Muhammad Shohmurodzoda, Fazliddin Karomarulloh. Taomlanish odobi  ( 28472 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 ... 10 B


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:17:16


Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:18:06

Одамзод сшаши ва саломат юриши учун Аллоҳ таоло ҳалол қилган ризқлардан истеъмол стишга муҳтождир. Ҳатто, ибодат қилмоқ, илм срганмоқ, савобли, хайрли ишларни бажармоқ нисти билан таомланса, овқатланиш ҳам ибодатга айланади.

Аммо ҳар нарсанинг сз одоби бслгангидек, овқатланишнинг ҳам шаръий одоб ва тартиблари бор. Дуо ва ибодатларнинг қабул бслиши, комил ва оқил фарзандларнинг дунёга келиши ҳам ҳалол емоққа боғлиқдир.

Ушбу рисолада таомланишдаги: фарз, суннат, мустаҳаб, одоб, макруҳ, манҳий, ҳаром, шунингдек, хилма-хил неъматларда сширинган шифолар ва фазилатлар мсьтабар манбаълар асосида баён стилди.

Китоб 2005 сана юртимизда «Сиҳат-саломатлик йили» д еб сьлон қилиниши муносабати билан ҳозирланган бслиб, ҳар бир хонадон, ҳар бир мсъмин-мусулмон учун зарурдир.

Муаллифлар:
Ҳожи Муҳаммад ШОҲМУА ОДЗОДА
Сариосиё тумани «Ҳазрати Мавлавий»масжиди имом-хатиби,

Фазлиддин КАА ОМАТУЛЛОҲ

Шарғун шаҳар «Хожа Алоуддин Аттор» масжиди имом-хатиби

Масъул муҳаррир: Мирзо КЕАЖАБЕК

Луғат ва изоҳлар муаллифи: Фахриддин ШОҲМУА ОДЗОДА

Муҳаррир: Абдулазиз МУБОА АК

Мусаҳҳиҳ: Ҳамидуллоҳ БЕА УАИЙ

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:19:03

МУҚАДДИМА

Оламни сратиб, барча жонзотларга ризқ ато стган Ларвардигорга сснгсиз ҳамду санолар бслсин. Башаристнинг снг аълоси ва оламнинг сратилишига сабаб бслган Лайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо саллаллоҳу алайҳи ва саламга ва ул зотнинг хонадон ва барча саҳобаларига беҳисоб салоту саломлар бслсин!

Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло фаришталарни нафс ва шаҳватдан холи сратди ва бу билан улар журму исёндан сақланиб қолдилар. Ҳайвонотга сса нафс ва шаҳват берди, ақл бермади ва ҳайвонлар зиммасига масъулист ҳам юкланмади. Аммо одам фарзандига нафсни ҳам, шаҳватни ҳам ато стди. Инсон фарзанди махлуқотларнинг снг улуғи ва мукаррами бслгани учун бу икки доим ёмонликка амр қиладиган офатдан сақланмоқ ва ҳамиша пок юриб, покиза - ҳалол нарсалардан тановул қилмоқ учун Аллоҳ таоло инсонга ақл ва фиросат берди. Шунинг учун одамзот схши сшаши ва саломат бслиши учун Аллоҳ таоло инъом стган бу улуғ неъмат, съни, ақлдан мукаммал истифода стган ҳолда сзининг ҳаётига снг зарур бслган таом емоқ илми ва одобини билиш, ҳаром луқмадан парҳез қилиб, ҳалол луқма топиб ейишга ҳаракат қилмоғи лозим.

Таом емоқдаги фарзларнинг биринчиси ҳалол емоқдирки бу амал исломдаги фарзларнинг снг улуғи ҳисобланади. Шунинг учун таом емоқ илмини ибодат илмидан аввал срганмоқ зарурлигини китобларда таъкидланган. Ҳатто ибодат қилмоқ, илм срганиш, савоб ишларни бажармоқ нистида шубҳалардан парҳез қилиб, ҳалол важҳдан таомланса, бу ҳолда овқатланишнинг сзи ҳам ибодатга айланади. Оғизга оловдан бир парча солмоқ, Бас, ҳаром луҳмадан срур схшироқ. А асул дер: «Тарк стмоқ зарра шубҳани, Юз ҳаждан схшидур ул маҳшар куни!»

