Muallif Mavzu: Timoti Uinter. XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)  ( 162607 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
XXI-ASRDA ISLOM
Postmodern dunyoda qiblani topish


Timoti J. Uinter
Islomiy tadqiqotlar bo‘yicha lektor
Ilohiyotshunoslik fakulteti
Kembrij universiteti


Mualliflik huquqi to‘g‘risidagi qonun bilan muhofaza qilinadi  © T.J.Uinter. Bu qo‘lyozmani ingliz tilida ko‘paytirib tarqatish taqiqlanadi, faqat o‘zbek tiliga tarjima qilish uchun

Tarjimon: Faxriyor

MUNDARIJA

Gapning ibtidosi…
1.    Ming yillik alomat sifatida       
2.    Modernizm tugashiga ishonch
3.    Sunnat birlamchiligi
4.    Madinaning qorishiq tarovati
5.    Oila inqirozi
6.    Islom, Irigaray va jins masalasi
7.    Bir dindan ikkinchisiga o‘tish sog‘inch hissi sifatida: najotkor Buyuk Ahd
8.    Diniy Boshqani tan olish
9.    Britaniya va Buyuk Ahd
10.    Islom ma’naviyati: unutilgan inqilob
11.    Mutaassiblik balosi
12.    Aksilmazhabchilik muammosi
…va intihosi
Tarjimondan
Izohlar
« So'nggi tahrir: 19 Yanvar 2012, 15:42:26 muallifi AbdulAziz »
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #1 : 31 Oktyabr 2007, 07:23:23 »
Inoyatga shukr qilmagan
Inoyatdan mahrum bo‘lg‘usi,
Shokir banda har inoyatni
O’z ipi-la bog‘lab olg‘usi.
Ibn Otaulloh

Bismillohir rahmonir rahim

Gapning ibtidosi...

Muhtaram kitobxon!

Qo‘lingizdagi ushbu kitob a la grande cuisine[1]ning to‘laqonli mazali taomini emas,  balki tanlanma hors d'oeuvres[2]ni e'tiboringizga havola etadi. Undagi maqolalarning  ba'zilari ixtisoslashgan va ilmiy, boshqalari esa ommabop qilib yozilgan, har bir bo‘limdagi annotatsiya va kitobning munozara uslubi va darajasi aynan shu maqsadga qaratilgan. Biz buni tushunib olish uchun  yangi ming yillik tasodifan dunyo musulmonlari tarixidagi burilish nuqtasiga to‘g‘ri kelganidan voqif bo‘lishimiz kerak. Yangi zamonga xos siyosiy da'vatlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan ekstremistik tangliklarni va qanaqa oqibatlarga olib kelishi mumkinligini bilib bo‘lmaydigan befarqlikni urchitib yubormoqda. Ammo biz vahimaga tushmay, ularning barchasini mushohada qiladigan bo‘lsak, o‘zimiz ishtirokchisi bo‘lish baxtiga muyassar bo‘lguchi e'tiqod va hayotning buyuk tashvishi uchun kelajakni belgilab ola boshlashimiz mumkin. InshAlloh!

Timoti J. Uinter
Ilohtiyotshunoslik fakulteti
Kembrij universiteti
« So'nggi tahrir: 09 Noyabr 2007, 07:48:07 muallifi AbdulAziz »
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #2 : 09 Noyabr 2007, 07:49:37 »
I bob
Ming yillik alomat sifatida

Dasti ko‘tohimizni etmamish Alloh raso,
Lutfi manbasin yo‘qsa qo‘limiz-la tutardik.
Bizga bersinmu xudo obi hayoti tavfiq,
Zulmatda Xizr topsak, kulohidan tutardik.
Izzat Mulla

 «Islom va yangi ming yillik»: caveat lector[3]. Biz musulmon sifatida ishga kirishishdan oldin kamida ikkita taraddudga ehtiyoj sezamiz.

