Abu Lays Samarqandiy. Tanbehul g'ofiliyn  ( 467711 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 ... 107 B


Laylo  08 Iyul 2006, 07:20:24

379. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Sizlarning ba’zilaringiz namoz o‘qiydi, nomai a’moliga namozi savobining uchdan biri, to‘rtdan biri, beshdan biri, oltidan biri, hatto o‘ndan biri yoziladi", ya’ni, namozda beparvo bo‘lgan qismlariga savob yozilmaydi.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:20:33

380. Payg‘ambardan sollallohu alayhi vasallam rivoyat qilinadi: "Kim ikki rak’at namozni Allohga qalbi bilan yuzlangan holda o‘qisa, yangi tug‘ilgandek gunohlardan pok bo‘lib chiqadi".

Albatta, bandaning namozi bandaning Alloh taologa yuzlanishi bilan ulug‘ qilindi. Agar yuzlanmasa va fikri-xayoli namozdan chalg‘ib qolsa, u shunday bir elchi kabidirki, u podshohning huzuriga qilgan xatosiga, adashganiga uzr aytish uchun keladi. Eshikka yetib kelib turadi. Podshoh unga qarasa, elchi o‘ngga-chapga qaraydi. Shuning uchun podshoh uning hojatini bajarmaydi, unga e’tiboriga munosib muomala qiladi. Namoz ham shu kabidir, bas, namozni unutsa, undan qabul qilinmaydi.

Namozning misoli podshohning to‘yiga o‘xshaydi. Undagi dasturxon turli taom va ichimliklardan tayyorlangan. Har birining o‘ziga xos lazzati, manfaati bor. Namoz ham shunga o‘xshash: Alloh bandalarini namozga chaqiradi va unda xilma-xil af’ol-zikrlarni tayyorlaydi va ibodatga buyuradi. U af’ol va zikrlar bilan ibodat qilish har qanday suratda ularga lazzat beradi. Bas, af’ollari taom, zikrlari ichimlik kabidir.

Aytilishicha, namozda o‘n ikki ming xislat bor. Bu o‘n ikki ming xislat o‘n ikki ishga jam qilingan. Kim namozni ado etishni xohlasa, bu o‘n ikki ishni mahkam tutmog‘i lozim.
Birinchisi, ilm.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:20:41

381. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ilm bilan qilingan ozgina amal bilmasdan qilingan ko‘p amaldan yaxshidir".

Ikkinchisi, tahorat.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:21:02

382. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam so‘zlariga ko‘ra, "Namoz faqat tahorat bilan barpo bo‘ladi".

Uchinchisi, kiyim. Alloh taolo aytadi:
"Ey odam farzandlari, har bir sajda chog‘ida ziynatlaningiz" (A’rof, 31), ya’ni, har bir namozda kiyimlaringizni kiyingizlar.

To‘rtinchisi, vaqtini ushlash. Alloh taoloning so‘zi:
"Albatta, namoz mo‘minlarga vaqti tayinlangan farz bo‘ldi" (Niso, 103).
 
Beshinchisi, qiblaga yuzlanish. Alloh taolo aytadi:
"Qaysi tarafdan chiqsangiz, yuzingizni Masjid-ul-harom tomonga buring va qaerda bo‘lsangizlar (ey mo‘minlar), yuzlaringizni o‘sha tomonga buring" (Baqara, 150).

Oltinchisi, niyat.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:21:11

383. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Hamma amallar niyatga ko‘ra, har bir kishi niyatiga qarab oladi".

Yettinchisi, takbir.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:21:34

384. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Namozda boshqa amallarni harom qiluvchi — takbir va halol qiluvchi — salom berish".

Sakkizinchisi, qiyom. Alloh taoloning so‘zi:
Alloh uchun bo‘yinsungan holda turinglar" (Baqara, 238). Ya’ni, Alloh uchun turib namoz o‘qinglar.