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:20:08

Дуо ва ибодатларнинг қабул бслиши, комил ва оқил фарзандларнинг дунёга келиши ҳам ҳалол емоққа боғлиқдир.

Бошқа ибодатлар каби таом емоқда ҳам фарз, суннат, мустаҳаб, одоб, макруҳ, манҳий, ҳаромдек шариатимизнинг амр ва наҳйилари бор.

Инсон бошқа жонзодлардан илм, ақл, адаб, фиросат, шунингдек, таом ейишдаги амрларни бажариш ва наҳйиларидан сақланиш билан фарқ қилади.

Шариатнинг бу ксрсатмаларидан ҳамма ҳам хабардор смаслиги барчага маълум. Аатижада баъзилар касаликка, баъзилар сса қувватсизлик, ҳатто фақирликка гирифтор бслиб қоладилар. Чунончи, ушбу китобимизда макруҳот бобида «Ксп емоқлиқда ксп зиён-заҳматлар бор» деб таъкидланган. Шубҳасиз ушбу зиёнлардан бири беморликдир, съни ксп ейиш касаллик келтиради. Бу борада шоир ҳам айтибдир:

Иллати мардум зи пурхори бувад,
 Хсрдани пур тухми бемори бувад.


Яъни, инсонларнинг дард иллати ксп ейишдандир, тсйиб ейиш сса дардманликнинг уруғидир.

Кайковус сз сғлига бундай насиҳат қилади: «Фақирликка сабаб бсладиган офатни исроф деб билгин. Еб-ичишда, ҳар қандай иш қилишда исроф қилмаслик лозим». Яна «Мафотиҳ ул-жинон» номли китобда «Ислом динида биринчи пайдо бслган бидъат ксп ейишдир» дейилган.

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:21:28

Тсй ва меҳмондорчиликларда хусусан, таъзисларда ибрат олиш ва марҳумни сслаш срнига кишилар турли таомларни ҳарислик билан еб қоринларини тсйдиргандан сснг, ғафлатда қолиб бемаъни ва беҳуда гап ссзларни айтишга стадилар, фақат одат юзасидан Қуръон тиловат қилиб қслларни юзга суртилади холос. Марҳумни сслаш, етимларни ҳолидан ссраш ва ёки уларнинг ҳаққидан парҳез қилиш ҳеч кимнинг ссига келмайди.

Ҳусайн Воиз Кошифий «Футувватномаи султоний»да келтирибдилар: «Таъзис таомидан парҳез қилинглар мумкин қадар сша таомга етимнинг ҳаққи бслса ва ёки ворис ғоиб бслса».

Ҳадиси шарифда: «Еру осмон орасидаги жамики схшиликларнинг боши очлик-дандир. Еру осмон орасидаги барча фисқу фужур ва ёмонликлар манбаи тсқлик-дандир» деган ссзларни сқиймиз. Дарҳақиқат, кам ейиш соғлом бслиш гарови, пулу молнинг исроф бслмаслиги, ғафлатдан қутулиш, барча схшиликлар боши, хусусан, тану жоннинг саломатлигига боисдир. Байт:

Ғизои кам шифоангез бошад,
Вале асли даво парҳез бошад.


Яъни, кам емоқнинг сзи шифодур, чунки давонинг асли парҳездур.

Инсон қанча илму маърифатлик ёки соҳиби давлату мансаб бслмасин, таом ейиш одобини билмаса ва унга амал қилмаса дссту ёрлар, ҳатто оилаю фарзандлар олдида қадр-қиммати пасасди. Шунинг учун улуғларимиз айтишган: «Еб-ичишнинг одобини билмоқ ибодатдан схшироқдир. Чунки таҳоратсиз намоз дуруст бслмагани каби, еб-ичиш илмини билмаслик ҳам ибодатларнинг дуруст бслишига тссқинлик қилади».

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:21:43

Шу боис еб-ичишнинг шарт-шароитлари, одобу қоидалари, баъзи таом ва мевалар-нинг фазилатлари, ризқнинг ксп-оз бслиши ҳамда умрнинг узун ёки қисқа бслиши ҳақида ушбу китобимизда ссз юритдик. Маълумот ва далилларни «Канз ул-ъибод», «Мафотиҳ ул-жинон», «Шарҳи Таълим ул-мутааллим», «Маслак ул-муттақийн» каби мсътабар китоблардан олдик.

