Abu Lays Samarqandiy. Tanbehul g'ofiliyn  ( 449442 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 ... 107 B


Laylo  04 Iyul 2006, 07:30:53

280. Anas ibn Molik, Alloh undan rozi bo‘lsin, Payg‘ambardar (s.a.v.) rivoyat qildi: «Odam farzandida hamma narsa qariydi, lekin hirs va orzu-istak qarimaydi».

Ali ibn Abu Tolibdan rivoyat qilindi, Alloh undan rozi bo‘lsin. Aytdilar: «Sizlardan men qo‘rqadigan xavfliroq ikki narsa bor: uchun orzu va havoga ergashishlik. Uzun orzu oxiratni unuttiradi. Havoga ergashishlik haqdan to‘sadi».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:31:17

281. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: «Men dunyoga mukkasidan ketganga, unga hirslik bo‘lganga va unga baxillik qilganga boyilmas faqirlik, bo‘shalmas mehnat va g‘am tushishiga kafilman».

Abu Dardodan, Alloh undan rozi bo‘lsin, rivoyat qilindi: U kishi Xums ahliga boshliq bo‘lgan edi. Aytdi: «Saxiylik qilmaysizlarmi? O‘zlaringiz o‘tirmaysizlar-u, uy qurasizlar. Topmagan narsalaringizni orzu qilasizlar. Sizlardan oldingilar uylar qurishgandi, ko‘p mol jamlagandilar, uzun orzu qilardilar. Ularning maskanlari qabrlarga aylandi. Orzulari o‘ylaganlaridek bo‘lib chiqmadi va yiqqanlarining hammasi halok bo‘ldi».

Ali ibn Abu Tolib Umar ibn Xattobga, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytdi: «Agar birodaringizga uchramoqni xohlasangiz, kuylagingizni yamoqli qiling, etigingizni tikib kiying. Orzularni kamaytiring va to‘ymasdan ovqat yeng».

Abu Usmon Hindiy aytadi: «Umarning, Alloh undan rozi bo‘lsin, o‘n ikki yamoq ko‘ylagida, xutba o‘qiyotgan-larini ko‘rdim».

Ali ibn Abu Tolib bozorga kirdi. U kishi qo‘pol kiyinib olgan edi. Aytishdiki: «Ey mo‘minlarning amiri! Bundan yumshoqroq kiyim kiysangiz-chi?» Aytadi: «Bu yurak uchun tavozu’lidir va solihlarning shioriga o‘xshaydi. Mo‘minlar uchun iqtido qilmog‘i yaxshiroqdir».

Abu Zarr G‘iforiy aytdi: «Men odamlarni hayvonlarning tabibidan ham ko‘ra yaxshi bilguvchiman. Ammo ularning yaxshisi zohidlardir. Ammo ularning yomonlari dunyodan kifoya qiladigandan ham ko‘p olgan kimsalardir».

Hakimlarning ba’zilari aytishdi: «Xatolarning onalari uch narsadir: hasad, hirs va kibr. Kibrning asli iblisdandir. U takabburlik qilgan vaqtda sajda qilmoqdan bosh tortdi. So‘ngra la’natlandi. Ammo hirs Odam alayhissalomdan edi. Unga aytilgan edi: «Jannatning hammasi senga ijozatdir, faqat bu daraxtga yaqinlashma». Uni hirs ko‘tarib, daraxt mevasidan yemoqlikka undadi va jannatdan haydatdi. Hasadning asli Odamning o‘g‘li Qobildan edi. Ukasini o‘ldirgan vaqtda kofirga aylandi va uning joyi abadiy do‘zax bo‘ldi».

Zikr qilindi: Odam alayhissalom o‘g‘li Shis alayhissalomga besh narsani vasiyat qildi. Shis alayhissalom ham o‘g‘illariga vasiyat qilishni buyurdi, birinchisi, «Bolalaringga aytgin, dunyo bilan xotirjam, oromli bo‘lib qolmasin. Chunki men abadiy jannat bilan xotirjam bo‘lib qoldim, Alloh mendan rozi bo‘lmadi va jannatdan chiqardi». Ikkinchisi: «Xotinlaringizning havosiga amal qilmangizlar. Men xotinimning havosiga amal qilib, man’ qilingan daraxtning mevasidan yedim va pushaymon bo‘ldim». Uchinchisi: «Qaysi amalni qilsangiz, oqibatini o‘ylang. Agar, men qilayotgan ishimning oqibatiga qaraganimda, menga yetgan bunday tushkunlikka tushmasdim». To‘rtinchisi: «Agar qalblaringiz biron narsa bilan iztirob cheksa, undan saqlaningizlar. Men daraxt mevasidan yeyayotgan vaqtimda qalbim iztirob chekdi. Lekin undan qaytmadim va pushaymonga qoldim». Beshinchisi: «Ishlaringizda maslahatlashingizlar. Agar men maloikalar bilan maslahatlashganim-da, (menga yetgan) bunday qiyin ahvolga tushib qolmasdim».

