Muallif Mavzu: Ibrohim G'ofur. Domla Hindistoniyning boshdan kechirganlari  ( 18751 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
MULLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI


TOSHDAN QATTIQ

Mavlono mulla Muhammad Sharif Hindistoniyning ushbu o‘z tillaridan yozib olingan tarjimai hollarini o‘qir ekanman, beixtiyor, inson boshi toshdan ham qattiq. Ammo odam boshi soy tubidagi toshdek chidab qoladi, degan o‘y hayolimda takrorlandi. Ha, Xudo g‘olib qilaman desa, odam - g‘olib! Uni hech narsa, hech qanday azob uqubat, hech qanday qiyinchilik yengolmaydi.

Ilm istagan, dili ma’rifat va yaxshilikka tashna solih yigit boshidan zamon ne tegirmon toshlarini yugurtirmadi. Uni ma’rifat va imondan to‘ydirolmadi. Balki aksincha qiyinchilik ortgan sayin uning imoni mustahkamlana, ma’rifati komillana bordi. Alloh doim sabr qilguvchilar bilandir, degan oyati karima bu ajoyib inson taqdirida yana bir karra isbotini topdi.

Mavlono Muhammad Sharif Hindistoniyning boshdan kechirganlari magnit lentasiga yozib olingan ekan. Ulamoyi kirom mulla Kamol o‘g‘li Sarimsoqjon uni qunt bilan oqqa ko‘chirib chiqdi.
« So'nggi tahrir: 19 Yanvar 2012, 15:02:32 muallifi AbdulAziz »

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #1 : 28 Iyul 2008, 14:08:44 »
Davrning ne-ne lovullarini boshidan kechirgan bir insonning yuraklarni larzaga soluvchi qissasi shu tariqa gazeta sahifasiga kirib keldi.

Bu umr qissasi – og‘zaki qissa. Unda ko‘hna jonli turkiy tilimizning o‘ziga xosliklari «oshlanmagan», «ishlanmagan» jilvalari shundoq ko‘zga tashlanadi.

Qissa shunday talaffuz qilingan bo‘lsa, shunday qog‘ozga tushdi. Bu til – mulla Hindistoniyning tili va u daxlsiz, sayqalga muhtoj emas. Ayrim o‘rinlardagina kelishiklarni andak to‘g‘riladik.

Siz bilan, o‘quvchi, hayajonlarimizni tezroq baham ko‘rishni istadik.

Ibrohim G’ofur

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #2 : 28 Iyul 2008, 14:09:07 »
XUDONING NOMI BILAN BOSHLADIM

Siz qoriyin kiromlarg‘a ma’lum bo‘lsinkim, kamina axqorul ibod Muhammadjon Hojimullo Rustam o‘g‘illari sana 1310 hijriy muvofiq 1892 melodiyda qo‘qond muzofotig‘a qarashli Chorboq qishlog‘ida Xo‘ja Muhammad Vali mozorlarig‘a yaqin ushbu qishloqda tug‘ulub tarbiya topg‘ondirman.

Qiblagohimning hikoya qilishlaricha, qo‘qond va Samarqandda tahsil ulum qilg‘on ekanlar. Marhum faqih edilar. Boshqa ulumlarg‘a mahoratlari o‘rtacha erdi. Man oldilarida farzi ayn va faqih Kaydoni va ham «Muxtasar» to «Kitobi nikoh» o‘qug‘on erdim. Meni qori qilishga ko‘p haris erdilarki, «qo‘qondda madrasada o‘qub turg‘onimda ramazon oyida madrasada xatm bo‘ldi. Bir qori xatmga o‘tdi. Nihoyatda xush ovoz ekan. Nomi Muhammadjon qori ekan. Men Xudog‘a ahd qilib shundog‘ tiladimki, agar man xotun olsam, Xudo o‘g‘ul bersa, nomini Muhammadjon qo‘yib, qori qilaman. Xudoyi taolo talabimga muvofiq bir obro‘lik ulug‘ kishi meni madrasadan olib borib, qizini menga nikoh qilib berdi. Xudovando iroda qilg‘on ekan, san vujudg‘a kelding».

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #3 : 28 Iyul 2008, 14:09:19 »
Xulosai kalom shulki, mening Shayx 8 yoshimda marhum Muhammad Amin qorig‘a berdilar. Ul zot Jalobir qishlog‘idan erdilar. Bizning joyimizdan bir kilometr masofadadur. Bir oyda haftiyakni tamom qildim. So‘ngra qori domla marhum bo‘lub qoldilar. So‘ngra qiblagohim meni Toshbolta domlag‘a topshurdilar. Bu qori domlada to‘rt yil davom etdim, lekin qur’onni hifz qilmog‘im mahol ko‘rinur erdi. Sababi shulki, uyning xizmati ham qori domlaning xizmatlari bo‘lub menga fursat bermas erdi. Men qiblagohimga aytdim: - «Meni shaharg‘a olib borib bering. Bu joyda odam bo‘lmayman»yu. qiblagohimga ham maqbul bo‘ldi. Shahri qo‘qond bizni qishloqdan sakkiz kilometr masofada turar erdi.

