Muallif Mavzu: Ahmad Muhammad. Islom hazorasi  ( 53974 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 2 Mehmonlar ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #15 : 30 Sentyabr 2007, 10:57:29 »
  Ikkinchisi, albatta, hazoralar moddiy o‘lchovlar, sanoqlar va masofalar bilan yoki yeyish, ichish va kiyish kabi moddiy farovonlik bilan bir-biriga solishtirilmaydi. Balki u xuddi urushlarda bo‘lganidek, insoniyat tarixida qoldirgan izi bilan muqoyasa qilinadi. Urush ham ma’raka maydonining (front chizig‘ining) kengligi yoki ishtirokchilarning adadi bilan o‘lchanmaydi. Qadim va o‘rta asr tarixlaridagi hal qiluvchi urushlar agar ikkinchi jahon urushi bilan qiyoslansa, qo‘shin adadi va urushish vositalari jihatidan arzimas urushlarga aylanib qoladi. Lekin ular hanuzgacha tarixda chuqur iz qoldirgan, ahamiyatli urushlardan sanaladi. Masalan, Koni urushida mashhur Karfagen sarkardasi Gannibal rimliklarni mag‘lubiyatga uchratgani Ovro‘paning harbiy maktablarida o‘rgatib kelinadi. Yoki Xolid ibn Validning Iroq va Shomni fath etishi hanuzgacha g‘arb harbiylari tarafidan o‘rganiladi va ularni hayratga soladi. Bular harbiy futuhotlar tarixining oltin sahifalari sanaladi. Qadimiy bo‘lishi bilan birga Koni, Bad, Qodisiyya va Xittin urushlari tarixda hal qiluvchi ma’rakalar sifatida tanilgan.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #16 : 30 Sentyabr 2007, 11:01:21 »
  Darhaqiqat, Islom hazorasi insoniy rivojlanish tarixida muhim rol o‘ynagan. U aqida, ilm, hukm, falsafa, san’at, adabiyot va boshqa maydonlarda o‘zidan keyingi hazoralar yetolmagan, ta’sirli va cheksiz qiymatli iz qoldirgan. Bu nimada aks etgan? Uning qanday ahamiyati bor?
 
  Barhayot Islom hazorasi izlarini beshta asosiy maydonda umumlashtirish mumkin:
  Birinchisi – aqida va din maydonida. Ovro‘pada yettinchi asrdan to yangi uyg‘onish davrigacha yuzaga kelgan diniy isloh harakatlarida islomiy  hazora asoslarining chuqur izi bo‘lgan. Zero, Allohning birligini, Uning hukmronlikda tanholigini, tajassum, zulm va nuqsondan xoli ekanini e’lon etgan, Islomning, shuningdek, insonning ibodatda, Allohga bog‘liqlikda va Uning shariatini «din kishilari» vositachiligisiz tushunishda mustaqil ekanini e’lon etishi millatlar ongining ushbu kuchli va ajoyib asoslar tomonga yo‘nalishida katta omil bo‘ldi. O’sha kunlarda xalqlar shiddatli mazhabiy kurash va fikrlarida, o‘ylarida, mol va badanlaridagi din kishilarining hukmronliklariga itoat zanjirlarida bandi edilar! Tabiiyki, Islomning Sharq va g‘arbdagi futuhotlari qo‘shni millatlarning hamma narsadan oldin aqida asoslarida ta’sirlanishlariga olib keldi.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #17 : 30 Sentyabr 2007, 11:02:19 »
   Bu ta’sir amalda ro‘y berib, yettinchi milodiy asrda g‘arbliklar orasida suratlarga ibodat qilishni inkor etuvchilar paydo bo‘ldi. Bundan keyin esa Alloh va bandalari o‘rtasidagi vositachilikni inkor etadiganlar yuzaga chiqdi. Ular «Muqaddas kitoblar»ni tushunishda din kishilarining hukmronligi va nazoratidan chiqishga, ya’ni mustaqillikka da’vat qilardilar. Ko‘pgina tadqiqotchilar Lyuter o‘zining islohiy harakatida musulmon faylasuflari va ulamolarining din, aqida va vahiy to‘g‘risidagi fikrlaridan ta’sirlanganini ta’kidlashadi. Ovro‘pa universitetlari haligacha o‘sha zamonlarda lotinchaga tarjima qilingan musulmon faylasuflarining kitoblariga tayanishadi. Fransa inqilobida e’lon etilgan din va davlat o‘rtasini ajratish harakatini Ovro‘pada uch va undan ko‘proq asr hukm surgan kuchli fikriy harakatlar mevasi, deya ta’kidlash mumkin. Salb va Andalus urushlari orqali bu harakatlarning kuchayishida Islom hazorasining ham xizmati bor.
 
