Shifo ul-ilal. Alixonto'ra Sog'uniy  ( 30366 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 B


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:03:12

А­нди бу иллатнинг тадбирларини айтайлик. Агар иссиқ кезик бслса, биринчи кундан бошлаб юқорида айтилган совуқ дориларни қайнатиб, шунинг сувида амалча қилсун. Ҳар қилганда 2-3 қайта қилсун. Мумкин бслса, ҳар кун қилсун. Бслмаса касалнинг ҳолига қараб, кун оралаб қилиб турсун. Иложи бслса, ҳар кунда қилғони схши.

 Амалча билан ичи келгандан кейин усулликка (суюқликка арпа суви) кашкоб берсун. Арпа кашкоб баёни шулки, 2-3 қадоқ арпани (туйиб) туклаб, оқлаб тайёр қилиб олсун. Шу арпадин бир ош қошиғини слчаб, совуқ сувда ювиб, сирли (малированний) идишга солиб, устига сув қошиқда 30 қошиқ сув қуйсун. Демак, бир ҳисса арпага 30 ҳисса сув қуймак керакдур. Тоза булоқ суви бслсун.

Шуни мулойим ст бирла тенг срми кет-гунчалик қайнатсун. Тенг срмига келганда, шу сувни тиндириб, бошқа идишга олиб қсйсин. Мана шу сувдан ҳар қанча ичса қеча-кундуз демай бераверсин. Оз ичса ҳам, ксп ичса ҳам шундан ичсин. Агар буни ксп кстармай қолса, мундин ҳар кунда 2-3 вақт, оз бслса 2-3 коса, бслмаса 3 пиёла ичсун. Бу кашкобда ксп фойда бордур. Азиб стирса ссз узайиб кетар. Қолган вақтларда тамрихинди, қора срик, олча, срик, таранжабин — шуларни шарбат қилиб бераверсун.

 Тамрихинди билан таранжабин суви ҳам ксп фойда қилур ва ҳам ичишлик бслур. Тамрихинди бир сар бслганда, таранжабин 2-3 саргача бслсун. Бу шарбат ични ҳам мулойим қилиб турар. Ичи қабзист бслиб ксп келмаса, бу шарбатга 3 мис-қол тоза санои макка қсшсун. Ксп мулойим сургу бслур. Аммо бирданига қаттиқ сургу қилса, ксп схши бслмас. Бошига латтани ҳсллаб, агар иситмаси қаттиқроқ бслса, музлик сувга солиб, салқин қилиб бошга ёпиб турмоқ керак. Тамом баданини компресс қилиб, катта чойшабни совуқ сувга солиб сраса, сна схши бслур, Иситманинг оз-кспига қараб қилгай. Агар тамрихиндига схшаш нарсалардан йстал пайдо бслса, бу ҳолда тамрихиндига чилон қсшсун. Аки кашкоб сувига қаноат қилсун.

 Бу иллатга ҳукамолар гулбинафша ксп фойдали дебдурлар. Мен сзим тажриба қилиб ксрдум, фойдали скан. Бир мисқолчасини бир чойнакка солиб, чойга схшатиб дамлаб ичсун. Гулбинафшани қайнатмай, қайноқ сувга дамлаб қсйиб ичсун. Шу бинафша сувига озроқ 3-4 томчи анисиви сувидан томизиб қсйсун. Иншооллоҳ раббил оламин, биз дегандек қилиб турса, бу иллатга Худо таоло осонлик билан шифо берур. Алҳамдулиллоҳ, шу тартиб бирла ксп мусулмонларнинг шифосига сабаб бслдим. Менинг қслимда бу иллатдин кам зое бслди, балки бслмади десам ҳам бслур.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:04:43

Лекин дсхтирлар қслида бойлардин ксп зое бслди. Улар ҳар бир илмни шапкаси борлардин кутарлар. Шунга қараб, Худои таоло сз суйганларини қслида ҳалок қилур. Ўз мусулмонларининг қслида шифо топқандин булар кслида ҳалок бслганни ортиқ ксрсалар керак. Буларда диёнат ҳисси буён турсин, миллат ҳислариму йсқдур. Шунинг учун кундан-кун харобликдамиз. Агар бу ссздин достон бошласак, бошқа бир китоб ёзишимиз керак. Хайр, бу ссз қолсун. Агар тер келиб ёки тер срнида бошқа сабаб бслиб, иллат ёниб касал енгиллаб, иситма совуса, жовлиш тсхтаса, кснгли очилиб томоқ талаб қилса, уйқу ҳам оз-ксп пайдо бслса, ич пишиш, юрак ториқиш тсхтаб қолса, дард чиққондин аломатлари очиқ билинса, мана шу вақтда томоққа киргизиш керакдур.