Birinchidan, garchi mustaqil bo‘lmagan tamaddun a'zolari sifatida 2000 yildan  qochib qutulolmasak-da, yangi mingyillik bizning mingyilligimiz emasligini tan olishimiz kerak. Bugungi kunda har bir musulmon davlati shoshilinch bir tarzda milodni va shunga asosan, avliyo Grigoriy tuzgan, xristianlik asos qilib olingan taqvimni tan oladi. Islom tarixining Muhammad payg‘ambar hijratidan undan oldin o‘tgan payg‘ambar tavalludi bilan bog‘liq joriy taqvimga moslangani tufayli ko‘pgina islomiy davlatlar yangi asr boshlanishini qaysidir darajada nishonlashni rejalashtirib ham qo‘ydi. Musulmon mamlakatlaridagi   shoshib qolgan va dunyoviylashgan aholi ushbu voqea munosabati bilan g‘alati bir hayajonga tushib qoldi: hatto Turkiyada "Iki bin'e dogru" («Ikki minginchi yil sari») haftalik jurnali ham chop etila boshladi. Bunday asabiy hayajon bizga g‘alati tuyulishi tabiiy: biz musulmon sifatida o‘z taqvimimizga va tarixiy mezonlarimizga egamiz. Aslida 2000 yil hijriy 1420 yilda boshlandi. Shunday ekan, bu sana e'tiborga molik deyishga arziydimi? Bu odamning g‘azabini qo‘zg‘ovchi va nomaqbul G'arb ta'sirining yana bir ko‘rinishi emasmi?
« So'nggi tahrir: 09 Noyabr 2007, 07:51:14 muallifi AbdulAziz »
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #3 : 09 Noyabr 2007, 07:51:36 »
Ayrim zamondosh olimlar (Ye.P.Sanderz, Jeza Vermes va hk.) ning tadqiqotlariga asosan, Iso (a.s.) miloddan oldingi 6 yilda tavallud topganini inobatga olsak, ushbu fikr yanada qat'iylashadi. Agar shu gaplar rost bo‘lsa, quyosh taqvimiga ko‘ra, uchinchi ming yillik 2000 yilda emas, 1994 yili  boshlangan bo‘lib chiqadi, 2000 yilni nishonlash aslida behuda bir ish, ya'ni yangi zamon bayrami ekani ma'lum bo‘ladi. Londondagi Ming yillik qubbasi singari kinoyaomuz va gumanistik loyihalar bilan tanishgan kishi bir narsaga amin bo‘ladi: odamlar  Iso Masihning tavalludini emas, balki bema'ni fakt - uchta nolning yonma-yon kelishini nishonlashmoqda. Xullas, bu voqea bugungi kun xristianlari uchun behuda narsalar tizimi, bema'niliklar yubileyi bo‘ldi, xolos.

Ikkinchi, tashvishli hol bizning kelajak xususida ishonch bilan gapirish qobiliyatimizga daxldordir. Men ushbu bob va butun kitob davomida (o‘quvchilarni) islomning Buyuk mingyillikdan so‘ng olishi mumkin bo‘lgan yo‘nalishi haqida bot-bot mulohaza yuritishga da'vat etmoqchiman. Biroq Ash'ariy va Motirudiy nuqtai nazaridan qaraganda, ilohiyotshunoslik nozik masaladir: biz unga halol yo‘l bilan yechim topishimiz mumkinmi? Kelajak ko‘zdan olis narsa, uni ko‘rib bo‘lmaydi, u faqat al-Qodir al-Olim, ya'ni yagona bilguvchi zot - Allohgagina ayon kitobdir. Ehtimol, bani bashar o‘z umrining intihosiga yetib borayotgani yaxshidir. Qodir va qahhor Alloh qiyomat kunidan oldin soatlarni to‘xtatib qo‘yishi ham mumkin. Biz - inson bolalari, ilohiy adolatning bir  ko‘rinishi sifatida bu ishda shunchaki vosita bo‘lishimiz mumkin, xolos: bunday paytda, bir zamonlar Rossiyaga birinchi bo‘lib yadroviy zarba berish kerak, deb turib olgan prezident Kennedining  strategik bombardimon kuchlariga ega bo‘la turib ham ikkilanganini eslash kifoya. Biroq bu - mushohada yuritishni talab etadigan mavzu. Jabroil farishta haqidagi hadisda u (Muhammad) payg‘ambar (s.a.v.s.) ning oldiga kelgani, Rasululloh farishtadan, o‘sha soat qachon keladi, deb so‘ragani, u (Jabroil) esa «savolga tutilgan ham savol beruvchidan ko‘proq narsani bilmaydi», deb javob bergani rivoyat qilinadi. Biroq Qur'oni karimda aytilganiday, «falak shu savolga homiladordir». Inson qo‘li bilan yoki o‘zi keladigan ofat siz ushbu kitobni o‘qib tugatmasingizdanoq ro‘y berishi ham mumkin. 
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #4 : 09 Noyabr 2007, 07:52:04 »
Islom tarixida qisman Qur'on karomati bilan inson hayotidagi asosiy mavzuga aylangan qiyomat qoyimni kutish hollari yangilik emas. Qizig‘i shundaki, oxirat kuni haqidagi gaplar islom tashkil topganining ming yilligi oldidan ham paydo bo‘lgan edi. Misrning o‘rta asrlardagi buyuk olimi Imom as-Suyutiy ko‘plab musulmonlarning hijriy 1000 yilni qo‘rquv va hayajon bilan kutib olgani xususida tashvish bilan yozgan edi. Xo‘sh, bu ham ko‘plab Qohira voizlari minbarlardan turib ta'kidlaganiday, oxiratdan darak beradimi?