   Ikkinchisi – falsafa va tib, riyoziyot, kimyo, jug‘rofiya va falakshunoslik kabi ilmlar maydonida. Ovro‘pa Islom olim va faylasuflarining ovozidan uyg‘ondi. Ular bu ilmlarni Ishbiliyya (Sevilya), Qurtuba (Kordova), o‘arnota (Granada) va boshqa shaharlardagi masjidlarda o‘rgatdilar. g‘arbning ilk yo‘lboshchilari madrasalarimizga qattiq qiziqish va qizg‘in muhabbat bilan qarardilar. Bu madrasalarda eshitilgan ilmlar shu darajadagi erkinlik muhitida bo‘lardiki, bunday holatni ular o‘z mamlakatlarida aslo ko‘rmasdilar. Ulamolarimiz o‘z ilmiy davralarida, muallafotlarida yerning aylanishi, uning yumaloqligi, falak va samoviy jismlarning harakatlanishi haqida so‘zlab turgan bir vaqtda ovro‘paliklarning aqllari ana shu haqiqatlarning barchasi to‘g‘risida xurofot va vahimalarga limmo-lim to‘lgandi.
   
   Shu tufayli g‘arbliklarda arabchadan lotinchaga tarjima qilish harakati boshlandi. Islom ulamolarining kitoblari g‘arb universitetlarida o‘qitila boshlandi. Ibn Sinoning tib to‘g‘risidagi «Al-qonun» kitobi o‘n ikkinchi asrda tarjima etilgandi. Shuningdek, Ar-Roziyning «Al-hoviy» kitobi ham o‘n uchinchi asr nihoyasida lotinchaga o‘girildi. Bu ikki kitob Ovro‘pa universitetlarida tibbiyot darslarining asosi sifatida o‘n oltinchi asrgacha o‘qitib kelindi.
« So'nggi tahrir: 30 Sentyabr 2007, 11:11:18 muallifi B-Boy »
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #18 : 30 Sentyabr 2007, 11:05:13 »
   Ammo falsafa kitoblari bundan ham uzoq o‘rganildi. g‘arb yunon falsafasini faqatgina islomiy muallafot va tarjimalardan tanidi. Shu bois ko‘pchilik insofli g‘arbliklar o‘rta asrlarda, olti yuz yildan kam bo‘lmagan muddat mobaynida musulmonlar Ovro‘paning ustozi bo‘lganini e’tirof etishadi. Alloma Gustav Lubon aytadi: «Arab kitoblarining tarjimasi, xususan, ilmiy kitoblar, o‘qitish uchun yagona manba bo‘lib, qariyb besh yoki olti asr xizmat qildi. Aytishimiz mumkinki, tib ilmi kabi ba’zi ilmlarda musulmonlarning ta’siri bugungi kunimizga yetib keldi. Darhaqiqat, Ibn Sinoning kitoblari Monbiliyada o‘tgan asrning oxirlarida tarjima qilindi». Bu olim yana deydi: «Rojer Bekon, Leonard Albezi, Arno Alfifufi, Remon Lol, San Toma, Katta Albert va boshqalar faqat musulmon olimlarining kitoblariga ishonganlar». Mse Renon deydi: «Albatta, katta Albert Ibn Sinoga, San Toma esa o‘z falsafasida Ibn Rushdga qarzdor». Sharqshunos alloma Sediyo aytadi: «O’rta asr hazorasi bayrog‘ini  musulmonlarning o‘zlari ko‘tarib, shimol qabilalarining Ovro‘pani titratgan varvarligini mag‘lub etdi. Ular «barhayot yunon falsafasining manbalari» bo‘lib qoldilar. Ular o‘zlari erishgan ma’rifat xazinalari oldida to‘xtab qolmadilar, balki uni kengaytirdilar, tabiatni o‘rganish uchun yangi eshiklar ochdilar». Yana deydi: «Musulmonlar astronomiya bilan shug‘ullangan paytda barcha riyoziyot ilmiga o‘zgacha e’tibor berdilar. Ular bu borada uloqni ilib ketdilar. Ular bu borada haqiqatda ustoz edilar». U yana deydi: «Agar biz lotinning arabdan o‘zlashtirgan narsasini o‘rganadigan bo‘lsak, boshlanishidayoq quyidagilarni topamiz: «Silvester ikkinchi» nomi bilan pop bo‘lgan Gerbert 970-980 yillar mobaynida Andalusda o‘rgangan riyoziy bilimlarini bizga kiritdi. Asli ingliz bo‘lgan Uxilard 1100-1128 yillar mobaynida Andalus va Misrni kezib chiqdi. Arablarning o‘zi bilmagan Iqlidisning «Al-arkon» kitobini tarjima qildi. Aflotun Attequli Tozusiyusning «Al-ukar» kitobini, Rudolf Alberti esa Batlamiusning «Ma’mur yer jug‘rofiyasi» kitobini tarjima etdi. Leonard bo‘lsa, 1200 yilda «Al-jabr» to‘g‘risida risola yozdi. XIII asrda Kaynonus Annabri Iqlidisning kitobini sharhlagan holda tarjima qildi. Qiytaleon Poloni Hasan ibn Haysamning «Basariyot (optika)» kitobini ham ana shu asrda o‘z tiliga o‘girdi».
   
