Abu Lays Samarqandiy. Tanbehul g'ofiliyn  ( 464198 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 ... 107 B


Laylo  30 Iyun 2006, 07:57:18

148. Anas ibn Molik, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytadi: "œRasulluloh (s.a.v.) davrlarida Alqama ismli yigit bor edi. U o‘ta tirishqoq, ko‘p sadaqa qilguvchi edi. Bir kuni kasal bo‘lib, kasali kuchaydi. Xotini Payg‘ambarga (s.a.v.) erining jon chiqar holatida ekanligini xabar qilmoqchi bo‘lib elchi yubordi. Shunda Payg‘ambar (s.a.v.) Hazrati Bilol va Alini, Salmon va Ammorni "œUning holini ko‘ringlar", deb yubordilar. Ular uning uyiga kelib kirdilar. Unga: "œLa ilaha illalloh, degin", dedilar. Bu gap uning tiliga kelmadi. Ular ishondilarki, imonsiz ketguvchidir, deb. Keyin Bilolni Payg‘ambarning (s.a.v.) oldilariga bu holdan xabar berishga yubordilar. Payg‘ambar (s.a.v.): "œUning ota-onasi bormi?" deb so‘radilar. Aytishdi: "œOtasi o‘lgan, lekin bir qari onasi bor", deb. Payg‘ambar (s.a.v) Bilolga: "œYo Bilol! Onasining oldiga borgin, mendan salom ayt, aytginki, agar qodir bo‘lsangiz, Rasulullohning oldilariga boring. Agar qodir bo‘lmasangiz o‘tirib turing, oldingizga Rasulullohning o‘zlari kelgaylar, deb ayt", deb tayinladilar. Bilol borib, bu xabarni yetkazdi. Onasi: "œJonim Rasulullohga fido, men borishga haqliroqman", dedi va qo‘liga hassasini olib, Payg‘ambarimizning (s.a.v.) huzurlariga jo‘nadi. Payg‘ambarimizning (s.a.v.) oldilariga kirdi. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) aytdilarki: "œMenga to‘g‘risini ayting, yolg‘on gapirsangiz, menga Alloh taolodan vahiy keladi. Alqamaning holi qanday edi?" Onasi: "œYo Rasululloh, namoz o‘qirdi, ro‘za tutardi, ko‘p sadaqa berardi, uning bergan sadaqasining o‘lchovini bilmayman, sanog‘ini ham". Rasululloh aytdilar: "œSizning u bilan munosabatingiz qanday edi?" Onasi aytdi: "œYo Rasululloh, men xafaman". Aytdilar: "œNima sababdan?" Onasi aytdi: "œU xotinini mendan ustun qo‘yardi, unga quloq solib, menga quloq solmas edi". Shunda Rasululloh: "œOnasining g‘azabi o‘g‘lini Allohdan boshqa iloh yo‘q, deb guvohlik berishdan to‘sibdi", dedilar. So‘ngra Bilolga: "œKo‘p o‘tin yig‘gin, uni yondiramiz", dedilar. Onasi: "œYo Rasululloh, o‘g‘limni, qalbimning mevasini ko‘z oldimda yondirasizmi? Qanday qilib qalbim bardosh beradi?" dedi. Rasululloh: "œEy Alqamaning onasi! Allohning azobi qattiq va doimiydir. Agar Alloh uni kechirishini istasangiz, undan rozi bo‘ling. Jonim qo‘lida bo‘lgan Zotga qasamki, modomiki siz undan g‘azabda bo‘lar ekansiz, namozu sadaqasi foyda bermaydi!" Shunda Alqamaning onasi qo‘lini ko‘tarib: "œYo Rasululloh! Yagona Allohning elchisi bo‘lgan sizni va atrofimdagilarni Alqamadan haqiqatda rozi ekanligimga guvoh qilaman!" dedi. Rasululloh Bilolga: "œEy Bilol! Alqamaning oldiga borib qara-chi, "œLa ilaha illalloh", deb ayta olayotganmikan? Alqamaning onasi Payg‘ambardan uyalib, dilida bo‘lmagan narsani gapirgandir", dedilar. Bilol borib, eshikka yetgach: "œLa ilaha illalloh", deganini eshitdi. Bilol uning uyiga borib: "œEy odamlar! Alqamaning onasining g‘azabi shahodat kalimasini aytishidan uning tilini to‘sgan ekan, endi rozi bo‘lganligi uchun tilini bo‘shatib yubordi", dedi va u o‘sha kunda vafot etdi. So‘ngra Rasululloh unikiga kelib, yuvishga va kafanlashga buyurdilar, janoza o‘qidilar. Keyin qabrning chetida turib: "œEy muhojir va ansorlar jamoasi! Kimiki xotinini onasidan ustun qo‘ysa, Allohning la’nati bo‘ladi va farz-nafl ibodatlari qabul bo‘lmaydi?" dedilar.