Ul davrda ko‘chalar harob erdi. Odamlar otu eshak va piyoda yurar erdilar. Otamizni bir otlari bor erdi, eshakdan kattaroq. Meni orqalariga mindirib oldilar. Ikki kilometr yurgandan so‘ng ko‘chada ozgina loydan o‘tmadi. qiblagoh harchand zajir qilib ursalar ham bo‘lmadi. Otdan tushub, yetaklasak ham bo‘lmadi. Hayron bo‘lub turub qolduk. Nogoh orqadan bir ayolni ovozi eshitildi. qarasak, biz tarafg‘a bir ayol yugurub kelmoqda. Yaqin kelg‘onda ma’lum bo‘ldiki, volidamiz ekan. qur’onim faromush bo‘lub qolg‘on ekan. Orqamizdan volidamiz qur’onni olib yugurg‘on ekanlar. Yetib kelg‘ondan keyin bkhol bo‘lub yiqilib yerga yotib qoldilar. Biz quo’onni olg‘ondan so‘ng otni yetaklasak yurib ketaberdiyu. qiblagoh aytdilar: - «Agar ot to‘xtab turmag‘onda onang to shaharg‘acha yugurub borar ekan, Xudo rahm qilib otni to‘htatib qo‘ydi».

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #4 : 28 Iyul 2008, 14:09:34 »
Xulosai kalom shulki, qiblagoh meni Zikriyo qori domlag‘a topshurdilar. Bu qorihonada ikki yilda tamom qildim. O’n to‘rt yoshimda qur’onni hibz qildim. So‘ngra odatga muvofiq qiblagohimiz tamom ulamolarni ja’m qilib, xatm to‘yini qilib berdilar. Hammalaridan dars o‘qushumg‘a fotiha olib berdilar. Keyin Mullo Eshonqul domlaning huzurlarida ibtidoi darslarni o‘qushg‘a boshladim. Ilmu Sarf va ilmu Nahvning ibtidoi kitoblarini o‘qub, to «Sharhi Jomiy» boshladim. Yoligimdan ilmga hirs edim. Ramazondan ilgari bir oy takror qur’on takror qilmoq uchun Shohimardong‘a borar edim. Ul vaqtlarda araba bilan odamlar ziyoratga borar erdilar. Menda kiraga pul yo‘q, nochor piyoda borar edim. Bir martaba kavshimni yechib, xaltaga solib yalangoyoq yurdim. Shuning uchunki, kavshim yirtilib qolsa, bozordan yangi olish qiyin, pul yo‘q, kambag‘alchilik:

Xalqimizni kasbidur dehqonchilik,
Mehnatu va kulfat edi orzonchilik,
Non desak, olib berar zog‘orani,
Chinni kosa o‘rniga tog‘orani.

Ish topolmay yotadur qum ustida,
Tagi teshilgan elak xum ustida,
Xalqimizni ko‘blari omi edi,
Ko‘knoru, noskashu va bangi edi.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #5 : 28 Iyul 2008, 14:09:54 »
Xulosa shulki, men qoriyinlarga ul davr zamonin ahvolidan ozgina bayon qildim. qariyalardin qolg‘on bir misol borki: - «Mushti ramuz az xurdor».

Man endi o‘zumning ahvolimni yozishg‘a boshlayin. qissa ko‘tah, shohimardong‘a yetib bordim. Ul joyda bir oy takror qilib turdim. Meni qo‘limda hech qanday mablag‘ yo‘q. Faqat holi tavakkal edi xolos. Lekin ziyoratchilar ko‘p kelar erdilar. Ba’zilar meni oldimg‘a kelib: - «qori, bir xatm qilib qo‘ying» deb biror narsa berar erdi. Ba’zilari pishg‘on ovqat olib kelib berar edilar:

«Tavakkalni Xudog‘a aylag‘on er,
Na talqonu na qalqonni g‘amin yer».


