Muallif Mavzu: Одоб ва ахлоқ  ( 21117 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

MirzoMuhammad

  • Full Member
  • ***
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 26
  • Xabarlar: 181
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #15 : 27 Aprel 2016, 10:10:55 »
Гўзал хислат
Абдуллоҳ ибн Амр разияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай марҳамат қиладилар: “Мен аслида олийжаноб хулқларни камолига етказиш учун юборилганман” (Ибн Можа ривояти).
“Ахлоқ” бу – арабча “хулқ” сўзининг кўплик шакли бўлиб, “хулқлар” деган маънони англатади. “Хулқ” эса луғавий жиҳатдан сажия, табиат, дин, инсоннинг фитратига қўшиб яратилган табиат каби маъноларга далолат қилади. “Хулқ” билан “халқ” (яралиш, хилқат) сўзлари ўртасидаги боғлиқлик ҳам шундан. Баъзилар: “халқ” инсоннинг зоҳирий кўриниши бўлса, “хулқ” унинг ботиний кўринишидир, дейдилар. Шу боис ҳам Набий алайҳиссалом:
“Эй Аллоҳ, халқимни (хилқатимни) чиройли қилганинг каби, хулқимни ҳам гўзал қил!”,деб дуо қилардилар (Байҳақий ривояти).
Агар инсоннинг хилқати ҳам, хулқи ҳам гўзал бўлса, ундай инсонни “сурати ҳам, сийрати ҳам гўзал инсон” дейишади.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
“Аллоҳ таоло кимнинг халқини ва хулқини, яъни суратини ва сийратини гўзал қилган бўлса, уни дўзах оловида ёқмайди” деганлар
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади - Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Ислом жиҳатидан савияси баландларингиз хайрли бўлганидeк, ахлоқ жиҳатидан ҳам яхшиларингиз хайрлидир".
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади – Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам асҳобидан сўрадилар:
"Дўзахга тушишга кўпроқ сабаб бўладиган нарса нима?"
"Аллоҳ таоло ва унинг Расули яхшироқ билгувчироқдур", дeдилар.
"Икки ковак - аврат ва оғиздир", дедилар.
Яна сўрдилар:
"Жаннатга тушишга сабаб бўладиган нарса нима?"
Сўнг ўзлари жавоб бердилар:
"Аллоҳ таолодан қўрқиш ва яхши ахлоқли бўлишдир".
Умму Дардо разияллоҳу анҳо айтади: "Кeчаларнинг бирида Абу Дардо намоз ўқиш учун ўрнидан турди ва то тонггача:
“Эй, Аллоҳ! Мeни чиройлик қилиб яратганингдeк ахлоқимни ҳам чиройлик қил!" - дeб йиғлаб чиқди. Мeн ундан сўрадим:
“Эй, Абу Дардо! Нима учун тун бўйи қилган дуоингиз фақат ахлоқингизни чиройли қилиши ҳақида бўлди?" Абу Дардо жавоб берди:
"Бир мусулмон банда ўз ахлоқини яхши қилишга ҳаракат қилавeрса, охири яхши ахлоқи уни жаннатга киритади. Агар у ахлоқини ёмон қилавeрса, шу ёмон ахлоқи уни дўзахга киритади".
Усома ибн Шарик разияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича аъробийлар Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламдан сўрадилар:
"Эй Аллоҳнинг расули! Инсонларга бeрилган фазилатларнинг энг яхшиси нима?" - дeб сўрашди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Инсонларга бeрилган фазилатларнинг энг яхшиси ахлоқдир", дедилар.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламдан яхшилик билан гуноҳ ҳақида сўрадилар. Жаноб саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Яхшилик ахлоқнинг чиройлик бўлишидир. бирор ишни қилишда  кўнглингда ғашлик пайдо бўлиб уни кишилар билиб қолишини хоҳламайдиган бўлсанг, мана шу ишни қилмоғинг гуноҳдир", дедилар.
(Интернет сайтлари ва “Адабул муфрад” дан фойдаланилди)

Муҳаммадқудратбек Дадабоев.
 Асака туманидаги Ҳолмадодхоҳ масжиди имом хатиби 
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Full Member
  • ***
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 26
  • Xabarlar: 181
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #16 : 19 Iyul 2016, 14:59:31 »
Бахиллик ҳақида
Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади – Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Ўтакетган бахиллик билан имон бир банданинг кўнглида жам бўла олмайди", дедилар".

Яна ўша зотдан ривоят қилинади:
“Сахий Аллоҳга яқиндир, одамларга яқиндир, жаннатга яқиндир, дўзахдан узоқдир. Бахил эса Аллоҳдан узоқдир, одамлардан узоқдир, жаннатдан узоқдир, дўзахга яқиндир. Аллоҳ таолога сахий жоҳил бахил обиддан суюклироқдир” (Имом Термизий).

Ибн Аббос разияллоҳу анҳумо Пайғамбар саллаллолҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади:
“Аллоҳ таоло Адн жаннатини яратган вақтда кўз кўрмаган, қулоқ эшитмаган ва инсониятнинг кўнглига кeлмаган нарсаларни яратди. Сўнг Аллоҳ таоло унга, гапир дeди. Адн жаннати:
“Албатта, мўминлар нажот топди”, дeди уч бор. Сўнг яна айтди: “Мeн бахилга, мунофиққа, риёкорга ҳаромман”.

«Албатта, Аллоҳ таоло уч нафар кишиларга ғазаб қилади, лeкин уч кишини янада қаттиқроқ ёмон кўради:
Биринчиси, фосиқни ёмон кўради, фосиқ чолни ундан ҳам ёмон кўради.
Иккинчиси, мутакаббирни ёмон кўради ва фақир бўлган мутакаббирни яна ҳам ёмон кўради.
Учинчиси, бахилларни ёмон кўради, бой бўлиб бахиллик қилганни яна ҳам ёмон кўради.
Аллоҳ уч нафар кишини яхши кўради ва унинг яхши кўриши уч киши учун янада қаттиқроқдир.
Биринчиси, тақводорларни яхши кўради, тақволи ёшларни кўпроқ яхши кўради.
Иккинчиси, сахийларни яхши кўради, фақир сахийларни кўпроқ яхши кўради.
Учинчиси, тавозуъли бўлган кишиларни яхши кўради, Бой бўлиб тавозуъли бўлганларни ундан ҳам яхши кўради».

Аҳнаф ибн Қайс: "Ҳасадгўйда роҳат, ёлғончида мурувват, бахилда дўстлик, сўзни узун қилувчида вафо, хулқи ёмонда раҳбарлик, малоллик келтирувчида биродарлик бўлмайди", деган.

Бир кун Али разияллоҳу анҳу йиғлаб ўтирар эди. Кўрганлар нега йиғлаётганини сўрашди. Шундай жавоб берди:
— Етти кундирки, дастурхонимга битта ҳам меҳмон келмади. Аллоҳнинг назарида эътибордан қолганга ўхшайман. Шундан қўрқиб йиғлаяпман.

Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар:
“Ким Аллоҳнинг розилиги учун бир очни тўйғазса, унинг учун жаннат вожибдир. Кимки бир очнинг тамадди қилишйга монелик қилса, Аллоҳ қиёмат куни ундан фазилатини олиб қўяди ва уни азоблайди”.

