Muallif Mavzu: ФАРЗАНД ТАРБИЯСИГА ДОИР ФОЙДАЛИ МАСЛАҲАТЛАР  ( 12888 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Ёмонлар суҳбатидан сақлаш

Боланинг ақлини кетказадиган ва маст қиладиган нарсаларни истеъмол қилишидан қаттиқ сақламоқ лозим. Шунингдек, бузуқлиги маълум, гап-сўзлари-ÑŽ хулқида зарарли жиҳатлари бўлган кимса билан суҳбатлашишдан болани жуда-жуда эҳтиёт қилмоқ керак. Кимки унга бу нарсаларнинг йўлини қулай қилиб очиб қўйган бўлса, даюсликни ўзига ўзи раво кўрган бўлади. Даюс жаннатга кирмайди.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Оталарнинг бурчлари

Оталарнинг ўз болаларига лоқайд, бепарво бўлишлари кийим-кечакларни олов учқунлари оппа-осон сачрайдиган ерга қўйиб қўйиш кабидир. Бепарволик шунақа иллатки, болани бунчалик бузадиган ҳеч нарса йўқ.

Оталарнинг сусткашлик қилиб, Аллоҳ ҳақларини адо этмаганликлари ва Аллоҳ уларга вожиб қилган манфаатли илм ҳамда солиҳ амалдан юз ўгирганликларининг оқибати шу бўлдики, улар ўз фарзандларидан манфаат топа олмадилар. Фарзандлар ҳам оталарининг яхшилигидан ва уларнинг манфаатидан маҳрум бўлдилар. Бу оталарнинг жазосидир.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Ҳаромлардан йироқ қилиш

Болани ипакдан тайёрланган кийимлар кийишдан узоқлаштирилади. Чунки бу унинг тарбиясини бузади ва хотинчалиш табиат қилиб қўяди. Шунингдек, баччабозлик, ароқхўрлик, Ñžғрилик ва ёлғон ҳам уни хотинчалишга айлантиради. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: "Ипак ва тилла умматимнинг эркакларига ҳаром қилинди, аёлларига ҳалол қилинди". (Саҳиҳ. Абу Довуд, Насоий, Ибн Можа ва бошқалар ривоят қилишган). Гўдак мукаллаф бўлмаса-да, унинг валийси мукаллафдир. Валийнинг бола учун ҳаромга йўл очиб қўйиши ножоиздир. Негаки бола шунга одатланиб қолса, ундан ажралиши оғир бўлади. Бу олимларнинг айни масала юзасидан айтган сўзларининг энг Ñ‚Ñžғрисидир.

Ипак кийиш болага ҳаром бўлмайди, дейдиганлар: "Чунки у мукаллаф эмас, унинг ҳам ипак кийиши ҳаром бўлмайди", - дейдилар. Бу сўз энг фосид қиёсдан келиб чиқади. Ахир, гўдак мукаллаф бўлмагани билан мукаллаф бўлишга тайёрланаяпти-ку! Шунинг учун унга таҳоратсиз, яланғоч ёки нажосатли ҳолда намоз Ñžқишга, ароқ ичишга, қимор ўйнашга, баччабозлик қилишга йўл қўйилмайди.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Боланинг қобилияти ва лаёқатига эътибор қилиш

Гўдакнинг ҳолига қараб иш тутиш, уни қайси ишларга қобилияти бор, нималар қилишга тайёр эканини назарда тутиш зарурий нарсалардандир. У ҳам яралган бир мавжудот эканини яхши англаш лозим ва шариатда изн берилган ҳар қандай юмушни унга юклаб қўявермаслик керак. Чунки унга қўлидан келадиган ишдан бошқаси юкланса, у ишни бажара олмайди ва қобилияти етадиган нарсани ҳам қўлдан бой беради. Агарда валий болани фаҳму фаросати ўткир, идроки дуруст, хотираси яхши, Ñ‚Ñžғри англайдиган ва билимга рағбатли деб билса, бу унинг илмни қабул қилишга тайёрлигининг аломатидир. Бас, модомики қалб лавҳаси фориғ бўлиб турган экан, унга илмни нақш қилсин. Токи, илм қалбга муҳрлансин ва тобора ривожланиб борсин.