To‘qqizinchisi, qiroat. Alloh taolo aytadi:
"Qur’ondan muyassar bo‘lgan miqdorda o‘qinglar" (Muzammil, 20).

O‘ninchisi, ruku’. Alloh taolo aytadi:
"Va ruku’ qilinglar" (Baqara, 43).

O‘n birinchisi, sajda.
"Va sajda qilinglar" (Haj, 77).

O‘n ikkinchisi, oxirgi qa’da.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:22:46

385. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Kishi oxirgi sajdadan boshini ko‘tarib tashahhud miqdorida o‘tirsa, uning namozi to‘kis bo‘libdi".

Qachon mana shu o‘n ikki ish topilsa, endi ularning to‘kis bo‘lishi uchun ixlosga muhtoj bo‘ladi. Chunki Alloh taolo:
"Allohga u zot uchun dinni xolis qilgan holingizda duo qilingizlar!" (Fofir, 14) deb aytgan.

Bu xususdagi ilm uch turlidir:
— sunnatdan farzni ajrata bilmoq, chunki namoz ana shu bilim bilan joiz bo‘ladi;
— tahoratdagi farz va sunnat amallarini bilmoq, bu bilish namozning tom bo‘lishi sabablaridandir;
— shaytonning hiylasini bilmoq va unga qarshi urishishga ahd qilmoq.

Tahoratning to‘kisligi uch narsa bilan:
— qalbni adovat, hasad va aldovdan pok qilish;
— badanni gunohlardan poklash;
— a’zolarni isrofsiz, mukammal yuvish.

Libosning to‘kisligi ham uch narsa bilan:
— uning asli halol bo‘lmog‘i;
— najosatdan pok bo‘lmog‘i;
— sunnatga muvofiq bo‘lib, faxr va takabburlik bilan kiyilmasligi.

Vaqtni ushlash uch narsada:
— vaqtni aniqlash uchun quyosh va oy-yulduzlarga qaramoq;
— azonni eshitmoq;
— qalbning vaqtni o‘ylab, fikr qilib turmog‘i.

Qiblaga yuzlanmoqning to‘kisligidagi uch narsa:
— yuz bilan qiblaga yuzlanish;
— qalb bilan Allohga yuzlanish;
— qo‘rqqan, xokisor holatda bo‘lish.

Niyatning to‘kisligi uch narsada:
— qaysi namozni o‘qiyotganini bilish;
— Allohning oldida turganini va Uning ko‘rib turishini bilib, qo‘rqish;
— Alloh bandaning qalbida nima borligidan xabardor ekanini bilish.

Takbirning to‘kis bo‘lishligi uch narsa bilan:
— jazm qilgan holda to‘g‘ri takbir aytish;
— ikki qo‘lini qulog‘i barobar ko‘tarish;
— qalbini hozir qilgan holda ta’zim bilan takbir aytmog‘i.

Qiyomning tom bo‘lishi uch narsada:
— ko‘zni sajda o‘rniga qadamoq;
— qalbni Allohga qilmoq;
— o‘nga-chapga burilmaslik.

Qiroatning tom bo‘lishi uch narsa bilan:
— Fotiha surasini to‘g‘ri o‘qimoq;
— uning ma’nolarini fikr etmoq;
— o‘qiganiga amal qilmoq.

Ruku’ni to‘kis bo‘lishi uch narsa bilan:
— belni tekis qo‘ymoq, past qilib yoki ko‘tarib yubormaslik;
— ikki qo‘lni ikki tizzaga qo‘ymoq, barmoqlar orasini yoymoq;
— ruku’da xotirjam turish, tasbehlarni viqor bilan aytmoq.

Sajdaning tom bo‘lishi uch narsa bilan:
— ikki qo‘lni qulog‘i ro‘parasiga qo‘ymog‘i;
— bilaklarni yoyib yubormaslik;
— sajdada xotirjam bo‘lmoq va ta’zim bilan tasbehlarni aytmoq.