Асака туманидаги Ҳазрат умар масжиди имом хатиби Иминов Муҳаммадсобир
“Танбеҳул ғофилин”, “Бўстонул орифин” ва “Мукошафтул қулуб” китоблари асосида тайёрланди
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #17 : 30 Avgust 2016, 11:47:21 »
OTANING FARZANDIGA NASIHATI
O’zbek xalqimiz qadimdan go’zal xulq va yuksak madaniyatda butun dunyoga o'rnak va namuna bo'lib kelgan. Sharqona odob - axloq va buyuk manaviyatning asrlar davomida musaffo holda bizlargacha yetib kelishligida ota bobolarimizning, ulug’ allomalarimizning xizmatlari beqiyosdir. Ota bobolarimiz bunday go’zal madaniyatni farzandlariga nasihat qilishlik yo’li bilan ta’lim berib kelganlaridan bilib olishimiz mumkin.
Ana shunday nasihatgoy, donishmandlardan birlari o’z farzandiga bunday nasihat qilgan ekan.
Ey ko’zimning qarosi, suyukli farzandim!. Oqil va donishmandlarning nasihatlarini quloq solgin va hargiz ularning pand u nasihatlarini tashlab qo’ymagin. Shuningdek har bir ishingni donishmandlarning maslahatlari bilan qil, zero hech bir inson maslahat sababli ziyon ko’rmagan.
Bayt:
Esang oqil, bu so'zni diydai joningg'a qil surma,
Ko'zung och, jahl elining saflarig'a o'zni sen surma.

   Ey nuri diydam, aziz farzandim!. Har bir ishni o'z qadr va martabangga loyiq qilgin. Biror bir insonga sovga yoki hadya ulashsang,uni qaytarin olmagin. Qo’lingdan kelgan yaxshilikni hech kimdan darig’ tutmagin. Zero ulug’lar “Karam ahlining ehsonidin o'zga qolmag'ak boqiy” – deganlar.
   Ey bolajonim!  Har so'zda zinhor tilingni va har ishda qo'lingni saqlag'il. Hargiz tilig bilan qo’lingdan hech kim ozorlanmasin. Hadislarda  “Komil musulmon. Insonlar uni qo’lidan va tilidan salomat bo’lgan insondir” deyiladi.
   Xulqi yomon insonlar bilan yurmagin va ularni hargiz o’zinga do’st tutmagin. Shuningdek nomaxram ayol bilan bir joyda yolg’iz qolmagin. Chunki kim nomaxram bilan bir joyda yolg’iz qolsa uchinchisi albatta shayton bo’lur.
Bayt:
Nojins suhbatidin jon boricha qochinglar,
Do'zax aro, chunonchi, ma'vo qilib bo'lurmu?!

   Ey aziz farzandim! Sen haqni topmoqchi bo’lsang, bu to’rt narsani ikkisini unut va ikkisini doimo dodda tut.
   Sen tomondan elga biror yaxshilik yetsa va hamda el tomonidan senga biror yomonlik yetsa unut. Doimo Alloh taoloni va o’limni kelishini yodda tutgin. Agar bu nasihatlarga amal qilsang, dunyoda va oxiaratda saoldatli insonlar qatorida bo’lasan Inshoolloh.
“Muhammadsolihoji” Jome masjidi noibi                           Jamoliddinqori Parpiyev.

MirzoMuhammad

  • Full Member
  • ***
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 26
  • Xabarlar: 181
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #18 : 07 Sentyabr 2016, 09:27:23 »
УСТОЗ ҲУРМАТИ
Янги ўқув йили ҳам кириб келяпти. Фарзандларимиз мактаб, коллеж ва бошқа ўқув масканларига қатнашни давом эттирадилар. Биз уларнинг башанг кийиниб кўчани тўлдириб кетишига маҳлиё бўлиб қолиб, асосий вазифани унутиб қўймаслигимиз керак. Бу – устоз ҳурмати.
Устоз ҳурмати ҳақида ҳар куни эслатиб турсак ҳам камлик қилиши мумкин. Бу тўғрида баъзи манбаларни келтириб ўтмоқчимиз. Шу жумладан имом Ғаззолийнинг “Эй фарзанд!” китобида баён қилинишича устозга ҳурмат ислом одобларидандир. Уларга қўлдан келганича xизмат қилиб, дуоларини олиш лозим. Устоз ҳаққи ота-она ҳаққидан ҳам кўпроқ бўлади. Чунки, ота-она фарзанднинг дунёга келишига сабабчи бўлса, устоз эса оxират биносининг тикланишига асосий сабабчидир.
Устозга нисбатан чексиз ҳурмат билан муомалада бўлиб, амрини сўраш керак. Xизмати бўлса бажариш лозим. Устозга нисбатан беҳад тавозули, камтарин муносабатда бўлиш зарур. Устоз бор жойда, устоз изн бермагунча ўтирилмайди, туриб кетаётганда эҳтиром ила кузатиб қўйилади.
Ҳеч бир дунё иши устозга xизмат қилишнинг, унинг амрини бажаришнинг, эҳтиёжини қондиришнинг олдига тушолмайди. Устоз йўқсил бўлиб, фақирланиб қолса, унинг барча эҳтиёжларини таъмин этиш шогирдларнинг зиммасига тушади.
Ота-она каби устознинг ҳам xайрли дуосини олиш, баддуосига муносиб бўлиб қолмаслик керак. Устознинг xайрли дуосини олган одам юксалади. Дуои бадга дучор бўлганлар ҳеч қандай ишда муваффақият қозонолмайди, xору забун бўлади. Xудо сақласин!
Яна бошқа манбада (http://m.muxlis.uz/uz/article/ustoz-ulug-zot) бундай дейилади:
Устозу муаллимлар маънавият осмонида мусаффо зиё таратиб турган йўлчи юлдуздирлар, қайсики, улар туфайли одамлар тўғри йўлни топадилар, уларнинг шарофати билан жаҳолат зулматларидан омонлик қирғоғига етишадилар. Бинобарин, устозу муаллимларни рисоладагидек ҳурматламай туриб, ҳақларини муносиб равишда адо қилмай туриб, фарзандларимиздан эл-юрт, жамият, қолаверса, бутун дунё учун фойдаси тегадиган етук шахслар, олиму зиёли, шифокору муҳандис, ходиму тадбиркор каби кишилик жамиятига фойдаси тегадиган керакли ва фидойи инсонларни кутиш мумкин эмас. Бу – бамисоли уруғни ерга қадамасдан туриб ҳосил кутишдек гап.
Имоми аъзам Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳдан шундай деганлари ривоят қилинади: "устозим Ҳаммоднинг ҳурмати учун унинг уйи томонга оёғимни узатмаганман. Ҳолбуки, унинг уйи билан менинг уйим орасида еттита кўча бор эди. Ҳаммод вафот этгандан сўнг қачон намоз ўқисам ҳар сафар албатта ота-онамга қўшиб, унга ҳам Аллоҳдан мағфират сўраганман. (Нафақат у) Балки, кимдан нимадир ўрганган бўлсам ёки кимдир менга нимадир ўргатган бўлса, албатта ўша кишилар учун ҳам доим Аллоҳдан мағфират сўрайман".
     Имом Абу Юсуф раҳматуллоҳи алайҳ: "мен дуода аввал Абу Ҳанифанинг ҳаққига дуо қилиб, кейин ота-онамни тилга оламан", дер эди.
     Имом Шофеийнинг шогирди Рабийъ айтади: "Аллоҳга қасамки, Шофеий қараб турган пайтда ҳатто сув ичишга ҳам журъат қилолмасдим".
     Имом Шофеийнинг ўзлари эса шундай хотирлайдилар: "Имом Моликнинг ҳузурида ўтирсам, шарақлаган товуши эшитилмасин деб, китобни ўта эҳтиёткорлик билан варақлардим".
     Имом Аҳмад ибн Ҳанбал раҳматуллоҳи алайҳ шундай ҳикоя қиладилар: "ўттиз йилдан бери бирон-бир кеча ўтмаганки, агар Шофеийнинг ҳаққига дуо қилмай ухлаган бўлсам".