Агарда болани ҳамма томондан ÑŽқоридагиларнинг аксича кўрса ҳамда илмга лаёқати ва рағбати йўқ эканини сезса, бироқ унда баҳодирлик ва шунинг шартларидан бўлган от миниш, Ñžқ отиш, найза ўйнатиш каби ишларга қобилият кўринса, унга баҳодирлик омиллари билан шуғулланиш ва машқ қилиш учун йўл очади. Мана шу иш унга ва мусулмонларга фойдалироқдир. Борди-ÑŽ аксинча, уни бундай ишларга қобилияти йўқ эканини кўрса ва унинг мусулмонларга фойдали бўлган бирон-бир ҳунарни эплаб кетишига ақли етса, ўшанга йўл очиб берсин.

Буларнинг бари унга диндан у муҳтож бўладиган энг зарур нарсаларни ўргатилгандан кейинги ишлардир. Бу вазифаларни бажариш ҳар бир кишининг қўлидан келадиган қилиб яратилган. Бандалар устида Аллоҳнинг ҳужжати қоим бўлиши учун мана шундай осон қилингандир. Бандалар устида Аллоҳнинг мўл-кўл неъмати бўлганидек, Унинг етук ҳужжати ҳам улар устида барқарордир.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Нарса беришда болалар ўртасида адолат қилиш

"Сунан" китоблари, "Муснади Аҳмад" ва Ибн Ҳиббон "Саҳиҳ"ларида Нўъмон ибн Башир розиаллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: "Фарзандларингиз ўртасида адолат қилинглар".
(Саҳиҳ ҳадис).

Имом Муслим ривоят қилдилар. Башир розиаллоҳу анҳунинг аёллари: "Менинг боламга хизматкор совға қилинг ва бу нарсага Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни гувоҳ қилинг", - деди. Башир розиаллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига келдилар-да:

- Фалончининг қизи (аёлларини айтаяптилар - тарж.) ўзининг Ñžғлига хизматкор туҳфа этишимни сўраяпти… - дедилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:

- Унинг ака-укалари борми?, - деб сўрадилар. Башир дедилар:

- Ҳа.

- Уларнинг ҳаммаларига ҳам бунга қилганингдек туҳфа қилганмисан? - деб сўрадилар Расулуллоҳ.

- Йўқ.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:

- Бундай қилиш ярамайди, мен факатгина ҳақ нарсага гувоҳлик қиламан, - дедилар.

Имом Аҳмад ривоятларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Мени жаврга гувоҳ қилма, албатта болаларингнинг сендаги ҳаққи улар орасида адолат қилишингдир", - дедилар.

Байҳақий ривоят қилдилар. Анас розиаллоҳу анҳу дедилар: Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ўтирган эди, унинг Ñžғилчаси келиб қолди ва у Ñžғлини ўпди-да, бағрига олиб ўтқазди. Кейин унинг қизчаси келди, у қизчасини олди-да, ёнига ўтқазди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Сен улар ўртасида адолат қилмадинг", - дедилар.

Салафлар болаларини ўпишда ҳам улар ўртасида адолат қилишни яхши кўришарди.

(Ибнул Қоййим ал-Жавзийя раҳимаҳуллоҳнинг "Туҳфатул мавдуд биаҳкомил мавлуд" номли китобларидан олинди)
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Farzandim kechasi uxlashga qiynalyapti.
Nima qilishim kerak?

 

Ko’pgina oilalarda bolalarni uxlatish masalasi bilan bog’liq muammolar mavjuddir. Bola yoki yotgisi kelmaydi, yoki yotgan o’rnidan turib ketadi. Bunday holat kun boyi charchagan, ayniqsa ishlayotgan ota-onalar uchun ancha zahmatlidir. Kichik yoshdan boshlab bolaga beriladigan uyqu tarbiyasi bilan boladagi kunduz uxlamaslik, o’z yotog’ida uxlamaslik kabi muammolarni oldini olishingiz mumkin. Agar bolaning uyqu muammosi qandaydir hastalik bilan bog’liq bo’lmasa, bu muammo ota-onaning say-harakatlari bilan echilishi mumkin.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Farzandigiz nima sababdan kech yotishni istaydi?

 

·        Bolalar 3-6 yoshlik davrlarida qoidalarga qarshilik qilib, qaysarlik bilan, ota-onalarining asablarini sinaydilar. Ko’pincha bu sinov ota-onalarining bolalaridan istagan narslari bilan bog’liq bo’ladi va shu bilan birga sizning qay darajada qarorli ekanligingizni sinayotgan bo’lishi mumkin.