As-Suyutiy o‘zining  ehtiyotkor  va narsalarni ataylab murakkablashtirishdan yiroq mashg‘ulotiga sodiq qolib, ushbu ummatning hayotiga oid barcha hadislarni sinchiklab o‘rganib chiqqach, hech qanday qo‘rquvga asos yo‘q ekanini aniqlagan. U bu haqda  «Ummatlarning ming yillikdan omon-eson o‘tib olishi isboti» degan kichik bir kitob ham yozgan. Ushbu kitobda muallif, islomning ilk ming yilligi insoniyat tarixining intihosi deb vahima ko‘tarishga  hech qanday asos yo‘q, degan xulosaga kelgan. U o‘ziga ma'lum hadislarni o‘rganib chiqib, ularda  Iso (a.s.) va Antixrist (al-Masih ad-Dajjol) ning qaytishi islomiy 15-asrda, ya'ni bizning kunlarimizda ro‘y beradi, degan to‘xtamga keladi. Bu fikr bizning zamondoshlarimiz uchun ham o‘ziga xos ogohlantirish emasmi?

Biroq Imom hazratlarining mazmunan to‘la aniq bo‘lmagan hadislarni talqin qilishi,  kelajakni Allohgina bilishi mumkin, payg‘ambarlarga esa faqat vahiy  keladi, degan teologik tushunchalariga asoslangan.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #5 : 09 Noyabr 2007, 07:52:39 »
Men ushbu kitobning keyingi sahifalarida taxminlarga emas, mavjud dalillarga tayanib mulohaza yuritmoqchiman. Alloh taolo tarix yo‘nalishini biror tabiiy ofat, halokatli urushlar yoxud harbiy laboratoriyadagi mikrob to‘la idishni kimdir tasodifan tushirib yuborishi orqali  butunlay o‘zgartirishi mumkin. Ul zot  moliki zamon sifatida tarixni, go‘yo daraxtdan bir yaproqni uzib olganday, oyoqlatib qo‘yish qudratiga ega. Bordiyu,  bu hol yaqin oylar ichida ro‘y beradigan bo‘lsa,  bu taxminlarga o‘rin ham qolmaydi. Bu o‘rinda mening vazifam - hozirgi zamon haqida so‘zlash. Modomiki, mavjud tamoyillar shu kungacha biror falokat tufayli barbod bo‘lmagan ekan, ular kelgusi yillar va o‘nyilliklarda islomning ehtimol tutilayotgan kelajagi tomon davom etib boraveradi.