Xulosa shulki, uyimda muyassar bo‘lmag‘on laziz ovqatlarni Xudo yetkuzur erdi. Emdi hovuzni oldida non sotuvchi qizlar nonlarini ziyoratchilarg‘a sotib, asrda uylarig‘a ketur erddilar.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #6 : 28 Iyul 2008, 14:10:08 »
Bir kun bir qiz ketmay hovuzni oldida yig‘lab o‘lturubdur. Men oldig‘a borib so‘radim: - «Nimaga yig‘laysan?». Ul qiz aytdiki: - «Ertadan kechg‘acha sotg‘on nonimni pulini ushbu hovuzga tushurib yubordim. Emdi, meni urib o‘ldiradurlar. Onam o‘gay, o‘zimni onam o‘lib ketg‘on». Meni rahmim keldi: «Bechora yetim ekan». So‘radim: - «qanday va qaerdan tushurdung?» qiz aytdiki hamma pulimni hamyong‘a solg‘on erdim. O’ynab o‘lturub, tushurub yubordim». – «qay joyg‘a tushurding, menga ko‘rsat?» dedim. qiz tushgan joyni ko‘rsatdi. Men ko‘ylaklarimni chiqorib, hovuzg‘a o‘zimni tashladim. Istab yurib oxiri hamyonni topib berdim. Yetim qizni hursandlig‘i benihoyat erdi. Men aytdim: - «San meni, Xudo sizga ilm bersun deb duo qilg‘il». qiz keyin meni ta’lim berishimga muvofiq qiblag‘a qarab turub duo qildi. Bu mening uchun ajoyib hodisa bo‘ldi. Ilgari fahmimni olmasdan ko‘p qiynalar edim. Hatto ba’zi vaqt yig‘lar edim. Ushbu avqotdan keyin fahmim yaxshi bo‘lub, xatto sheriklarimga ham mukolima qilib berar erdim. Bu yetimni duosi zoe’ ketmadi.

Emdi Shohimardondan qo‘qondg‘a qanday qilib ketmoq g‘ami menga tushdi. Buni Xudo oson qildi. Voqea shundog‘ bo‘ldiki, qo‘qonddan bir jamoa boylar ziyoratga keldilar. Ulardan bir boyning o‘g‘li qorixonada man birla o‘qug‘on erdi. Otasi birla kelib qoldi. Bular ketar vaqtida meni birga olib ketdilar. Ushbu vaqt qo‘qondda darsda o‘qur erdim. Madrasai Ming Oyimda Usmon maxdum mullo huzurlarida Sharha mullo o‘quvchilar jamoasig‘a qo‘shildim. Shul vaqt taxminan o‘n olti yoshda edim. Bir yildan keyin Buxorog‘a ketib qoldim. Sababi shulki, man istar edim hamisha o‘qushni, lekin yoz vaqtida mening qiblagohim: - «Menga yordam qilasan» deb dehqonchilik ishlarig‘a olib ketar erdilar. Shu bilan men olti oy o‘qushdan qolar erdim. Shuning uchun Buxorog‘a borsam, hamisha darsga mashg‘ul bo‘laman deb, shu qarorga keldim. Ul qiblagohdin so‘radim. Javob bermadilar. Hatto koyib berdilar, aytdilarki: - «qo‘qondda senga dars beradurg‘on domla yo‘qmu?» Men ayta olmadimki: - «Mening o‘qushimg‘a xalal beryapsizlar» deb. Keyi javob bermasalar ham ketaveraman deb jazm qildim. Soatimni bozorg‘a olib borib, o‘n so‘mg‘a sotib, shuni zodi rohila qildim.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #7 : 28 Iyul 2008, 14:10:19 »
Poezdga bilet oldim. Poezdda bir mo‘ysafid odam o‘zi Shahrihonlik ekan, hamroh bo‘lub qoldim. Mendan so‘radiki: - «qaerga bormoqchisiz?» Men javob berdim: - «Buxoroga». Yana so‘radi: - qaysi madrasaga?». Men aytdim: - «Bilmayman». Yana so‘radi: - «Buxoroda tanishlarigiz bormu?» Men aytdim: - «Yo‘q». Mo‘ysafid hayron bo‘lub aytdi: - «Buxoro shahri azimdur, Siz hech kimni bilmasangiz ko‘chada qolasiz. Bu sizga biron kishi bormang deb maslahat bermadimu? Xayr emdi, siz man bilan yuring, men sizni ulug‘ joyga olib boraman. O’shal joyda istiqomat qilib qolarsiz» dedi. qissai ko‘tah, Buxoroga bordik. «Eshonu Sayaxsinni xonaqolari» nomi bilan mashhur ekan. Bu Buxoroda Shahrihonlik Eshon bor ekanlar. Nomlari «Xudoberdi», xalifa ekan. Bu mo‘ysafid Hazrati Eshonni birodarlari ekan. Bu odam meni xonaqohga olib kirib qo‘yib, o‘zi yo‘qolib ketdi.