Shaqiq Balxiydan rivoyat qilindi, Alloh undan rozi bo‘lsin. Aytdi: «Ilmimdan to‘rt ming hadis chiqardim, to‘rt ming hadisdan to‘rt yuztasini chiqardim va to‘rt yuztasidan qirqtasini chiqardim va qirqtasidan to‘rttasini chiqardim.

Bu to‘rttasi ushbulardir:
Birinchisi, qalbingni xotiningga bog‘lama. Chunki u bugan seniki bo‘lsa, ertaga boshqaniki bo‘lishi mumkin. Agar unga itoat qilsang, do‘zaxga kirgizadi.
Ikkinchisi, qalbangni molingga bog‘lama. Chunki mol yalang‘ochdir. Bugun seniki bo‘lsa, ertaga boshqanikidir. Agar molga qalbing bilan bog‘lansang, Allohning haqqidan man’ qilib qo‘yadi. Va senga faqirlik qo‘rqinchi kiradi va shaytonga ishoat qilasan.
Uchinchisi, qalbingda to‘planib qolgan narsalarni tashlagin. Chunki mo‘minning qalbi shohid o‘rnidir. Shubha oldida iztirob chekadi. Haromdan qochadi va halollik oldida turadi.
To‘rtinchisi, javobini yechmaguncha, bir narsaga amal qilmagin».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:32:01

282. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar «Dunyoda go‘yoki g‘arib bo‘lgin yoki yo‘ldan o‘tuvchi (o‘tkinchi) bo‘lgin va o‘zingni ahli quburlardan sanagin».

Mujohid aytdi: Abulloh ibn Umar menga dedi: «Agar tong ottirsang, nafsingga kechqurungacha yashayman demagin, agar kechasida bo‘lsang, nafsingga ertalabgacha yashayman demagin. Kasal bo‘lmasingdan oldin sog‘ligingni g‘animat bilgin. Albatta, sen ertaga isming nima ekanligini bilmaysan (o‘limmi yo hayotmi)».

Faqih aytadi: Kim orzularni kamaytirsa, qisqa qilsa, Alloh taolo to‘rt xil karomatlar bilan hurmat qiladi;
Birinchisi, toatda kuchli qiladi. Chunki banda yaqinda o‘limini bilsa, unga yuzlanadigan noxush narsalarga ahamiyat bermaydi. Toatlarda ko‘p harakat qiladi va amallarni ko‘paytiradi.
Ikkinchisi, g‘amlarini kamaytiradi, chunki yaqinda o‘li-shini bilsa, ro‘baro‘ kelgan karohiyatlarni o‘lim sanamaydi.
Uchinchisi, ozi bilan rozi bo‘ladi. Chunki yaqinda o‘limini bilsa, ko‘p narsani talab qilmaydi. Uning g‘ami faqat oxirat g‘ami bo‘ladi.
To‘rtinchisi, uning qalbini nurli qiladi.

Aytildi: «Qalbing nuri to‘rt narsadir:
Birinchisi, och qorin (ro‘za). Ikkinchisi, solih do‘st. Uchinchisi, o‘tgan gunohlarni eslash. To‘rtinchisi, qisqa orzu. Albatta, kimki orzuni ko‘p qilsa, to‘rt narsa bilan azoblanadi. Birinchisi, itoatlardan dangasa bo‘ladi. Ikkinchisi, dunyoda g‘amlari ko‘payadi. Uchinchisi, mol yig‘ishga haris bo‘ladi. To‘rtinchisi, qalbi qattiq bo‘ladi.

Qalbning qattiq bo‘lishi to‘rt narsadan: Birinchisi, to‘lib qolgan qorin. Ikkinchisi, yomon do‘stning suhbati. Uchinchisi, o‘tgan gunohlarni unutish. To‘rtinchisi, uzun orzular».

Musulmon kishi orzuni qisqa qilishi lozim bo‘ladi. chunki u qaysi nafasda va qaysi qadamda o‘lishini bilmaydi. Alloh taolo aytdi:
«Biron jon qaerda o‘lishini bila olmas» (Luqmon, 34). Ba’zi tafsirchilar «Qaysi qadamda o‘lishini» deb tafsir qilganlar. Boshqa oyatda:
«(Ey Muhammad!) Hech shak-shubhasiz, siz ham o‘lguvchidirsiz, ular ham o‘lguvchidirlar» (Zumar, 30). Va boshqa oyatda: «Bas, ularning ajallari yetib kelganida esa uni biror soat ketga ham sura olmaydilar, (uni) muqaddam ham qila olmaydilar» (Nahl, 60).