Xo‘sh, ushbu tamoyillarga shubha bilan qarash nima uchun foydadan xoli  emas? Chunki, birinchi navbatda, barcha islomiy diskurs[4]da ahli muslim 20-asr, aslida esa so‘nggi uch asr mobaynida o‘rtaga qo‘ygan muammolarni hal etish borasida sustkash va muvaffaqiyatsiz  javob harakati qilgani ro‘y-rost aytilishi kerak. G'arbning ustunligi bilan ro‘baro‘ kelarak, biz shu vaqtgacha qaysi evrilishlar muqarrar va ularning qaysi biriga qarshilik ko‘rsatishimiz mumkin ekanini aniqlay olmadik.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #6 : 09 Noyabr 2007, 07:53:01 »
19-asr boshlarida Usmonlilar saltanati Rossiyaga qarshi bir qancha halokatli urushlarda yutqazib qo‘ydi. Buning asosiy sababi Rossiya armiyasi Ulug‘ Pyotr amalga oshirgan g‘arblashtirish va texnokratik islohotlar tufayli erishgan qurol-yarog‘lar  va temir intizom edi. Biroq ulamolar va yanichar[5]larning aksariyati har qanday o‘zgarishga qarshilik ko‘rsatar edi. Ular janglarda faqat e'tiqod bilan g‘alabaga erishish mumkin, o‘qotar qurollar va o‘quv mashg‘ulotlari musulmonlarning samuraylarnikiga o‘xshash futuvvatning - har bir musulmon jangchisining individual yasog‘ining ahamiyatini pasaytiradi, deb hisoblardi. Ularning nazarida dushmanning ko‘ziga tik qarab, qilich savashish  yoki sodda pilta miltiq bilan jang qilish o‘rniga unga qarata olis masofadan o‘q otish qo‘rqoqlik bo‘lib tuyulgan. Shundan so‘ng Usmonlilar saltanati yaxshi qurollangan xristianlar armiyasidan ketma-ket mag‘lubiyatga uchray boshladi.

Matbaa masalasi bundan ham battar ahvolda edi. Ulamolarning aksariyati 18-asrga qadar matbaa - kitob chop qilishni harom ish deb hisoblagan. Dinga tegishli har bir matn muqaddas sanalgan, shuning uchun u xattot tomonidan asta-sekin, mehr bilan ko‘chirilishi va muqovalanishi kerak bo‘lgan. Ulamolar ayni kitoblarni  oson yo‘l bilan ko‘paytirish islom ta'limotining ahamiyatini pasaytiradi, shuningdek, diniy matnlarni yodlashda talabalarni dangasa qilib qo‘yadi, deb bilgan. Boz ustiga, sahifalarni terish va bosish jarayoni butun olamning yaratuvchisi nomi bitilishi ehtimoli bo‘lgan matnlarga nisbatan hurmatsizlik deb baholangan.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #7 : 09 Noyabr 2007, 07:53:14 »
Asli mojaristonlik bo‘lib, islomni qabul qilgan Ibrohim Mutafarriqa bunday qarashlarning barchasini o‘zgartirishga muvaffaq bo‘lgan edi. U  dunyoviy va ilmiy kitoblarni chop etish uchun sulton G'olibning ruxsatini olgan va 1720 yili Istanbulda islom olamidagi ilk matbaa dastgohini ishga tushirgan. Mutafarriqa hamma narsani dunyoviylashtirish tarafdori bo‘lgan badniyat kishi emasdi, aksincha, musulmonlikni qabul qilgan samimiy inson bo‘lib, o‘z tarjimai holi va diniy e'tiqodini «Risolayi Islomiya» kitobida bayon qilib bergan. Mutafarriqa  Usmonlilar saltanatining texnik va ma'muriy qoloqligidan qattiq tashvishda edi. Shundan so‘ng u «Ummatlarni boshqarishda aql-zakovat bilan ish yuritish usullari» («Usul ul-hikom fi nizom ul-umam») degan kitob yozib, 1731 yili chop ettirgan. Ushbu mo‘‘jazgina dasturiy asarida u Yevropada urf bo‘lgan hukumatlar va harbiy tizimlarning tavsifini keltirgan va mustaqil musulmon davlatlarini nafaqat Yevropaning harbiy texnologiyasini, qolaversa, ma'muriyati va ilmiy tadqiqotlaridan ham zarurlarini o‘zlashtirish orqaligina omon qolish mumkinligini aytib ogohlantirgan. 