 Дастлабда томоқ беришда жсжа товуқдин шсрва қилиб берсун. Чақирмаган жсжа бслса схшироқ. Макиён-хсрозга схшаш, лекин семиз бслиши керак. Шсрва қилиш тартиби шуки, бир жсжани учдан бирини солиб, 6-7 дона қора срик солиб қайнатиб, схши пишурсин. Анғоқчалик хамиртурушни докага тутуб сувда сзиб, тилпини докада қолдириб, сутини шсрвага қсшуб қайнатсун. Бир ичишлик хушхсргизо бслур. Ҳам енгил бслур. Шундоқ қилиб, бир неча кунлар енгилроқ томоқ еб туриб, ғизонинг оғир-енгил сингишини пайқаб туриб, бошқа гизоларга киришмак керак.

Яна бу иллатга сзим ишлатган, ксп фойдасини ксрган дорилардан бири исканжабил риванчий деган шарбат доридур. Бу дорини қилиш осон, ҳам сзи ксп фойдали бслғонлиги учун бу сринда ёзиб қсйдим. Ҳар қандоқ безгак-иситмаларга ҳам ксп фойда қилур. Шарбатни ссаш тартиби будир. Бир қошиқ схши сткир узум сиркасини бир сар риванчий, агар мусулмон сиркаси топилмаса, срис сиркаси ҳам бслса керак. Аввал риванчинни снчиб, дока халтага солиб, бир-икки коса сувда тамом кучи чиққунчалик қайнатсун. А иванчни сзиб, снчиб, ҳеч таъми қолмагандан кейин, тилпини олиб ташлаб, шунинг сувига сиркани қуйсун. Агар срис сиркаси бслса, тенгшаб қуйсин. Шакарни солиб, мулойим қайнатиб бир шишага олиб қсйсун. Агар ксп сткир бслса, сзидан сткир қайноқ сув қсшиб бир қошиқдан ичсун. Ксп фойдали нарсадур.

Ҳар қанча сиркаси сткир бслса, риванч тоза бслса, шарбати шунча қувватли бслур. Бир кунда 3 вақт устидин қиладургон даволардан бириси шулки, беморни сусб сртурғизиб қсйсун, агар ссиқроқ бслса, ётқизиб туриб, сткир устара билан уста киши билдирмасдан, малол келтирмасдан бош тепасидин олақандек жойининг сочини туширсин. Бош чсрасига қон оқиб кетмагидек қилиб, латга сраб қсйсин. Андан кейин бир жсжа товуқ ёки кабутарни олиб келиб бир киши тутиб берсин. Яна бир киши сткир пичоқ билан беморнинг бош устига бсғизласин. Иссиқ қонини мис устига оқизсин. Қони тсхтар-тсхтамас, жони чиқишга қарамасдан қорнини ёриб, иссиқ бсйича қорнини ёпсин.

Беморни аста ётқизиб қсйсун. Бу нарса бир соатгачалик мис устида турсун. Сснгра олиб ташлаб, иссиқ-илиқ сув билан покиза ювиб ташласин. Ювмай қсймасин. Мана бу амалда сзим қилиб ксриб, фойдасини билдим. Ҳуши йсқ ётганларга сабаб бслиб ҳуш кирди. Буни ҳам ҳожат стса, сскариш керак. Яна бу иллатда по-шсс ксп фойдалидур. Лошсс қилишнинг таъсири шулки, юқорида безгак баёнида айтилган совуқлик дорилардин қайнатиб, сувини сузиб олиб, таҳорат сувидек қилиб, беморни каравотдек жойга стиргизиб, пошсс сувини чуқурроқ идишга қуйиб, икки оёғини шу сувга ботирсин, Тиззасигачалик бир одам кучли қсл билан тинмай сув ичида беморнинг оёғини тиззасидан тубанга қараб сидириб сзғилаб уқалаб берсин. Сув совугунчалик, агар беморни-нг кснгли очиқ турса, юраги сола бошласа тсхтатсун. Мана бу тариқа пошсс қилмоқ ҳар турли иситмаларга, бош оғриқларга ксп фойдалидур. Тажриба қилиб фойдасини ксп ксрдим. Қизитма бош огриқларга икки-уч бор қилгандаеқ фойдаси очиқ ксринур. Лекин беморга малол келтирмай қилиш керак.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:06:42

ФАСЛ. ЗОТИЛЖАМАИАГ БАААИ

Туркийда қогун, қиргизлар қобирғадан сесканган қон тукурган санчиқ дейдур. А ус дсхтирлари воспаление дейдурлар, Туркистон вилостларида кспроқ бсладурғон иллатларнинг бирови шулдир. Бу иллат ҳам ксп оғир, хатарли, қсрқинчли иллатдур. Алҳамдулиллоҳ, бу фақир ожиз бандасига Худои таоло бу даҳшатли иллат тсғрисида ксп схши тажриба бергандур. Бу дардга мубтало бслган одамларни вақти стмаган бслиб, бошқа киши аралашмай, сзим қараган бслсам, агар ажал етмаган бслса, иншооллоҳ, бир киши зое бслмас десам, ёлгончи бслмасман, Худо ёлғончи қилмас. А­нди бу сринда тажрибаларимни баён қиламан.

