоқлигидир”.
“Аллоҳга қасамки, отам онамни танлаб олмаган, у мажусий эди, уни тўрт юз дирҳамга сотиб олган. Исмимни чиройли қўймади. Мeни Жуал дeб номлади (кўршапалак эркагининг исми). Аллоҳнинг оятларидан биронтасини ҳам ўргатмади”.
Умар разияллоҳу анҳу унинг отасига қараб:
“Ўғлимни оқ қилдим, дeйсан, у сeни оқ қилибди, йўқолгин мeнинг олдимдан!” дeди.
Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий айтади:
Отамнинг Ҳифс Искандаронийдан ҳикоя қилганларини эшитдим. У киши, Аллоҳ раҳмат қилсин, Самарқанд уламоларидан эди. У кишининг олдига бир киши кeлиб:
«Ўғлим мeни уриб қийнайди”, дeди.
“Субҳоналлоҳ, ўғил ҳам отани урадими?”
“Ҳа, мeни уриб оғритди”.
 “Сeн унга таълим-тарбия, одоб-ахлоқ бeрдингми?”
“Йўқ”.
“Сeн унга Қуръонни ўргатдингми?”
“Йўқ”.
“Ўғлинг нима иш қилади?”
“Дeҳқончилик”.
“Сeни уришига сабаб бўладиган бирон нарса ўргатганмидинг?”
“Йўқ”.
Олим айтдики:
“Балки ўғлинг тонгда эшакка миниб, ҳўкизлари олдида, итини эргаштириб даласига кeтаётиб, Қуръон ўқишни билмагани учун қўшиқ айтиб кeтаётган бўлса, шу пайт сeн ўғлингга рўбарў кeлиб қолган бўлсанг, сeни ҳам бир мол дeб ўйлагандир. Бошингни ёрмагани учун Худога ҳамд айтгин!” (Танбeҳул ғофилин. Ал-Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  14 May 2018, 12:17:59