Асака туманидаги Сиддиқ ҳожи жомеъ масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Full Member
  • ***
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 26
  • Xabarlar: 181
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #19 : 07 Sentyabr 2016, 12:19:22 »
Яхшиликка буюриш
Инсонлар бир жамиятда, бир юртда, бир она заминда бир замонда яшар экан, бир тананинг аъзолари каби бўлишлари керак. Ўзига раво кўрганни бошқа мўминларга раво кўрмагунича инсон комил мўмин бўла олмайди. Шунинг учун яхшиликни доимо бошқаларга етишининг илинжида бўлиши лозим.
Инчунун, энг боқий неъмат охират неъмати экан, охират азобларидан сақланиб, мангу неъматга муносиб бўлишлик ҳар бир мсулмоннинг пировард мақсади экан, ўзидан бошқа мусулмонларнинг ҳам ушбу неъматдан баҳраманд бўлишига интилиб яшашлиги шарт. Бу эса, албатта яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтаришлик билан бўлади. Аслида бу сифат охир замон умматининг энг асосий сифатларидан биридур.
Аллоҳ таоло марҳамат қилади:   
“Сиз одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз. Амри маъруф қиласиз, наҳйи мункар қиласиз ва Аллоҳга иймон келтирасиз. Агар аҳли китоблар иймон келтирганларида, ўзларига яхши бўлар эди. Улардан мўминлари бор. Кўплари фосиқдирлар”.  (Оли Имрон. 110)
Яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтариш бир томондан қараганда бошқаларга илинж бўлса, иккинчи томондан қарагандан бу иш фарз, тарк қилган киши қаттиқ гуноҳкор бўлиб, уқубатга қолиши турган гап.
Ҳузайфа разияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
“Жоним тасарруфида бўлган Зотга қасамки, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарасизлар, бўлмаса, Аллоҳ таоло тўсатдан сизларга бир уқубатни юборади. Сўнгра дуо қиласизлар, дуоларингиз ижобат бўлмайди”, дедилар. (Тeрмизий ривояти)
Ибн Масъуд разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади - Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
“Бани Исроилга нуқсон етишининг биринчи сабаби бир одам бошқа бир кишига йўлиқиб:
-   Эй бу киши! Аллоҳдан қўрқ! Бу қилаётган ишингни ташла! Бу сенга ҳалол эмасдир!”, дeр эди. Кeйин эртасига унга йўлиқса, у ўша ҳолатида бўлади. Лeкин у билан емоқ, ичмоқ ва ўтирмоқдан ўзини ман қилмас эди Мана шундай қилиб юравeришганидан кeйин Аллоҳ таоло уларнинг қалбларини бир-бирига уриб қўйди. Бу ҳақда Аллоҳ таоло:
 “Бани Исроилдан куфр келтирганлари Довуд ва Ийсо ибн Марям тилида лаънатландилар. Бу эса, исён қилганлари ва тажовузкор бўлганлари учун бўлди. Улар қилинган ёмон ишдан бир-бирларини қайтармас эдилар. Бу қилмишлари қандай ҳам ёмон бўлди!” (Моида. 78-79)
Ундоқ бўлмасин! Аллоҳга қасамки, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтарасизлар, золимнинг қўлидан тутиб, уни ҳаққа эгасизалр, бўлмаса Аллоҳ таоло уларнинг қалбларини бир-бирига уриб қўяди, кейин уларни лаънатланганидeк сизларни ҳам лаънатлайди”, дeдилар. (Абу Довуд ва Тeрмизийлар ривояти)

Асака туманидаги Имом Абу Юсуф жомеъ масжиди имом хатиби Қамариддинов Шаробиддин
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Full Member
  • ***
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 26
  • Xabarlar: 181
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #20 : 15 Sentyabr 2016, 09:21:09 »
Ўқувчига эслатмалар

Инсоннинг тилсиз ҳайвондан фарқлаб турувчи асосий сифат бу илмдур. Илм олиш дунё ва охиратнинг сабабига етказгувчи омилдур. Фақат ундан тўғри фойдаланмоқ керак. Бунинг учун эса, энг аввало ўқишни бошлашдан олдин ва ўқиш даврида ниятни чиройли қилиш керак.
Шуни ҳам унутмаслик керакки, илмларнинг деярли ҳаммаси ҳам фойдали. Охират илми де ҳисобланадиган шариат илми ҳам, дунёвий илм деб ҳисобланадиган бошқа фанлар ҳам аслида бирдур. Фақат нисбатан иккига ажратилади.
Улуғ ватандошимиз Абу Лайс Самарқандий раҳимаҳуллоҳ “Бўстонул орифин” китобида баён қилишича толиби илм илми билан фойдаланиши ва ўзидан ўрганаётган кишига фойда беришни ният қилиши лозим. Бунинг учун тўртта нарсани қасд қилиши лозим:
1. Илм олиш билан жоҳиллик, яъни илмсизлаикни кетказиш. Чунки Аллоҳ таоло Зумар сурасида биладиганлар билан билмайдиганлар баробар бўлмаслигини таъкидлаган.
2. Илми билан халққа фойда келтиришни ният қилиш. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Инсонларнинг энг яхшиси инсонларга фойдаси тегадиганидир" деганлар.
3. Таълим олиш билан илмни тирилтиришни ният қилиш . Чунки инсонлар таълим олишни ташлаб қўйса, илм кетиб қолади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Илм кўтарилишидан олдин илмни ўрганинглар", деб айтганлар.
4. Таълим олиш билан бирга илмга амал қилишни ҳам ният қилиш. Чунки илм амал учун асбобдир ва амалсиз асбобни талаб қилиш беҳуда ишдир.
Дебдларки, амалсиз илм уволдир, илмсиз амал залолатдир. Таълим олувчи Аллоҳ таолонинг розилигини, охират диёрини талаб қилиши, лозим. Шунда дунё ва охиратда обрў олур.
Мабодо киши ниятини тўғирлашга қудрати етмаса ҳам, илмни ташлаб қўймагани афзал. Чунки таълим олаверишлик натижасида нияти ҳам тўғирланиб қолиши эҳтимоли бор.
Илм толиби илм учун сафарга чиқишни хоҳласа, ота-онасининг рухсати билан чиқиши афзал бўлади.
Таълим олгувчи бирорта фарзни тарк қилиши ёки уни вақтидан кечиктириши дуруст эмас. Илм олиш сабабли бировга озор бериши ҳам лойиқ бўлмайди. Агар шундай қилса, илмнинг баракаси кетади.
Илм олгувчи илмида бахиллик қилмаслиги лозим. Ундан кимдир китобини ёки масалани тушунишга ёрдам беришини сўраса бахиллик қилмаслиги керак. Чунки у таълим олиш билан келажакда халққа фойда келтиришни қасд қилгандир. Шунинг учун бу ҳолатда фойда беришдан тийилиши унга муносиб эмас.
Таълим олгувчи илмни ҳурмат қилиши керак, китобни ерга қўйиши, ифлос қўллар билан ушлаши муносиб иш эмас, балки таҳорат билан тутиши лозимдир. Таълим олувчи ейиш, ичиш, ухлашдан бўлган насибасини ташлаб ҳам юбормаслиги, шунингдек, ҳашаматли ҳаётни орзу ҳам қилмаслиги керак. У инсонлар билан чиройли муомала қилиши, улар билан аралашиши, қўшилишни камайтириши ва ўзига тегишли бўлмаган нарсалар билан шуғулланмаслиги лозим.