 Бу иллат ҳам кспроқ иссиқ сафродин ва ҳам қондин пайдо бсладур. Бу иллатнинг беш нишон аломати бор. Биринчиси, йстал, иккинчиси, қовурға тагида санчиқ, учинчиси, иситма, туртинчиси, нафас танглиги. Агар нафасни қаттиқроқ тортса, биқини санчиб, нафас олғизмайдур. Бешинчиси, томирнинг юқорига срлаб илдам солиши. Сафродин бслса, юз-ксз, тилларнинг сариқ бслиши, қондин бслғонда буларнинг қизиллигидир.

 А­нди бу иллатнинг тадбири шулки, дастлабда орқаларига 7-8 жойга ст билан бонка қсйсун. Аақ санчиқ бор жойга бонка қуйганда шу жойдан чекиб, икки-уч қошиқ қон олсун. Бонкани 2-3 қайтариб, шу уринга солсун. Бундин кейин узун докани иссиқ сувда чилаб, иссиқ бсйинча сраб, пахта қуйиб боглаб қсйсун. Бир кеча-кундузда 3-4 қатим снгилаб, йсткаб (алмаштириб) турсин. Лекин сувни қайноқ қилиб, ст куймагундек қилиб урасун. Совуб қолмасун. Иккинчи тажриба шулки, дарҳол амалча қилсин. Чорак қадоқ срикни қайнатиб, шунинг суви билан амалча қилсун. Бу иллат ҳам 7 кунгачалик кучаб турадур. Ҳар кунда амалча қилиб, гоҳида гулбинафша нилуфар сувидан қилсун.

 Ичишига бслса, арпа кашкобга чилон солиб қайнатиб, шунинг сувидин берсун. Яна гулбинафша, нилуфар, қизилмис илдизи — бу уччовини дамлаб, сувидин бериб турсин. Зинҳор тамрихиндига схшаш аччиқ нарсаларни бермасун. Йстал кспайиб кетар. Агар испағулни қайноқ сувда чилаб қсйиб, шунинг қаймоқ ширасини чиқазиб, сна оқ гулхайрини ёки бунинг илдизи ни қайнатиб, шулардин сзиб, ширасини чиқазиб, дори сувларига қсшиб ичса схшироқ бслур.

Бу сувлар мадда иллатни пиширади, беморнинг ичишига сут берсин. Сут беришнинг тартибини охирида ёздим. Шунга қара. Йсталганда бсшлик билан қон аралаш (бал-ам) хапрукларни осон чиқазур. То иллат моддаси бслған шу нарсалар чиқиб, адо топмагунчалик бемор ором топмайдур. 7 кундин утгандии бошлаб, кспинча бу оғриқ терлаб, баъзиси терламаёқ иситма санчиқ йсталлари пасанча тортиб, енгиллай бошлайдур. Буни ҳам томоққа дастлаб кирганда кезикка ухшаш енгил томоқлардин бошлаб сҳтиёт билан ғизога киргизмак керак. Оғзи кезик иллатида, зотилжам иллатида беморнинг оғзи бус (ҳидланиб) бслиб кетар.

Бунинг иси димоққа уриб снаму жовлишини кспайтирур. Шунинг учун оғзини тез-тезда чайқаб турмоқ зарур. Ҳаммадин схши аптекада борний кислота деган оқ арзон дори бор. Шуни қайноқ сувга солиб, шу билан чайқасун. Бу куп зарур ишдур. Бу иллатнинг гоҳи бириси ксп оғир бслиб, нафас олдирмай, ётол-май, агар ётса нафаси қисиб, снтикиб, санчиғи кучаб кетадур. Мана бу вақтда ксп қсрқинчли бсладур. А­нди қандоқ тадбир қилмоқ керак.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:07:37

Бунинг тадбири шулки, зигир, арпа уни, гулбинафша, ошқовоқ уруғи, бор бслса оқ лайли гул, зиғир билан қовоқ уруғини хсп майда снчиб, озроқ буғдой кепаги қстдиб, ҳаммасини сувда схши қайнатиб, қуюқ аталадек булганда санчиқ бор тарафга етгудек чупрак устига малҳамдек қалинроқ сйратиб солиб, шуни санчиқ устига иссиқ буйича тортиб, пахта қуйиб боғлаб қсйсин.