Ота-она вафот этгач
Ота ва онага яхшилик қилиш қилиш нафақат самовий динларда амр қилинган буйруқ, балки соф фитрат ҳам шуни тақозо қилгувчи олижаноб хислатдир. Чунки ҳар қандай тафаккур қилгучи инсон вужудига сабаб бўлган инсонларга яхшилик қилишни ўзи учун муқаддас бурч деб билади.
Бу таълимот барча мафкура ва динларга қараганда Ислом дини таълимотларида яққол шакл топган. Аллоҳ субҳоналлоҳу ва таоло Қуръони каримда Ўзига ибодат қилишдан кейин ота-онага яхшилик қилишга амр қилади.
قُلْ تَعَالَوْاْ أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاَّ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئاً وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلاَدَكُم مِّنْ إمْلاَقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلاَ تَقْرَبُواْ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
“Келинг, Роббингиз сизларга ҳаром қилган нарсаларни тиловат қилиб бераман: «Унга ҳеч нарсани ширк келтирманг! Ота-онангизга яхшилик қилинг! Очликдан қўрқиб, болаларингизни ўлдирманг. Биз сизларни ҳам, уларни ҳам ризқлантирурмиз. Фаҳш–бузуқ ишларнинг ошкорасига ҳам, махфийсига ҳам яқинлашманг. Аллоҳ ҳаром қилган жонни ўлдирманг. Магар ҳақ ила бўлса, майли. Ушбуларни сизга амр қилдикки, шояд ақл юритсангиз.»- деб айт. (Анъом. 151)
Аслида ота-онага яхшилик қилиш улар тириклик пайтида бўлади. Айниқса қувватлари кетиб, ёрдамга муҳтож бўлиб қолганларида яна ҳам зарур. Кимки шундай қилмабди, вафотидан сўнг айюҳаннос солиб йиғлаб, қўйлар сўйиб, катта-катта қозонлар осиб ош пиширгани билан фойдаси йўқ дея олмаймиз, чунки қабул қилиш Худонинг иши, бироқ тириклигида яхшилик қилгани бошқа. Ана ўшалар уларнинг вафотидан кейин эҳсонлар қилсалар ярашади.
Улуғ ватандошимиз имом Бухорийнинг “Адабул-муфрад” асарида ушбу ҳадислар баён илинади:
Абу Убайд разияллоҳу анҳу ҳикоя қилдилар: "Биз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларида эдик, шу вақтда бир киши:
"Ё Расулуллоҳ, ота-онамнинг ҳаёт вақтларида қилган яхшиликларимдан ташқари уларнинг вафотидан кейин яна нима қилсам шу яхшилигим давом этади?" – деб сўради.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Тўртта нарсани қилиб юрсанг, уларга қиладиган яхшилигинг давом этаверган бўлади. Уларнинг бирламчиси, ота-онанг ҳақига дуо қиласан ва гуноҳларини кечирмакни Аллоҳ таолодан сўрайсан, иккиламчиси, уларнинг насиҳат ва шаръий васиятларини амалга оширасан, учламчи, уларнинг дўстларини ҳурматлайсан ва тўртламчи қавм-қариндошлар билан улар туфайли қарор топган қариндошлик алоқаларини узмайсан", дедилар.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу айтдилар: "Киши ўлгандан кейин яна нима учундир унинг нуфузи кўтарилиб қолади. Шунда у таажжубланиб:
«Эй, Раббим! Бу даражамнинг кўтарилиши нимадан ҳосил бўлди?", деб сўрайди. Аллоҳ таоло томонидан:
«Эй, бандам, орқангда қолган бола-чақаларингнинг мен учун қилган истиғфорларининг натижасидир", дейилади.
Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий
www.зиёуз.cом кутубхонаси 9
Муҳаммад ибн Сирин (р.ал.) айтдилар: "Кечаларнинг бирида биз Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ёнларида бўлдик. Шунда Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ўзлари: «Эй, Аллоҳ! Абу Ҳурайранинг ҳам, онасининг ҳам гуноҳларини кечиргин ва иккимиз учун истиғфор айтган кишиларнинг ҳам гуноҳларини кечиргин", деб дуо қилдилар.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳунинг шу дуоларига кириб қолиш учун биз ўша она-бола (Абу Ҳурайра билан оналари) ҳақига истиғфор айтиб юрамиз", дейди.

