Muallif Mavzu: Одоб ва ахлоқ  ( 38261 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 2 Mehmonlar ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 307
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #135 : 15 Noyabr 2018, 13:59:01 »
Тилнинг тўғрилиги
Билинг, албатта ҳар бир оқил киши тилини барча сўзлардан сақламоғи лозим. Фақатгина манфаат бўлгандагина гапириши лозим. энди қачонки гапириш ва гапирмасликдаги манфаат баробар бўлиб қолса, гапирмасдан тилни тиймоқ суннат амалдир. Чунки гоҳида мубоҳ сўзлар ҳам ҳаром ёки макруҳ сўзларга олиб боради. Одатда кўпинча шунақа ишлар бўлади. Омон қолишни эса бирорта нарсага алмаштириб бўлмайди.
Абу Ҳурайрадан (р.а.) ривоят қилинади. Расулуллоҳ (с.а.в.):
«Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон кeлтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин», дeдилар. Имом Бухорий ва Муслим ривоятлари.
Бу ҳадис агар яхшилик бўлсагина гапирмоқ лозимлигини кўрсатмоқда. Агар гапида манфаат бўлмаса, сўзламаслиги лозим.
Абу Мусо ал-Ашъарийдан (р.а.) ривоят қилинади.
«Эй Расулуллоҳ, мусулмонларнинг қайсиниси афзал?» дeб сўралганида, у зот:
«Агар мусулмонлар унинг тилидан ва қўлидан омонда бўлишса, ана шуниси афзал», дeдилар. Имом Бухорий ва Муслим ривоятлари.
 (Риёзус солиҳийн. Абу Закариё Яҳё ибн Шараф Нававий. зиёуз.cом кутубхонаси)
«Эй иймон келтирганлар! Аллоҳни кўп зикр қилинглар, эртаю кеч Унга тасбеҳ айтинглар.
Эй  Мусо  ибн  Имрон,  эй  баён  қилувчи  Зот!  Сўзларимни  эшит!  Мен  мукофот  берувчи подшоҳдирман. Мен билан сенинг ўртангда таржимон йўқ. Рибо еювчи кишига Раҳмоннинг ғазаби ва дўзахнинг зиёда азоби бўлсин.
Эй Одам фарзанди! Агар қалбингда ғашлик, баданингда беморлик, ризқингда маҳрумлик,  молингда камчилик топсанг, демак, билгинки, сен бефойда нарсани(кўп)гапирибсан. 
Эй Одам фарзанди! Тилингни тўғри қилмагунингча, дининг тўғри бўлмайди. Роббингдан ҳаё қилмагунингча, тилинг тўғри бўлмайди.
Эй Одам фарзанди! Агар ўз айбингни унутиб, одамларнинг айбига назар солсанг, унда сен шайтонни рози қилиб, Раҳмоннинг ғазабини келтирибсан.
Эй  Одам фарзанди! Тилинг шер(каби)дир.  Агар  уни  қўйиб  юборсанг,  сени ўлдиради.  Сенинг ҳалокатинг тилингни қўйиб юборишингдадир». (Қирқ ҳадиси қудсий. Имом Ғаззолий. www.ziyouz.com кутубхонаси)
Бир киши Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳузурларига келиб сўради:
-   Эй Аллоҳнинг расули! Бир ой рўза тутаман, бошқа зиёда қилмайман. Беш маҳал намоз ўқийман, ундан зиёда қилмайман. Молимдан Аллоҳ таоло йўлида садақа ва эҳсоним ҳам йўқ. Мен вафот қилсам қаерда бўламан?
-   Жаннатда, – дедилар Расули акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам.
-   Сиз биланми, Эй Аллоҳнинг расули? – сўради у.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам табассум қидилар ва:
-   Ҳа. Мен билан бўласан. Агар қалбингни икки нарсадан – кин ва ҳасаддан сақласанг, тилингни икки нарсадан – ғийбат ва ёлғондан сақласанг, кўзингни икки нарсадан – Аллоҳ таоло ҳаром қилган нарсадан ва мусулмонни пойлашдан сақласанг ўша икки хотиржамлик ила мен билан жаннатга кирасан, – дедилар.

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 307
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #136 : 22 Noyabr 2018, 09:38:32 »
Дин кушандаси
Ҳасад қилишлик – оғир жиноят. Ҳасад туфайли қанчалаб кишиларнинг ёстиғи қуриши мумкин. Қалбида имони бор мўмин банда бировга мутлоқ ҳасад қилишга ҳаққи йўқ. Ўзидан бошқа наинки  ибодатли мўминга, ҳатто фосиққа ҳам, кофирга ҳам  ҳам ҳасадилишдан саланиш керак. Яхши инсонга ҳасад қилиш айб бўлса, фосиқ ва кофир ҳасад қилишга арзигулик эмас. Бу борада Ҳасан Басрий шундай деган:
«Эй одам фарзанди! Нима учун биродарингизга ҳасад қиласиз. Агар уни ҳурматлаш учун Аллоҳ ўз фазлидан бeрган бўлса, нима учун Аллоҳ ҳурмат қилган кишига ҳасад қиласиз? Борди-ю, бундан бошқа нарсада бўлса, унинг боражак жойи дўзах бўлганидан ҳасад қилмоғингиз яна ҳам яхши эмасдир».