Ibn Abbos (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: "œAlloh aytadi: "œParvardigoringiz yolg‘iz o‘ziga ibodat qilishlaringizni hamda ota-onaga yaxshilik qilishingizni amr etdi". Ya’ni, Alloh o‘zidan boshqani yakka demaslikka buyurdi. Shuningdek, ma’siyatda hech kimga bo‘ysunmanglar, sizlar buyurgan narsada Alloh taologa itoat qilinglar, deyildi. "œOta-onaga yaxshilikni", ya’ni ikkovlari yumshoqlikni va shafqatli bo‘lishlikni, "œAgar ularning biri yo ikkisi sening qo‘l ostingda keksalik yoshiga yetsalar, ularga qarab uf tortma", yomon so‘zlarni aytma. "œOta-ona keksalik yoshiga yetsalar"ning ma’nosi: siydik va axlatlarini ko‘tarishga muhtoj bo‘lib qolgan vaqtda, burningga qo‘lingni tiqib, aftingni bujmaytirmagin. Ikkovlari seni yoshligingda sendan o‘shalarni ko‘targan edi va bu narsalarni sendan ko‘p ko‘rgan edilar. "œVa ularning so‘zlarini qaytarma", gapda ikkovlariga qo‘pollik qilma! "œUlarga doimo yaxshi so‘z ayt". "œUlar uchun mehribonlik bilan xorlik qanotini past tut, hokisor bo‘l!" ya’ni ikkovlariga rahmli, tavozu’ holatda bo‘l. "œVa ayt: "œParvardigorim, ularga rahm-shafqat qilgin" deb, vaqtiki o‘lsalar ularga mag‘firat so‘rab duo qil, ya’ni farzandga ota-onaning haqqini dunyoda bilganidek, oxiratdagi haqqini bilishlik vojib bo‘ladi. Va har namozdan so‘ng ularga mag‘firat tilab duo qiladi. "œMeni go‘daklik chog‘imda tarbiyalab o‘stirganlaridek" (Al-Isro, 23-24), meni kichkina holatimdan katta bo‘lgunimcha ikkovlari harakat qilganlari uchun, ikkovlarini mag‘firat bilan mukofotlagin".

Ba’zi tobe’inlar, Alloh ulardan rozi bo‘lsin, aytadilar: "œKim har kuni ota-onasi haqqiga besh marta duo qilsa, ikkovlarining haqqini ado qilibdi, chunki Alloh taolo:
"œSen Menga va ota-onangga shukr qilgin! Yolg‘iz o‘zimga qaytajaksan", dedi. (Luqmon, 14). Allohga shukr qilishlik bir kunda besh vaqt namoz o‘qish bilan bo‘ladi, shuningdek ota-onaga shukr qilishlik har kuni besh marta duo qilish bilan bo‘ladi. Keyin Alloh aytdi: "œParvardigoringiz dillaringizdagi sirlaringizni juda yaxshi bilguvchidir", ya’ni qalblaringizdagi ota-onangiz uchun bo‘lgan yumshoqlik-yaxshiliklarni bilguvchi zotdir, keyin aytdi: "œAgar sizlar yaxshi bo‘lsangizlar..." ya’ni, ota-onalaringizga yaxshilik qilguvchi bo‘lsalaringiz. Alloh taolodan mag‘firat-mukofotini talab qilgan bo‘lasizlar. "œZero, u tavba qilguvchilarni mag‘firat etuvchi zotdir" (Al-Isro, 25). Ya’ni, agar ota-onangiz haqqini tark qilsangiz, Alloh taologa tavba qilinglar, albatta U zot gunohlardan qaytguvchilarni kechirguvchidir".