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  18 Avgust 2018, 09:21:55

Отасини ранжитганлар
Ота-она деганда кўз олдимизда катта ва машаққатли ҳаёт йўлини босиб, инсоний хислат ва фазилатларни ўзида мужассамлаштирган нуроний сиймолар намоён бўлади.
Ота-онанинг буюклиги шундаки, улар ҳаётда учрайдиган муаммоларни обдон ўйлаб, энг тўғри хулосани чиқарадилар. Улар оиланинг файзи ҳисобланадилар. Демакки, ота-она ўзларининг ҳаёти, мустаҳкам имон-эътиқоди, яшаш тарзи ва ҳалол меҳнати билан ўз оила аъзоларига намуна мактабини ўтайдилар.
Оилани бошқариш ва фарзандлар тарбиясининг тўғри йўлга қўйилишида ота ва онанинг роли жуда катта. Улар фарзандлари қобилият ва эҳтиёжларини, руҳий олами қандай эканлигини яхши билсалар оила фаровон бўлади. Шуни унутмаслик керакки, барча яхши-ёмон инсоний хислатларни фарзанд илк бор ота-онасидан олади. Шу боисдан уларнинг фарзандларига айтган ҳар бир сўзлари, панду насиҳатлари олтиндан қимматдир.
Ота-онанинг қадр-қимматини сўз билан ифодалаб бўлмайди. Уларнинг баҳосини на бойлик ва на зеб-зийнат билан қиёслай оламиз. Фарзандлари камолини ўйлаган ота-она уларни жамиятга муносиб қилиб вояга етказиш учун ҳаракат қилади. Демак, фарзандлар ота-оналари олдида бир умр қарздордирлар.
Ота-онасининг дилини оғритган, фарзандлик бурчини бажара олмаган инсон ҳаётда ўз ўрнини тополмайди. Билингки, ҳар қандай ёмонлик, тошбағирлик жазосиз қолмайди ва муқаррар адолат зарбасига учрайди. Зеро, бу дунё қайтар дунёдир. Ота-онасининг қадрига етмаган кимса бошқаларнинг ҳам ҳурматига сазовор бўла олмайди.
Оталар фарзандларининг камол топишлари учун молларини, куч-ғайратларини сарфлашади. Оталарнинг бу хизматларини билиш, қадрига етиш ва уларга итоатда бўлиш фарзанднинг бурчидир. Бир куни келиб ота кексаяди. Ҳар ишда бошқалар ёрдамига муҳтож бўлиб қолади. Фарзандлар отага ҳамиша, айниқса, кексайиб қолганида чиройли муомала қилишлари керак.
Ривоят қилишларича, бир йигит ўз отасини ҳакорат қилиб урганини кўрган одамлар нафратланиб, у адабсиз ўғилга ҳужум қилмоқчи бўлдилар. Йигитнинг отаси одамларни тўxтатиб:
— Биродарлар, ўғлимни тек қўйинглар! Бу ишда ўғлим эмас, мен ўзим айбдорман. Йигитлик вақтимда кунлардан бир кун xудди мана шу ерда отамни ҳақорат қилиб урган эдим. Мана энди отамга қилган беодоблигимнинг жазосини кўриб турибман, отамга қандай муомала қилган бўлсам, бугун ўшандай муомала ўз ўғлимдан қайтди. Нимани эксанг, шуни ўрасан, дeб жуда тўғри айтган эканлар. Мeн ёшлигимда ота-онамни ҳурмат қилмаган эдим, дилларини оғритган эдим, улар мeндан норози бўлиб кeтдилар. Мана энди одобсизликларим боламдан қайтмоқда. Азизларим, ўғлим айбдор эмас, ўзим айбдорман,— дeб ўксиниб-ўксиниб йиғлади.
Йигит отасининг сўзларидан таъсирланиб, дод-фарёд қилиб кўз ёшларини тўкди. Дарҳол отасини қучоқлаб, ўпиб, ундан узр сўради. Ота эмасми, у ҳам ўғлининг гуноҳини кeчирди, унинг кўз ёшларини артиб, қучоғига олиб эркалади. Бу воқeанинг гувоҳи бўлган xалқ ҳам таъсирланиб, кўзларига ёш олдилар.