   Yana shu asrda Gerard de Kremano haqiqiy, mustahkam falak ilmini Batlamiusning  «Al-majisiy» va unga Jobirning sharhini o‘girib nashr qildi. 1250 yilda Azfo‘nsh Qashtoli o‘zining ismi bilan nomlangan falakiy (ma’lumotnoma, taqvim) zijlarni nashr etishga amr qildi. Agar Rojer birinchi Sitsiliyada arab ilmlarini tahsil olishga, xususan, Idrisning kitoblarini o‘qishga targ‘ib qilgan bo‘lsa, imperator Frederik Ikkinchi esa musulmon ilm va adabiyotiga tashviq etishda undan ortda qolgani yo‘q edi. Ibn Rushdning avlodlari ana shu imperatorning saroyida yashashar, unga o‘simlik va hayvonot tarixini o‘rgatishardi».
« So'nggi tahrir: 30 Sentyabr 2007, 11:10:30 muallifi B-Boy »
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #19 : 30 Sentyabr 2007, 11:06:57 »
   Xumbold o‘zining koinot haqidagi kitobida shunday deydi: «Kimyoviy dorishunoslikni topganlar – musulmonlardir. «Solirim» madrasasi qabul qilib, keyinchalik Janubiy Ovro‘paga yoyilgan ilk hikmatli tavsiyalar ham arablardan kelgan. Shifo fanining asoslari bo‘lgan dorishunoslik va tib bir vaqtning o‘zida, lekin ikki xil yo‘l bilan nabotot va kimyo ilmini o‘rganishga olib bordi. Musulmonlar bois bu ilmning yangi zamoni boshlandi. Ularning nabotot olamidagi tajribasi Zelforides o‘t-o‘lanlariga yana ikki ming o‘simlikning qo‘shilishiga va dorixonalarni yunonlar umuman bilmagan bir necha o‘t-o‘lan bilan  boyishiga olib keldi».