·        Ota-ona ishlaydigan oilalarda, bola ota-onasi bilan ko’proq vaqt sarflashni istab, “e’tibor” ehtiyojini qondirish uchun yotishni istamasligi ham mumkin.

·        Farzandingiz kechalari qo’rquv tufayli uxlashga qiynalayotgan bo’lishi mumkin. Maktab yoshidagi bolalarning uxlash va uyg’onish muammolari ko’pincha xafa bo’lish, stress holatlari va qo’rquvga bog’liqdir. Bu muammolar kechasi bir narsadan qo’rqishga, kunduzi sodir bo’lgan travmatik voqeaga yoki boshqa ma'lum bir voqeaga aks ta’sir sifatida yuzaga chiqayotgan bo’lishi mumkin. Ayniqsa, ota-onalarning ajrashishi, yangi uka yoki singil, maktab muammolari kabi stressli vaziyatlarda ota-onalarning salbiy munosabatlari  masalani yanada murakkablashtiradi. Masalan, oilada yangi tug’ilgan chaqaloq farzadingizning hafa bo’lish sababi bo’lishi mumkin. Chunki u uxlagan paytida ukasiga ko’proq vaqt ajratishingizdan havotirlanib yotishni istamasligi mumkin. Bolaning bu kabi boshidan o’tkazayotgan hafagarchiliklarni sezish juda muhimdir. Shuning uchun “ota-onalik” fidokorlik bilan birga bilim, mohirlik va mehnat talab qiladigan san’atdir. 

·        Ota- onalarning yoshlikdan bolani tartibli uyquga o’rgatmaganliklari yoki uyda uyqu soatiga rioya etilmaslikning natijasida bolada uyqu vaqti tushunchasi rivojlanmagan bo’lishi mumkin.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Farzandingizni uyqu soatiga qanday qilib odatlantirishingiz mumkin?

 

·        Uyquga qiziqtirish uchun farzandizngizga bir hikoya yoki ertak aytib bering. Yoshiga qarab xonasida tungi chiroqni yoqib qo’yishingiz mumkin. Agar qo’rqayotgan bo’lsa eshikni biroz ochib qo’yib, o’zi yaxshi ko’rgan o’yinchog’ini (uxlash paytida xalaqit beradigan bo’lmasa) yoniga qo’yib qo’yishingiz mumkin.

·        Bolaning yoshiga qarab unga vaqtli yotish sabablarini tushuntirilishi mumkin. Maktab yoshigacha bo’lgan bolalarning bir kunda 10- 12 soat uyquga ehtiyojlari bo’lsa kattalar uchun 6- 8 soat uyqu yetarlidir. Bu holatni bolaga o’zi tushunadigan tilda tushuntirishingiz mumkin.

·        Avvalambor, farzandingizga o’zgarmaydigan uyqu rejasini tuzishingiz kerak. Uxlash soati ota-onaning istagiga ham bog’liq ekanligini unutmang. Bu yerda bola, ota yoki onasining qarorlarida ozgina bo’shik sezsa, shu fursatdan hech ikkilanmasdan foydalanadi. Asosiysi oilada ota-onalarning farzandlari oldida gaplashayotgan gaplari bir-biriga mos bo’lishi kerak. Faqat, bu yerda e’tibor berilishi kerak bo’lgan nuqta, uxlash vaqtiga berilayotgan ahamiyat haddan oshmasligi kerak. Masalan, farzandingizning boshidan o’tkazgan stressli voqea yoki oiladagi qandaydir bir hursandchilik bolaning uyqu tartibini o’zgartirishi mumkin. Vaqti- vaqti bilan, farzandingizning ijobiy harakatlarini yaxshilash uchun kech uxlashga ruxsat berishingiz mumkin.

·        O’zingiz televizor ko’ra turib, farzandingizga “uxlash vaqting keldi, o’rning borib yot,” deyishingiz, bola qabul qilishi qiyin bo’lgan holatdir. Ayniqsa, uyqu soati tushunchasini shakllantirishga harakat qilinayotgan davrlarning boshida televizorning o’chirilishi, jismoniy ehtiyojlarning qondirilishi (hojat, yuvinish kabilar) atrofning sukunat holatga keltirilishi, uxlash soatidan yarim soat oldin “Birozdan so’ng uxlash vaqti keladi” kabi oldindan ogohlantirishlar bilan farzandingizni uyquga tayyorlashingiz mumkin. Shu bilan birga uxlash vaqti yaqinlashganda, bolani hayajonlantiruvchi, harakatga keltiruvchi o’yinlardan uzoq bo’lishi kerak.