Musulmon uchun o‘limning zikrini ko‘paytirmog‘i lozim bo‘ladi. Chunki mo‘min olti xislatga ega bo‘lishi kerak:
1. Ilm — uni oxiratga yetkazadi.
2. Do‘st — unga Alloh taolo toatlariga yordam beradi va gunoh ishlardan qaytaradi.
3. Dushmanni bilish va undan hazar qilish.
4. Ibrat — u bilan Allohning mo‘’jizalariga (oyatlariga) e’tibor beradi. Kecha va kunduzning almashib turishi kabi.
5. Xaloyiqqa insof qiladi — qiyomatda xusumatchilari ko‘paymasligi uchun.
6. O‘limga yetmasdan avval o‘lim uchun tayyorgarlik ko‘radi — qiyomat kuni sharmanda bo‘lmasligi uchun.

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:32:12

283. Payg‘ambar (s.a.v.) sahobalariga: «Hammalaringiz jannatga kirishni xohlaysizlarmi?» dedilar. Sahobalar: «Ha! Sizni Alloh taolo bizga fido qildi, ey Allohning rasuli!» dedilar.
Aytdilar: «Orzularni katta qilmanglar, Allohdan haqiqiy hayo bilan hayo qilingizlar».
Sahobalar aytdilar: «Ey Allohning rasuli, hammamiz Allohdan uyalamiz!»
Aytdilar: «U hayo emas, lekin Allohdan hayo qilish: qabrlarni va chirimoqni eslamoqlaringiz, qorin va uni o‘rab turgan narsalarni, bosh va uni o‘rab turgan narsalarni saqlamoqligingizdir».

Kim oxirat hurmatini xohlasa, dunyo ziynatini tashlaydi. Bu yerda banda Alloh taolodan haqiqiy hayo qiladi. Bu bilan Allohning do‘stiga aylanadi.

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:32:33

284. Muvarriq Ajliy aytdi: Payg‘ambar (s.a.v.) bu oyatni o‘qidilar:
«(Ey insonlar!) Sizlar to qabrlarni ziyorat qilgunlaringizcha (ya’ni o‘lib, qabrga kirgunlaringizcha) sizlarni (mol-dunyo) to‘plab ko‘paytirish (Alloh taologa toat-ibodat qilishdan) mashg‘ul qildi!» (Takosur, 1—2). So‘ng aytdilar: «Odam farzandi molim, molim, deydi. O‘zingda bor molingni yeding — yo‘q bo‘ldi yoki kiyding — chiridi yoki sadaqa qilding — boqiy qoldi».

Hasan Basriy aytdi (Alloh rahmat qilsin): «Tavrotda beshta so‘z yozilgan: boylik — qanoatda, salomatlik — uzlatda, hurlik — shahvatlardan bosh tortishda, muhabbat — rag‘batni tark qilishda va ozgina kunda (dunyoda) uzun kunlarga sabr bilan foydalanishda».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:32:41

285. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: «Ey Oyisha, menga yetmoqni xohlasang, dunyodan yo‘lovchi ozuqasidek ozuqa bilan kifoyalan. Boylar bilan o‘tirishlikdan saqlan. Kiyim yirtilmasdan oldin uni almashtirma».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:32:51

286. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: «Ey Parvardigor! Kim meni yaxshi ko‘rsa, uni ofiyat va kifoya qiladigan rizq bilan rizqlantirgin. Meni kim yomon ko‘rsa, molini va farzandlarini ko‘paytirgin».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:33:06

287. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: «Dunyoga rag‘bat qilishlik xafalikni va g‘amni ko‘paytiradi. Dunyoda zohidlik qalb va badanga rohat beradi. Sizlardagi faqirlikdan qo‘rqmayman, lekin sizlardagi boylikdan qo‘rquvchiroqman; boylik sizlar uchun dunyoda keng yoyilib ketgaydir, oldingilarga yoyilganidek. Ular tortishganlaridek, tortishgaysizlar. So‘ngra sizlarni ularni halok qilgandek halok qilgay».

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:33:20

288. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: «Bu ummatdan avvallarining yaxshisi zohidlik va yaqinlik bilandir. Bu ummatning oxirlarining halok bo‘luvchilari baxillik va orzular bilandir».