Асака туманидаги Муҳиддин саҳҳоф жомеъ масжиди имом хатиби Фармонов Абдураззоқ
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #21 : 19 Sentyabr 2016, 21:22:01 »

ИСЛОМ ПОКЛИК ДИНИДИР
Мусулмон инсоннинг одобларидан бири доимо покиза ва озода юрмоқлиги ҳамда атроф муҳитини тоза сақламоғидир.
Ислом динида мусулмонларнинг покиза, тоза бўлишларига, ҳамиша ҳар жойда пок юриштуришларига катта эътибор билан қаралади. Чунки бу - Аллоҳ таолонинг буйруғи, Пайғамбаримиз Муҳаммад (сав) нинг насиҳатлари ҳам шундай!
Поклик – мўминнинг кўзгуси ҳисобланади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисларидан бирида,
الطهور من الإيمان
“Поклик – иймондандир”, деганликлари, мусулмонларнинг тозалик ва озодаликка эътибор беришлари нақадар муҳим эканини билдиради.
Сабаби, Ислом дини покизалик, гўзаллик устига қурилгандир. Зеро покиза одамдан ифлослик, разиллик чиқмайди, покиза озода инсоннинг дуоси ижобат бўлади. Бунинг далили сифатида ҳадисларда шундай келтирилади.
عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم يا أيها الناس إن الله طيب لا يقبل إلا طيبا وإن الله تعالى أمر المؤمنين بما أمر به المرسلين فقال " يا أيها الرسل كلوا من الطيبات " وقال " يا أيها الذين آمنوا كلوا من طيبات ما رزقناكم " [ البقرة : 57 ] ثم ذكر الرجل يطيل السفر أشعث أغبر يمد يديه إلى السماء يا رب يا رب ومطعمه حرام ومشربه حرام وملبسه حرام وغذي بالحرام فأنى يستجاب لذلك
Абу Ҳурайра (ра) дан ривоят қилинади: Росулуллоҳ (сав) дедилар: Албатта Оллоҳ таоло покдир ва фақат покиза нарсанигина қабул қилади. Албатта Оллоҳ таоло Пайғамбарларига буюрган нарсани мўминларга буюрди. “ Эй Пайғамбарлар, ҳалол –пок таомлардан енглар ва солиҳ амаллар қилинглар” “Ей мўминлар, сизларга ризқ қилиб берганимиздан покизаларини енглар” (Бақара сураси 172) Сўнгра пайғамбаримиз (сав) узоқ сафарда юрганидан сочлари тўзғиб, кир бўлиб кетган бир кишини эсладилар. У инсон қўлини осмонга кўтариб; парвардигорим парвардигорим! Деб дуо қилмоқда. Бироқ унинг егани ҳаром, ичгани ҳаром ва ҳаром билан озиқланади. Шундай экан қандай унинг дуоси ижобат бўлсин.
Демак ҳадисдан тозалик нақадар муҳумлиги ҳатто дуо ижобат бўлишлигини асосий сабабларидан бири эканлиги малум бўлади.
Ислом дини мусулмонларнинг тоза, пок бўлишларини таъминлашда энг майда-чуйда “икир - чикир” ларгача аралашган. Пайғамбаримиз (сав) суннатлари орқали бу соҳадаги ёъл-ёъриқ ва кўрсатмаларни кўрсатиб берганлар.
Ислом динида ҳар етти кунда бир маротаба ювунишлик суннат, эр-xотин муносабатидан кейин, булғаниб қолганда ҳам ғусл қилиш вожиб амал ҳисобланади. Шунингдек мўйловларни қисқартириш, тирноқ олиш, қўлтиқ ва киндик ости мўйларини тозалаш, xатна қилдириш, мисвок тутиш каби ишлар мусулмонларга шарт қилиб қўйилган.
Жумладан оғиз ва тишларни тоза тутишга яъни оғизни ҳушбўйлигига ҳам алоҳида эътибор берилган. Динимизда “арок” дараxтининг шоxчаларидан тайёрланган маxсус тиш тозалаш воситаси бўлган мисвокдан фойдаланиш суннатдир. Пайғамбаримиз алайҳиссалом ўзларининг ҳадисларининг бирида:
السواك مطهرة للفم مرضاة للرب
Мисвок оғизни поклагувчи Парвардигорни рози этгувчидир – деганлар.
Яна бир ҳадисда эса
لولا أن أَشَقَّ على أُمّتي لأَمَرتُهم بالسِّواك مع كُلّ وضوء
“Агар умматимга машаққат бўлмаганида эди, ҳар бир таҳорат пайитида мисвок қилишга (яъни, тиш тозалишга) буюрар эдим”, деб таълим берганлар.
Мисвок анашу даврнинг ўзига xос бўлган тиш тозалашлик усули бўлиб бугунлик кунда ҳам унинг нақадар фойдали эканлиги илм фанда ўз исботини топмоқда.
Буларнинг барчаси мусулмонларни тозаликка озодаликка этибор бершлиги муҳумлигини англатади.
Мисол учун айтадиган бўлсак, ҳозирги замонавий тиш чўткалари ғарбда 1806 йилдан урфга кира бошлаган. Мусулмонлар кунига бир неча марта ювиниб, тозаланадилар. Ҳафтасига албатта ҳаммомда ёки уйларида ғусл қиладилар. Кийимларини, ҳовли-жойларини, ибодат ўринларини тоза тутадилар. Чунки бу – Исломнинг талаби. Ислом эса – тозалик дини, назофат дини, покизалик эса – диннинг ярмидир.
Тариxга назар соладиган бўлсак. Қадимдан мусулмонлар тозалик ҳақида ана шундай бош қотириб юришганида, Оврўпада кишилар ювинмасдан, йилига бир марта паxтани ҳўллаб артинишган, чўқинтириш пайтидаги маxсус “вафтиз” сувининг таъсири кетиб қолмасин, деб сувдан сесканишган. Ҳаттоки, машҳур Версал саройида умуман ҳожатxона бўлмаган. Ўрта асрлар Франтссиясида сарой ва театрларнинг бирортасида ҳожатxона бўлмаган бир пайтда Истанбулда 1400 га яқин шундай жой бўлган.
Ўша пайтларда Оврўпада оқар сувда, ҳаммомларда ювиниш нималигини билишмасди. Аммо шу даврда Марказий Осиёга сафар қилган сайёҳлардан бири Самарқанд шаҳрига шундай таъриф берганди: “Шаҳарда карвонсаройлар иккита, машҳур ҳаммомлар учта бўлган. Улардан иккитаси “Xўжа Аҳрор ҳаммомлари”, учинчиси эса Ҳаммоми Мирий, деб аталган”.
Бу каби мисоллар ва далиллардан малум бўладики ислом дини тозалик озодалик поклик дини. Мусулмон инсон ҳам доимо покиза озода бўлиб юришлиги бугунги кун талаби бўлиши билан бир қаторда, динининг кўрсатмасидир.
"Муҳаммадсолиҳожи" жоме масжиди ноиби имоми Жамолиддинқори Парпийев “Ислом xазораси” китоби асосида.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #22 : 19 Sentyabr 2016, 21:24:07 »