Ammo muallifning Yevropa tamadduni taraqqiyoti to‘g‘risidagi ogohlantirishlariga yetarli e'tibor berilmaydi hamda  Usmonlilar davlati o‘z-o‘zini isloh qilish va shu bilan birgalikda islomiy o‘ziga xosligini saqlab qolishday bir-birini istisno qiladigan ishlarga qo‘l uradi; shunday qilib, yangi sharoitga moslashish jarayoni bugungi kunda ham ko‘pgina musulmon davlatlari oldida turgan dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #8 : 09 Noyabr 2007, 07:53:27 »
Mojaristonlik  bu olimning ibratli hayoti doimo biz musulmonlarga asrimizning global tamoyillarini anglab yetmay turib, uning texnologiya va uskunalariga moslashmay turib, mag‘lubligimizcha qolib ketaverishimiz mumkinligini eslatib turadi. O'jar konservatizm sabab vujudga kelgan ruhiy ustunlik mag‘lubiyat va hayot oqimidan chetda qolib ketish tajribasi keltirib chiqaradigan ma'naviy inqiroz tufayli tezda barbod bo‘ladi. Bugungi kunda islom davlatlarida yashaydigan musulmonlar aksariyat hollarda o‘tkinchi siyosiy masalalarga mahliyo bo‘lib qolib, hayot-mamotga daxldor ulkan tamoyillarni o‘jarlarcha pisand qilishmayapti. Vaholanki, ularning oldida turgan o‘sha siyosiy masalalar erta-indin hech narsaga arzimay qoladi.

Bunday mensimaslik b'zan kishini ajablantiradi. Shu o‘rinda biz o‘z-o‘zimizga, bugungi zamonga tom ma'noda kuch berib turgan g‘oyalardan islom dunyosidagi uyg‘onish harakatlari yetakchilaridan qanchasi voqif, degan savol berishimiz kerak. Bunday yetakchilarning qaysi biri zamonamizning hal qiluvchi ahamiyatga molik intellektual tizimlari nomini aytib bera oladi? Ular uchun strukturalizm, postmodernizm, analitik falsafa, tanqidiy nazariya tushunib bo‘lmaydigan murakkab va yopiq kitoblardir. Ular buning o‘rniga «Xalqaro sionizmning masonlarcha fitnasi» yoki «Yangi salb yurishi» va shunga o‘xshash uydirmalar haqida  safsata sotishni afzal bilishadi. Agar biz dunyoda nega bu qadar ko‘p islomiy harakatlar barbod bo‘layotgani sababini anglab yetmoqchi bo‘lsak, ishni, ehtimol, ularning rahbarlari islomiy boshqaruvdagi to‘siqlarni muvaffaqiyatli yengib o‘tishning asosiy sharti bo‘lgan yangi dunyoni aqliy bilish qobiliyatiga ega emasligini tan olishdan boshlashimizga to‘g‘ri keladi. Zamonaviy mafkuralar nima ekanini bilmaydigan bugungi ashaddiy musulmonlar aslida ularni yengish to‘g‘risida xomxayol qilishdan nariga o‘tmaydi.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #9 : 09 Noyabr 2007, 07:54:11 »
Tugab borayotgan 20-asrning mafkuradan xoli tamoyillarida  undan-da kam bo‘lmagan qayg‘uli aporiya - muammoni hal etishdagi yengib bo‘lmas ziddiyat ustun keladi. Bu tamoyillar yangi mingyillikda ham ustuvorlik qilishi ehtimoldan xoli emas. Shu bois yevropalik musulmonlar, xuddi bundan uch asr ilgari yashab o‘tgan Ibrohim Mutafarriqa singari, boshqa musulmonlarni dunyoga o‘zgacha tartib berayotgan yangi global voqeliklardan ogoh qilishni o‘z zimmasiga olishi kerak, aks holda ularning an'anaviy diskurslari hech kimga kerak bo‘lmay qolishi mumkin. Ushbu voqeliklar bizni chetlab o‘tadi, deb hisoblash o‘zingiz o‘tirgan shoxga bolta urish bilan barobar; biz o‘rtadagi masofalar tobora qisqarib borayotgan yagona dunyoda yashamoqdamiz, madaniyatlarning mushtaraklashuvi kun sayin jadallashmoqda. Bugungi kunda Jahon bankining bosh qarorgohida masjid bo‘lganidek, Makkada Makdonalds yemakxonasi  shoxobchasi faoliyat yuritmoqda. O'zining tarixiy vatanidan G'arb mamlakatlariga kelgan musulmonlar e'tiqod va tushunchalar borasida o‘zini emin his qilishi mumkin, biroq yoshlar-chi? Amerika universitetida o‘qiyotgan musulmon tolibi ilmining tafakkurida qanday o‘zgarishlar yuz beradi?  U postmodernizm va poststrukturalizmni, ushbu mafkuralarning zamonaviy G'arbga, shuning barobarida yangi global tizimga  ta'siri katta ekanini o‘rgana boshlagach, U islom faollari rahbarlariga murojaat etib, uning ongiga islom nuqtai nazaridan mutlaq haqiqat sifatida singdirilgan  qarashlarni rad etish mumkinmi, yo‘qmi, deb so‘raydi, ular bu qarashlarni dalillar asosida rad etolmagach, tolibi ilm taraddudlanib qoladi. Uning Islomning vaqt hukmiga bo‘ysunmaydigan haqiqat ekani xususidagi ishonchiga putur yetadi. Bunday sharoitda  faqat aql-zakovati sust bo‘lgan kishigina musulmon bo‘lib qoladi: bu zamonaviy ilmdan yiroq ayrim faollar ishida ko‘zga tashlanayotgan dilni xira qiluvchi saralash jarayonidir.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #10 : 09 Noyabr 2007, 07:54:25 »
Shuning uchun ham bizning atrofimizda va bizsiz jadallashib borayotgan globallashuv jarayonlarini tushunish diniy burchimiz, ya'ni farzdir.