   Sediyo Movarounnahrning ikki ulug‘ olimi Roziy va Ibn Sino haqida shunday deydi: «Ular o‘z kitoblari bilan g‘arb madrasalarida juda uzoq muddat hukm surishdi. Ibn Sino Ovro‘pada tabib sifatida tanildi. U Ovro‘pa madrasalariga taqriban olti asr hukmronlik qildi. Besh qismdan iborat «Al-qonun» kitobi tarjima etildi va bir necha bor bosildi. U kitob Fransa va Italiya universitetlarida izlanishlar asosi hisoblanadi».
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #20 : 30 Sentyabr 2007, 11:08:13 »
   Uchinchisi – lug‘at va adabiyot maydonida. g‘arbliklar, xususan, ispan shoirlari musulmon adabiyotidan juda qattiq ta’sirlanganlar. g‘arb adabiyotiga mardlik, botirlik, majoz, go‘zal badiiy obrazlar alalxusus, Andalusdagi arab adabiyoti orqali kirib keldi. Mashhur ispan yozuvchisi Aponiz aytadi: «Ovro‘pa arablar Andalusga kelishidan, mardlik va qahramonlik janub o‘lkalariga yoyilmasdan oldin mardlikni bilmasdi, uning odat tusiga  kirgan odoblarini va qahramonliklarini rioya qilmasdi». g‘arblik adiblarning ana shu asrlarda musulmon olami va uning adabiyotidan ta’sirlanish ko‘lamining kattaligiga Do‘zining Islom haqidagi kitobida ispan yozuvchisi o‘oroning risolasidan keltirgan naqli dalolat qiladi. Mazkur yozuvchi lotin va yunon tillariga beparvolik qilib, musulmonlarning tiliga e’tibor bilan qaralganiga juda ham achinadi va shunday deydi: «Zakovat va zavq arboblarini arab adabiyotining ta’siri sehrlab qo‘ygan, ular lotinchani nazar-pisand qilmaydilar. Boshqaning emas, balki o‘zlarini mag‘lub etganning tilida yozadilar». U qattiq taassuf bildirib shunday yozadi: «Mening masihiy birodarlarim arab she’r va qissalariga mahliyodirlar. Ular musulmon faylasuf va faqihlari yozgan kitoblarni o‘qib-o‘rganadilar. Ular buni kitoblarning noto‘g‘riligini isbot etish yoki raddiya qilish uchun emas, balki fasohatli arabiy uslubdan iqtibos olish uchun qilishadi. Din kishilarini hisobga olmaganda, bugun Tavrot va Injilning diniy tafsirlarini o‘quvchi kishi qayda? Injillarni, rasul va anbiyolarning sahifalarini o‘quvchilar bugun qaerda qolishdi? Voh, afsus! Zakiy masihiylardan o‘sib kelayotgan avlod arab adabiyoti va tilidan boshqa bir til yoki adabiyotni bilmaydi. Ular arab kitoblariga berilib ketadilar, qimmat baholarda xarid qilib, katta kutubxonalarga jamlaydilar. Har yerda ularning zahiralarini (qimmatbaho asarlarini) maqtab tarannum etadilar. Bir vaqtning o‘zida masihiylik kitoblariga quloq osishdan «ular iltifot etishga haqli emas», degan bahona bilan hazar qiladilar. Eh, afsus! Masihiylar tillarini, albatta unutdilar. Bugun ularning har minggidan bitta ham do‘stiga maktub yoza oladiganini topolmaysan. Ammo arab tilida esa ko‘plari go‘zal uslubda ta’bir etishni o‘rniga qo‘yadilar. Ular bu tilda shunday she’r yozadilarki, nafosat va go‘zalligi bilan arab she’riyatining o‘zidan ham o‘tadi».
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #21 : 30 Sentyabr 2007, 11:08:39 »
   O’n to‘rtinchi va undan keyingi asrlarda Ovro‘paning adabiyot daholari hech shubhasiz o‘z qissa va adablarida arab adabiyoti ta’sirida bo‘lganlar. 1349 yili Bokachcho o‘zining «Dekameron» deb nomlangan kitobini «Ming bir kecha» izidan borib yozdi. Undan, shuningdek Shekspir, «Ibrat xotimalar bilan bo‘ladi» pesasiga mavzuni iqtibos qiladi. Yana bir olmon adibi Lessing ham «Dono Natan» pesasini ana shu asardan o‘zlashtirgan.

   Ingliz tilidagi yangi she’riyat rahnamosi Shoser o‘z zamonasida Bokachchodan o‘zlashtirganlarning eng kattasi bo‘lgan. U bilan Italiyada uchrashgan bo‘lib, undan keyin «Kantraberri hikoyalari» nomli mashhur qissalarini yozgan.

   Dante bo‘lsa, ko‘pgina tanqidchilarning ta’kidlashicha, oxirat olamiga sayohatni tavsiflaydigan «Ilohiy komediya»sida Maarriyning «Al-o‘ufron» risolasidan, jannat vasfida esa Ibn Arabiydan ta’sirlangan. Buning sababi u islomiy hazoraga va uni arabcha manbadan o‘rganishga oshifta, shaydo imperator Frederik Ikkinchi zamonida Sitsiliyada turganligidir. U va Dante o‘rtasida Arastu mazhabi borasida ba’zi o‘rinlarda arabiy aslga tayanilgan mubohasa kechgan. Dante Payg‘ambar sollallohu alayhi va sallam siyratlaridan anchagina xabardor bo‘lgan. Bundan Isro va Me’roj qissasi hamda samo vasfi bilan tanishib chiqqan.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #22 : 30 Sentyabr 2007, 11:09:25 »
   Petrarka esa Italiya va Fransadagi arab hazorasi asrida yashadi. Monbiliya va Parij universitetlarida ta’lim oldi. Bu ikki universitet arab muallafotlariga binoan barpo bo‘lgan Andalus jomea (universitet)larining shogirdlari sanalardi.

   Ovro‘pa qissasi vujudga kelish onlarida o‘rta asrlarda arablarda bo‘lgan qissachilik fanlaridan ta’sirlangan. U fanlar maqomchilik, qahramonlik xabarlari, shon-sharaf va ishq yo‘lidagi yigitlarning sarguzashtlaridir. «Ming bir kecha» o‘n ikkinchi asrda Ovro‘pa tillariga tarjima qilingach, bu borada uning ta’siri juda katta bo‘ldi. Hatto u o‘sha paytdan beri hozirgacha Ovro‘pa tillarining barchasida uch yuz marta chop etilgan. Bir necha ovro‘palik munaqqidlarning fikricha, «Svift» sayohatlarini yozgan Jonatan, «Robinzon Kruzo» sarguzashtlarini yozgan Defo «Ming bir kecha», Xayy ibn Yakzonning «Risola»si va arab faylasufi Ibn Tufayldan qarzdordirlar.