Men Asrni va namoz Shomni va Xuftanni ushbu xonada o‘qudim. Xuftan namozidan so‘ng Hazrat Eshon, halqa qildilar. Men surai «Taborak»ni qiroat qildim. Bu yaxshi natija berdi. Namozdan so‘ng bir odam: - «qiroat qilg‘on qori kim?» deb so‘radi. – «Men» deb javob berdim. – «Yuring, Hazrati Eshon talab qilayotirlar» deb, meni «Chillaxona»ga olib kirdi. Hazratni ziyorat qildim. Hazrati Eshon meni ahvolimni so‘radilar: - «Nima uchun Buxoroga keldingiz?». Men: - «O’qug‘oni keldim» dedim. – «qori muattarmisiz?» deb so‘radilar. Men: - «qoriman» deb javob berdim. – «Surai «Muzammil»ni o‘qib bering» dedilar. Men o‘qub berdim. Hazrat ko‘p tahsin qildilar. Hazrat kichkina o‘g‘ullarini chaqirib olib keldilar. O’g‘ullarig‘a tavsiya qilib aytdilarki: - «Bu o‘rtog‘ingni hujrada birga olib borgin, bu ham «Sharhi Jomiy» o‘qur ekan». Yana menga aytdilarki: - «Har kecha sahar vaqtida sizni so‘fi uyqudan uyg‘otadi, tahorat qilib meni oldimga chiqib, surai «Muzammil»ni tilovat qilib berasiz», dedilar.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #8 : 28 Iyul 2008, 14:10:33 »
Shu bilan har kecha sahar tahajjud namozi vaqtida meni so‘fi o‘yg‘otib olib chiqar edi. Kunduzi Eshonjon bilan darsga borar erdim. Shul tariqa uch oy davom etdi. Keyin menga bu joyda istiqomat qilish qiyin bo‘lu qoldi. Shuning uchunki, Eshonjonning hujrasig‘a mehmonlar ko‘p kelar ekan, menga darslarimg‘a mashg‘ul bo‘lishimg‘a mone’ bo‘lub qoldi. Keyin Hazrati Eshondan ruhsat olib dohmalarig‘a borib, o‘sha yerda istiqomat qildim, agarchi Eshonjonning hujrasida maishatim yaxshi edi. Istiqomat uchun ham hech narsani keragi yo‘q edi. Bovujud shundog‘ bo‘lsada, o‘qushum yaxshi bo‘lmag‘oni uchun, go‘rxonaga ko‘chub ketdim. Emdi sibotimda tahsilg‘a kifoya qiladurg‘on hech narsa yo‘qlig‘i sababidan qiynalib qoldim, lekin Parvordigorg‘a tavakkal qildim,  - «Rizqni Xudo beradi» deb istiqomat qila berdim.

Bir kun darsdan kelib turg‘on holimda bir nonvoyning do‘konini oldidan o‘tdim. Nonvoy meni yaaqirib qo‘limg‘a ikki dona non berdi O’sha kuni och edim. Bu odamni dilig‘a Parvarligor fazl karami birla har kuni menga ikkita non berib turushig‘a ilhom qildi. Bu nonvoy aytdiki: - «Siz har kuni mana shu yerdan o‘tub ikkita non oling», dedi. Shu bilan menga sababi rizq paydo bo‘ldi. Tolibi ilmlarda bir qoida bor edi. Dars boshlash oldidan, ha bir kishig‘a soliq solib, pul to‘plab, mudarris domlag‘a dasturxon qilib bormoq odat edi. Sharhi Mullodan marfuotni tamom qilib, Mansubotni boshlash uchun pul kerak bo‘ldi. Meni zimmamg‘a uch so‘m soliq tushdi. Menda pul yo‘q. Bulmasa darsg‘a kelishimg‘a ruxsat yo‘q deb meni majbur qilishdi. Men darsdan chiqib, nihoyatda g‘amgin bo‘lub, ko‘zlarimdan yosh oqib, kambag‘alchilikdan Parvardigorg‘a dilimda nola qilib, hujraga kirib ketib turgan edim, boshim yerg‘a egig‘on holda, nogoh toshni orasida bir narsa ko‘zimg‘a yaltirab  ko‘rundi. Olib qarasam, xotunlarni qo‘lidantushg‘on uzuk ekan.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #9 : 28 Iyul 2008, 14:10:44 »
Men umrumda bu xilda uzukni birinchi ko‘rushim. Muniqiymatini ham bilmayman. Dilimg‘a kaldiki, agar bu uzukni sotsam uch so‘mg‘a olsa, tushg‘on soliqdan qutular erdim. Yo‘limdan qaytib, Labi Hovuz Devonbegidvn uzukfurushlarga Kavkaz xalqidan bo‘lar edi. Shul joyg‘a olib keldim. Uzukni ko‘rsatdim. qo‘limdan olib ko‘rub: - «qanchag‘a sotasiz deb so‘radi?»man bu uzukni qiymatini bilmag‘on sababdan: - «O’zingiz bir narsa qilib berabering» dedim. Ul odam aytdiki: - «Yigirma so‘m beraman» dedi. Men yigirma so‘mni eshitib, nihoyat darajada hayron bo‘lub qoldim – «Yo‘q sotmayman», «Uzugimni bering» dedim. Ul aytdi: - «O’ttiz so‘m beraman, soting muni» dedi. Men yana: - «Sotmayman» deb uzukni qo‘lidan oldim. Yana bir uzukfurush bul holdin xabardor bo‘lub, meni chaqirib uzukni ko‘rmoqni istadi: - «qancha qildi?» deb so‘radi. Man aytdim: - «O’ttuz so‘m qildi», dedim. «Sotmadim» dedim. Bu odam aytdiki: - «bundog‘ bo‘lsa, man qirq so‘m beraman» dedi. Men: - «Sotmayman» dedim. qo‘lidan uzukni olib jo‘nab qoldim. Yana chaqirib: - «Ellik so‘m beraman» dedi.