Oxirgi qa’daning to‘kisligi uch narsa bilan:
— chapini qadab, o‘ng oyoqda o‘tirmoq;
— tashahhudni ta’zim bilan o‘qimoq, o‘zining haqqiga, musulmonlar haqqiga chiroyli duo qilmoq;
— salomni to‘la bermoq.
   
Salomning to‘kis bo‘lishi qalbda niyatning to‘g‘ri bo‘lishi bilandir. Salom o‘ng va chap tomondagi maloikalar, erkaklar va ayollarga beriladi, qayrilganda ko‘z yelkada bo‘ladi.
Ixlos uch narsa bilan mukammaldir:
— namoz bilan Alloh taoloning roziligini talab qilish, odamlarning rizosini emas;
— tavfiqni Allohdan deb bilmoq;
— namozni qiyomatgacha (ya’ni, o‘lgunicha) saqlamoq, zero, Alloh taolo: "Kim bir yaxshilik keltirsa..." dedi, "Kim bir yaxshi amal qilsa", demadi. Demak, amalni saqlab borish zarur.

Namozxon nima qilayotganini va amalining miqdorini bilmog‘i lozim. Chunki namozda amal va zikrlarning eng yaxshisi jamlangandir. Agar banda namoz o‘qimoqqa tursa va "Allohu akbar" desa, Alloh taolo: "Bandam Meni hamma narsadan buyuk ekanimni bildi va Menga yuzlandi", deydi. Ikki qo‘lini ikki qulog‘icha ko‘tarishining ma’nosi Allohni har qanday sherikdan poklamoqdir. Keyin "subhanakallohumma va bihamdika"ni aytadi. Uning ma’nosi — Alloh har bir yomonlik va noqislikdan pok va hamd Sen uchundir; "va tabarokasmuka" — isming barakotli, ulug‘ bo‘ldi; "va ta’ala jadduk" — azamating va qudrating oliy bo‘ldi; "va la-a ilaha g‘oyruk" — Sendan boshqa yaratuvchi ham, rizq beruvchi ham, iloh ham yo‘qdir, azalda ham bo‘lmadi, qolganda ham bo‘lmaydi.

Keyin "A’uzu billahi minash-shaytonir rojim", deydi, ya’ni, la’natlangan shaytondan, uning fitnasidan panoh so‘raydi.
"Bismillahir rohmanir rohim"ni aytadi. "Bismillah" — eng avval, oldin ham, keyin ham undan boshqa hech narsa yo‘q bo‘lgan zot nomi bilan; "rohman" — hamma xalqiga shafqat bilan rizq beruvchi; "rohim" — faqat mo‘minlarga yaxshilik qiluvchi.

Keyin Fotihai kitobni oxirigacha o‘qiydi, ya’ni, meni g‘azab duchor bo‘lganlardan (ular yahudiylar), adashganlardan (ular nasorolar) qilmagan, balki nabiylari yo‘liga boshlagan Zotga hamd bo‘lsin, deydi. Keyin ruku’ qilganda, fikr etadi. Go‘yo aytadiki, ey Parvardigor, men Sening qudrating oldida bo‘ysunaman, osiy nafs bilan Senga keldim va Sening azamating uchun bo‘ysundim, shoyad mendan o‘tgan gunohlarni kechirib, menga rahmat qilsang.

Keyin ulug‘ Parvardigor va karim Mavloga tazarru’ qilgan holda "Subhana robbiyal a’zim" deydi. So‘ng boshinni ko‘tarib, "Sami’allohu liman hamidah" (kim Allohga hamd aytsa, uni Alloh eshitadi) deydi. Keyin "Robbana lakal hamd", deydi va buning ma’nosi — "bizni bu ishga muvaffaq qilganing uchun Senga hamd bo‘lsin". Keyin sajda qiladi. Sajdaning ma’nosi xorlik, taslim bo‘lish va tavoze’ga moyil bo‘lishdir. Sajda qilgan odam, ey Rabbim, Sen mening yuzimni chiroyli qilib qo‘yding, ko‘z, quloq, til berding, bu narsalar menga sevimli va foydaliroqdir, bu a’zolar bilan Sening oldingga keldim va qudrating oldiga ularni qo‘ydim, shoyadki menga rahm qilsang, degan ma’noda sajda qiladi.