   «Ming bir kecha»ning bunchalik haddan ortiq ko‘p nashr etilishi g‘arbliklarning uni o‘qishga e’tibor berganliklariga va bu o‘z-o‘zidan undan ta’sirlanganliklariga dalil ekaniga hech kim shubha qilmaydi.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #23 : 30 Sentyabr 2007, 11:12:25 »
   Hayotning turli sohalarida ishlatiladigan Ovro‘pa tillariga kirib qolgan arabcha so‘zlarni eslatib o‘tishimizga hojat bo‘lmasa kerak. Hatto ba’zi so‘zlar xuddi arab tilidagidek bo‘lib qolgan. Qutn (paxta), harirud-damashqiy (damashqiy harir), misk, sharob, jarra (ko‘za), limon, sifr (nol) va bulardan boshqa son-sanoqsiz so‘zlar shular jumlasidandir.

   To‘rtinchisi – qonunchilik maydonida. g‘arblik talabalarning Andalus va boshqa yerlardagi islomiy madrasalar bilan bog‘lanuvi fiqh va qonunshunoslikka oid hukmlar majmuining o‘z tillariga ko‘chishida katta rol o‘ynadi. Ana shu paytda Ovro‘pada mustahkam nizom va odil qonunlar bo‘lmagandi. Hatto Napoleonning Misrdalik davrida molikiy fiqhidagi eng mashhur kitoblar frantsuz tiliga tarjima qilindi. Bu kitoblarning ilklaridan «Xalil kitobi» bo‘lib, u frantsuz fuqarolik kodeksining mag‘zi (asosi) bo‘lgan. Kodeks molikiy fiqhi hukmlariga nihoyatda o‘xshash bo‘lgan. Alloma Sediyo aytadi: «Afrika arablari bilan aloqalarimizda, alalxusus, nazarimizni tortgan narsa – molikiy mazhabi bo‘ldi. Fransa hukumati doktor Berenga 1422 yilda vafot etgan Xalil ibn Ishoq ibn Ya’qubning fiqhga doir «Kitobul muxtasar»ini frantsuzchaga tarjima qilmoqni topshirdi».

   Beshinchisi – davlat tushunchasi va xalqning hukumat bilan aloqasi borasida. Qadim va o‘rta asr olami xalqning hokimlar faoliyatini nazorat qilish huquqini inkor etardi. Shuningdek, u bilan hokim o‘rtasidagi aloqani qul bilan xo‘jasi o‘rtasidagi aloqadek qilishardi. Mamlakat podshohning xos mulki sanalar, boshqa mollari meros qilib olinganidek, u ham merosxo‘rlariga o‘tardi. Hokim mutloq xo‘jayin bo‘lib, xalqqa nisbatan xohlagan ishini qilardi. Mana shuning sababidan amirning taxtdagi hissasini talab qilib yoki qarindosh-urug‘lar merosi to‘g‘risida kelishmovchilik uchun bir davlat bilan boshqasi o‘rtasida urush chiqishini oqlashardi!
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #24 : 30 Sentyabr 2007, 11:13:19 »
   Urushuvchi millatlar o‘rtasidagi aloqaga kelsak, g‘olib mag‘lubning qo‘lidagi bor narsani vatani, moli, obro‘si, hurriyati va izzatini musodara qilardi. Holat to Islom hazorasi barpo bo‘lguncha shunday davom etdi. U e’lon etgan printsiplari ichida albatta xalq o‘z hokimlarini nazorat qilish to‘g‘risida haq sohibi ekanligi ham bor edi. Chunki hokimlar xalq manfaatlarini va omonatni himoya qiluvchi vijdonli kimsalardan farqlanmaydilar. Bu to‘g‘rida tarixda birinchi marta xalq ichidan biror kishi chiqib, hokimidan nima kiyishini, qaerdan kelganini surishtirishi voq’e bo‘ldi. Buning uchun u o‘limga hukm qilinmaydi, qamoqqa sudralmaydi va surgun etilmaydi. Toinki, u va odamlar qanoat hosil qilishi uchun hokim unga hisobotini taqdim etadi. Tarixda birinchi marta hokim o‘zini xalqning qaroli ekanini, ixlos ila unga xizmat qilishi va qarolga lozim bo‘lganidek, unga ham samimiyat lozim ekanini e’tirof etdi.
 
   Islomiy hazora e’lon etganlari ichida buni ham ma’lum qildi va keyinchalik hayotga tatbiq etdi. Bular hurriyat va anglash nasimlari bo‘lib, keyin islomiy jamiyatga qo‘shni millatlar ustida ham esdi. Bundan bu millatlar bezovtalandi, so‘ng harakatlandi, keyin qo‘zg‘olib, ozod bo‘ldi. Ovro‘pada bo‘lgan narsa mana shudir.