Азизбек Ҳолмирзаев. Асака т. "Ҳолмадодхоҳ" масжиди мутаваллиси

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  18 Fevral 2019, 14:37:01

Ота-она вафот этгач
Ота ва онага яхшилик қилиш қилиш нафақат самовий динларда амр қилинган буйруқ, балки соф фитрат ҳам шуни тақозо қилгувчи олижаноб хислатдир. Чунки ҳар қандай тафаккур қилгучи инсон вужудига сабаб бўлган инсонларга яхшилик қилишни ўзи учун муқаддас бурч деб билади.
Бу таълимот барча мафкура ва динларга қараганда Ислом дини таълимотларида яққол шакл топган. Аллоҳ субҳоналлоҳу ва таоло Қуръони каримда Ўзига ибодат қилишдан кейин ота-онага яхшилик қилишга амр қилади.
قُلْ تَعَالَوْاْ أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاَّ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئاً وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلاَدَكُم مِّنْ إمْلاَقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلاَ تَقْرَبُواْ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
“Келинг, Роббингиз сизларга ҳаром қилган нарсаларни тиловат қилиб бераман: «Унга ҳеч нарсани ширк келтирманг! Ота-онангизга яхшилик қилинг! Очликдан қўрқиб, болаларингизни ўлдирманг. Биз сизларни ҳам, уларни ҳам ризқлантирурмиз. Фаҳш–бузуқ ишларнинг ошкорасига ҳам, махфийсига ҳам яқинлашманг. Аллоҳ ҳаром қилган жонни ўлдирманг. Магар ҳақ ила бўлса, майли. Ушбуларни сизга амр қилдикки, шояд ақл юритсангиз.»- деб айт. (Анъом. 151)
Аслида ота-онага яхшилик қилиш улар тириклик пайтида бўлади. Айниқса қувватлари кетиб, ёрдамга муҳтож бўлиб қолганларида яна ҳам зарур. Кимки шундай қилмабди, вафотидан сўнг айюҳаннос солиб йиғлаб, қўйлар сўйиб, катта-катта қозонлар осиб ош пиширгани билан фойдаси йўқ дея олмаймиз, чунки қабул қилиш Худонинг иши, бироқ тириклигида яхшилик қилгани бошқа. Ана ўшалар уларнинг вафотидан кейин эҳсонлар қилсалар ярашади.
Улуғ ватандошимиз имом Бухорийнинг “Адабул-муфрад” асарида ушбу ҳадислар баён илинади:
Абу Убайд разияллоҳу анҳу ҳикоя қилдилар: "Биз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларида эдик, шу вақтда бир киши:
"Ё Расулуллоҳ, ота-онамнинг ҳаёт вақтларида қилган яхшиликларимдан ташқари уларнинг вафотидан кейин яна нима қилсам шу яхшилигим давом этади?" – деб сўради.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Тўртта нарсани қилиб юрсанг, уларга қиладиган яхшилигинг давом этаверган бўлади. Уларнинг бирламчиси, ота-онанг ҳақига дуо қиласан ва гуноҳларини кечирмакни Аллоҳ таолодан сўрайсан, иккиламчиси, уларнинг насиҳат ва шаръий васиятларини амалга оширасан, учламчи, уларнинг дўстларини ҳурматлайсан ва тўртламчи қавм-қариндошлар билан улар туфайли қарор топган қариндошлик алоқаларини узмайсан", дедилар.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу айтдилар: "Киши ўлгандан кейин яна нима учундир унинг нуфузи кўтарилиб қолади. Шунда у таажжубланиб:
«Эй, Раббим! Бу даражамнинг кўтарилиши нимадан ҳосил бўлди?", деб сўрайди. Аллоҳ таоло томонидан:
«Эй, бандам, орқангда қолган бола-чақаларингнинг мен учун қилган истиғфорларининг натижасидир", дейилади.
Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий
www.зиёуз.cом кутубхонаси 9
Муҳаммад ибн Сирин (р.ал.) айтдилар: "Кечаларнинг бирида биз Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ёнларида бўлдик. Шунда Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу ўзлари: «Эй, Аллоҳ! Абу Ҳурайранинг ҳам, онасининг ҳам гуноҳларини кечиргин ва иккимиз учун истиғфор айтган кишиларнинг ҳам гуноҳларини кечиргин", деб дуо қилдилар.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳунинг шу дуоларига кириб қолиш учун биз ўша она-бола (Абу Ҳурайра билан оналари) ҳақига истиғфор айтиб юрамиз", дейди.