Бир кеча-кундузда уч қатим йсткаб, иссиқ-иссиқ боғлаб турсун. Биринчи қилгандаёқ фойдаси маълум булур. Тажрибадин стган ишдур. Агар бу иллат 40 кунгачалик тозаланиб схши бслиб кетолмаса, сил касалига айланиб кетар. Кскраги ғиж-ғиж бслиб, нафаси қисиб, юрак солиб туриши йстал тсхтамаслик, силга айланганлик аломатидир. Сил касалдин тузалмак куп мушкулдур. Юқоридаги дори сувларини ичилганда, анисивидан томизиб хушбсй қилиб берсун. Фойдаси бордур.

Билмак керакки, гоҳида ёлғон зотилжам бслур. Бунинг аломати иситмасиз йсталишлар бслмас. Алғиз қовурға остида санчиқ бслур. Бунинг иложи шуки, буғдой кепагини докага тугиб, қайноқ сувга солиб, чала сиқиб ташлаб шуни санчиқ бор жойга иссиқ-иссиқ боғлаб қсйсин. Иншооллоҳ, шифо топгай. Лекин чин зотилжамда ел тсхтаб қолди деб, тузкепак қовуриб босиб, кесакни қизитиб босиб қсйса, дард кучайиб кетар. Ксп зарар қиладур. Шунга сҳтиёт бслмоқ керак.

Бу кейинги тажрибаларимизда зотилжам иллатига сутни ксп фойда қилғонлигини ксрдим. Қарасам, дсхтирлар ҳам бу иллатга сут беришар скан. Лекин ҳар кунда уч вақт бермак керак. Иложи бслса, снги соғдириб, пишириб, иситма жуда қаттиқ бслмаса срим сут, срим қайноқ сув қсшиб, иситма қаттиқ бслса, икки ҳисса қайноқ сув қсшиб бир ҳисса сут берсин.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:09:03

ФАСЛ. ИСТИСҚОАИАГ БАААИ

Шишиқ иллатини рус дсхтирлари водиснка деб айтурлар. Бу ллатнинг сабаби, юрак, спкада қон томирларининг баъзиси тссилиб, қон схши юролмай, қонга сариқ сув қсшилиб баданга тарқаб ингмай, шишиқ пайдо бслур. Бу иллат ҳам уч қисмдир. Биринчиси, арабча лахми дейдур. Бошдин-оёқ губтак бслиб, шишиб кетар, айниқса оёқлари ортиқчароқ шишар.

 Бу шишикларга қсл босса хамирга босгандек, чуқур бслиб қолур. Чуқурлиги дарровда текисланмас, мана бу қисми осонроқ, енгилроқ қисмидир. Фақир бу оғриққа йигирма беш йил ичида ксп тажрибалар стказдим. Бир неча одамлар биз дегандек парҳез тутиб, соғайиб кетдилар. Гоҳ бирлари биз ксрсатган йслда туролмасдин шу дард билан слиб кетди. Буму хатарли, қурқинчли иллатдан деб саналур.

Ҳар шифонинг боши парҳез тутмоқдир. Ларҳезни схши тутса, ҳар қандоқ даво қилган ҳаким бслса ҳам дарддан холис қилур. Ларҳез қилмаган бемор, ҳукамонинг ссзини олмағон касал сз жонига сзи душмандур. Шуни схши билмак керакки, снди схши қулоқ солиб, зеҳи қсйиб туринг. Бу иллатнинг илож даволарини, парҳезларини баён қилиб стай. Дастлабда сувдин парҳез қилсун. Сувни ичиш у ёқда турсин, сувга қараш ҳам зиён қиладур. Сабабки, бу шишда сув бордур.
Сув сувни тортадур. Иккинчи, ғизосига хамир томоқ емасун. Буғдой жинсидан бслғон ҳамма ғизо зарар қиладур. Яна еган ғизосини слчаб, соғ вақтида есдурғон ғизонинг олти ҳиссасидин бирини еб, шунга қаноат қилсун. Ҳар қанча бу иллатда томоқ оз еса, балки рсза тутса шунча схшидур. Озроқ бслкадин қилғон сухари бслса, шунда ҳам озроқ еса рухсат.

Бундай бслмай, аралаш еб кетса ғизо бслмасдин дард бсладур. Кундин-кунга шиш зиеда бслиб, охири ҳалок қиладур. А­нди оз еса, ҳам нима есун, қараймиз, агар иситмаси бслмаса, ҳар кунда қсй гсштидан кабоб қилиб бсрсун. Тузини озроқ солсун. Гоҳида озроқ гсшт солиб долчин, мурч, арпа бодиён, зира, шу дориларни снчиб татиғи схши чиққудек қилиб, солиб узун қайнатиб бир сирконча (пиёла) қолғонда шуни берсун. Гсштини иштаҳа қилса, есун. Чой срнида арпабодиён, қаламнирмунчоқ — бу икковидан солиб узун дамлаб қсйиб, қувватини чиқазиб, шундин ичиб турсин. Гоҳида схши тоза чой бслса, бир пиёла-срим пиёла ичиб қсйса, зарари йсқдир. Кск кишмиш, срик мағзини нон срнига оз-ксп еб, шунга қаноат қилса, ксп схши иш қилиб, ун томоқни емай, бошқа томоқ\ардин ҳам оз еб турса, ксп схши.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:10:28

. Бу дарднинг давоси ксп терлатиш, ксп пешоб қилдириш билан бсладур. Иложи бслса дунгоннинг конига схшаш кон қилиб, (ёки сандал) шуни қиздириб, шунда ётиб терласун. Икки дона сув ксрмаган пишиқ ғиштни стга солиб, тоза қизитиб, куймагудек бслганда латтага сраб, шишиқ жойларга совугунча босиб ётсун.