So‘ng "Subhana rabbiyal a’la" deydi. Ma’nosi — "mening Rabbim pok bo‘ldi va Undan oliy hech narsa yo‘qdir". Tashahhudda o‘tirsa "attahiyyot"ni o‘qiydi.
"Attahiyyatu lillahi" — mulk, hamd va sano Alloh uchun.
   
Hasan Basriy (Alloh rahmat qilsin) aytadilar: "Johiliyat zamonida sanamlar bor edi. Odamlar sanamlarga, senga abadiy hayot bo‘lsin, derdi. Alloh taolo namoz ahliga Alloh uchun tahiyyot aytib, sanamlarni yolg‘onga chiqarmoqni buyurdi".

Keyin "vas-solavat"ni aytadi, ya’ni, besh vaqt namoz Alloh taolo uchun. Namozni faqat Alloh uchun o‘qimoq lozim. "Vat-toyyibat" — Allohdan boshqa iloh yo‘q, deb guvohlik berish ham yakka Alloh uchun.

Keyin "as-salamu alayka ayyuhan nabiyyu" deydi, ya’ni, ey Muhammad, sizga salom bo‘lsin, Rabbingizning risolatini yetkazdingiz va ummatingizga nasihat qildingiz; "va rahmatullohi", ya’ni, Allohning roziligi siz uchun vojibdir; "va barokatuhu", ya’ni, sizga va ahlingizga Allohdan barakotlar bo‘lsin; "as-salamu alayna va ‘ala ibadillahis-solihin", ya’ni, bizlarga, bizdan oldin o‘tgan barcha payg‘ambarlar va siddiqlarga hamda ularning yo‘llarini qiyomat kunigacha ushlaganlarga Allohning mag‘firati bo‘lsin; "ashhadu al-laa ilaha illalloh", ya’ni, osmon va yerda undan boshqa ma’bud yo‘q; "va ashhadu anna Muhammadan ‘abduhu va rosuluhu" — Payg‘ambarlarning oxirgisi va pokdomoni, barcha yaratilganlarning eng yaxshisi, deb guvohlik beraman.

Keyin Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamga salovot o‘qiydi. O‘zi va mo‘minlar uchun duo qiladi. Keyin o‘ng va chap tomoniga salom beradi.

Sizlar masjiddan chiqqanimdan keyin xiyonatimdan, yomonligimdan omon, salomat bo‘lgan mo‘min birodarimsizlar, degan ma’noda o‘ng va chap tomonga salom beriladi.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:22:59

386. Hasan Basriydan rivoyat qilinadi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Namoz o‘quvchi uchun uch karomat bor: yaxshilik uning boshiga osmon bulutlaridan sepiladi, maloikalar uni qadamidan to osmon bulutlarigacha o‘rab olishadi, farishta, banda kim najot topishini bilsa edi, namozdan hech ham chiqmas edi, deb nido qiladi. Bu karomatlarning hammasi namoz o‘quvchilar uchundir".

Namozxon namozining qadrini bilmog‘i va unga bergan narsalari hamda bu ishga muvaffaq qilib qo‘ygani uchun Alloh taologa hamd aytmog‘i lozim.

Qatodadan rivoyat qilinadi: Doniyol alayhissalom Muhammad sollallohu alayhi vasallamning ummatlarini sifatladilar. Aytdilarki: "Ular o‘qigan namozlarni agar Nuh qavmi o‘qiganida edi, daryoga g‘arq bo‘lmasdi. Agar Od qavmi o‘qiganida, tug‘mas shamol ustlariga yuborilmas edi. Agar Samud qavmi o‘qiganida, ularni chaqmoq olib ketmas edi".