·        Kechalari uyg’onib ketish yoki yotmaslik kabi muammolari bo’lgan bolalarda albatta kech uyg’onosh kabi muammolari ham bo’ladi. Bu muammoni kamaytirish uchun odatdagiga nisbatan vaqtli yotgan va vaqtli turgan kunni topishga harakat qiling va o’sha kunni imkon qadar samarali o’tkazing. So’ng farzandingiz bilan o’tkazgan kuni haqida suhbatlashishingiz va unga “Kecha vaqtli uxlaganing uchun bugun vaqtli turding va biz ham sen bilan birga ko’p ishlar qildik,” deb uni vaqtli yotishga o’rgatishingiz mumkin.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
  МУСУЛМОН БОЛА КАНДАЙ БЎЛАДИ?
 

Хурматли болалар! Биз сизлар билан кўп нарсаларни ўкиб-ўргандик. Билмаганларимизни билиб олдик. Энди бугун охирги дарсимизда яхши бола ва яхши киз канака бўлиши кераклиги хакида сухбат киламиз. Мусулмон бола доим амал килиб юрадиган коидаларни бирма-бир санаб ўтамиз. Сизларга осон бўлиши учун бу коидаларни уч кисмга бўлиб ўрганамиз.

 

Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Биринчи кисм

 

1. Мусулмон бола Аллохга ва Расулуллохга иймон келтирган бўлади. Хаммадан кўра кўпрок у икковларини яхши кўради. Улар буюрган амалларни ихлос билан тўлик бажариб, савобини хар куни кўпайтириб боради. Ибодат вакти бўлганда ялковлик килмайди. Яхши ишларга буюрилганда бўйин товламайди. Аллохнинг дунё ва Охиратдаги азобидан кўркиб туради. Гунохларига тавба килади. Ислом кайтарган ишларни хеч хам килмайди. Аллохдан ўзини, ота-онасини, кариндошларини, устозлари ва биродарларини дўзахдан асрашини, жаннатга киритишини сўраб юради.

2. Мусулмон бола яхши боладир. У ота-онасини яхши кўради. Уларни доимо хурсанд килишга харакат килади. Мабодо билмасдан хафа килиб кўйса, дарров кечирим сўрайди. Иш буюрсалар, «Ð¥ÑžÐ¿ бўлади!» деб бажаради. Уларнинг дуоларини олади. Бирор иш килаётган бўлсалар, карашиб юборади. Ота-онанинг олдиларида одоб билан туради.   

3. Мусулмон боланинг бадани ва юз-кўллари тоза, кийимлари озода бўлади. У тирнокларини, сочларини кўп ўстириб юбормайди. Хоналарни, ўзининг кўрпа-ёстикларини покиза саклайди. Ечган кийимларини чиройли килиб тахлаб кўяди. Дастрўмолини гижим килиб юбормайди. Китоб-дафтарларини кир килмайди. Уйдаги  ишларни ўзи билиб-билиб килаверади.

4. У ака-укалари, опа-сингилларини хурмат килади. Кариндошларини кўриб келади. Чунки Аллох карин-дошлар билан яхши алокада бўлишга буюрган. Якин-ларидан узулишиб кетган одам жаннатга кирмайди.

5. Мусулмон бола доимо илм олади. Хар куни китоб ўкийди, дарс килади. Куръон сураларини, зикр-дуоларни ёдлаб боради. Иложи борича телевизорни кам кўради. У мактаб дарсларини яхши ўзлаштиради. Исломий ва дунёвий устозларини каттик хурмат килади. Ўзининг билганларини бошкаларга ўргатади. 

6. Маълумки, хар бир ишнинг ўз одоби, коидаси бор. Мусулмон бола ана ўша одобларнинг хаммасини билиб олади. Юриш-туриш, мехмон кутиш, бошкалар олдида ўзини тутиш, одамлар билан гаплашиш, ўтириш, овкат ейиш, ухлаш ва хоказо ишларда Расулуллох кўрсатган суннатларни ўрганиб, уларга амал килади.

7. Мусулмон бола ширин сўз бўлади. У устозидан, китоблардан ва одобли инсонлардан чиройли сўзларни гапиришни ўрганиб боради. Укаларига, ўзидан кичкиналарга мулойим, юмшок гапиради. Жахли чикса хам бакириб, жеркиб бермайди. Хеч ким билан жанжаллашмайди. Хеч кимнинг кўнглини огритмайди.