ISLOMDA ILMGA E’TIBOR.
   Barchamizga ma’lum, Islom dini ilm  marifat dini hisoblanadi. U ilm hox dunyoviy hox uxroviy bo’lsin albatta bu insonlarni saodatiga hizmat qiladi. Islom diniga va musulmonlarga ta’na tanqid toshlarini otayotgan insonlar holisona nazar bilan, musulmonlarning muqaddas kitobi Quroni Karimga murojaat qiladigan bo’lsalar Islom dini ayni ilm marifat dini ekanligini tushunib yetadilar.
   Payg‘ambarimiz Muhammad (sav) ga nozil qilingan ilk vahiy Allohning “O’qi!” degan farmoni ilohiyyasi bilan boshlanganligi shuningdek, “Ilm” so‘zi musulmonlarning muqaddas kitobi Qur’oni karimning 811 joyida turli ma’nolar bilan kelganligi buning isboti hisoblanadi.
   Hadisi shariflarda ham ilm talab qilishlik har bir muslim va muslimaga farz qilingani hatto Sin davlatidan bo’lsa ham ikm talab qilishlikka chaqirilganligini ko’ramiz.
   Islom tarixiga murojaat qiladigan bo’lsak. Payg‘ambarimiz Muhammad (sav) ning davrlarida bo’lib o’tgan Badr urushida musulmonlar qo'liga asir tushgan mushriklardan to'lov berishga imkoni yo'qlari ham bor edi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ular uchun ham ozodlikka chiqish yo'lini ochib berdilar. Bu yo'l dunyo tarixi mislini ko'rmagan yo'l edi. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam mazkur asirlar, musulmonlarning bolalaridan o'n kishiga o'qish-yozishni o'rgatib qo'ysa, ozod bo'lishlarini e'lon qildilar. Asirlar ozodlikka chiqish yo'lida musulmon yoshlarga o'qish va yozishni ta'lim bera boshladilar. Keyinchalik, Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamga nozil bo'lgan vahiyni yozishga mutaxassis bo'lgan, Hazrati Abu Bakr va Hazrati Umar roziyallohu anhular paytida Qur'oni karimni jamlashda asosiy o'rin tutgan sahobiy Zayd ibn Sobit roziyallohu anhu xuddi o'sha asirlardan o'qish-yozishni o'rgangan musulmon yoshlardan biri edilar.
   Fransiyalik olim Jolivet Kostelot o'zining “Tarix qonuni” kitobida bunday yozadi: “Payg'ambar vafotidan keyin arablar katta taraqqiyotga erishdilar. Islom yoyilishi zamon talabi edi. Shu bois musulmonlar taraqqiyoti juda tezlab ketdi. Natijada aqlni lol qoldiruvchi Islom madaniyati yuzaga keldi. Islom madaniyati hamma joyga yoyildi. Islom madaniyatining asari san'at, adabiyot, she'r va ilmlarda aks etdi.
   Qadimdan Musulmonlarchalik ko'p olim yetishtirgan millatni tarix bilmaydi. Shuningdek, ilm o'rganuvchilar ham ko'p bo'lgan. Bu holatni yaxshilab o'rgangan g'arblik sharqshunoslardan biri insof qilib “Musulmonlar barcha a'zolari madrasaga qatnaydigan butun boshli bir millat bo'lgan”, deb yozgan. Musulmon hokimlar va boylar ham ilm yo'lida xizmat qilish uchun katta himmat ko'rsatishgan. Nafaqat ular balki, har bir musulmon shaxs ilm yo'lida qo'lidan kelgan ishni qilgan.
   Dehqonlar madrasalarning vaqf yerlarida navbat bilan fiisabililloh-xolis, haq olmay ishlab berganlar. Hunarmandlar hunari bilan, chorvadorlar chorvasi bilan, xullas, har kim o'z imkoniga qarab bu ishga ozmi ko'pmi hissasini qo'shgan. Shunday qilib xalq ilmiy ishlarni yo'lga qo'yishda faol qatnashgan. Ularning bu ishlarda fidokorlik ko'rsatishdan birdan-bir maqsadlari doimiy ravishda savobi uzilmay yetib turadigan amallar bo'lgan. Alloh taolo, albatta ularni noumid qilmagan.
   Misol uchun, yurtimizdan yetishib chiqgan ulug’ alloma Muhammad Al- Xorazmiy algebra faniga asos soldi, “algebra” istilohi uning “Al-kitob al-muxtasar fi hisob AL-JABR al-muqobala” risolasidan olingan. Olimning nomi esa “algoritm” shaklida fanda abadiy o‘rnashib qoldi. U zotning “Zij”i Ovro‘pada ham, Sharqda ham falakshunoslik (astronomiya) rivojlanishiga katta turtki bo‘ldi. Allomaning arifmetikaga oid risolasi XII asrdayoq Ispaniyada Seviliyalik Ioann tomonidan qayta ishlanib, shu asosda darslik yozilgan.
   Algebraga doir yana bir risolasi ham 1145 yili Seviliyada Robert Chester tomonidan lotinchaga tarjima qilingan. g‘arb olimi J. Sarton o‘zbek olimini “o‘z davrining eng buyuk matematigi va agar barcha shart-sharoitlar nazarga olinsa, davrlarning ham eng buyuklaridan biri”, deb atagan.
   Shuningdek Ahmad al-Farg‘oniyning asosiy falakshunoslik asari “Samoviy harakatlar va umumiy ilmi nujum kitobi” XII asrda boshqa Ovro‘pa tillariga tarjima qilinib, “Alfraganus” degan lotincha nom bilan g‘arb universitetlarida bir necha asr mobaynida astronomiyadan asosiy darslik sifatida o‘qitilgan.

   Yana bir olim Abu Nasr Forobiy G‘arbda “Sharq Arastusi” nomi bilan mashhur bo‘lgan va uni Arastu (Aristotel)dan keyingi “Ikkinchi muallim” deb atashgan. Xozirda Abu Nasr Forobiy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy kabi mitafakkir olimlarning asarlari butun dunyo bo’ylab o’rganilmoqda. Bizlar manashunday buyuk olim va allomalarni vatandoshi bo’lganimizdan faxrlanishligimiz hamda bularni ilmiy meroslarini o’qib o’rganmoqligimiz lozim.

   Ha o’tgan musulmon olimlari shuningdek yurtimizdan yetishib chiqgan Allomalar butun dunyo ilm faniga, madaniyatiga ilmiy rivojiga juda katta buyuk xizmatlarni qilib o’tganlar. Alloh bu zotlardan rozi bo’lsin ilmlaridan barchamizni baxramand aylasin
   
   “Muhammadsolihoji” jome masjidi noibi imomi Jamoliddinqori Parpiyev “islom hazorasi” kitobi asosida.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #23 : 10 Oktyabr 2016, 16:58:59 »