Xulosai kalom shulki, uzukni narhi oshib borib,sakson so‘mg‘a bordi. Shundan oshmadi. Bu nimadan bo‘lg‘onig‘a o‘zim ham hayronman. Keyin ma’lum bo‘ldiki., uzukni halqasi tillodan ekan ko‘zi olmosdan ekan. Oxiri sakson so‘mga sotdim. Hul vaqtdagi mening xursandlig‘im benihoya edi. Bir yillik istiqomatni maishatini Parvardigor meng‘a ato qildi. Shu bilan soliqni to‘ladim. Sheriklarimni ham ziyofat qildim. Bir kun sheriklarim meni holimg‘a taajjub qilishib: - «San biror yerdan o‘g‘urlik qildingmu?» deb so‘rar edi. Buxoroning havosi yoz mavsumida nihoyatla issiq bo‘lar edi. Madrasalarda dars to‘xtar edi. Tolibi ilmlar salqin joylarg‘a chiqib ketar edi. Man ham qo‘qondg‘a jo‘nab ketdim. Hovlimizg‘a keldim. Ota-oanlarni ziyorat qilibko‘rushub, bir oy uyda turdum. Lekin shu davrda birinchi jahon urushi bo‘lub turg‘on edi. Hukumat rabochiklar uchun xalqg‘a bir besh uydan bir kishini talab qilishar edi.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #10 : 28 Iyul 2008, 14:11:02 »
Dadamiz menga aytdilarki: - «Tezlik bilan Buxorog‘a qaytib ket, chunki ellikboshi sening ham nomingni yozibdi». Men yana Buxorog‘a qarab jo‘nadim. Lekin hozir Buxoroda dars yo‘q. Sheriklarimdan to‘rt kishi Balx shahridag‘i Mozori Sharifg‘a bormoqni qasd qilg‘on ekanlar. Men ham shular bilan bormoqni istadim. Hazrati Eshonning huzurlariga kirib shu maqsadimni aytdim. Hazrati Eshon aytdilarki: - «Mozori Sahida bizni muridlar bor, o‘zi ahli davlat odam. Bir omonat beraman, shu odamg‘a olib borib berasiz. Ul odam sizni ko‘p hurmat qiladi, joy beradi» deb bir risolai forsi Anfos nomli va kuloh do‘ppi omonat berdilar. Mozori Sharifg‘a jo‘nadik. Amu daryodan kema bilan o‘tub, eshak kira qilib, Mozori Sahiga bordik.

Mozorda ziyorat qilib bo‘lg‘ondin keyin, shul mozorda yotib qoldim. Sheriklarim mendan ajrab ketdi. Kunduzi mozorni aylanib yurgon edim, bir bolaxonadan qori bolalarni ovozi chiqib turubdi. Bolaxonaga chiqdim. Bir mo‘ysafid domla o‘tirgan ekanlar, yigirma chog‘lik qori bolalar qur’on o‘qub o‘tirgan ekanlar. qori mendan so‘radilar: - «Siz qaerdan keldingiz?» deb. Men aytdim: - «Buxorodan keldim». – «qorimisiz?» deb so‘radilar. Men: - «qoriman» deb javob berdim. – «Butun hifz qilg‘onmisiz?» deb so‘radilar. Men: - «Murattabman, butun hifz qilg‘onman» deb javob berdim. qori domla aytdilar: - «Surai Maryamni boshdan qiroat qiling?» Men bir sahifa qiroat qilib berdim. qori domla mening qiroatimg‘a ko‘p tahsin aytdilar. Keyin aytdilarki: - «Sizga mana shu mozordan bir hujra olib beraman, ikkita qori bolani xizmatingizg‘a qo‘yaman, ikki mahal ovqat olib kelib beradi, erta bilan choy-non, hammasini muhayyo qiladi. Sizning vazifangiz shulki, men o‘z ishimg‘a borganimda o‘rnimda o‘tirib qori bolalarg‘a saboq berasiz». Men aytdim: - «Men o‘quvchi tolibi ilmman, darsim nima bo‘ladi?» Keyin qori domla aytdilar: - «Bu mozorda dars aytguvchi mashhur zot borlar. Shu zotg‘a sizni topshiramiz. Darsingiz ham davom etadi».