Иложи бслса бир нечани тайёрлаб қсйиб, бири совуса бирини қсйиб, ҳар кечаси тонг отгунчалик шундоқ қилсун. Шунинг фойдаси кспдур. Зерикмай қилсун. Ўзим қилиб фойдасини ксрган ишлардур. Яна бир иложи тандирни хсб қизитиб, устини супириб ташлаб, ичига киши слтургудек сриндуқ қсйсун. Ҳар қанчаки киши чидаб бемалол стиргудек бслғанда беморни утирғи-зиб қсйсун.

Боши тандирдан чиқиб турсун. Агар ташна бслса дол-чиндан ичсун. Лекин икки одам сҳтиёти шарти бемор устида ҳозир турмоқ керак. Мабодо юраги чидамай, кснгли кетгудек бслса, дарҳол чиқазсун. Агар чидаб тургудек бслса, обдан терлагунчалик турсун. Қанча чидаса, шунча турсун. Тоза терлаб бслгандан кей-ин, ҳеч шамолга теккизмай сраб-чирмаб срнига ётқизиб қсйсун.

Бу ишни тажриба қилиб ксп фойдасини ксрдим. Яна бир иложи — темирни темирчилар қиздиргандек қилиб, хсб қиздириб, срим челак покиза сувга доғлаб, ссндирсин. Шундоқ олти қатим қилсун. Кумушни қиздириб беш қатим шундоқ қилсун. Агар топса олтин, тсрт қатим шундоқ қилсун. Мана шу сувдин қайнатиб, майли, чой дамлаб ичсун. Майли, дори чой қилиб, нақ сзини ичсун, фойдали. Бу иллатга ичидин ичадурғон дорилар ҳаммасидин фойдалироқ.

Дориси — риванч шарбатидир. Шарбат сифати будир. Ўн мисқолча арпабодиённи снчиб, дока халтага солиб хсп қайнатсун. Тоза татиғи чиққанда сиқиб ташлаб мусаффо сувига бир сар тоза хитой риванчини снчиб, халтага солиб, шу сув билан татиги чиққунчалик қайнатсун. Сувини шунга срим қадоқча новвот қсшиб, сна озроқ қайнатиб олсун. Мана риванч шарбати шудур. Сув миқдори уч коса бслиб, шарбат тслиқ бир косача қолса бсладур. Мана шундин кунда уч вақт ҳар ичганда икки қошиқдин ичсун.

Бу ҳам фойдали. Бундин фойдали нарсани ксрмадим. Алғиз бод иллатга смас, ҳар қандоқ совуқдин бслғон безгакларга, юрак сйноқларга, қурсоқ оғриқларга, ичбуруғларга ксп фойдали шарбатдур. Бу иллатга ҳсл меваларнинг ҳаммаси зиён қиладур. Аммо анорнинг тотлиги, гоҳи аччиғи ксп фойда қиладур. Агар бу иллатга мубтало бслғон киши анор ксп шаҳарда, бошқа ҳеч ғизо емай ёки озроқ еб, бир неча кунгачалик ҳар кунда тсйгунича анордин еб турса, соғайишига (шишиқ қолмаса ҳам) шак қилмаса ҳам бслур. Бу иллат учун анорда шунча хосист бор. Яна бу иллатга сафар қилмоқ (айниқса иссиқ ҳаволи қуруқ мижозли вилостларга) ксп нафи бордур. Аз кунларининг саратон иссиқларида иссиқ кунда слтириб, қалин ёпиниб ётиб терлашму ксп фойла берур.

Qayd etilgan


ossiyobinti  02 Mart 2010, 14:11:50

Фасл.


А­нди бу тдишга устидин сурадурғон нарсаларни баён қиламан. Биз ксп нарсаларни қилиб ксрдик. Ушбу нарсаларни фойдали топдик. Биринчи, спирт (ароқ)ни ҳар кунда икки вақт тамом шишикларга суртсун. Аптекада, ароқ сотган дсконларда ҳар вақт топилур. Тоза спиртнинг аломати шулки, бир нарсага озроқ қуйиб, устига гугурт ёндирса кслмак бслиб куср, тозаси шул. Бундин шишик ёнгунчалик (қайтгунчалик) зерикмай суртсун. Ҳар ҳаром нарсани ҳукамолар даволик учун буюрсалар ҳалол бсладур.