   G‘arbliklar salb urushlarida Shom mamlakatlariga keldilar va bundan oldin ham Andalus xalifaligi mamlakatlarida guvoh bo‘lganlaridek, xalqlar hokimini nazorat qilayotganini, hokimlar ham xalqidan boshqaning nazoratiga bo‘ysunmayotganliklarini ko‘rdilar. Shunda g‘arblik podshohlar arab va musulmon podshohlarning xalq majmuidan o‘zga har qanday tabaqa hukmronligidan ozod ekanligi bilan o‘zlarining Rum hukmronligiga tobeliklari va Rumning diniy hokimligiga bo‘ysunishdan bosh tortsalar, quvg‘inga uchrash va amaldan mahrum bo‘lish qo‘rqinchini solishtirib ko‘rdilar. Keyinchalik bo‘lgan frantsuz inqilobi Islom hazorasi bundan o‘n ikki asr oldin e’lon etganidan ortiq printsiplarni e’lon qilolmadi!
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #25 : 30 Sentyabr 2007, 11:13:52 »
   Yana hazora e’lon qilgan (printsip) tamoyillardan urushlardagi ahdnomalarni ehtirom qilish, aqidalarga rioya etish, ibodatxonalarni egalariga qoldirish va odamlarning hurriyati va hurmatlarini kafolatlash mag‘lub xalqlarda uning hukmiga izzat va hurmat ruhini qo‘zg‘adi.

   G‘arbliklar o‘rta asrlarda Islom hazorasi bilan Shom mamlakatlari va Andalus orqali aloqa qilishgan. Aloqa qilmaslaridan oldin podshohning din boshlig‘iga isyonini, xalqning esa podshohga itoatsizligini bilishmasdi. Hokimdan hisobot so‘rash yoki mazlumga yordam qo‘lini cho‘zishni o‘z haq-huquqlaridan, deb bilmasdilar. Ba’zilari ba’zilari bilan aqida va mazhab borasida kelisholmay qolgan paytda qassob qo‘yni so‘ygandek bir-birlarini bo‘g‘izlashgandi! Islom olami bilan aloqasi boshlangan vaqtdan ularda uyg‘onish, qo‘zg‘olish boshlandi. Shundan so‘ng ular hurriyatga erishdilar.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #26 : 30 Sentyabr 2007, 11:16:03 »
   Barhayot Islom hazorasini boshqa hazoralardan farqlantirib turgan insoniylik xususiyatiga e’tibor bermay iloj yo‘q. Zero, bu xususiyat insoniyatni adovat, nafrat, tafriqa va millatchilik muhitidan muhabbat, marhamat, o‘zaro yordam, Alloh va qonun oldida barobarlik muhitiga olib chiqdi. Jamiyat vujudini irqni irqqa, toifani toifaga yoki millatni millatga afzalligidan biror asar bo‘lmagan tenglik – barobarlikka yo‘lladi. Bu o‘ziga xoslik hazoraning asoslarida, qonunlarida va voqeligida yorqin namoyon bo‘ladi. Insoniy o‘ziga xoslik asoslarini Islom o‘z paytida shunday e’lon etdi: «Ey insonlar! Sizlarni bir jondan (Odamdan) yaratgan va undan juftini (Havvoni) vujudga keltirgan hamda u ikkovidan ko‘p erkak va ayollarni tarqatgan Parvardigoringizdan qo‘rqingiz!» (Niso surasi, 1-oyat). Garchi keyinchalik odamlar millatlarga, qabilalarga, shaharlarga va jinslarga ajragan bo‘lsa ham, bashar go‘yo bir uy, bir ota va bir onadan tarqagan og‘a-inilarga o‘xshaydi. Shunday bo‘lgach, ularning irq va yurtdagi farqlanishlari ezgulik uchun o‘zaro yordam, tanishuv va uchrashuv yo‘li tomon olib boradi. Mana shundan abadiy insoniy qonuniyat kelib chiqdi: «Ey insonlar, darhaqiqat, Biz sizlarni bir erkak (Odam) va bir ayol (Havvo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tanishishinglar (do‘st, birodar bo‘lishinglar) uchun sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila-elatlar qilib qo‘ydik» (Hujurot surasi, 13-oyat). Shundan so‘ng hayot ba’zi shaxslarning martabasini ko‘tarib, boshqalarnikini yerga urdi. Bir toifani boy qilib, ko‘plarni faqir qildi. Bir odam hokim bo‘lib, xalq unga bo‘ysundi. Ba’zi qavmlarning tanasi oq bo‘lsa, boshqa millatlarning rangi qora bo‘ldi.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #27 : 30 Sentyabr 2007, 11:17:39 »
Garchi bu hayotning o‘zgarmas qonuniyati bo‘lsa-da, lekin martabasi baland tubandagidan, boy kambag‘aldan, hokim raiyatdan, oq rangli rangi qoradan farq etishi mumkin emas. Balki hamma barobardir. Ular odamiyati, insoniyati to‘g‘risida Alloh huzurida tengdir. O’rtalaridagi farq faqatgina taqvoda bo‘ladi. «Albatta, sizlarning Alloh nazdidagi eng hurmatlirog‘ingiz taqvodorrog‘ingizdir» (Hujurot surasi, 13-oyat). Ular qonun oldida, unga bo‘ysunishlikda ham barobardirlar. Ular o‘rtasida faqat haqiqat bo‘lsagina ayirma bo‘ladi. «Bas, kim (hayoti dunyodalik paytida) zarra misolichalik yaxshilik qilsa, (Qiyomat kunida) o‘shani ko‘rur. Kim zarra misolichalik yomonlik qilsa, uni ham ko‘rur!» (Zalzala surasi, 7-8-oyatlar). Ular jamiyat vujudida ham barobardirlar. Kuchlilari zaiflarini, jamoa esa shaxsning holatini tushunadi. «Mo‘minlarning o‘zaro muhabbat va marhamatdagi misollari bir jasadning misoliga o‘xshaydi. Agar undan biror a’zo shikva qilsa, boshqa a’zolar isitma va bedorlik bilan unga hamdard bo‘ladilar».