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #11 : 28 Iyul 2008, 14:11:26 »
Xulosa shulki, myenga bir hujrani ochib berdi, ikki qori bolani muqarrar qildi. Ular menga ovqatlar olib kelar edi. Man qori domlani o‘rinlarida gohqgoh bir joyg‘a ketib qolsalar qori bolalarg‘a ta’lim berar erdim. Meni qori domla olib borib, mashhur domla Hazrati muborak nomlari Mirmuhammad _G’avs Saidzoda) deb atalarkan. Shu domlag‘a topshurdilar. qozi domla mendan so‘radilar: - «Buxoroda nima darsdan o‘qug‘onsiz?» deb. Men: - To Sharhi Mullog‘a qadar darslarni o‘quganman» dedim. Mendan Kofiyani madhasi ismdan imtihon qilib ko‘rdilar. Men hech savollarig‘a javob berolmadim. Yana mendan ilmu Sarfdan savol qildilar. Munga ham javob berolmadim. Keyin «E’loliya qilg‘onmisan sarvlarni» dedi. Men: - «Yo‘q» deb javob berdim. qozi domla aytdilarki: - «Hamma o‘qug‘on darslaringiz bekor ekan, boshdan o‘qiysan. Undan keyin men senga Mo‘zini, Zanjoni o‘qitarman». Meni a’mi qorini oldiga yubordilar. Yigirma to‘rt bob Mo‘zini e’lol qilish kerak ekan. Bir jamoa Sarfni o‘quvchilarg‘a menisherik qilib qo‘ydi. E’lol tojikcha bo‘lar ekan. Man tojikchani kamroq bilar edim. Men nihoyat darajada qiynaldim. Daftarg‘a yozub yurub o‘qug‘on darsimni yod qilar edim. Olti oyda e’lol qilib tamom qildim.

Men ko‘b o‘z holimdan ta’sirlanib, Sharhi Mullog‘acha o‘qug‘on bo‘lsamda, yana qaytib mubtadiylar qatorida boshdan tushdim. Uch yil qilg‘on tahsil hammasi bekor bo‘ldi. E’lolni tamom qilg‘ondan keyin qozi domlaning oldilarig‘a keldim. qozi domla qilib ko‘rdilar: - «Yaxshi» deb baho berdilar. qozi domla oldilarida Mo‘zini boshladim, andek vaqtda Mo‘zini tamomqildim. Keyin Zanjoni o‘qudum, uni tamomqilib, Marrohil Arvoh o‘qudum. Bir tarafdin Avomil o‘qudum tarkibi bila o‘qub tamom qildim, Harakoto‘qudum. Keyin Hidoyatul Nahv o‘qudum. Keyin Kofiya o‘qudum. Bir yilda shularni o‘qub tamom qilib, Sharhi Mullo boshladim. Mening bu o‘qushum endi boshqacha erdi. Darslarni yaxshi tushunar edim. Yaxshi fahmlab o‘qur edim. Shu bilan birg‘a Mantiqni Isog‘uvchi Mezonul Mantiq, Mirqotil Mezonil Mantiqni, Sharhi badiyi Mezon, Tahzib sharhi bilan Shamsiya, qutbiya, Sullam sharhi bilan, Bedil Sharhi bilan. Mirzo Bedilni qozi domlaning huzurlarida tamom o‘qudum.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #12 : 28 Iyul 2008, 14:12:12 »
Dars nima ekanig‘a endi tushundim. Shu vaqtlarda dadamiz meni istab Buxorog‘a kelg‘on ekanlar. Buxorodan Mozori Sharifg‘a borganimni eshitib, Mozori Sharifg‘a keldilar. Endi bu orada Mirzo Muhammad qosimboyni topib, Hazrati Eshonning omonatlarini topshurdim. Mirzo Muhammad qosim xonning o‘zining solg‘on masjidi bor ekan. Shu masjidning hujralaridan birovini menga berib: - «Shu yerda istiqomat qiling»- dedi. – «Sizning tamomi zaruriyatlaringiz bizning zimmamizda» - dedi. Mozordan ko‘chub, masjidning hujrasida istiqomat qildim. Dadamiz kelg‘onlarida  ushbu masjidda istiqomat qilar edim. Mana shu yil o‘n yettinchi yil bo‘lub, inqilob boshi ekan. Dadadmiz mening holimni ko‘rub, xursand bo‘lub: -«Men seni olib ketmoq uchun keldim. Endi ko‘rsam bu joyda tinch dars o‘qub turubsan ekan. Emdi men seni olib ketmayman. Shu yerda istiqomat qilaverasan»- dedilar. Meni tashlab ketdilar, xolos.