____________
XXV BOB. HIRS VA UZUN ORZU HADISLARI

1. Abu Dardo.
"œNimagadir olimlaringizning ketayotganini ko‘rayapman..." Zaif*. Abu Na’im, "œAl-xulya" (221/1) va Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab" (1196).
2. Mus’ab ibn Sa’d.
"œAlbatta, Hafsa onamiz, otalari Umarga, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytdi..." Abu Na’im, "œAl-xulya" (4811) va Ahmad, "œAz-zuhd" (154-bet) va Ibn Muborak (574).
3. Masruq.
"œOisha onamizga aytdim:..." Sahih*. Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab" (1270). Hissasi muttafaqun alayhi, Buxoriy (6439, 6436/11) va Muslim (1048, 1049/2) Ibn Abbosdan.
4. Anas ibn Molik.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œOdam farzandida hamma narsa qariydi..." Sahih*. Buxoriy (6421/11) va Muslim (1047/2).
5. Abdulloh ibn Umar.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œDunyoda go‘yoki..." Sahih*. Buxoriy (6412).
6. Hasan Basriy.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) sahobalariga aytdilar:..." Hasan*. Ahmad (387/1), Termiziy (2457) va Hokim (323/4) va "œAl-mishkot" (1608) ga qarang.
7. Muvarraq Ajliy.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) bu oyatni o‘qidilar..." Sahih*. Muslim (2958/4)
8. Oyisha.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œEy Oyisha, menga yetmoqni xohlasang..." Zaif*. Termiziy (1780), Hokim (312/4) va Ibn Adiy, "œAl-komil" (5214).
9. Hadis.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œEy Parvardigor! Kim meni yaxshi ko‘rsa..." Zaif*. Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab (1475) va Asbahoniy, "œAt-targ‘ib" (2350).
10. Husayn ibn Ali.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œDunyoga rag‘bat qilishlik xafalikni va g‘amginlikni ko‘paytiradi..." Zaif*. Ahmad. "œAz-zuhd" (16-bet), Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab" (10536).
11. Hadis.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œSizlardagi faqirlikdan qo‘rqmayman..." Sahih*. Buxoriy (6425/11) va Muslim (2961), Termiziy (2462), Ibn Moja (3997).
12. Hadis.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œBu ummatdan avvallarining yaxshisi..." Hasan*. Ahmad, "œAz-zuhd" (12-bet) va Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab" (10845), Ibn Amrdan.

Qayd etilgan


Laylo  04 Iyul 2006, 07:33:40

YIGIRMA OLTINCHI BOB
KAMBAG’ALLARNING FAZILATLARI


289. Faqih Abu Lays Samarqandiy (Alloh rahmat qilsin) Anas ibn Molikdan (Alloh u zotdan rozi bo‘lsin) rivoyat qiladilar: "Faqirlar Payg‘ambarga (u kishiga Allohdan salovat va salomlar yog‘ilsin) o‘zlaridan elchi yuborishdi. U kishi kelib: "Yo Rasululloh, men kambag‘allarning elchisiman", dedi. Payg‘ambar (sollallohu alayhi vasallam): "Senga va seni yuborganlarga marhabo", dedilar. Elchi: "Ey Allohning rasuli! Kambag‘allar, boylar hamma yaxshiliklarni olib ketdi, ular haj qilishadi, bizning qudratimiz yetmaydi, sadaqalar qilishadi, biz unga ham qodir emasmiz, kasal bo‘lsalar, mollarining ortiqchasini ehson qilib yuborishadi, deb aytishyapti", dedi. Shunda Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: "Ularga yetkazginki, kim sabr va qanoat qilsa, unga boylarda bo‘lmagan uch fazl beriladi. Birinchisi: jannatda qizil yoqutdan bir uy borki, ahli jannatlar unga dunyo ahli yulduzlarga qaragandek qarashadi. U yerga kambag‘al payg‘ambar, kambag‘al shahid, kambag‘al mo‘min kiradi. Ikkinchisi: kambag‘allar jannatga boylardan yarim kun oldin kirishadi. U yarim kunning miqdori besh yuz yilga teng. Ular u yerdan xohlaganicha foydalanishadi. Sulaymon ibn Dovud alayhumassalom payg‘ambarlardan qirq yil keyin jannatga kiradilar. Bu holning sababi Alloh taolo u zotga payg‘ambarlikka podshohlikni ham qo‘shib berganidir. Uchinchisi: Alloh pokdir (subhonalloh), Allohga hamd bo‘lsin (alhamdulillah) va Allohdan boshqa iloh yo‘q (la-a ilaha illalloh) va Alloh ulug‘ (Allohu akbar) kalimalarini faqir kishi ixlos bilan aytsa va boy ham ularni ixlos bilan aytsa, boyning aytgani kambag‘alnikiga yetmaydi. Garchi boy shuning ustiga o‘n ming dirham nafaqa qilsa ham. Yaxshi amallarining hammasida ham shu kabidir", dedilar.

Elchi faqirlarning oldiga borib, bu xabarni yetkazdi. Ular: "Ey Rabbimiz! Rozimiz. Ey Rabbimiz, biz rozimiz!" deyishdi.

Qayd etilgan