8. Мусулмон бола кўни-кўшниларни хурмат килади. Хаммага биринчи бўлиб салом беради. Касаллар ва кексалардан хол-ахвол сўрайди. Уларга ёрдам килади. Бошкаларнинг илтимосларини ўзининг ишидан аввал бажаришга харакат килади.     

9. Мусулмон бола исрофгарчиликдан сакланади. Ўзининг хам, бошкаларнинг  хам нарсаларини эхтиёт килади. Тахоратда ва бошка ишларда сувни оз-оздан ишлатади. Керак бўлмаётган чирокларни ўчириб юради. Дафтарларни тўлгизмай ташлаб юбормайди.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Иккинчи кисм

 

10. Мусулмон бола уят ишларни килмайди. Уят (аврат) ерларини хеч кимга кўрсатмайди. Бошканинг хам авратига карамайди. Ёмон суратлар ва ёмон киноларни кўрмайди. Ёмон болалар билан ўйнамайди. Биронта ўртоги гунох иш килаётган бўлса, (сигарет чекиш, карта ўйнаш, урушиш, сўкишиш каби) уни чиройли сўзлар билан кайтаради. Савобли ишларни килишга кизиктиради. 

11. У хайвонлар ва кушларга, жониворларга шафкатли бўлади. Уларни бекордан-бекорга ўлдирмайди. Уриб-кийнамайди. Дарахтларни синдирмайди, гуллар ва ўсимликларни юлиб-топтамайди. Уларни парвариш килади. Чунки улар Аллохга тасбех айтиб туришади.     

12. Яхши бола бировнинг хакидан эхтиёт бўлади. Хеч кимнинг нарсасини сўрамасдан олмайди. Бошканинг молини берухсат олиш - харом. Ўзининг нарсаси оз бўлса хам яхши бола шунга каноат килади. Одамлардан нарса сўрамасликка харакат килади.

13. Мусулмон бола сахий бўлади. Аллох берган неъматлардан бошкаларга хам илинади. Хадя, эхсон, садака килиб юришни одат килади. Бахиллик килмайди. Нафси бузук, очкўз бўлмайди. Энг яхши нарсаларни ўзига бўлишини хохлайдиган худбин хам бўлмайди.

14. У ўзига озгина яхшилик килган одамга хам рахмат айтади. Яхшиликни унутмайди ва уни каттарок килиб кайтаришга интилади. Аммо ўзи кимгадир яхшилик килган бўлса, ундан рахмат кутиб юрмайди. Бу иши учун савоб беришини Аллохдан сўрайди.

15. У хеч кимга хасад килмайди. Бирор боланинг илми ёки нарсалари уникидан кўпрок, чиройлирок бўлса, унга гайирлиги келмайди. Балки хавас килади. Аллохдан ўзига хам шунака нарсалардан беришини сўрайди. Аллох унга ниманидир бермаган бўлса хафа бўлмайди. Борига шукр килиб юради. Шунда Аллох унга хам Ўз неъматларидан янада кўпрок беради. 

16. Яхши бола бирор инсоннинг яхши иш килаётганини кўрса, дарров унинг айбини топишга харакат килмайди. Аксинча, шу яхши ишдан ўзига фойда бўлмаса хам уни мактаб, дуо килиб кўяди. У бошкаларга фойдаси тегадиган яхши ишлар учун хам хурсанд бўлади. Чунки яхши ишларни Аллох яхши кўради-да.

17. Яхши бола намозхонларнинг айбларини худди ўзиникидек бекитади. Бир мусулмоннинг камчилигини кўриб колса, уни хеч кимга гапирмайди. Агар иложи бўлса, ўша одамнинг ўзига чиройли килиб тушунтира-ди. Мусулмоннинг хатосини бахона килиб, уни айблаб юриш кофирларга хизмат килиш билан баробардир.   

18. Яхши бола ўзининг биродарларини кадрлайди. Улардан бири билан хафалашиб колса, тезда ярашиб олади. Дўстлари хакида яхши гумонда бўлади. Турли бахоналарни килиб, улардан алокани узмайди. Агар ўзи хатога йўл кўйган бўлса, айбини тан олиб, дархол кечирим сўрайди. Ўз биродаридан алокасини узиб юборган одам илмли бўлса хам яхши одам бўлолмайди. 