Xullas, ikki yil Mozori Sharifda istiqomat qildim. Ramazon oylarida Mozori Sharifda xatmg‘a o‘tdim. qozi domlamizning talablari bilan hovlilarida xatm qildilar. Unda ham xatmg‘a o‘tdim. qozi domlamiz ko‘b shogird qilmas edilar. Shogirdlari 6-7 dan oshmas edi. Ularning ichlarida muttadiysi men edim. Boshqalar hammalari Sharhi A’qoid o‘qur erdilar. qozi domlaning shogirdlarning  ichlarida bir afg‘on tolibi ilm bor edilar. Mashhur Mullo Faqir deb atalar edilar. O’zi Sharhi A’qoid o‘qur edi va ajoyib tarki dunyo jozibalik xudojo‘y zot edilar. qozi domlamiz bu tolibi ilmni nihoyatda hurmat qilar edilar. Bir ajoyib viloyatg‘a yetg‘on zot edilar. Kunduzi darsg‘a kelib, dars o‘qub bo‘lub, kechsi qabristonda yotar edilar. Bu zotning sifatlarini aytib tamom qilib bo‘lmaydi. qozi domlamizg‘a  bir hodisa bo‘lub qoldi. U ham bo‘lsa, Afg‘onistondan Buxoro tomong‘a surgun bo‘ldilar, davlat tomonidan. Shu holda hamma talabalarg‘a ruxsat berdilar, magar uch kishiqa ruxsat bermadilar. Biri Mullo Faqir: -«Meni birla borasan» -dedilar. Menga ruxsat bermadilar. Buxorog‘a ketishga majbur bo‘ldik. qozi domlamizning farzandlari yo‘q edi. Bir o‘g‘illari olim bo‘lub, ilmni tamom qilgandan so‘ng o‘n sakkiz yoshida vafot qilgan ekanlar. Shu bolaning firoqida onasi ham vafot qilg‘ondan keyin qozi domla bir ayolni oldilar. Bundin hali bola bo‘lmag‘on. Shu ayollarini birg‘a olib, u ayolning ukasi qaynag‘alari birla bizlar ikki kishi beshta otg‘a ming‘on holda Amu daryodin o‘tub qarshig‘a keldik.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #13 : 28 Iyul 2008, 14:12:32 »
Qarshida bir uch kun turub, Buxorog‘a keldik. Hazrati Bahovaddinni ziyorat qilib, xotunlarini bir shayxning uyig‘a qo‘yib qozi domlamiz, mullo Faqir, men uch kishi Buxorog‘a keldik. Buxoroda Afg‘onistondan kelib qolg‘on bir kishi, shu odamning hovlisida mehmon bo‘ldik. Bu odam maddohlik qilar ekan. Labi Hovuz, Devonbegida so‘z qilar ekan. O’tgan tolibi ilmlarg‘a xabar berib: - «Bir allomai zamon Afg‘onistondan kelg‘on, har kim dars o‘qusa, bizning uyg‘a borsunlar» deb. Andek vaqtda qozi domla mashg‘ur bo‘lub ketdilar. Amir Buxoroning bir vazirlar bor ekanlar. Mir Salim degan. qozi domlag‘a muxlis bo‘lub, bir hovlig‘a tushurdi. qozi domla ayollarini olib kelib shu hovlida istiqomat qildilar. Jamoa-jamoa bo‘lub talabalar dars boshladilar. qozi domla to‘rt oy Buxoroda dars aytganlarida so‘ng yoz bo‘lub, Bux’oro issiq bo‘lub ketdi. Shunda mullo Faqir qozi domladan ruhsat olib, yana Afg‘onistong‘a qaytib ketdi. qozi domla Buxoroning havosi issig‘i yoqmay, isitma kasali bo‘lub qoldalar. Toshkentdan kelg‘on savdogar boylar qozi domlani Toshkentg‘a taklif qildi. qozi domla meni olib Toshkentg‘a ketdik. Ayollari Buxoroda qoldi. Toshkentning havosi yoqib, kasaldan tuzuk bo‘lub qoldi. Haligi taklif qilg‘on boylar qozi domladan iltimos qilishdi. Toshkentda turung deyishdi. Ko‘kaldosh madrasasida dars aytishg‘a muqarrar bo‘ldilar. Keyin hovli topib berdilar. Ayollarini ham olib keldilar. Shu vaqt Afg‘oniston podshosi o‘ldurulub, o‘rnig‘a bolasi Omonulloh degan o‘g‘li podshoh bo‘ldi. Bu podshoh Sovet hukumati bilan bitim tuzub, konsul yubordi. Toshkentg‘a konsul qozi domlani chaqirib, podshohning farmonini berdi. qozi domlani qaytib Afg‘onistong‘a podshoh talab qildi. Konsul aytdi: - «Sizg‘a yo‘l harajoti beramiz, qaytib Afg‘onistong‘a borasiz». Shu bilan qozi domla xotunlarini qaynog‘alari bilan qoldirib, meniolib ikki otg‘a minib Kobulg‘a jo‘nadik. qobulg‘a borg‘ondan keyin qozi domlani podshoh huzuriga chaqirib, Jalolobod shahrig‘a «qozi» qilib yubordi. Men birla qozi domla Jalolobod shahrig‘a keldik. Kobulda turgon vaqtimizda qozi domlani otlari bor edi. Saroyg‘a boylag‘on. Man ming‘on otni sotdik. qozi domla ming‘on otni qoldirdik. Bir kun shu turg‘on saroyg‘a Mullo Faqir kirib keldi.