Keyin Qatoda aytdilar: "Sizlar namozni o‘zlaringizga vojib qilib olingizlar, chunki u mo‘minlar uchun yaxshi xulqdir".

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:23:14

387. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ummatim rahm ko‘rgan ummatdir. Alloh ixloslari, duolari, namozlari va zaiflari sabab ulardan balolarni daf qiladi".

_______________
Besh vaqt namoz bobi hadislari

365-hadis. Sahih. Buxoriy, Muslim rivoyat qilgan.
366-hadis. Sahih. Buxoriy rivoyat qilgan.
367-hadis. Sahih. Ahmad, Bazzor rivoyat qilgan.
368-hadis. Sahih. Muslim, Abu Dovud, Nasoiy, Ibn Mojja rivoyat qilgan.
369-hadis. Sahih. Muslim, Ahmad, Bayhaqiy rivoyat qilgan.
370-hadis. Hasan. Termiziy rivoyat qilgan. "œAs-sahiha"ga qarang.
371-hadis. Zaif. Tayolisiy, Asbahoniy rivoyat qilgan. Roviy Ahvas ibn Hokimning xotirasi zaif.
372-hadis. Sahih. Ahmad, Hokim rivoyat qilgan. "œSahihul jome’"ga qarang.
373-hadis. Sahih. Buxoriy rivoyat qilgan. Muslim ham shunga o‘xshashini keltirgan.
374-hadis. Sahih. Abu Dovud, Termiziy rivoyat qilgan. "œSahihul jome’"ga qarang.
375-hadis. Sahih. Muslim, Abu Dovud, Termiziy rivoyat qilgan.
376-hadis. Sahih. Molik "œMuvatto"da keltirgan.
377-hadis. Zaif. Unda uzilish bor.
378-hadis. Sahih. Ahmad, Abu Dovud, Nasoiy rivoyat qilgan. "œSahihul jome’"ga qarang.
378/1-hadis. Zaif. Ibn Muborak, Qazoiy rivoyat qilgan.
379-hadis. Hasan. Ahmad rivoyat qilgan.
380-hadis. Sahih. Muslim, Abu Dovud, Nasoiy, Ibn Mojja rivoyat qilgan.
381-hadis. Mavzu’. "œAz-zaifa"ga qarang.
382-hadis. Sahih. Muslim, Ahmad, Abu Dovud rivoyat qilgan.
383-hadis. Muttafaqun alayh.
384-hadis. Sahih. Abu Dovud, Termiziy, Ibn Mojja rivoyat qilgan.
385-hadis. Zaif. Abu Dovud, Termiziy rivoyat qilgan.
386-hadis.Zaif. "œZaiful jome’"ga qarang.
387-hadis. Zaif. Munqote’, ham roviylaridan ikkitasi zaif.

Qayd etilgan


Laylo  08 Iyul 2006, 07:23:30

O‘TTIZ IKKINCHI BOB
AZON VA TAKBIR FAZILATI


388. Faqih Abu Lays Samarqandiy aytadilar: Salama ibn Ziror Shom ahllaridan biridan rivoyat qildilar: Bir kishi Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam oldilariga kelib: "Menga bir amal o‘rgating, men u bilan jannatga kirsam", dedi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Qavminga muazzin bo‘lgin. Ular namozlarini sen bilan jam qiladilar". "Ey Allohning elchisi, agar toqatim yetmasa-chi?" dedi u. Aytdilar: "Qavmingga imom bo‘lgin, qavm sen bilan namozlarini ado qiladi". "Agar toqatim yetmasa-chi?" deb so‘radi yana u. Aytdilar: "Birinchi safni mahkam tut".

Rivoyat. Oyisha onamiz (r.a.) aytadilar:
"(Odamlarni) Allohga da’vat etgan va o‘zi ham yaxshi amal qilib, "Shak-shubhasiz, men musulmonlardandirman", degan kishidan ham chiroyliroq so‘zlaguvchi kim bor"? (Fussilot, 33) oyati muazzinlar haqida tushgandir".

Qayd etilgan