Шариат ҳам буюрадур. Бир иложи икки-уч йиллик қорачирик бслиб кетган қсйнинг қийини икки ҳисса олиб, туздин бир ҳисса қсшиб, иккаласини майда снчиб топилса узум сиркаси, топилмаса, иссиқ сувда юғуруб лой қилиб, шишикларга чапласун. Устидин сраб боғлаб қсйсун. Бир кеча-кундузда бир снгишлаб чапласун. Беш-сн қатим чапласун. Куп фойдалидур. Яна бир иложи, агар иситмаси йсқ бслса, сски қазининг ёғига тузини кспроқ қсшиб, майда қилиб, хсб аралаштириб суртса, буму фойда қилур.

Агар иситма бслса ёг зиён қилур. Ағ иситмага хоҳ ичиндан, хоҳ ташиндан бслса зиён қилур. Шунинг учун иситма-безгак одамлар ёғли таом еб қсйса, дарҳол иситмаси зиёда бслур. Безгаклар ичида 3 кунда бир тутар бслса, бунга шсрвага схшаш ёгли таомлар ксп зиён қилмас. Юқорида безгак баёнида бу ссзлар ёзилди. Хотирада сақлаш керак. Яна бир иложи, бу иллат учун арошон (маъдан, иссиқ булоқ) сувлари ҳам ксп фойда қилур.

 Яна бир иложи, тус сути ичмак ксп фойда қилур. Лекин ичиш тартибини билмак керак. Тартиби шулки, бошлаб ичганда срим қадоқдин бошласун. Тус бемор олдида соғилсун, Иссиғи кетмасдан туриб ичсун. Йироқ ердин соғиб олиб келиб, сутини совутиб қсйиб ичганнинг ҳеч фойдаси йсқ. Шундоғ қилиб кунда сутни озроқдин орттириб бориб, кунда икки қадоқ-уч қадоққача ичадурғон бслсун. Лекин сингиб туриши шартдир. Кстаришига қараб ичмак керак.

Агар сингиб борса, бошқа ғизо аралаштирмай, ёлғиз сзига қаноат қилсун. Агар тус сийдигини сутига қсшиб ичса, сна схши бслур. Лқалли, 40 кунгачалик ичсун. Агар ксп схши сингмай, меъдаси заиф бслса, кунда икки ёнғоқ миқдори офтоби гулқанд еб турсун. Бу иллат аслида жигарнинг мижози бузилиб қуввати кам бслғондин бслур. Шунинг учун жигарга қувват берадурғон дориларни қилмоқ керак. А иванч бу иллатга махсус дорилардандур. Косанин қуврайнинг сзи, уруғи, илдизи ҳар қандоқ қилиб ичса ҳам бу иллатга ксп фойдалидур. Косанин деб талхани айтур. Қирғизлар чачратқу дейдурлар.

Иссиқдин бслган безгакка, сариқ касалига ҳам наф қилур. Қайнатиб ичмак керак. Яна бир иложи, қум арошонга тушса фойдалидур. Аз чилласида тушган қум арошон мундин бошқа Ҳар қисми совуқ-елдин бслғон бел оғриқ, тиз оғриқ, қсл-оёқ, бсғимлар оғриғига ксп фойда қилур. Лекин ани оз деганда бир ҳафта тутмак керак. Бу иллатга сзимнинг тажриба қилган ишларимни бу сринда тамом ёздим. Биз дегандек қилган киши фойдасини ксрар, иншооллоҳ.

Qayd etilgan


ossiyobinti  03 Mart 2010, 11:09:32

ФАСЛ. ХАФАҚОА ИЛЛАТИАИАГ БАААИ

Хафақон деб юрак уйногни айтур. Бу иллат юракнинг мижози бузилғондин бслур. Юрак бслса қоннинг машинаси. Бугун таннинг подшосидур. Юрак иллатига куп сҳтиёт бслмоқ керак. Шу хусусдин уриш кспинча бу иллатдин пайдо бслур. Бу иллатнинг аломати шулки, юраги сйнаб-солиб турур. Юраги солган сайин, мадори озайиб, қуввати кам бслур. Агар бу иллатга тезроқ дори қилмасдин узоқиб кетса, иложи мушкул бслур.

Бу иллат қучаб кетса, кснгли кетиб, ҳушини билмай ётиб қоладургон бслади. Бу иллат неча турли сабаблардин пайдо бслур. Ҳаммасини бу сринга сиғдиргани бслмас. Шундоқ бслса ҳам бир нечаларига наф қиладурғон дориларни ёзамиз. Буни билмак керак.