Муҳаммад ибн Сийрин айтади:
«Дунё нарсаси учун ҳeч кимга ҳасад қилмадим. Агар жаннат аҳлидан бўлса, қандай қилиб жаннатда юрувчига ҳасад қилай? Дўзах аҳлидан бўлса ҳам, қандай қилиб дўзахда юрган кишига ҳасад қилай?» дeйди.
Ҳасаднинг ёмонлигини кўрингки, ҳасад туфайли бир банда жабр кўрса, иккинчиси, яъни ҳасадчи кимса ўзи ҳам зиёнкор бўлур. Чунки ҳасадчи ўзини ўзи шам каби адо қилганининг камига унга кўплаб жазолар ваъда қилнган. Жумладан, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дейдилар:
"Одам боласининг жисмида тўрт гавҳар борки, уни тўртта нарса зойил қилади. Гавҳарлар — ақл; дин; ҳаё ва яхши амал. Ғазаб ақлни зойил қилади. Ҳасад динни зойил қилади. Тамагирлик ҳаёни зойил қилади. Ғийбат яхши амални зойил қилади". (Шайх Асқалонийнинг "Мунаббиҳот " китобидан)
Қарангки, мазкур тўрт иллатнинг хатарлироғи ҳасад экан. Зеро дини завол кўришдан оғирроқ жазо борми?
Фақиҳ Абу Лайс Самарқндий раҳимаҳуллоҳ айтади:
“Уч кишининг дуолари қабул бўлмайди:
1) ҳаромни егувчининг;
2) кўп ғийбат қилувчининг;
3) қалбида мусулмонларга адовати ва ҳасади бўлган кишининг”.
Ҳакимларнинг баъзиси айтадилар:
«Ҳасад қилувчи Раббисига бeш жиҳати билан кўринади:
Биринчиси, бошқада зоҳир бўлган нeъматларни кўрганда ғазаби кeлади.
Иккинчиси, унга бeрган нарса учун ғазаби кeлади, яъни Раббисига: «Нима учун бундай тақсимладинг?» дeб.
Учинчиси, Аллоҳнинг фазлини ман қилади, яъни нeъматни Аллоҳ таоло хоҳлаган кишисига бeради. У Аллоҳнинг бу фазлига бахиллик қилади.
Тўртинчиси, Аллоҳнинг дўстини ёрдамчисиз қолдиради. Чунки у унинг ёрдамисиз қолишини хоҳлайди ва ундан нeъматни кeтказишини хоҳлайди.
Бeшинчиси, душманига ёрдам бeради. Яъни, лаънати иблисга»
Аҳнаф ибн Қайс: "Ҳасадгўйда роҳат, ёлғончида мурувват, бахилда дўстлик, сўзни узун қилувчида (тилига эрк берувчида) вафо, хулқи ёмонда раҳбарлик, малоллик келтирувчида биродарлик бўлмайди", дедилар.
Яна айтибдиларки:
“Учта нарсанинг давоси йўқ, дейилади. Биринчиси, ҳаром аралашган касаллик, иккинчиси, ҳасад аралашган адоват, учинчиси, касаллик аралашган камбағаллик”.
(“Бўстонул орифин” ва “Танбeҳул ғофилин” китобларидан фойдаланилди. Ал-Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Азизбек Жабборов. Асака т. "Мамир қори" жоме масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 307
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #137 : 22 Noyabr 2018, 09:41:18 »
Эзгуликларнинг яхшироғи
Отамиз ва онамиз дунёдаги жаннатларимиз. Биз улар орқали жаннатга кириб оламиз. Уларнинг тириклиги биз учун тенгсиз ғанимат. Ҳар бир кун ва ҳар бир дақиқа бизлар учун катта имкон. Вақти соати келиб бизлардан аввал кетиб қолишса барча имкониятлар ёпилади, илло уларнинг ортидан ибодатда дуо қилишлик ва уларнинг яқинларидан хабар олишлик имкони биз учун умримиз охиригача очиқ қолур.
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳу айтдилар: Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Банда вафот етгандан кейин ундан учта нарсадан бўлак амаллари узилиб қолади: садақаи жория; одамларга манфаати тегсин, деб ёзиб қолдирган илмий асарлари ва ўзи ҳақига дуо қилиб турадиган солиҳ фарзандлар", дедилар.
Абдуллоҳ ибн Аббос разияллоҳу анҳу: "Ё Расулуллоҳ! Менинг онам ҳеч нарсани васият қилмай вафот етиб кетди.Энди мен онам учун садақ-эҳсон қилсам унга савоби етадими?" – деб сўради. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Ҳа, унинг учун садақа қилсанг, савоби албатта тегади", дедилар.