19. Мусулмон бола сал каттарок биродардан ўзига нисбатан бирор хато ўтганини кўрса, ёшини хурмат килиб, унга каттик сўз айтмайди. Унинг олдида ўзини камтар ва одобли тутади. Оркасидан гапирмайди.

20. Яхши боланинг чехраси очик бўлади. Аччиги келганда афтини бужмайтириб, лабини чўччайтириб олмайди. Ковогини солиб юрмайди. Унинг хаётида бирор нохуш иш содир бўлиб колса, у Аллохнинг такдиридан бўлади. Хўмрайиб олиш эса такдирдан норози бўлиш, Аллохга ва одамларга зарда килишга ўхшайди. Бунака сифатли одамни Аллох яхши кўрмайди. Мусулмон бола одамларга ним табассум билан чиройли муомала килади. У хеч качон ух (уф) тортмайди. Хар кандай холатда хам Аллохга хамд айтиб юради.

Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Учинчи кисм

 

21. Мусулмон болага ота-онаси, устози, биродарлари ёки ёши катталар насихат килишса, жим туриб эшитади. Гап кайтармайди. Балки уларга рахмат айтади. Кайсарлик килиб ўз билганида туриб олмайди. Мутакаббир кимса эса насихатни ёктирмайди.

22. Мусулмон бола диний ва дунёвий ишларини катталар билан маслахатлашмасдан килмайди. У ота-онасига, узтозларига, бошликларига итоатда бўлади. Чунки бебошлик ва итоатсизлик мусулмонларнинг ишларига зарар еткизади.   

23. Яхши бола мактанчок бўлмайди. У хаммадан кўра кўпрок нарсани ўкиган, билган бўлса хам ўзини хали жуда оз нарса биламан, деб хисоблаб юради. Баъзи одам ўзича: «ÐœÐµÐ½ кўп нарса ўкиганман, кўп нарсани биламан, мен бошкалардан устунрокман», деб ўйлайди. Доимо ўзини кўрсатгиси келиб туради. У мутакаббир ва акли кам одамдир.

24. Яхши бола бировларни масхара килмайди. Тилини чикариб, лабини буриб, кўзини кисиб ёки кўли билан ишоралар килиб, одамларни камситмайди. Хеч кимнинг устидан кулмайди. Бошкалардан ўзини катта тутмайди. Кўчаларда кеккайиб юрмайди.

25. Яхши бола хамма Ахли сунна мусулмонларни яхши инсонлар, деб хисоблайди. Ўзининг устозидан бошка устозда ўкиётган болаларни хам биродар деб билади. Одамларнинг тинч-тотув хаёт кечиришларини хохлайди. Бошкача фикрли инсонлар билан хам муроса килиб, чиройли гаплаша оладиган бўлади. Бефойда тортишувлардан узок юради. Хеч кимга зулм килмайди. У хатто кофир одамнинг зулмга учраганини кўрса хам унга ёрдам беради.

26. Мусулмон бола чидамли бўлади. Машаккатни сабр, ибодат, дуо ва мехнат билан енгади. Баъзиларга ўхшаб жиззаки, инжик, кўркок, бесабр бўлмайди. Кийинчилик келишига дўстларидан бири сабабчи бўлган бўлса хам уни айблашга бошламайди. Дўстни айблаш уятсизликдир. Мусулмонлар бир-бирларининг хатоларини кечирадилар. Бесабр, иймони заиф одам эса ўзини оклаш учун бошкаларни коралаб юради. 

27. Мусулмон бола тилига эхтиёт бўлади. Ўзининг ва мусулмонларнинг сирларини саклайди. Бошканинг сирини билишга уринмайди. Биров хат ёзаётган бўлса, уни ўкиб турмайди. Ота-онаси ва устозлари «Ð³Ð°Ð¿Ð¸Ñ€Ð¼Ð°Ð³Ð¸Ð½», деган гапларни хеч кимга гапирмайди. Баъзи болаларнинг эса огизлари бўш бўлади. Ўйламасдан гапириб, ўзларига хам, бошкаларга хам зарар етказадилар. (Мусулмон бола рост гапиради. Аммо душмандан сакланиш учун ёлгон гапириш мумкин).   