Aytildi: "œOta-onaning farzand ustida o‘nta haqqi bor:
1) agar ulardan biri taomga muhtoj bo‘lsa, taomlantirmog‘i;
2) agar kiyim-kechakka muhtoj bo‘lishsa, kiydirmoqligi. Payg‘ambardan (s.a.v.): "œUlarga dunyoda yaxshi muomalada bo‘lgin" (Luqmon, 15), oyatining tafsirida rivoyat qilinadi: "œYaxshi muomala, agar och qolsalar, ovqatlantirmog‘ing va agar yalang‘och bo‘lsalar, kiydirmog‘ingdir";
3) agar ikkovidan biri farzandning xizmatiga muhtoj bo‘lsa, xizmat qilish;
4) agar farzandni chaqirsa, javob bermoqligi va hozir bo‘lishligi;
5) agar bir ishga buyursalar, itoat qilishi, modomiki gunoh bo‘lsa, bo‘ysunilmaydi;
6) yumshoqlik bilan gipirmoqligi, qo‘pol gaplar bilan gaplashmasligi;
7) otini aytib chaqirmasligi;
8) orqasidan yurishligi;
9) o‘ziga nimani ravo ko‘rsa, ularga ham o‘shani ravo ko‘rishi ham rozi qilmog‘i;
10) mag‘firat so‘rab, duo qilmog‘i, xuddi o‘ziga qilganidek.

Alloh taolo Nuh alayhissalomdan hikoyat qilib aytdi: "œParvardigoro, o‘zing meni, ota-onamni, mening uyimga mo‘min holda kirgan kishilarni va barcha mo‘minu mo‘minalarni mag‘firat qilgin!" (Nuh, 28). Shuningdek, Ibrohim alayhissalomdan: "œParvardigoro, duoyimni qabul ayla! Parvardigoro, hisob-kitob qilinadigan kuni meni, ota-onamni va barcha mo‘minlarni mag‘firat qilgin" (Ibrohim, 41).

Ba’zi sahobalardan rivoyat qilindi, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytdilarki: "œOta-ona uchun duoni tark qilishlik farzandga tang hayotni olib keladi".

Faqih aytadi: So‘rovchi so‘rasa: "œAgar ota-onasi o‘g‘liga g‘azab qilib o‘tib ketgan bo‘lsa, ikkovini o‘limlaridan keyin rozi qilishligi mumkin bo‘ladimi?" deb. Aytiladi: "œHa! Ikkalasini uch narsa bilan rozi qilishi mumkin:
1. Farzand solih bo‘lishligi. Chunki ota-onaga farzandi solih bo‘lishidan yaxshiroq narsa yo‘q.
2. Ota-onaning yaqinlari va do‘stlari bilan bog‘lanib turishi.
3. Ikkalalari uchun istig‘for so‘rashi, duo qilishi va sadaqa qilishligi".

Qayd etilgan


Laylo  30 Iyun 2006, 07:57:29

149. Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œAgar odam farzandi vafot qilsa, undan amallari uziladi. Magar uchtasi uzilmaydi: Sadaqai joriya yoki ilm o‘qitib, undan foydalanib turilgan bo‘lsa yoki solih farzand uni mag‘firat so‘rab duo qilsa".

Qayd etilgan


Laylo  30 Iyun 2006, 07:57:36

150. "œOtangiz kim bilan bog‘langan bo‘lsa, u bilan aloqani uzmanglar" Bu bilan o‘zingizning nuringizni o‘chirasiz, sizning hurmatingiz otangizning hurmatidir!"