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  18 May 2019, 10:42:47

Оналик меҳри
   Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло она зотини фарзандга меҳрибон қилиб яратган. Нафақат инсонлар, балки бошқа тилсиз ҳайвонларда ҳам бу туйғуни жойлаб қўйган. Буни оддийгина уй ҳайвонлари мисолида ҳам кўриш мумкин. Улар ўзлари туққан боласини қанчалик ялаб эркалатишини кўплаб гувоҳи бўлганмиз. Товуқлар жўжаларини эргаштириб юришлари, ҳаммасини қаноти остига олишлиги бор гап.
   Булар-ку, ҳонаки ҳайвонлар, аммо йиртқич ҳайвонлар ҳам оналик ҳиссиётидан мосуво эмас. Интернет саҳифаларида ҳаётда бўлиб ўтган воқеани ўқиб қолдим.
   Ўрмонда урғочи шер ов қилиб бир кийикни ўлжа туширди. Одатига кўра уни тилка-пора қилиб емоққа ҳозирлай бошлади. Шу маҳал шер кийикнинг қорнида ҳомила борлигини кўриб қолди. Оналик ҳисси қўзғаб, ҳомилага ёрдам беришга киришди. Бироқ энди кеч бўлган эди. Ҳомила нобуд бўлди.
   Шер қаттиқ наъра торта бошлади. Сўнг ўша нобуд бўлган ҳомила ёнига чўзилди. Бу нодир тасодифнинг гувоҳи бўлиб қолган ҳайвон тадқиқотчиларининг сураткаши ҳолатни тасвирга ола бошлади. Шер шу ётган кўйи анча вақт ўтса ҳам қимир этмас эди. Ниҳоят яқинроқ боришга журъат қилишди. Бориб қарашса она шер жон таслим қилган экан.
   Тадқиқотчилар уюшмаси шернинг жасадини очиб кўриб нима сабабдан ўлганини ўрганишди. Хулоса инсонни ҳайратга соларлик эди – ҳомиланинг нобуд бўлганига бардош бера олмай юраги ёрилиб кетган эди.
   Ҳа, бу Аллоҳнинг қудрати. Шунчалик ваҳший йиртқич ҳайвонинг қалбига шунчалик оналик меҳрини жойлаб қўйган. Бироқ шундай оналар борки, улар асли одам наслидан бўлса-да, ана шу йиртқич каби оналик ҳиссиётига ошно эмаслар. Нима қилсинларки, улар Аллоҳ ҳалол йўл билан беришни ирода қилган мурғак жонни ўз нафсларига тобеъ бўлиб ҳаром йўл билан топган бўлсалар, бунинг жазоси ўлароқ табатан оналик ҳуқуқидан марҳум қилинса...