   Islom odamlar o‘rtasida bir ota-onadan bo‘lgan og‘a-inilarniki kabi insoniy birlikni e’lon etishda xuddi shu tarzda yo‘l tutdi. U jamiyatdagi ijtimoiy birlikni daraxtga o‘xshatdiki, agar shamol essa, tepadagimi, pastdaligidan qat’iy nazar, barcha shoxlari qimirlardi. Shu o‘rinda Qur’onning insonlarga asl insoniy birliklarini eslatib turadigan ushbu: «Ey insonlar... Ey Bani odam!» degan lafzlar bilan ko‘p marotaba xitob qilganini, shuningdek, bir din farzandlarini millati, toifasini ajratmay, «Ey imon keltirganlar... Ey mo‘minlar!» deya chaqirganini mulohaza etib o‘tishimiz foydadan xoli emas.
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #28 : 30 Sentyabr 2007, 11:19:16 »
   Islom hazorasi qonunchiligidagi insoniy o‘ziga xoslikni shariat boblarining har birida aniq sezasiz. Namozda odamlarning barchasi Allohning oldida barobar turadi. Unda podshoh, yo ulug‘, yo olim uchun maxsus makon ajratilmaydi. Ro‘zada odamlar bir xil darajada ochlikni boshdan kechiradilar. Ularning oralaridan amir, yo boy, yo sharif istisno qilinmaydi. Hajda odamlar bir xil kiyim kiyishadi. Bir xil joyda turishadi. Bir xil ibodatni ado etishadi. Bu borada hamma barobar, kuchli va zaif, ashrof va ommaning farqi yo‘q. Bundan fuqarolik kodeksi qonunlariga o‘tadigan bo‘lsangiz, odamlar o‘rtasidagi aloqalarda ustivor qonuniyat – haqiqat ekanini, qonunchilikdan ko‘zlangan g‘araz – adolat ekanini, har qanday ezilgan va mazlum uchun qonun qo‘lidagi bayroq – zulmni daf etish ekanini ko‘rasiz. Undan jinoyat kodeksiga o‘tsangiz, jinoyat qilgan har qanday kishiga jazo bir xil ekanini ko‘rasiz. Kim o‘ldirsa, o‘ldiriladi. Kim o‘g‘irlasa, jazolanadi. Kim haddan oshsa, adabi beriladi. Qotil olim yo johil bo‘lishining, maqtul amir yo dehqon bo‘lishining farqi yo‘q. Yoki tajovuzkor mo‘minlarning amiri yo to‘quvchi ekanining, tajovuz qurboni ajam, yo arab, sharqlik, yo g‘arblik ekanining e’tibori yo‘q. Hammasi qonun nazarida barobardir. «(Ey mo‘minlar) sizlarga o‘ldirilgan kishilar uchun ozod kishi muqobiliga ozod kishidan, qul uchun quldan, ayol kishi uchun ayoldan qasos olish farz qilinadi» (Baqara surasi, 178-oyat).