28. Мусулмон бола довюрак бўлади. Кофир, мунофик ва фосиклардан кўркмайди. Факат Аллохдан кўркади. Аллохнинг дўстларини дўст, душманларини душман, деб билади. Душманларнинг хийла ва зарарларидан эхтиёт бўлади. Иложи бўлса, улар билан муроса килади. Динга зарар етказаётган бўлсалар, уларга карши курашади. Ислом ва иймонни тили, моли ва бор кучи билан, керак бўлса жони билан химоя килади.

29. У хамма сохада: иймон, илм, ибодат ва аклда кучли бўлади. Ўзбек, араб ва чет тилларини пухта билишга интилади. Компьютерда ишлашни билади. Бадан тарбия билан шугулланиб, жисмонан кучайиб боради. Сувда сузиш, отда чопиш, ўк отиш ва кураш тушишни ўрганади. Баъзида футбол ўйнаб туради.

30. Мусулмон бола Исломни халк ўртасида таркатишга ўз хиссасини кўшади. Исломнинг бир кисмига эмас, хаммасига амал килади. Чунки, бизнинг дунё ва Охиратдаги саодатимиз Ислом динимизга богликдир. Качон Ислом дини кучли, азиз ва мукаммал бўлса, биз хам ўшанда кучли ва азиз бўламиз.

Мана, азиз болажонлар, шу билан китобчамиз нихоясига етди. Сизларнинг хаммангизга бахт-саодат Ñ‘Ñ€ бўлсин. Илмига амал киладиган яхши инсонлар бўлиб етишинглар.  Бу дунёда бахтли хаёт кечириб, Охиратда жаннатга кириш сизларга хам бизга хам насиб бўлсин.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
БОЛА ТАРБИЯСИНИНГ БОШЛАНИШИ 


Бола ота – онаси ҳузуридаги омонатдир. Унинг қалби покиза гавҳардир. У ҳар қандай нақшни қабул қилаверади. Агар яхшиликка ўргатилса, ўшандай ўсади. Унинг савобига ота – онаси ва мураббийси шерик бўладилар. Агар ёмонликка ўргатилса, ўшандай ўсади. Унинг гуноҳи валийсига бўлади. Валий уни сақлаши, таълим – тарбия бермоғи лозим. Унга яхши ахлоқларни ўргатсин. Уни ёмон болалардан сақласин. Неъматларга қизиқишга одатлантирмасин. Уни зебу зийнатга ружуъ қўйишга қизиқтирмасин. Токим катта бўлганда зебу зийнат ортидан юриб умрини зое қилмасин.

Ота – она болани кичиклигидан, умрининг аввалги кунларидан эҳтиёкорлик билан кузтаиб бориши керак. Уни фақатгина диндор ва ҳалол ейдиган аёлга эмиздирсин. Ҳаромдан ҳосил бўлган сутда барака бўлмайди.
Болада пайдо бўладиган сифатларнинг аввалгиси таомга ўчлик бўлади. Шунинг учун ота – она унга овқатланиш одобларини таълим берсин.
Баъзи вақтларда фақат нон ейишга одатлантирсин. Токи нонга бошқа нарсани қўшиб емоқни лозим деган хаёлга бормасин.
Ота – она боласига кўп овқат ейишни ёмонлигини сингдиради. Кўп таом емоқ ҳайвонлар иши эканини тушунтиради.
ÐŽғил болаларга оқ рангли кийимлар кийиш яхши экани, рангдор ва ипак кийимлар аёлларга хослиги тушинтирилади. Болани сернеъмат ҳаёт кечиришга одатланган болаларга қўшмаслик керак бўлади.

Вақти келганда мактабга бериб Қуръон, ҳадис ва яхшиларнинг қисаларини таълим бериш бошланади. Шу тариқа унинг қалбига аҳли солиҳларнинг муҳаббати солинади. Ишқнинг зикри бор шеърларнинг ёдлашига йўл қўйилмайди.
Боладан яхши хулқ ва мақтовга сазовор иш содир бўлса, уни тақдирлаш ва хурсанд бўладиган нарса ила мукофотлаш ҳамда одамлар ҳузурида мақташ лозим.
Баъзи ҳолатларда мазкур ишларга хилоф нарсани қилса, ўзини билмаганга солиб унинг айбини ошкор қилмаслик керак. Агар ўша номаъқул нарсани яна қайтадан қилса, ҳеч кимга билдирмай жазолаш ва одамлар билиб қолса уят қилишларини уқтирган яхши. Аммо жазони кўпайтириб юборилмасин. Чунки бу нарса боланинг бетини қатириб қўяди. Кейин уялмай ҳар нарсани қилишга одатланиб қолади. Ота боласи ҳузурида ўз ҳайбатини сақлаб туриши керак.
Она боласини отаси ила огоҳлантириб турсин. Отангга айтаман каби гаплар билан. Кундузи ва бевақÑ‚ ухлашга болани одатлантирмаслик керак. Бунда у дангасаликка ўрганиб қолади. Кечаси ухлашни ман қилинмайди. Аммо ётар жойини юмшоқ қилинмайди.