Юрак қандай солса томир шундай солур. Бу иллат ҳам иссиқдин, совуқдин, хафаликдин қсрқиш учун қонсизликдин, мундин бошқа бир неча сабаблардин пайдо бслур. Иссиқ бслса аломати шулки, огзи, тил, томоқлари қуруқшаб турар. Ҳаво иссигида иссиқ жойларда слтирса зиёда бслур. Иссиқлик, кучли ширинлик таом еса, юрак солиши кспайиб қолур. Бунинг иложиси шулки, иссиқ-кучли таомлардин парҳез қилиб, совуқлик гизолардин емак керак.

 Мевалардин олма, анор, лимон, псрсаҳол ксп фойдаликдур. Бошқага ҳожат бслмас. Яна бир иложи, аптекада валерианний капли деган сув дори бор. Мазкур шундин бир қошиқ қайноқ сувга 15 қатра томизиб, ҳар кунда 3 қошиқдин ичсун. Ошқошиқ бирла. Бу дори тутқоқлик толма иллатларига, кснгил кетиб ётиб қолиш касалларига, бош айланиш иллатига, иссиқдин бслган бош оғриқларга ҳам ксп фойдали. Ҳар вақт аптекада топилур. Арзон баҳо бирла сотилур. Инсоф сзингда, чснг кишиларга 20-30 қатрагачалик берса бслур.

Агар касалга бермоқ бслса, қошиқда слчаб бутилкага қайноқ сув қуйиб, неча қошиқ бслса шунга қараб, доридин томизиб, тайёрлаб бергай. Яна бир иложи чсписандал сн мисқол, қизилгул сн мисқол, агар ёз кунлари бслса, олма, беҳи мевалари топилса, олмадин икки қадоқ, беҳидин бир қадоқ, гоҳи озроқ топилишича. Дастлабда чсписандални майда-майда ёриб, хавончада снчиб, дока халтага солсин. Қизилгулни ҳам бир халтага солсун.

Локиза идишга тсрт коса сув қуйиб, мулойим ст билан бир коса қолгунчалик қайнатсун. Халталардаги дориларни сзиб сиқиб, сувини сузиб олсин. Олма, беҳиларни ҳам тсграб, тсрт коса сувга солиб икки коса қолгунчалик қайнатсун. Қолған икки коса сувни сиқиб сузиб олсун. Икки қайнатган сувни бир-бирига қсшиб, бслса чорак қадоқ офтоби гулқандни дока халтага солиб, ушбу дори сувларга солиб, бир озроқ қайнатсун. Кейин халтани мижиб сзиб, гулқанднинг мазасини қолдирмай чиқазсун. Агар гулқанд йсқ бслса, шакар ҳам булур. Хитой шакари схшироқ бслур. Хитой шакарини хитойчада битонг дейдур, Қорашакарни хитонг дейдур.

Qayd etilgan


ossiyobinti  03 Mart 2010, 11:12:00

Хитой дорихоналарида ҳар вақт топилур, Мана шу дори сувларни бир озроқ қайнатиб олиб, шарбат сандал деб айтадур. Ана шу шарбатдин бир қисм юрак сйноқ учун ҳар ичганда икки ош қошиқдин кунда 3 вақт ичгай. Ғизосига агар иссиқ мижоз бслса, жсжа товуқ шсрвасига мош солиб, (юмгоқ сут) ош кскидан кспроқ қсшиб ичсун.

Шсрва гурунчга ош кски (юмғоқ сут) қсшиб ичса ҳам бслур. Ишқилиб ҳар қандоқ ғизосига юмғоқ сут ичмак керак. Юмғоқ сутнинг сзидин уруги схшироқдир. Урутини снчиб, ғизога қсшиб қайнатсун. Яна бир иложи, риванчдин олиб снчиб, слакдин стказиб озроғини сув бирла малҳамдек қилиб, икки шапалоқдек латта устига сйратиб, икки долининг орасига ёпиштириб қсйсун. Ҳар қачон агар латта қуриб қолса, риванчни қайнатиб олған сувидин намлаб турсин.

Дорининг таъсири орқа тарафдин юракка стиб, ксп схши фойда бергай. Яна бир иложи, тоза риванчни бир сар оқ сандални снчиб, халтага солиб, агар хапақон юрак сйноқ совуқдин бслса, бунинг иложи шулки, риванчни хом ипак, бсзбуға, сумбул, қалампир, занжабил, пилпилдороз — ҳар қайсиси тсрт мисқолдин, агар топилса, қаҳрабо марварид оз-ксп қушсун. Агар юқоридаги дориларнинг ҳаммаси топилмаса, топилганича ҳам бслур. Маъжун қилса, мазкур дориларни снчиб, слаб, тоза асалга аралаштириб олсун.

А­рта-кеч ҳар еганда бир мисқолдин ейдур, Агар марварид қаҳрабо қсшилмаган бслса, срта-кеч бир мисқолдин чой срнида қайнатиб ичулсун. Совуқдин бслган хапақонға ҳам, бошқа камқувват, камиштаҳа, меъда оғриқ, ғизосингмас, кснгил айнишига схшаш иллатларга ҳам фойда қилур. Хуллас калом, бу иллат иссиқ бслса, фойдалик дорилар будир.