Ushbu bobda asrimizga xos  barcha ilg‘or tamoyillarini islom nuqtai nazaridan tahlil qilmoqchi emasmiz. Shuning uchun ham biz bu o‘rinda faqat bir nechta masalaga asosiy e'tiborni qaratamiz. Buning sababi - ularni  yechish osonligida  emas, aksincha, islom  ummatlarining  kelgusi ikki-uch o‘nyillikda duch kelishi muqarrar bo‘lgan muammolar xususiyatini ochib berishda.  Bular demografiya, diniy o‘zgarishlar va atrof-muhit masalalaridir.

Demografiya masalasi birinchi navbatda e'tiborni talab etadi, chunki u muqarrardir. Aholi sonining o‘sish tamoyilini anglab olish qiyin emas va bu borada kamida keyingi yuz yillik  statistik ma'lumotlar to‘lib-toshib yotibdi.  Lekin bunday hisob-kitoblar faqat biror falokat, deylik, dahshatli epidemiya, yoki atom, yoxud biologik urushlar ro‘y bermaguncha ishonchli bo‘lishi mumkin.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #11 : 09 Noyabr 2007, 07:54:52 »
Keling, yaxshisi, oddiy raqamlarga bir nazar solaylik: 1880 yilda dunyo aholisining 13,7 foizi musulmonlar edi. 20-asrning 80-yillariga kelib bu ko‘rsatkich 16,9 foizga, mingyillikning oxiriga kelib esa, taxminan, 21 foizga yetdi. Boshqa dinlarga mansub aholining o‘sish darajasi  barqarorligicha turibdi va, ajablanarlisi shundaki,  1970 yildan boshlab dunyodagi dahriylar miqdori bir oz kamaya boshladi.

Bu raqamlar muhim ahamiyatga ega. Bir asr davomida  dunyo musulmonlarining soni keskin oshib ketdi. Ko‘pchilikning islom diniga o‘tgani ham bunga sabab bo‘ldi, biroq  eng asosiy sabab - tabiiy  o‘sishdir. Boz ustiga, musulmon dunyosidagi bunday demografik portlash bu dinga e'tiqod qiluvchilar soni kelgusida ham o‘sib borishini ko‘rsatadi. Semyuel Hantington «Tamaddunlar to‘qnashuvi» nomli mashhur risolasida dunyoda xristianlarning soni kamayib borayotgani va 2025 yilga borib, ular dunyo aholisining, taxminan, 25 foizini tashkil etishi haqidagi ma'lumotni keltirgan edi. O'sha vaqtga borib musulmonlarning soni dunyo aholisining 30 foizini tashkil etar ekan[6].