Qayd etilgan


Laylo  30 Iyun 2006, 07:58:01

151. Zikr qilindi: «Bani Salama qabilasidan bir kishi Payg‘ambarimizning (s.a.v.) huzurlariga kelib, aytdi: «Ota-onam vafot etishdi, menga ikkalalariga yaxshilik qilishga bir narsa (chora) qoldimi?» Payg‘ambarimiz (s.a.v.): «Ha, ikkalarining gunohlarini so‘rashlik, vasiyatlarini bajarish, do‘stlarini hurmatlash, ular silai rahmda bo‘lganlar bilan silai rahm qilishlik», dedilar".

____________
XI BOB. OTA-ONANING HAQQI BOBI HADISLARI

1. Ibn Abbos.
"œQaysi bir mo‘minning ota-onasi bo‘lsa-yu..." Zaif*. Buxoriyning "œAl-adabul mufrad" (4) va Bayhaqiyning "œAsh-shu’ab" (7916-7915) va "œZaiful-jome’" (5427) ga qarang.
2. Abdulloh ibn Amr.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) oldilariga bir kishi keldi..." Muttafaqun alayhi*. Buxoriy (3004/6) va Muslim (2549/4).
3. Buhz ibn Hakim.
"œAytdiki: "œYo Rasululloh! Kimga yaxshilik qilay..." Hasan*. Ahmad (315) va Abu Dovud (5139), Termiziy (1897) va Hakim (150/4).
4. Zayd ibn Ali otasidan-bobosidan.
"œPayg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œAgar Allohning ilmida ota-onaga uf deyishdan..." Mavzu’*. Daylamiy, "œAl-firdavs" (5101) va "œTanzihush-shariy’a" (233/2).
5. Hadis.
"œAlbatta, ota-onaning la’nati..." Sahih*. "œAs-sahihat" (516-515).
6. Hadis.
"œQaysi amallar yaxshiroqdir..." Muttafaqun alayhi*. Buxoriy (5970/10) va Muslim (85) Ibn Mas’uddan.
7. Hadis.
«Bir kishi Payg‘ambar (s.a.v.) huzurlariga kelib...» Sahih*. Buxoriy «Al-adabul mufrad» (11).
8. Hishom ibn Urva.
«Kim ota-onasini la’natlasa...» Sahih*. «Sahihul-jome’» (5112).
9. Hadis.
«Albatta kishi ota-onasini so‘kishi katta gunohlardandir...» Muttafaqun alayhi*. Buxoriy (5972/10) va Muslim (90).
10. Anas ibn Molik.
«Rasululloh (s.a.v.) davrlarida Alqama ismli yigit bor edi...» Zaif*. Munziriyning «At-targ‘ib» (222/3) va «Al kaboir» (116) kitobida keltirilgan.
11. Abu Hurayra.
 "œAgar odam farzandi vafot etsa..." Sahih*. Muslim (1631) va boshqalar.
12. Hadis.
"œOtangiz kim bilan bog‘langan bo‘lsa..." Hasan*. Buxoriy, "œAl-adabul-mufrad" (9-bet) va Bayhaqiy, "œAsh-shu’ab" (7898).
13. Hadis.
"œSalama qabilasidan bir kishi Payg‘ambar (s.a.v.) huzurlariga kelib..." Zaif*. Ahmad (498/3), Abu Dovud (5142) va Ibn Moja (4664), "œAl-mishkot" (4936)ga qarang.

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:27:31

XII BOB. FARZANDNING OTA USTIDAGI HAQLARI

152. Abu Lays Samarqandiy, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytadi: "œAbu Hurayra, Alloh undan rozi bo‘lsin, Payg‘ambarimizdan (s.a.v.) rivoyat qildi: "œOtaning o‘g‘liga qiladigan haqqi uchtadir. Tug‘ilsa, yaxshi ism qo‘yish; aqli kirsa Qur’oni Karimni o‘rgatish; balog‘atga yetsa, uylantirish".