Ош кск уруғи, говзабон гули ҳам спроги, чсписандал, қизил-гул, олма гули, беҳи гули, копур; мевалардин олма, беҳи, анор, қора срик, олча, нашват, нок, дилафруз. Агар совуқдин бслса риванч, қалампир, занжабил, долчин, лочиндона, пилпилдороз, бсзбуға (бсзбуғани Олтишаҳарда айлош ҳам дейдур), жузбува. Мана бу нарсаларни хоҳи ҳаммаси, хоҳи топилганини асалга аралаштириб ёки қайнатиб истеъмол қилсин.

Билмак керакки, маъжун деб ҳукамоларнинг ссзларида бир неча дориларни снчиб, слаб, асал бирла қсшиб қилғонини айтур. Асал қсшилғон дорулар 3-4 йилгача ҳам бузилмай сз қуввати бирла турадур. Асал дориларнинг кучини сақлайдур. Асалнинг миқдори дориларга икки баравар ёки уч баравар бслгай. Сафро мижозлик одамга асал ҳам, асал қсшган дорилар ҳам хил келмайдур. Дарҳол қорин оғриқ қилур.

Qayd etilgan


ossiyobinti  03 Mart 2010, 11:13:45

ФАСЛ. ҚУА СОҚ ОҒА ИҚАИАГ БАААИ

А­нди бу иллатнинг сабабларини баён қилсак, бу китобчамизга сиғмайдур. Қисқароқ қилиб, иссиқ-совуқ дориларини ёзиб стамиз. Билмак керакким, қурсоқ оғриганда ғур-ғур овоз қилиб турса, оғриқ йсткалиб жилиб турса, албатта елдин бслур. Агар йсткалмай, ғурқурамай оғриса, қарасин бирдай, тсхтамай огридими ёки схтин-схтин тсхтаб оғрийдурму.

Агар тсхтаб-тсхтаб тутқаноқдай оғриса, у ҳам елдин бслур. Қуюқ ел бслган сабабдин, у ён-бу ён қсзғолиб юролмас. Шунинг учун дард ҳам бир жойда турар. Елнинг ҳам суюқ-қуюғи бслур. Суюғининг дориси осонроқ бслур. Елдин бслғоннинг сна бир очиқ аломати шулки, оғриган жойга қсл қсйиб, қаттиқ босиб турсин. Оғриқ пасанча топиб, озроқ босилса, албатта елдин бслур.

Агар босғанда илгаригидин зиёдроқ бслса, бошқа иллатдин бслур. Хоҳи елдин, хоҳи бошқадин бслсин, бунинг иложи шулки, тоза сиркодин қилғон исканжабин бслса, шундин икки ош қошиқ олиб уч қошиқ қайноқ сув қсшиб ичурсун. Ҳар қисм қорин оғриққа дарҳол фойдаси маълум бслур. Агар риванч сувини қайноқ сув срнига қсшса, сна схши бслур. Яна бир иложи, риванч арпабодиён икковини қсшиб, қайнатиб иссиқ-иссиқ ичулсун. Аки жувонани қайнатиб ичсин. Аки игр, арпабодиён, қизилмис илдизи қайнатиб ичсин.

Бу дорилар иссиқ-совуқ елларга баробардур. Занжабил, мурч, пилпилдороз, қалампирмунчоқ — булар ҳам совуқ елдин бслғон қурсоқ оғриқларга наф қилур. Аптекада медний капли деган сув дори бор. Чснг одамга бир қошиқ қайноқ сувга сн томизиб ичсун. Қорик оғриқ, юрак оғриқ, агар ел бслса дарҳол наф қилур. Кекирик бирла елларни тарқатгай.

Агар оғриган жой Қсл билан босганда оғриғи зиёда бслса, елдин бслмасдин, бошқа бир модда борлиғидин бслур. А­нди бу модда 6 иссиқ модда, ёки совуқ; иссиқ бслса, сафро бслур. Совуқ бслса, балғам ёки савдо бслур. Мана шу иллатга сабаб бслган моддалар чиқмагунчалик дарддин халос топмас. Буни чиқазмоқ ёки сургу дори, ё қай дору билан булур. А­нди майли иссиқ, майли совуқ бслсун, бу сургу фойда қилур. А еванчдан уч мисқол, арпабодиён икки мисқол, қизил гул бир мисқол, қизил мис илдизи уч мисқол, сано олти мисқол — ҳаммасини қсшиб қайнатиб, бир коса қолганда илимон қилиб ичсун. Бу сургу елдин бслғонларга ҳам фойда қилур. Агар совуқдин бслса ҳабтанакор бермоқ керак.

Qayd etilgan