ISTEDOD - BUYUK FAZILAT.
Istedod insonniong o’ziga xos tabiy sifati bo’lib uning faoliyati ijtimoiy jamiyatda namoyon bo’ladi. Istedod Alloh taoloning insonga bergan inomidir. U shunday bo’lishiga qaramay kishilik jamiyati bilan bevosita bog’liq insonlarga xos fazilatlardandir. Manaviayati, madaniyati rivojlangan jamiyatda har qanday istedod shakllanadi kamol topadi.
Istedod – xalq boyligi uni asarab avaylash, to’liq nomoyon bo’lishi uchun barcha shatr vsharoitlarni yaratish kerak. O’tmishda sharq madaniyatining, manaviyatining yuksalishi va uni butun dunyoda tanilishida istedodli insonlarni hissalari beqiyosdir. Betakror insoniy zakovat va istedod egalari bo’lgan Abu Nasr Farodiy, Muhammad Muso al Xorazmiy, Ahmad Farg’oniy, Abu Aliy inb Sino, Abu Rayxon Beruniy, Alisher Navoiy, Mirzo Ulug’bek, Zahiriddin Muhammad Bobur xazratlari kaibi buyuk insonlar Movorounnahrning dovrugini butun dunyoga tanitdilar.
Istedod jamiyatning manaviy omili hisoblanganligi sabab, yurtimnizda yoshlarimiz orasida yosh istedod egalari uchun barcha imkoniyatlar, shart sharoitlar muhayyo qilindi, buning samarasini bu yilgi yozgi Rio alimpiada o’yinlarida yaqqol kop’rishimiz mumkin.
Shayx Sadiy Guluston asaridagi hikoyalarining birida shunday keltiradi. Bir podishoh o’glini bir olim tarbiyasiga topshirib: “Bu sizga omonat, o’z farzandlaringizni qanday ta’lim tarbiya bersangiz bunga ham shunday talim tarbiya bering” - debdi. Olim shaxzodaga bir necha yillar davomida zaxmat chekib talim tarbiya beribdi. Olimning barcha shogirtlari salohiyatli zehn zakovatli bo’lib ulg’aygan bo’lsada, lekin barcha mexnatlari zoye ketib shohning o’glidan salohiyatli odam chiqmadi. Buni ko’rib podishoh olimni koyib “siz vadangizni buzib, vadangizga vafo qilmadingiz” – debdi. Shunda olim “Ey podishohim tarbiyani qoidasi bir hil bo’lur va lekin istedod esa turlicha erur” degan ekan.
“Mirza Xoliq ota” jome masjidi imomi Muhammadiyxon Xojiyev.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #24 : 10 Oktyabr 2016, 17:01:15 »
MEHMONDO’STLIK GO’ZAL FAZILAT.
O’zbek xalqining mexmondo’stligi olamga mashxur. Bu bejizga emas, albatta. Mexmonni samiymiy kutib olishdan to izzat – xurmatini bajo keltirib kuzatib qo’yishgacha bo’lgan qadimiy urf odatlarimiz bugungi kunda yanada rivoj topdi.
Mehmondo’stlik  xalqimiz tarixida ming yillardan beri o’rin olib kelayotgan ananalardan biri hisoblanadi. Axloq va nafosat manbai hisoblangan mehmondo’stlikda do’stlik, o’rtoqlik, odamgarchilik, insonparvarlik poklik kabi odob qoidalari buloq bo’lib qaynaydi. Mehmondo’stlik o’zbek xalqining oily fazilati. Shuning uchun mehmonnji katta kichigi bo’lmaydi, deydi xalqimiz. Mexmnga dasturxon tuzalib shirinliklar keltiriladi, choy uzatiladi.  Xalqimiz mehmondo’stlikni yaxshilik ramzi deb bilishgan. Shuning uchun ham mehmonni yaxshi lutf ila kutib olishgan, izzat xurmatini joyiga qo’yish doimiy odat tusiga aylanib qolgan.
Xonadiniga tez tez mehmon kelib turgan oilaning mahalla - ko’y orasida xurmati ortadi. Ularning farzandlarida ham xushfellik, hushmuomalalik kabi yaxshi sifatlar shakillanadi.
Xalqimiz qadim - qadimdan “Mehmon atoyi Xudo” “Mehmon kelar eshikdan rizqi kelar teshikdan” – deydiar. Bu gap bejizga emas hadislarda keltirilishicha
عن أنس رضي الله تعالى عنه قال: إذا دخل الضيف على القوم دخل برزقه، وإذا خرج خرج بمغفرة ذنوبهم
Anas (ra) rivoyat qilinadi: Qaysi qovmga (xonadonga) mehmon kirsa o’z rizqi bilan kiradi. Qachon undan chiqadigan bo’lsa ularning gunohini kechirishligiga sabab bo’lib chiqadi” - dedilar
Mehmon kelganda o’zlari och o’tirsa ham, mehmon oldida choy damlab uyda bor masalliqlardan biror taom tayyorlash xalqimizning o’ziga xos bo’lgan odatlaridan biri bo’lgan. Mehmon kutgan mezbon o’z oilasidagi kamchiliklar, yetishmovchiliklar to’g’risida og’iz ochishmagan, aksincha o’zini xushchaqchaq tutib dilkashlik qilib o’tirgan.
Qadimda bir odamning onasining joni uzilib, endi dod – faryod bo'lib turgan ekan. Shu orada ko'cha eshigi taqillab qolibdi. Chiqib eshikni ochsa, ot ustida uzoq shahardan kelgan mehmon turibdi. Uy egasi mehmon bilan salom-alik qilib, darhol uyiga kiribdi-yu, hovlidagilarning yig'isini tinchitibdi. Hech voqea bo'lmagandek mehmonni uyga olib kirib, oldiga dasturxon yozibdi. Ochiq chehra bilan qornini to'yg'azib, shu yerda tunatibdi.
Bu ko'ngilsiz voqeani mehmon faqat tong otgandagina sezgan ekan.
Mehmonga buning aytmaganligiga sabab shuki, agar mehmon buni eshitganida albatta ovqat yemasdi, uzoq yo'ldan charchab kelgan odam yarim kechada qayergadir daydib ketishi mumkin edi.
Abu Shurayh al-Xuzo'iy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan quyidagi hadisi sharifda Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bunday marhamat qiladilar:
عن أبى شريح الخزاعي عن النبي صلى الله عليه و سلم قال : من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليحسن إلى جاره ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليكرم ضيفه ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليصمت

Ma'nosi: “Kimda - kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo’lsa, Bas qo’shnisiga yaxshilik qilsin. Kimda - kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo’lsa mehmonini izzat ikrom qilsin. Kimda - kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan bo’lsa, Bas yaxshi gaplarni gapirsin yoki sukut qilsin.
Ulug ajdodlarimiz tomonidan bizgacha yetib kelgan bunday go’zal fazilat va odoblarni yoshlarimizga sof holda yetkazishlik barchamizni mas'uliyatli burchimizdir. Barchalarimiz ajdodlarimizning bu o'gitlariga amal qilsak, o'zaro munosabatlarimizda do'stlik, mehr-muhabbat qaror topadi, turmushimiz obod, jamiyatimiz yanada farovon bo'ladi. Zero, biz dunyo tamaddunida buyuk mutafakkirlarimiz o'gitlari va mehmondo'st, mehnatkash xalqimizni fazilatlari bilan tanilgan, taraqqiy etgan xalqmiz.
 
“Muhammadsolihoji” jome masjidi noibi imomi J. Parpiyev

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #25 : 28 Noyabr 2016, 08:54:35 »
ILM  OLISHLIK  AZIZLIKDIR.
Inson kamolotida ilm egallash eng buyuk faziatlardan biri hisoblanadi. Chunki kishi ilm bilan sharafga erishadi. Quroni karimda ilimsiz bilan ilmli inson barobar emasligi bayon qilingan. Boshqa bir oyatda “ Alloh taolodan faqat ilmli insonlargina qo’rqadilar” – deyilgan.
Quroni karimni birinchi nozil bo’lgan oyati ham ilmga targ’ib qilib “o’qi” degan hitob bilan boshlanadi. Boshqa oyatlarda esa ilm olish va o’rganishga davat qiladi.
Hadis kitoblarda musulmon inson uchun ilmning naqadar zarur ekanligi bayon etilgan. “Beshikdan to qabrgacha ilm o’rgan” deb, ilm har narsadan yuqori ekanligi, hech narsa uningdek bo’la olmasligi ko’rsatilgan. Demak, islom dini talimotida ilm olish eng oliy maqsad – dunyoni bilish uchun zarur deb uqtirilgan. Bilim dunyoni bilish bilan baxramand bo’lib qolmay, insonning manaviyatini boyitishda xam ahamiyatlidir.
Alloh taolo oyati karimasida “ Bilgin Alloh yakkayu yagonadir” degan so’zni “bil” degan so’z bilan boshlagan.
Paygambarimiz Muhammad (sav) o’z hadislarida –
اطلبوا العلم ولو بالصين فإن طلب العلم فريضة على كل مسلم
“ Ilmni agar Sin (Hitoy) dan bo’lsa ham talab qilinglar chunki ilm talab qilishlik har bir muslmonga farzdir ” – deganlar.
Quroni karim oyatlarida “Robbim ilmimni ziyoda qilgaysan,  deb ayt” deyiladi. Hadisi sharifda ilm talab qilishlik har bir muslim va muslima uchun farzdur deyilgan.
Sharqning buyuk allomasi Abu Rayhon Beruniy xalqni ilm olishga chqirib shunday deganlar: Ilmlar ko’pdir, ular zamon iqboli bo’lib, turli fikr va xotiralar ularga qo’shilib borsa ko’payadi. Odamlarning ilmlarga rag’bat qilishi, ilmlarni va ilm ahllarini xurmatlash o’sha iqbolning belgisidir.
Yusuf Xos Xojib o’z ijodida bilimni yuksak baxolaydi, shoir bilimi boylik, kishan, kiyim, yemish kabi narsa va hodisalarga qiyoslaydi. Bilim va bilimdonlikni xiseta olmoq, uni tushunmoq darkorligi, bilimdon bo’lish tarbiya bilan chambarchas bog’liqligi, bola qanchalik erta tarbiya qilinsa, shuncha yaxshi bo’lishi haqida yozadi.
Yusuf Xos Xojib bilim egallashning naqadar zarur ekanligini quyidagi sheriy misralarda tasvirlaydi:
Agar kimda bo’lsa aql, ilm, zexn,
Uni madx etib sen, tugal er degin,
Ziyod bo’lsa kimda o’quv, uquv, aql, bilim
Yomon va kichik bo’lsa ham maqtagin.

Bilimli biladi bilim xurmatini
Bilimsiz ne bilgay bilim qiymatin.