Nega aynan bunday hol yuz berayotganini anglash qiyin emas. Amerika va Yevropa aholisi jadal sur'atlar bilan keksayib bormoqda. Yangi mingyillikning eng muhim ma'naviy  muammolaridan biri keksalarni boqish uchun yetarli mablag‘ topish bilan bog‘liq bo‘lib qoladi. Bugun kun tibbiyoti erishgan muvaffaqiyatlar o‘rtacha  hayot kechirish darajasi  70 yoshdan ancha yuqori bo‘lishiga zamin hozirlab bermoqda, biroq faol hayot kechirish muddati hali bu qadar tez o‘sgani yo‘q. Tasavvur qiling, 20-asrning boshlarida G'arb kishisi o‘rtacha 2 yillik umrini og‘ir xastalik bilan kechirar edi.  Bugungi kunda bu ko‘rsatkich 7 yilga yetdi. Ivan Ilich isbotlab berganiday, tibbiyot faqat umrni uzaytirishi mumkin, biroq u odamning faol hayot kechirish muddatini uzaytira olmaydi. Oqibatda munkillab qolgan bunday kishilar salomatligini saqlash jamiyat yelkasidagi og‘ir ijtimoiy-iqtisodiy yukka aylanadi. Bunday  aholi soni vaqt o‘tgan sayin oshib boraveradi. Yaqinda Buyuk Britaniya Sog‘liqni saqlash vazirligi, Milliy sog‘liqni saqlash  xizmatidan Altsgeymer xastaligi[7]ni davolay oladigan dorining retseptini olish mumkin, degan xabarni tarqatar ekan, uning narxini faqat ayrim bemorlarning cho‘ntagi ko‘tarishi mumkinligini tan oldi.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #12 : 09 Noyabr 2007, 07:55:12 »
G'arb aholisi keksayib borayotgan bir paytda  islom dunyosida buning butunlay teskarisini ko‘rish mumkin. Masalan, Liviya aholisining yarmidan ko‘pi bugungi kunda 20 yoshga ham to‘lmagan. Bunday manzarani boshqa islom mamlakatlarida ham kuzatish mumkin. Ma'lumki, vaqti kelib, ushbu yosh aholi o‘z-o‘zidan ko‘payadi va shu tariqa kelgusi ming yillikda ham musulmonlarning soni yanada ortib ketadi.

Shu o‘rinda Hantington tilga olgan  yana bir misolga e'tibor qilaylik. Mag‘ribda 1965 yildan 1990 yilgacha aholi soni 29,8 milliondan 59 millionga o‘sgan. O'sha vaqt mobaynida  Misr aholisi 29,4 milliondan 52,4 millionga ko‘paygan. O'rta Osiyoda 1970-1993 yillar oralig‘ida aholining yillik  o‘sishi Tojikistonda 2,9 foiz, O'zbekistonda 2,6 foiz, Turkmanistonda 2,5 foiz va Qirg‘izistonda 1,9 foiz bo‘lgan. 20-asrning 70-yillarida Sovet Ittifoqida demografik muvozanat keskin o‘zgarib ketdi, ya'ni ruslarning o‘sishi 6,5 foiz, musulmonlarniki esa 24 foiz bo‘ldi. Bu holni Rossiya imperiyasining inqiroziga olib kelgan sabablardan biri deyish mumkin: Moskva musulmonlar ko‘p yashaydigan mintaqalarni ular soni xristianlarnikidan ko‘payib ketmasidan burun ajratib tashlashga majbur bo‘ldi. Hatto Rossiyaning o‘zida ham musulmonlar (tatarlar, boshqirdlar, chuvashlar, shuningdek, O'rta Osiyo va Kavkazdan borib  u yerda yashovchilar) ancha ko‘zga tashlanib qolgan, ular Moskva va Sankt-Peterburg aholisining 10 foiz ini tashkil etadi.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #13 : 09 Noyabr 2007, 07:56:54 »
Bu hol bizga musulmonlar ko‘pchilikni tashkil qiladigan joylarda aholi sonining o‘sishi musulmonlar kam yashaydigan hududlarga ham ta'sir etishini eslatib turadi. Tanzaniya va Makedoniya  singari mamlakatlarda musulmonlar 20 yil ichida ko‘pchilikni tashkil etadigan bo‘ladi. AQShning musulmon aholisi 1972-1990 yillarda asosan, ko‘chib kelish evaziga olti marta ko‘paydi. Hatto ko‘chib kelishga yo‘l berilmayotgan mamlakatlarda ham o‘sish davom etmoqda. 1999 yili Yevropa Ittifoqiga a'zo mamlakatlarda dunyoga kelgan chaqaloqlarning 7 foizi musulmonlar edi. Bryusselda  bu raqam 57 foizni tashkil etdi. 1992 yilda Rimdagi eng mashhur ism Jovanni yoki Luiji emas, aksincha, Muhammad bo‘ldi. Islom deyarli barcha Yevropa mamlakatlarida (xristianlikdan so‘ng) ikkinchi o‘rinda turadigan dinga aylandi. Bundan aholisining ko‘pchiligini musulmonlar tashkil etadigan Ozarboyjon va Albaniya mustasno. Mabodo mavjud tamoyillar davom etadigan bo‘lsa, 2020 yilga borib barcha Yevropa mamlakatlari aholisining 10 foizini musulmonlar tashkil etadigan bo‘ladi.