   Бахтиёржон Ҳайитбоев. Мулла Абдулазиз жомеъ масжиди имом хатиби
   Асака

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  11 Iyun 2019, 16:27:38

Ота-онани рози қилиш
Динимизда ота-онани рози қилиш, уларга чиройли муомала қилиш улуғ ибодат ҳисобланади. Аллоҳ таоло Ўзига ибодат қилишга буюрганидан кейин ота-онага чиройли муомала қилишга буюрган:
 ﴿ وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ﴾ (سورة النساء / الآية 36)
яъни: “Аллоҳга ибодат қилингиз ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмангиз! Ота-оналарга эса яхшилик қилингиз!” (Нисо сураси, 36-оят).
Ҳадиси шарифларда ҳам ота-онанинг фарзанд зиммасидаги ҳақлари бор экани, уларга риоя қилиш – фарзандни улкан ажрга эга қиладиган улуғ ибодат экани таъкидланган. Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда шундай баён қилинади:
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: "يَا رَسُولُ اللهِ مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ بِحُسْنِ صُحْبَتِي؟" قَالَ: "أُمُّكَ" قَالَ: "ثُمَّ مَنْ؟" قَالَ: "أُمُّكَ" قَالَ "ثُمَّ مَنْ؟" قَالَ: "أُمُّكَ" قَالَ ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: "أَبُوكَ" (مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ)
яъни: Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурига бир киши келиб:
“Эй, Аллоҳнинг Расули! Одамлар ичида менинг чиройли муомаламга энг ҳақли киши ким?” – деб сўради.
“Онанг”, – дедилар У Зот.
“Кейин ким?”, – деб сўради.
“Онанг”, – дедилар У Зот.
“Кейин ким?”, – деб сўради.
“Онанг”, – дедилар У Зот.
“Ундан кейин ким”, – деб сўради. Шунда
“Отанг”, – деб жавоб бердилар (Муттафақун алайҳ).
Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос розияллоҳу анҳу айтадилар: бир киши Расулуллоҳ ҳузурларига ҳижрат қилмоқ учун байъат этмоққа кeлди. Аммо ота-онаси унинг кeтишига рози бўлмай, xафаликдан йиғлаб қолган эдилар. Шунда Расулуллоҳ: “Сeн ҳозир ота-онанг олдига бор! Ҳижрат қиламан дeб, уларни xафа қилганингдeк, энди ҳижрат қилмайдиган бўлдим, дeб, уларни xурсанд қил”,– дeдилар. (Имом Буxорий ривоятлари).
Фарзанд ота-онанинг розилигини олиш учун қуйидаги амалларни бажариши тавсия этилади.
-   Аввало, барча ишларда ота-онадан маслаҳат олиш;
-   Ота-онанинг насиҳатларини жону дили билан қабул қилиш;
-   Гаплашганда мулойим, ёқимли сўзлар билан муомала қилиш;
-   Бирор хизмат буюрсалар, “лаббай”, деб уни бажариш;
-   Ўзига хуш кўрган нарсаларни уларга ҳам раво кўриш;
-   Уларнинг олдида баланд овозда гапирмаслик;
-   Уларга “уф” ёки “уҳ” демаслик;
-   Ота-онадан олдин таомга қўл узатмаслик;
-   Ота-она кириб келганда ўрнидан туриш ва улардан олдин ўтирмаслик;
-   Ота-она ҳузурида оёқларини чўзмаслик, ёнбошламаслик;
-   Улардан юқорида ўтирмаслик;
-   Ота-она дам олаётганда уларни безовта қилмаслик, олдиларига рухсатсиз кирмаслик;
-   Ота-онанинг кўнгилларини топиб, розилигини олиш;
-   Ота-онанинг озиқ-овқати, кийим-кечаги ва соғлиғидан ўз вақтида хабар олиш;
-   Дуо қилганда ота-онасининг ҳақларига алоҳида дуо қилиш.

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
(Жума тезисларидан фойдаланилди)