Bir kishi Umarning huzurlariga kelib: "œBu o‘g‘lim menga oq bo‘ldi", dedi. Hazrati Umar o‘g‘liga: "œOtangga oq bo‘lishlikdan Allohdan qo‘rqmaysanmi?" Bu-bu ishlar ota haqqi-ku" deb gapirdi. O‘g‘li aytdiki: "œEy mo‘minlarning amiri! O‘g‘ilning otada haqqi yo‘qmi?" Aytdi-ki: "œHa bor! O‘g‘ilning otadagi haqqi — ota yomon xotinga uylanmasligi, shu bilan farzand ayblanmasligi uchun, ismini yaxshi qo‘ymoqligi va Qur’onni o‘rgatmoqligidir". O‘g‘il: "œAllohga qasamki, otam onamni tanlab olmagan, u majusiy edi, uni to‘rt yuz dirhamga sotib olgan. Ismimni chiroyli qo‘ymadi. Meni Jual deb nomladi (ko‘rshapalak erkagining ismi). Allohning oyatlaridan birontasini ham o‘rgatmadi".

Umar, Alloh undan rozi bo‘lsin, uning otasiga qarab: "œO‘g‘limni oq qildim, deysan, u seni oq qilibdi, yo‘qolgin mening oldimdan!" dedi.

Faqih, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytadi: Otamning Hifs Iskandaroniydan hikoya qilganlarini eshitdim. U kishi, Alloh rahmat qilsin, Samarqand ulamolaridan edi. U kishining oldiga bir kishi kelib: «O‘g‘lim meni urib qiynaydi", dedi. "œSubhonalloh, o‘g‘il ham otani uradimi?" "œHa, meni urib og‘ritdi". "œSen unga ta’lim-tarbiya, odob-axloq berdingmi?" "œYo‘q". "œSen unga Qur’onni o‘rgatdingmi?" "œYo‘q". "œO‘g‘ling nima ish qiladi?" "œDehqonchilik". "œSeni urishiga sabab bo‘ladigan biron narsa o‘rgatganmiding?" "œYo‘q". Olim aytdiki: "œBalki o‘g‘ling tongda eshakka minib, ho‘kizlari oldida, itini ergashtirib dalasiga ketayotib, Qur’on o‘qishni bilmagani uchun qo‘shiq aytib ketayotgan bo‘lsa, shu payt sen o‘g‘lingga ro‘baro‘ kelib qolgan bo‘lsang, seni ham bir mol deb o‘ylagandir. Boshingni yormagani uchun Xudoga hamd aytgin!"

Sobit Banoniy, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytadi: "œBir joyda bir kishi otasini urayotgan ekan. Aytishdiki: "œBu nima qiliq?" Otasi aytdi: "œUnga indamanglar, men ham otamni mana shu joyda urgan edim, men ham bu yerda o‘g‘limdan kaltak yeyish bilan o‘shani boshimdan kechiryapman! Bu o‘shaning uchun uryapti, unga hech bir ta’na yo‘q!"

Ba’zi hakimlar aytdilar: "œKim otasiga osiy bo‘lsa, o‘g‘lidan xursandchilik ko‘rmaydi. Kim o‘z ishlarida maslahat qilmasa, maqsadiga yetmaydi, kim ahli bilan muomala qilmasa, hayot lazzatini totmaydi".

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:27:46

153. Sha’biy Payg‘ambardan (s.a.v.) rivoyat qiladi: Aytganlarki: "œYaxshilik qilishda o‘g‘liga yordam bergan otani Alloh rahmat qildi".

Solihlardan biridan rivoyat qilindi. U kishi o‘z o‘g‘lini biror ishga buyurmas ekan, agar biron narsaga muhtojbo‘lib qolsa, boshqaga buyurarkan. Bu sirni so‘rashibdi. "œAgar men o‘g‘limga ish buyursam, o‘g‘lim bunga bo‘ysunmasdan, do‘zaxga tushishidan qo‘rqaman, men o‘g‘limning do‘zaxda kuyishiga rozi bo‘lmayman", debdi.

Xalaf ibn Ayyubdan ham shu tarzda rivoyat qilindi. Fuzayl ibn Iyoz, Alloh rahmat qilsin, aytdi: "œErkaklarning kamoloti shuki, kim ota-onaga yaxshilik qilsa, silai rahmni bog‘lasa, birodarlarini hurmatlasa, ahli bilan, farzandlari bilan ham xulqini yaxshi qilsa, dinini saqlasa, molini haromdan isloh qilsa, uning ortig‘idan infoq (sadaqa) bersa, tilini saqlasa, o‘z uyini lozim tutsa (ya’ni o‘z ishidan o‘z vaqtida kelib, ko‘p gapiradiganlar bilan o‘tirmasa), o‘shalar erkaklarning kamolidir".