shoir

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 2814
  • -oldi: 761
  • Xabarlar: 10773
  • Shoiru she'ru shuur
Re: DOMLA HINDISTONIYNING BOSHDAN KECHIRGANLARI
« Javob #14 : 28 Iyul 2008, 14:12:58 »
Qozi domlani ziyorat qildi. Qozi domladan iltimos qildiki: - «Meni turg‘on qishloqda ham hashak serob, qorini ham olib, otini ham olib qishloqg‘a borsam, bir oy olib tursam, ot ham yaxshi semirib qolar edi». Qozi domla: - «Xo‘p» deb ruhsat berdilar. Kobol shahridan, bir o‘ttiz kilometr tashqarida, tog‘ning ichida «Sabz» degan qishloq ekan. Shu qishloqda bir oy turdik. Obu havosi juda yaxshi ekan, salqin, tog‘dan suv tushadi, nihoyatda sovuq tutlar pishg‘on vaqti ekan. Mullo Faqir masjidda ibodan qilib o‘tirar ekan. Qishloq xalqi bola-chaqasi bilan muxlis ekan. Bir oydan keyin qaytib Kobulg‘a keldik. Mullo Faqir yana xayrbod qilib ajrab qoldi. Qozi domla Jalolobodg‘a qozi bo‘lg‘onidan keyin yo‘lda bir qishloqda Naqib Sohib degan bir Pir bor ekan. O’zlari arab Bog‘daddankelg‘on ekanlar. Qozi domla Naqib Sohibni ziyorat qilmoq uchun shu qishloqg‘a keldilar. Pir bog‘larida o‘tirgan ekanlar. Bu Pirg‘a podshoh ham murid ekan. Kirib ziyorat qildik. Qozi domla Naqib Sohib bilan arabcha so‘zlashdilar. Bir soat suhbat qildilar. Keyin ruxsat olib Jalolobodg‘a jo‘nadik. Qishloq ahlining hikoya qilishicha bu zot «Sohibi Karomat» ekanlar. Jalolobodda qozi domlamizg‘a davlat tarafidan hovli berildi. Qozi domlamiz kunduzi mahkamag‘a borar kechqurun men ovqat tayyorlab turar edim. Erta bila mening darsimni aytib mahkamaga ketardilar. Shu tariqada to‘rt oydan keyin qozi domlaning ayollari ham podshohning xarajoti bilan Toshkentdan yetib keldilar. Qozi domlamizning xos huzurlarida mendan boshqa o‘quvchi yo‘q. Qozi domlamiz shundog‘ adolatlik qozi bo‘ldilarki, ikkinchi Abu Yusuf desak bo‘lar edi. Adolatlari shu darajada ediki, men bir kun bozorg‘a borib, qozi domlaning otlarig‘a besh-o‘n bog‘ beda oldim. Biron hammol bo‘lsa, ko‘tartirib olib ketaman deb turg‘on edim. Bir odam kelib: - «Men olib borub beraman» deb bedani ko‘tarib bormoqchi bo‘ldi. – «Necha pul olasiz?» desam, - «Yo‘q, qozi domlag‘a xizmat qilamiz» deb, bedani ekorga obormrqchi bo‘ldi.

 

Yaroslav Gashek. Shovvoz Shveykning boshdan kechirganlari

Muallif AbdulAzizBo'lim Jahon adabiyoti

Javoblar: 0
Ko'rilgan: 2664
So'nggi javob 12 Noyabr 2011, 11:47:23
muallifi AbdulAziz
Nikolay Nosov. Bilmasvoy va do'stlarining boshdan kechirganlari (roman)

Muallif AbdulAzizBo'lim Bolalar kutubxonasi

Javoblar: 0
Ko'rilgan: 1563
So'nggi javob 05 Mart 2012, 14:32:12
muallifi AbdulAziz
XXI asr she'riyati: Muhammad Ibrohim

Muallif shoirBo'lim She'riyat

Javoblar: 5
Ko'rilgan: 3460
So'nggi javob 31 Iyul 2008, 12:29:32
muallifi shoir
Boborahimning sariq gullari. Ibrohim G'afurov (hikoya)

Muallif MuhyiddinBo'lim O'zbek adabiyoti

Javoblar: 18
Ko'rilgan: 10481
So'nggi javob 21 Noyabr 2009, 20:11:33
muallifi Muhyiddin
Amir Alisherning tavbasi. Ibrohim G'afurov (hikoya)

Muallif MuhyiddinBo'lim O'zbek adabiyoti

Javoblar: 14
Ko'rilgan: 7347
So'nggi javob 21 Noyabr 2009, 20:24:21
muallifi Muhyiddin