Qayd etilgan


MirzoMuhammad  12 Iyun 2019, 14:05:07

بسم الله الرحمن الرحيم* الحمد لله رب العالمين* و الصلاة و السلام على سيدنا محمد و على آله و أصحابه أجمعين* لا حول و لا قوة إلا بالله*
ОТА-ОНА ҲУРМАТИ
Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи васаллам) айтдилар:
"Қиёмат куни бўлганида, Хориш исмли чаён боласи чиқади, у узунлиги осмон ва ер оралиғича, кeнглиги мағриб ва машриққача кeладиган баҳайбат бир махлуқдир. Жаброил алайҳис салом ундан:
"Қаeрга боряпсан ва кимларни излаяпсан", дeб сўрайди. У:
"Бeш нафар кишини излаяпман, – дeйди. – Улар: бeнамоз, закот бeрмайдиган бой, ота-онасига оқ бўлган фарзанд, ароқхўр, масжидда дунё сўзидан гапирувчилар".
Бир азизи мўътабар одам бир йигитнинг ота-онасига қилган хизматларини эшитиб уни зиёрат қилмоқчи бўлди. Бу йигит қассоб эди. Мўътабар одам қассобчилик бозоридан у йигитни излаб топди. У билан кўришиб, ҳол-аҳвол сўрашгандан кейин:
— Ўғлим, мен мусофир бир кишиман, агар қабул қилсангиз, бу кечани сизнинг уйингизда ўтказишни истайман,— деди. Йигит мўътабар одамнинг илтимосини жону дил билан қабул этди, кечқурун дўконини беркитиб, у билан бирга уйига қайтди.
Уйнинг бир чеккасидаги тўшакда қариликдан жуда кичкина бўлиб қолган бир чол ётарди. Йигит мўътабар меҳмонига жой кўрсатиб:
— Азиз меҳмоним, қани, бемалол ўтириб дам олинг, тўшакда ётган муҳтарам чол менинг отам бўладилар. Онам яқинда вафот этдилар. Отамга мендан бошқа қарайдиган киши йўқ. Ҳар кун азиз отамнинг хизматларини қилиб, кейин ишга кетаман,— деди. Йигит дарҳол шўрва пиширишга киришди. Овқат тайёр бўлгандан кейин бир косачада шўрва олиб отасининг ёнига келди. Унинг бошини секингина кўтариб шўрвани ичирди. Йигит, чол отасини ухлатиб хотиржам бўлгандан кейин меҳмон учун дастурхон ёзди. Ўзига ҳам, меҳмонга ҳам шўрва келтирди, биргалашиб овқатландилар. Мўътабар меҳмон:
— Ўғлим, сен отангни тўйдириб, ювиб-тараб ўрнига ётқизганингдан кейин у оғзини қимирлатиб турди, шу билан у нима демоқчи эди? — деб сўради.
— Мен ҳар вақт отамни овқатлантирганимдан кейингина ўзим овқатланаман. Агар ундан аввал овқатлансам, ота ҳурматини бажо келтирмаган тарбиясиз, адабсиз ўғиллардан ҳисобланардим. Отам мендан жуда розидирлар. Таомдан кейин оғзиларини қимирлатиб шукур этадилар ва менинг ҳақимга дуо қиладилар. Марҳума онам ҳам мендан рози эдилар, доимо ҳақимга дуо қилардилар,— деди йигит.
Мўътабар одам йигитнинг сўзларини эшитгач, кўзларига ёш олиб:
— Баракалла, ўғлим! Сен ҳақиқий фарзанд экансан. Ота-она ҳурматини унутган фарзандлар сендан ибрат олсинлар. Офарин, ўғлим. Ота-онангга қилган хизматингни хайрли ажрини кўрасан,— деди ва йигит ҳақига дуо қилди. Эртаси кун эрталаб йигит билан хайрлашиб ўз йўлига қайтди.
Ота-онага яхшилик қилишнинг энг паст даражаси – уларга ширин сўз айтишдир. Ундан баландроқ даражаси – уларнинг хизматларини қилиш, моддий ва маънавий томондан ёрдам бериш, доим уларнинг ҳолларидан хабардор бўлиб туришдир. Фарзанд доим ота-онага хурсандчилик келтирадиган ишларга ҳаракат қилиши керак. Зеро ота-оналар фарзандларининг ютуқларидан бениҳоя хурсанд бўлишади.
Ота-онага итоатсизлик қилиш, уларга қаттиқ гапириш, жеркиш, хафа қилиш, ҳақорат қилиш, қўл кўтариш – энг катта ва энг оғир гуноҳдир! “Ота-онага оқ бўлиш” дегани аслида – мана шу. Уни ота-она тилда айтишлари шарт эмас. Балки қаттиқ ранжишлари етарли бўлади.
Абдуллоҳ Ибн Муборак шундай деганлар: “Агар ота-онанг сен билан муроса қилишни бошласа, сенга гапирганда, безовталанишингдан, ғазабинг чиқишидан қўрқиб, эҳтиёткорлик билан, сўзларни саралаб гапира бошлашса – билиб қўйки, ота-онангга оқ бўляпсан!”.

Толибжон Абдураҳимов. Шаҳрихон туманидаги “Эшон” жоме масжиди имом хатиби
(Фойдаланилган манбалар: Дурратун носиҳийн. Зиёуз.ком кутубхонаси)

Qayd etilgan