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:27:54

154. Payg‘ambardan (s.a.v.) rivoyat qilindi: Aytdilar: "œTo‘rt narsa kishining baxtidir: soliha, yaxshi xotin; yaxshilik qiluvchi ajoyib farzandlar; solih do‘stlar va rizqining o‘z shahrida bo‘lishligi"

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:28:01

155. Yazid Raqqoshiy Anas ibn Molikdan rivoyat qiladi: "œVafot etgandan so‘ng yetti narsa bandaga ajr berib turadi. Masjid qurdirgan bo‘lsa, uning ajri shu masjidda bir kishi namoz o‘qisa ham, borib turadi; ariq qazib suv oqizib qo‘ygan bo‘lsa, modomiki, u oqib odamlar undan ichib turgan bo‘lsa ham, ajri borib turadi; kimiki Qur’on yozib, odamlar undan foydalansa, savob borib turadi; kimiki bir ko‘chat ekib ko‘kartirsa, uning ajri odamlar va qushlar yeb turishi bilan boraveradi. Kim ilm o‘rgatgan bo‘lsa va farzand qoldirgan bo‘lsa, gunohlarini kechishini so‘rab, o‘tganidan keyin duo qilib tursa, u farzand solih bo‘lsa, ota farzandiga Qur’on, odob va ilmni o‘rgatgan bo‘lsa, uning ajr-savobi farzandning savobidan kamay-masdan boradi. Agar ota farzandiga Qur’on o‘rgatmasa, yomon yo‘llarni o‘rgatgan bo‘lsa, uning gunohi o‘z gunohidan kamaymasdan otasiga borib turadi.

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:28:24

156. Abu Hurayradan rivoyat qilindi: Alloh undan rozi bo‘lsin: Payg‘ambar (s.a.v.) aytdilar: "œAgar odam farzandi vafot qilsa, undan amallari uziladi: Magar uchtasi uzilmaydi: sadaqai joriya yoki ilm o‘qitib, undan foydalanib turilgan bo‘lsa yoki solih farzand uni mag‘firat so‘rab duo qilsa!"

___________
XII BOB. FARZANDNING OTA USTIDAGI HAQLARI BOBI HADISLARI

1. Abu Hurayra.
"œOtaning o‘g‘ilga qiladigan haqqi uchtadir..." Zaif*. "œZaiful jome’" (2734)ga qarang.
2. Sha’biy.
"œAlloh yaxshilik qilishda o‘g‘liga yordam bergan otani..." Mursal (zaiflardan)*. "œTahrijul ihyo"ga va "œZaiflar" (1946)ga qarang.
3. Hadis.
"œTo‘rt narsa kishining baxtidir..." Zaif*. Ibn Abu Dunyo, "œKitobul ixvan" (54,53) va "œAz-zaifatu" (759)ga qarang.
4. Yazid Raqqoshiy.
"œYetti narsa bandaga ajr berib turadi..." Zaif*. Abu Na’im, "œAl-xulya" (433/2).
5. Abu Hurayra.
"œAgar odam farzandi vafot etsa..." Sahih*. (149 raqam bilan chiqdi).

Qayd etilgan


Doniyor  02 Iyul 2006, 07:28:38

XIII BOB. SILAI RAHM

157. Abu Ayyub, Alloh undan rozi bo‘lsin, aytadi: "œBir a’robiy Payg‘ambar (s.a.v.) huzurlariga borib, tuyalarining yuganidan ushlab: "œEy Rasululloh, menga jannatga yaqin-lashishimga sabab bo‘ladigan va do‘zaxdan uzoqlashtiradigan amaldan xabar bering!" dedi. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) Allohga ibodat qilishga, Unga shirk keltirmaslikka va namoz o‘qishga, zakot berishga va silai rahm qilishga buyurdilar.

Qayd etilgan