Абдуллоҳ ибн Динордан ривоят қилинади:
–      Ибн Умар қачон Маккага чиқса эшаги бўлар эди. Туяга минишдан зерикканда ўшани минар эди. Яна бошига ўраб юрадиган салласи бўлар эди.
Бир куни ўша эшагида кетаётган эди бир аъробий ўтиб қолди.
–   Сен фалончининг ўғли фалончи эмасмисан? – сўради ибн Умар.
–   Шундоқ, - деди аъробий.
Ибн Умар разияллоҳу анҳумо эшагини бериб:
–   Мана буни миниб ол! – деди ва салласини ҳам бериб: - Буни бошингга ўраб ол, -деди.
Шунда у кишининг баъзи ҳамроҳлари айтдилар:
–   Аллоҳ Сизни мағфират қилсин! Бу аъробийга ўзингиз миниб турган эшагингизни ва бошингизга ўраб юрган саллангизни бериб юбордингиз?
У киши эса:
–   Мен Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг “Яхшиликларнинг  энг эзгуроғи кишининг oтаси вафoт этганидан кейин унинг дўстлари билан алoқаларни боғлашликдур”, деб айтганларини эшитганман. Унинг oтаси менинг oтам Умар (разияллоҳу анҳу)нинг дўсти эди, –  дедилар. 
(Имoм Муслим ривoяти)

Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 307
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #138 : 22 Noyabr 2018, 09:57:31 »
Луқмони ҳакимнинг ўғлига насиҳатлари
   Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло Қурони каримда Луқмони ҳаким ҳақида шундай деган:
وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَن يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ
   “Батаҳқиқ, Биз Луқмонга: «Аллоҳга шукр қил. Ким шукр қилса, ўзи учун қиладир. Ким ношукрлик қилса, бас, албатта, Аллоҳ беҳожат ва мақталган зотдир», деб ҳикматни бердик”. (Луқмон. 12)
   Луқмони ҳакимни пайғамбар деганлар ҳам бўлган, лекин кўпчилик уламоларимиз пайғамбар бўлмаган, балки ҳаким яъни донишманд бўлган бўлган, деганлар. Ибн Аббос разияллоҳу анҳумо у зотни ҳабаший дурадгор бўлган, деган.
Мазкур сурада Луқмони ҳакимга ҳикмат берилгани баён қилингач, унинг ўғлига қилган насиҳатлари келтирилади, яъни:
“Эй ўғилчам, Аллоҳга ширк келтирма. Албатта, ширк катта зулмдир. Эй ўғилчам, албатта, у(амал) агар ачитқининг бир дона уруғича бўлсаю у бир қоя тош ичида ёки осмонларда ёхуд ерда бўлса ҳам, Аллоҳ уни келтирур. Албатта, Аллоҳ ўта лутфли ва ўта хабардор зотдир. 
Эй ўғилчам, намозни тўкис адо қил, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтар ва ўзингга етган мусибатга сабр қил. Албатта, булар азм этилажак ишлардандир.  Одамлардан такаббурла юз ўгирма ва ер юзида кибр-ҳаво ила юрма. Албатта, Аллоҳ ҳеч бир мутакаббир ва мақтанчоқни севмас.  Юришингда мўътадил бўл ва овозингни пасайтир. Чунки овозларнинг энг ёмони эшакнинг овозидир”.
   Луқмони ҳақим ўз фарзандига насиҳат қилиб шундай деди:
   “Эй ўғлим, уч нарсани эҳтиёт қил:
   Аввал нариги дунё учун динингни эҳтиёт қил.
   Иккинси саломатлик учун ҳикматни (табобатни) эҳтиёт қил.
   Учинчи таъмагир бўлмаслик учун пулни эҳтиёт қил.
   Эй ўғлим, билимсизлар билан дўст тутинма, хасисдан нарса сўрама. Илм ўрган, кимнинг илми бўлмаса, иззати бўлмайди. Кимда мулойимлик бўлмаса, илмдан баҳра ололмайди. Кимда саховат бўлмаса, дўст бўлмайди. Кимнинг дўсти бўлмаса, давлати бўлмайди.
   Эй ўғлим, сабрни ва ўз нафсинг билан курашишни ўзингга шиор қил, ҳаром нарсалардан қоч, топганингга қаноат қил. Бировнинг ризқ-рўзига кўз олайтирма, шунда ўзингни қийнашдан қутуласан! Таомдан оч, ҳикматдан тўқ бўл. Одамларнинг фаҳмига яраша гапир. Иложи борича жимликни ихтиёр қил, шунда одамларнинг ёмонлигидан омон бўласан. Аблаҳларга қарши сукутдан кўмак қидир. Одамлар сенда йўқ нарсалар билан сени мақтасалар, бунга керилмаки, одамлар гапи билан қуруқ бош косаси дурга айланмайди. Ўзингдан кучлилар билан жанжаллашма, ўзингдан кучсизларни эрга урма. Бадгумонликка қалбингдан жой бермаки, у ҳеч бир дўст билан самимий яшашингга йўл бермайди.

Абдураззоқ Фармонов. Асака т. "Сиддиқ ҳожи"  жомеъ масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.