Hayo haqida.  ( 12375 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 B


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:13:02

Ҳаё ссзи луғатда устсизликнинг тескарисини англатади. Бошқача қилиб айтганда «Ҳаё айбдан ва ёмонланишдан қсрқиб сзини паст олиш ва сзгаришдир».

Уламолар ҳаёни турлича таъриф қилганлар:
Журжоний: «У нафснинг бир нарсадан тортиниши ва маломатдан ҳазир бслиб уни тарк қилишидир», деган.
Яна: «У қабиҳни тарк қилишга боис бсладиган ва ҳақ сгасининг ҳақида нуқсонга йсл қсйишни ман қиладиган хулқдир», деган.
Ибн Муфлиҳ Ҳанбалий: «Ҳаёнинг ҳақиқати у бир хулқ бслиб гсзал нарсани қилишга, ёмон нарсани тарк стишга боисдир», деган.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:14:29

Ҳаёнинг турлари

Ҳаё икки хил: туғма ва касб қилинган бслади. Касб қилинган ҳаёни шариатда иймоннинг шсъбаларидан бири деб ҳисобланган. Чунки, шариатда сша ҳаё талаб қилинган, туғма ҳаё смас. Чунки туғма ҳаё сз-сзидан бор нарса. Гоҳида шахс касб қилинган ҳаёни сзига схши сингдирса худди туғма ҳаё даражасига етиши ҳам мумкин.
А асулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламда ҳаёнинг икки тури ҳам жам бслган сди. Аабий саллоллоҳу алайҳи васаллам туғма ҳаёда чачвони ичидаги қиздан ҳам ҳаёлироқ сдилар. Касб қилиадиган ҳайда сса, снг баланд чсққида сдилар.
Муновий: «Ҳаё икки хил бслади. Биринчиси нафсоний. У барча нафсларда халқ қилинган бслади. Мисоли авратни очишдан ёки одамлар ҳузурида жинсий сқинлик қилишдан ҳаё қилиш кабилар. Иккинчиси иймоний. У мусулмоннинг Аллоҳ таолодан қсрқиб ҳаром ишларни қилишдан тийилишидир», деган.
Маъсистлар ҳаёни кеткизади.
Маъсистларнинг касофатларидан бири қалб ҳаёти моддаси бслган ҳаёни кетказишидир. Ҳаё барча схшиликларнинг асосидир. Унинг кетиши барча схшиликларнинг кетишидир.
Маъсистлар аста — секин ҳаёни заифлаштириб бориб, бир йсла йсқ қилиб юбориши ҳам мумкин.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:38:34

Уламолар ҳаёни сн хилга тақсимлашган

1. Жиност ҳаёси.


Яъни, банданинг қилган жиностидан ҳаё қилиши. Бунга мисол Одам Ота алайҳиссаломнинг жаннатда қочгандаги ҳаёси. Аллоҳ таоло:
«Мендан қочмоқдамисан, сй Одaм?» деди.
«Йсқ» А­й А оббим! Сендан ҳаё қилиб», деди.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:44:45

2. Ауқсон ҳаёси.

Бунга кечасию кундузи чарчамай тасбиҳ айтадиган фаришталарнинг ҳаёси мисол. Қиёмат куни бслганда улар: «А оббимиз! Биз Сенга ҳақиқий ибодат қила олмадик», дейдилар

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:46:08

3. Улуғлаш ҳаёси.

Бу маърифат ҳаёси бслади. Банданинг ҳаёси А оббиси ҳақидаги маърифатига қараб бслади.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:46:43

4. Карамлилик ҳаёси.

Бунга Аабий саллоллоҳу алайҳи васалламнинг Зайнаб онамизга уйланишларида сзлари валиймага таклиф қилган саҳобалардан қилган ҳаёлари мисол. У зот ҳаё қилиб уларга, туринглар дес олмадилар.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:47:31

5. Истиҳола ҳаёси.

Бунга Али розисллоҳу анҳу истиҳоласи мисол бслади.
Али розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: «Ксп мазийлик одам сдим. Қизларининг истиҳоласи учун Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан ссрашга услар сдим. Бас, ал-Миқдод ибн ал-Асвадга буюрдим. У Онҳазрат соллаллоҳу алайҳи васалламдан ссради.
У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Закарини ювади ва таҳорат қилади», дедилар». Бешовлари ривост қилишган.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:48:09

6. Ўзини паст санаш ҳаёси.

Бунинг мисоли банда сзини паст санаб Аллоҳ таолодан ҳожатини ссрашга ҳаё қилиш киради. Бунинг сабаби иккита:
Биринчиси ссровчи сзини ҳақир ва гуноҳларини катта ва ксп санайди.
Иккинчиси Ссралувчи Зот — Аллоҳ таолони улуғ санайди.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:48:37

7. Муҳаббат ҳаёси.

У муҳибнинг маҳбубидан қиладиган ҳаёсидир. Ҳаттоки, маҳбубнинг сзи йсқ бслса ҳам уни сслаган муҳиб қалбидан ҳаё қилади ва юзида уни аломатлари пайдо бслади.
Шунингдек, муҳиб маҳбубига тссатдан йслиқиб қолганда қаттиқ сесканиб кетади.

Qayd etilgan


Munira xonim  07 Noyabr 2007, 11:49:14

8. Бандалик ҳаёси.

Бу муҳаббат билан хавф аралаш ва маъбудига ибодати мос смаслигини мушоҳада қилиш ҳаёсидир. Албатта, маъбуднинг қадри бундан юксак сканини билиш оқибатидан чиққан хижолатлик ҳаёсидир.

Qayd etilgan