Bunday global  o‘zgarishning qanday ahamiyati bor? U diniy nuqtai nazardan muhim ahamiyatga ega bo‘ladimi? Abu Dovudning Touban (Thawban)ga asoslanib, shunday kun keladiki, musulmonlar «ko‘pchilikni tashkil etadi, biroq ular favqulodda yuz bergan toshqin yuzidagi ko‘pik va xas-xashakka o‘xshab qoladi», degan hadisi bor.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: XXI asrda Islom (postmodern dunyoda qiblani topish)
« Javob #14 : 09 Noyabr 2007, 07:57:39 »
Shuni ham tan olish kerakkki, bugungi kunda miqdor ustunligi bundan ikki asr oldingi harbiy g‘alabalar texnologiyadan ko‘ra miqdorga bog‘liq bo‘lgani singari muhim ahamiyatga ega emas. Napoleongina: «Xudo ko‘psonli batalonlar tarafida» deb aytishi mumkin edi, biroq ayni zamonda son-sanoqsiz askarlarni qurollarning tugmachasini bosish yo‘li bilan yo‘q qilib tashlash mumkin, endi miqdor g‘alabaga sabab bo‘lolmaydi, bunga  Saddam Husaynning 90-yillarning boshida Fors ko‘rfazidagi neft zahiralari nazorati yuzasidan kelib chiqqan urushda  ahmoqona tarzda o‘z kuchini ko‘rsatib qo‘ymoqchi bo‘lganini misol qilib keltirish mumkin.

Musulmonlarning soni keskin o‘sishining muhim jihati ham bor. Biroq BMT 1994 yilgi Aholi Konferentsiyasini o‘tkazish uchun dunyodagi eng katta musulmon shahar Qohirani faqat shuning uchungina tanlamagan edi. Miqdorning hozir ham ishonchlilik jihati bor. Biroq aholining ruhiy-dinamik xususiyati miqdordan ko‘ra muhimroq ahamiyatga ega. Keksa aholi passiv va introspektsiya - o‘z-o‘zini kuzatishga, yoshlar esa serg‘ayrat va milliy-siyosiy qat'iyatlilikni qo‘llab-quvvatlashga moyil bo‘ladi.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

 

Islom hayotidan ibratli hikoyatlar

Muallif AbdulAzizBo'lim Islom

Javoblar: 349
Ko'rilgan: 132721
So'nggi javob 17 Oktyabr 2013, 19:16:52
muallifi Mirоlim
Islom va musiqa

Muallif AbdulAzizBo'lim Islom

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 14303
So'nggi javob 15 Iyul 2006, 15:41:22
muallifi Laylo
Horun Yahyo. Islom terrorni la'natlaydi

Muallif AbdulAzizBo'lim Islomiy kitoblar

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 7106
So'nggi javob 02 Dekabr 2007, 00:59:02
muallifi AbdulAziz
Hamma o'qisin: Islom bo'limining asosiy qoidalari

Muallif AbdulAzizBo'lim Islom

Javoblar: 16
Ko'rilgan: 19261
So'nggi javob 26 Mart 2016, 22:26:23
muallifi Hadija
Islom - terrorni qoralaydi!

Muallif MohinurBo'lim Islom

Javoblar: 6
Ko'rilgan: 9316
So'nggi javob 29 Avgust 2006, 06:44:22
muallifi Mohinur