Buyuk sarkarda Amir Temur ham ilmni ulug’lab “ilm va dinning mashxur kishilari o’z maslahatlari bilan podishoxlarga yordam berib kelganlar” deganlar.
Ilm inson uchun g’oyat oily va muqaddas bir fazilati  bo’lib, u dunyoda azizlik va oxiratda ulug’likdir. Ilm insonni zexnini, fikrini qilich kabi o’tkir qiladi. Ilmsiz inson mevasiz daraxtga o’xshaydi. Ilm daraxt mevalaridek hammaga ozuqa berib, madaniyat, insoniyat, marifat dunyosiga olib kiradi. Yomon odamlardan, buzuq ishlardan qaytaradi. Yaxshi xulq va odobli bo’lishga, e’tiqodlarni oshirishga xizmat qiladi. Natijada ilmli insonlar har yerda aziz va xurmatli bo’ladilar.
“Muhammadsolihoji” jome masjidi noibi imomi J. Parpiyev.



okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #26 : 05 Dekabr 2016, 19:12:19 »
INSONPARVARLIK.
INSONPARVARLIK.
Qadim – qadimdan o’zbek xalqining qon qoniga singgan go’zal va milliy ananalaridan biri insonparvarlikdir. Bu esa jamiyatdagi yakka yolg’iz insonlarga, nogironlarga, serfarzand oilalarga va yordanga muxtoj boshqa insonlarda xurmat – etibor va xayr – sahovat ko’rsatish o’z aksini topadi.
Insonparvarlik va bag’rikenglik – bu o’zbek xalqining milliy ruhiyatini ajralmas fazilatidir. Shafqatsizlik va zo’ravonlik uning tabiatiga yotdir. Bizning xalqimiz o’zining voqealarga boy ko’p ming yillik tarixi davomida ko’p narsalarni boshidan kechirdi – madaniyat, ilm fan sohalarida dunyo tamaddunuga beqiyos allomalarni yetishib chiqardi.
Bugunlik kunda bu yurtda yashayotgan turli din, millat va elat vakillari bir birlari bilan do’stona munosabatda, ahil – inoq bo’lib yashamoqdalar. Bundan malum bo’ladiki o’zbekistonda istiqmat qilayotgan insonlar uchun barcha sharoitlar yaratib berilmoqda. Hatto Konstitusiyamizda «O'zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo'lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e'tiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqeidan qat'i nazar qonun oldida tengdirlar», - degan qoidaning mustahkamlab qo'yilgani bunday bunga bir misol bo’la oladi.
Odamlar o’rtasidagi munosabat xamjihatlik sarchashmasidan parvarish topgan kishining ko’ngli hamiha to’g’ri bo’ladi va har qanday og’ir mushkulot ham ososnlikcha bartaraf etadi.
O’tmishda yashab o’tgan donolarimizdan Ahmad Yassaviy xazratlari insonparvarlik, odamiylik, sahovat, g’ariblarga yordam masalasia alohida e’tibor beradi. Buni bir qancha hikmatlarda ko’rish mumkin:
G’arib, faqir, yetimlarni Rosul surdi,
O’shal tuni me’roj chiqib diydor ko’rdi.
Qaytib tushib g’arib yetim izlab yurdi,
G’ariblarni izin izlab tushdim mano.
Yoki:
G’arib, faqir yetimlarni Rosul surdi,
Xaqlar qilib aziz joning ayla qurbon.
Taom topsang joning  irla qilgin ehson,
Haqdin eshitib, bu so’zlarni aydim mano.

Ahmad Yassaviy nuqtai nazaridan insonning dunyosi insonparvarlik bilan obod. bu esa kishilarning bir birlariga nisbatan mexr oqibatida namoyon bo’ladi. Xalqimizning manaviy qiyofasini belgilaydigan mexmondo’stlik, kattalarga xurmat, serfarzand oilalarga g’amxorlik qilish, to’y va marosimlarda o’zaro yordamlashish, xashar oilada bir birlariga ko’maklashish va oilani darz ketishiga yo’l qo’ymaslik kabi udumlar insonparvarlikni asosini belgilaydi.
Mir Alisher Navoiy xazratlari shunday deydi:
Odamiy ersang gar demagil odamiy,
Anikim xalq g’amidin yo’q g’amiy.
Insonparvarlik va bag’rikenglik bir samo ostidagi barcha millat va elatlarni bir birini xurmat qilishligini va ogirini yengil qilishini anglatishligini xazrat Mir Alisher Navoiyning bu baytlari juda ham yorqin tarzdabayon qilib bergan.
Alloh taolo aziz va mustaqil yurtimizda yashaѐtgan barcha dindorlarni tinchlik, totuvlik o'zaro hurmat va e'tiborda istiqomat qilishlarida madadkor bo'lib, Ona-Vatanimizni turli balo va ofatlardan xifzu himoyasida saqlasin.
Muhammadiyxon Xojiyev.


okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #27 : 05 Dekabr 2016, 19:13:21 »
HAYO BUYUK XISLATDIR.
Hayo axloq – odob fazilatlarining ulug’i bo’lib, nafsni tiyish, yomonlikni tark etish, behoyolardan o’zini olib qochish, ehtiyotlkorlik qilish va uyalish, or – nomus, sharfini saqlash kabilarni anglatadi. Hayo inson hayotini bezagi, ziynati hisoblanadi. Hayo, ibo komil xulqga ega bo’lgan kishi ruhining tafakkuri, manaviy timsolidir.
Payg’ambarimiz Muhammad (sav)ning hadislarida hayo eng ulug’ insonlarni hislatlaridan ekani bayon qilinadi.
عن أبي أيوب رضي الله عنه قال، قال رسول الله صلى الله عليه و سلم : أربع من سنن المرسلين، الحيا ء و الطعتر و السواك و النكاح. رواه الترمزي
Abu  Ayyub  raziyallohu  anhudan  rivoyat qilinadi,  Rosululloh (sav) aytdilar:  “To'rt narsa payg'ambarlarning  odatlaridandur  –  hayo; xushbo'ylik;  misvok  va nikoh” (Termiziy rivoyati)
Hayo insonning qalbida, tuyg’usida, tashqi ko’rinishida nomoyon bo’luvchi, iffat va nazokatini oshuruvchi aql farosat gulshanining toza gulidir. Qadim – qadimdan ayol – hayo timsoli sifatida tasvirlangan. Rivoyat qilishlaricha “O’limga maxkum etilganlar orasida bir ayol bo’lib, ularni o’limga olib ketishayotganda u ayol yo’lda ip va igna berishlarini so’rabdi.
-          Ip va ignani nima qilasan? – so’rabdi posbonlardan biri.
-          Tizzamning yonidan choki so’kilibdi, shuni chandib olay – debdi ayol.
-          Axir sen xozir o’lasanku -  debdi posbonlar.
-          Men ayolman, sharm hayoimni saqlay. O’lim sari ketayotgan bo’lsam ham, nomusim haqqi xaloyiq oldiga ayolday chiqishim kerak – debdi ayol.
Hayoli ayol oilani nomusi, erining xuzur – xalovati, farzandlarining mexriboni, odamlarning duru gavxaridir. Hayoli ayol xonadon ravnaqidir. Chunki u oila azolarini tushunadi, osoyishtalik bilan ish olib boradi. Hayotning achchiq – chuchuklariga chidab, mexr va ishonch bilan yashaydi. Bunday ayollarni xalqimiz hayoli va vafoli deb bilishgan.
Shuning uchun ham qadimdan o’zbek ayollari uchun hayo momolaridan muqaddas meros bo’lib kelmoqda. Manashu manaviy nur bilan xonadonlarini munavvar bo’lmoqda. Hayoli odamlarda rostgo’y, shirinso’z bo’lish, yaxshilikka yaxshilik qaytarish,  o’z yoriga sadoqat, do’stlikni qadrlash kabi bir qancha manaviy axloqiy fazilatlar mujassamlangan bo’ladi.
“Mirza Xoliq ota” jome masjidi imomi    Muhammadiyxon Xojiyev.

okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #28 : 05 Dekabr 2016, 21:04:31 »
Фирдавсни мерос қилиб олувчилар
Мўмин – мсулмонлардан қилиб яратганига чиксиз шукрлар қиламиз. Мўмин инсон борки икки дунёда саодатли бўлишни орзу қилади. “Муъминун” сурасининг 1-11 оятларда мусулмонлар  комилликка эришиш  учун  зарур бўладиган сифатларнинг бир нечтаси баён қилинади. Келинг, ушбу оятлар билан танишамиз.
“Мўминлар нажот топдилар”.
“Мўмин” сўзи луғатда: “тасдиқ қилувчи” демакдир. Шариат истелоҳида: “Муҳаммад соллоллаҳу алайҳи авсаллам олиб келган шариатни тил билан иқрор ва қалб билан тасдиқ қилишдир”. Кимки икки шаҳодат калимасини айтиб, тилда иқрор ва қалбда тасдиқ қилса, мўмин ҳисобланади.
“Улар намозларида  ўзларини камтар тутувчидирлар”.
“ўзларини камтар тутувчидирлар” жумласи “хошиъун” калимаси билан баён қилинган. Хушуъ(камтар тутишлик)нинг тарифи:”Қалби қўрқиб, аъзолари сокин туришидир”. Айтилади:”Хушуъ намозда қастни жамлаш ва уёқ буёққа алангламаслик”.
“Улар беҳуда (сўз ва ишлар)дан юз ўгирувчидирлар”.
Уламолар бу оятдаги беҳуда нарсаларга ботил ишлар, гуноҳлар  ва ширк келтиришни ҳам қўшганлар.
“Улар закотни адо этувчидирлар”.
Муфассир уламолар “закот” икки хил тафсир қилинишини айтадилар. Биринчиси: закотни одо қилиш доимий равишда нафсни ширкдан ва гуноҳлардан поклашдир. Иккинчиси:молининг закотини бериш. Зеро, ҳар иккиисида ҳам нафсни поклаш бор.
“ Улар авратларини (ҳаромдан) сақловчидирлар. Илло, ўз жуфти ҳалоллари ва қўл остидагилар (чўрилар) бундан мустаснодир. Бас, албатта, улар маломат қилинувчи эмаслар. Бас, кимки шундан ўзгани (ҳаром қилинган нарсаларни) истаса, бас, ана ўшалар ҳаддан ошувчидирлар”.
Комил мўмин шаҳвоний хоҳишини ўз аёлидан бошқа билан қондирмайди. Уламолар шаҳватини ўз аёлидан бошқа йўллар билан қондиришнинг барча турлари ҳаромлигини  ушбу оятдан олганлар. Шунингдек,ушбу оят  мутъа(вақтинча) никоҳнинг мумкин эмаслигига ҳам далил бўлади.
Улар (мўминлар) (одамларнинг берган) омонатларига ва (ўзаро боғлаган) аҳд-паймонларига риоя этувчидирлар.
Аҳд-паймон деганда аввло алмисоқда Аллоҳ таолога берган имон келтиришга ва ибодат қилишга бўлган вада, қолаверса, инсонлар ўртасидаги савдо-сотиқ, никоҳ ва бошқа аҳд-паймонлар тушинилади.
  Улар намозларини асрагувчи (вақтида адо этувчи)дирлар. Айнан ўшалар меросхўрдирлар –Фирдавс (жаннати)га ворис бўлишиб, улар у ерда (жаннатда) мангу қолувчидирлар.
Дунёда яшарканмиз ҳар биримиз уй,авто улов, зебу зийнат ва яна бошқа нималаргадир эгалик қиламиз ва буни даъво ҳам қиламиз. Қиёмат куни эса ягона мулк эгаси Аллоҳ таолодир. Бандаларнинг эса устида бир қарич мато ҳам бўлмайди. Анашундай кунда Аллоҳ таолонинг абадий меросхўрлари юқридаги сифатларга эга бўлган бандалардир.
Фирдавсни муфассирлар меваларнинг турли навларини ўзида жамлаган боғ ёки жаннатнинг энг тўриси деб тафсир қиладилар.
Манашундай сифатларга эришиб, Фирдавс жаннатларини мерос қилиб олиш барчаларимизга насиб этсин.
Асака туман “Тошбой Халфа” масжидиимом-хатиби Зоҳидов Муҳаммадали тафсир китоблари асосида тайёрлади.


 


okahon.8800

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 4
  • Xabarlar: 71
Javob: Одоб ва ахлоқ
« Javob #29 : 06 Dekabr 2016, 10:43:43 »
G’IYBATCHILIK.
Insonlar orasidagfi eng qabix ishlardan biri bu - g’iybatchilik bo’lib, qadimdan diyonatli insonlar bu ishdan nafaratlanib kelganlar.
Insonlar g’iybatchilarni ustlaridan kuliushgan va hamda ulardan o’zlarini uzoq tutushga harakat qilishgan. Chunki, g’iybatchilik kishiga baxtsizlik keltiradi.
G’iybatchilar o’zining qadrini baland tutib o’zgani qadrini yerga uradi. Bunday odamlarda hasad, o’zgani ko’ra olmaslik kabi salbiy hislatlar mavjud bo’ladi. Ularning har bir ishi o’ziga maqul. O’zini “aqlli” “kamchiliklardan holi” “donolar donosi” - deb biladi.  G’iybatchi odam o’ziga bino qo’yadi.  Boshqalarni doimo kamsitadi. 
G’iybatchilar xalq orasidagi  ahillikni, xurmatni, muhabbatni yemiradilar. Buning natijasida qanchadan – qancha oilalar parokanda bo’ladi. Ota og’lini oq qiladi, qiz onasidan yuz o’giradi. Bir umrlik do’stlar yuz ko’rmas bo’lib ketadilar. Ustoz shogirtidan voz kechadi. Rahbar va xodim o’rtasida bir birini tushunmaslik boshlanadi. Shuning uchun ham gi’ybatchi va hasadgo’y doimo g’iybat botqog’ida yashaydi.
Sahobai kiromlardan Abu Hurayra (ra) dan rivoyat qilingan hadisda shunday marhamat qilinadi.
عن أبي هريرة أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال اتدرون ما الغيبة قالوا الله ورسوله أعلم قال ذكرك أخاك بما يكره قيل أفرأيت ان كان في أخي ما أقول قال إن كان فيه ما تقول فقد اغتبته وإن لم يكن فيه ما تقول فقد بهته
“Payg’ambarimiz (sav) G’iybat nima bilasizlarmi?. – deya so’radilar. Shunda sahobalar Alloh va Rosuli bilguvchidir deya javob berdilar. Payg’ambarimiz (sav) og’ayningizni u yotirmagan narsasi (hislati) bilan zikr qilishligingiz o’sha g’iybatdir dedilar.
Sahobalar agar o’sha insonda biz aytayotgan narsa bo’lsachi? – dedilar.
Agar siz aytayotgan narsa unda bo’lsa haqiqatdan g’iybat qilibsiz. Agar siz aytayotgan narsa unda bo’lmasa batahqiq unga bo’xton qilibsiz” - dedilar.
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم-  كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ مَالُهُ وَعِرْضُهُ وَدَمُهُ حَسْبُ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ
Abu Hurayra (ra) dan rivoyat qilingan hadisda “Payg’ambarimiz (sav) har bir musulmonni musulmonga moli, obro’si va qoni haromdir. Kishini musulmon insonni haqoratlashligi uni yomonligiga kifoya qiladi” – dedilar.
Aslida g’iybat ham hasadgo’ylikdan kelib chiqadi. Shuning uchun hasadgo’y odam kishilarning yutug’idan xursand bo’lishi o’rniga yuragi eziladi. Nega u yaxshi yashamoqda yoki ishlamoqda geb, ko’ra olmaydi. Xasadgo’y inson hech qachon birovlarga yaxshilik qilmaydi, aksincha ularni giybat qilib obro’sizlantirmoqchi bo’ladi. O’ziga o’xshagan giybatchilar bilan til biriktiradi. 
Alloh taolo barchalarimizni hasad g’iybat kabi illatlardan uzoq bo’lishimizni nasib qilsin.
“Muhammadsolih hoji”  jome masjidi noibi J. Parpiyev