 
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Бола ётоқ, кийим ва таомда дағалликка одатлансин.
Бола дангаса бўлиб қолмаслиги учун пиёда юриш, кўп ҳаракат қилиш ва бандантарбияга одатлансин.
Бола ота – онасининг бойлиги, таоми ва кийими ила тенгдошлари олдида фахрланишга одатланмасин.
Бола ўзи билан бирга яшайдиганлар нисбатан тавозули бўлишга ва уларни ҳурматлашга одатланиши лозим.
Болани ўзига ўхшаган болаларнинг нарсасини тортиб олишига йўл қўйилмайди. Унга бировнинг нарсасини олиш пасткашлик экани Ñžқтирилади.
Болага тилло ва кумушга муҳаббат қўйиш ёмонлигини тушунтириш лозим.
Болага ўтирган жойида туфурмаслик, бурун тозаламаслик, бировнинг олдида эснамаслик, бир оёғининг устига иккинчисини қўймаслик ва кўп гапирмаслик каби нарсалар таълим берилади.
Болага камгап бўлиш, бошқаларнинг гапини диққат билан тинглаш, ўзидан катталарни ҳурмат қилиш, улар келганда ўрнидан туриб кутиб олиш ва одоб билан ўтириш каби нарсалар ўргатилади.
Болани уят сўзларни гапиришдан ва уят сўзларни гапирадиганларга қўшилишдан ман қилинади. Зотан боланинг муҳофаза қилиш, уни ёмон улфатлардан сақлашдан иборатдир.
Мактабдан қайтиб келганидан кейин болага чиройли ўйинлар ўйнашга шароит яратиб бериш керак. Бу ила у Ñžқишдаги чарчоғини ёзади.
Бола ота – онасига ва устозига итоат қилишга одатланиши жуда ҳам зарур.
Бола етти ёшга етганда уни намоз Ñžқишга буюрилади. Ўрганиши учун таҳоратсиз юрмасликка одатлантирилади. Уни ёлғон ва хиёнатга яқин келмасликка одатлантирилади. Ўсмирлик чоғи яқинлашганда ундан ўша пайтда керакли бўладиган нарсалар талаб қилинади…
Ҳар бир мураббий билиб олиши лозим нарсалардан бири болани ёшлигидан аҳли солиҳ бўлиб ўсишига аҳамият бериш кераклигидир. Агар бу иш амалга ошса яхшилик боланинг қалбида тошга нақш солгандек собит бўлиб қолади.

Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

 

МАРҒИЛОН ШАҲРИ ЎТМИШИ, БУГУНИ ВА ЭРТАСИ

Muallif Y_U_R_I_S_TBo'lim Farg'ona viloyati

Javoblar: 30
Ko'rilgan: 17196
So'nggi javob 23 Dekabr 2009, 12:42:15
muallifi Margilanets
АЁЛЛАРГА РАМАЗОН НАСИҲАТЛАРИ

Muallif RobiyaBo'lim Oila va jamiyat

Javoblar: 11
Ko'rilgan: 5128
So'nggi javob 19 Sentyabr 2008, 15:34:38
muallifi Robiya
МЕҲРИБОНЕ ТОПМАДИМ...

Muallif FoniyBo'lim Oila va jamiyat

Javoblar: 7
Ko'rilgan: 4696
So'nggi javob 01 Noyabr 2008, 15:38:26
muallifi Foniy
МЕҲРИБОНЛИК

Muallif HadijaBo'lim Oila va jamiyat

Javoblar: 3
Ko'rilgan: 2809
So'nggi javob 14 Aprel 2009, 19:38:57
muallifi Shokir63
ЗАМОН ТАНЛАМАС СОҲА

Muallif HadijaBo'lim Oila va jamiyat

Javoblar: 0
Ko'rilgan: 2387
So'nggi javob 12 Aprel 2009, 11:55:32
muallifi Hadija