   Odamlarning barchasiga dinlari, irqlari, ranglaridan qat’iy nazar insoniy mukarramlikni isbot etgan paytda shariat bundan ham yuksaklikka ko‘tarildi. «Darhaqiqat, Biz Odam bolalarini aziz va mukarram qildik» (Al-Isro surasi, 70-oyat). Odamlarning hayoti, e’tiqodi, ilm olishi va umr kechirishdagi barcha huquqlariga kafil bo‘lgan bu hurmat ularning barchasi uchun barobar edi. Odamlarning hammasiga istisnosiz bir xil darajada kafil bo‘lish davlatning majburiyati edi. Insonlarni mukofotlash va jazolash asoslari ularning zohir amallariga qarab emas, balki niyatlariga qarab bo‘lishini e’lon qilgan paytda shariat insoniy yuksaklikning bundan ham yuqori cho‘qqisiga ko‘tarildi. «Albatta, Alloh sizlarning suratlaringizga emas, balki qalblaringizga qaraydi». Demak, jazolash va mukofotlash boisi niyat ekan. «Albatta, amallar niyatlar bilandir. Va har bir kishi nimani niyat qilgan bo‘lsa, shu bo‘ladi». Allohning huzurida maqbul niyat bu – yaxshilik, odamlarga manfaat yetkazish va hech qanday moddiy g‘araz yoki tijoriy foydani ko‘zlamay, Allohning roziligini tilab qilingan niyatdir. «Parvardigoringizga ibodat qilib, yaxshilik qilingiz – shoyadki, najot topsangizlar» (Haj surasi, 77-oyat).
Never say "never"

AbdurRohman

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 1728
  • -oldi: 854
  • Xabarlar: 4316
  • Jins: Erkak
  • Laa ilaha illa Allah
Re: ISLOM HAZORASI. Ahmad Muhammad
« Javob #29 : 30 Sentyabr 2007, 11:20:26 »
   Allohning roziligini tilab qilingan bu yaxshilikka undan naf ko‘rgan kishidan yaxshilik va haq talab qilmoq durust emas. «Va taomni suyub-xohlab tursalar-da, (o‘zlari yemasdan) miskin, yetim va yesirlarni taomlantirurlar. (Ular ayturlar): «Bizlar sizlarni yolg‘iz Allohning yuzidan taomlantirurmiz. Sizlardan (bu ishimiz uchun) biron mukofot va minnatdorchilik istamasmiz – kutmasmiz» (Inson surasi, 8-9-oyatlar). Allohga ibodat qilish, koinot qonunlariga bo‘ysunishda inson, hayvon, jonli-jonsiz, yer va falaklardan iborat olamlarning birligini tasdiqlaganda, shariat insoniy o‘ziga xoslikning  eng yuqori cho‘qqisiga yetdi. Qur’on musulmondan namozining har rakatida: «Hamdu sano butun olamlar Xojasi, mehribon va rahmli Alloh uchundir», deb zikr qilmoqni talab etishi qanday ham go‘zal! Uni musulmon har bir namozida zikr qilishi kerak. Zero, u koinotning bir bo‘lagi, tom va shomil rahmat ila tavsiflangan yakka Ilohning maxluqi.

   Bular Islom hazorasi va shariatining asoslari, odamlarga e’lon qilingan paytdagi insoniy o‘ziga xoslikning ko‘rinishlari edi. Unday bo‘lsa, Islom g‘olib bo‘lib, hukm yurgizgan paytda voqe’lik qanday bo‘lgan?
Never say "never"

 

Ahmad Muhammad. Haq hamisha g'olib (Umar ul-Foruq)

Muallif Munira xonimBo'lim Islomiy kitoblar

Javoblar: 124
Ko'rilgan: 42333
So'nggi javob 12 Iyul 2008, 09:09:21
muallifi AbdulAziz
Ahmad Muhammad. Ota-ona rizosi

Muallif DoniyorBo'lim Islomiy kitoblar

Javoblar: 54
Ko'rilgan: 31576
So'nggi javob 02 Dekabr 2007, 01:07:13
muallifi AbdulAziz
Ahmad Muhammad. Rasululloh (s.a.v.) qaytarganlar

Muallif MuslimaxonBo'lim Islomiy kitoblar

Javoblar: 72
Ko'rilgan: 31069
So'nggi javob 02 Dekabr 2007, 02:30:54
muallifi AbdulAziz
Muhammad Sharif Juman, Ahmad Muhammad. Dinda savolim bor

Muallif AbdulAzizBo'lim Islomiy kitoblar

Javoblar: 6
Ko'rilgan: 7086
So'nggi javob 14 Iyul 2008, 01:52:07
muallifi AbdulAziz
Ahmad Muhammad Tursun. Qaynona va kelin

Muallif MuslimаBo'lim Axloq-odobga oid kitoblar

Javoblar: 38
Ko'rilgan: 45070
So'nggi javob 16 Yanvar 2012, 15:46:23
muallifi AbdulAziz