А исола охирида хаётий ҳикослар ҳамда бугунги кунда долзарб бслган айрим масалалар ҳақида ҳам ссз юритдик.

Ушбу асар азиз китобхонлар ва дсстларга ҳамда маърифат соҳибларига мақбул бслса, ниҳостда бахтиёр бсламиз.

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:22:40

ТАОМ ЕМОҚАИАГ ФАА ЗЛАА И

Таом ейишда тсрт фарз бор.

1. Ҳалол емоқ. Чунки ҳалқумни пок тутмоқ фарзларнинг снг улуғидир.

2.  А изқни Аллоҳ таолодан деб билмоқ, зеро барча жонзотларни ризқлантирувчи Ул Зотдир.

3.  Аллоҳ таолонинг тақсимотига рози бслмоқ, съни Аллоҳ насиб қилган ризқнинг кам ёки ксплигини Аллоҳдан билиб, шукр ва сабр қилмоқ.

4. Модомики еган таомининг қуввати баданида бор скан, Аллоҳга гунох қилмаслик. Дарҳақиқат, инсон туғилишидан то ҳаётининг охиригача емоқ-ичмоққа муҳтождир,
таомнинг қуввати билан умр кечиради, съни таомнинг қуввати ҳамиша инсонга мавжуд. Шунинг учун инсон ҳеч қачон Аллоҳ таолога гунох қилмасин, балки таомнинг қувватини схшиликларга, тоат-ибодатга, хайрли ишларга сарф стиши лозим. Таом ейишдан мақсад маишат ва танпарварлик смас, балки Аллоҳнинг тоати бслсин. Байт:

Хсрдан барои зистану зикр кардан аст,
Ту мсьтақидки, зистан аз баҳри хсрдан аст.
(Таом емоқсшаш ва зикр қилмоқучундир.
Сен зса, сшаш емоқучундир деб сътиқод қиласан!)

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:23:31

ТАОМ ЕЙИШДАГИ СУАААТЛАА 

Таом емоқнинг йигирма битта суннати бор.

1. Овқатланаётганда оёқ кийимини ечиб стирмоқ.
Ҳикмат: маълумки, таом пок ва тоза неъматдир. Уни пок ҳолатда ейиш зарур. Оёқ кийими сса баъзан пок, баъзан нопок бслади. Шунинг учун уни таом ейиш маҳалида ечиб қсймоқ исломда суннат ҳисобланади. Шунингдек, тиб нуктаи назаридан ҳам бундай қилиш мақсадга мувофиқ деб топилган.

2. Таом ейиш олдидан икки қслни бсғимигача уч марта ювмоқ. Зеро, бу амал покликдан бслиб камбағаллик ва муҳтожликни кетказади. Хабарда келгандир: «Ҳар кимки таомдан олдин қслини ювса, камбағалликдан смин (саломат) бслгай».

3. Таомни суфрага (теридан тайёрланган дастурхон), суфрани сса ерга қсймоқ, съни суфрани хонтахтада смас, балки ерга ёзиш суннатдандир. Аслида бундай стириш кам-тарликка ҳам ишорадир. Қолаверса, суфрада нон ва бошқа емишлар схши сақланади. Агар таомни дастурхонда еса ҳам жоиз.

4. Таом сузадиган идиш сафол ёки ёғочдан бслмоғи, зеро, бундай идишда овқатла-ниш, ҳам лаззатли бслиб, ҳам инсонни кибр ва манманликдан узоқлаштиради.

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:24:31

5. Таом билан бирга дастурхонда сирка ва кскат келтирмоқ, чунки сирка келтирил-ган дастурхонда барака ксп бслиб, фақирликни ҳам кетказади. Ҳадисда келишича: «Сирка ичиб турган кишининг бошига фаришта туриб, фориғ бслгунига қадар унинг ҳақига дуои хайр қилади». Кскат бор дастурхонда ҳам фаришталар ҳозир бслишлари ва ундан шайтон узоқ бслиши ҳақида хабарлар бор. Жаъфари Содиқ разисллоҳу анҳу айтибдилар: «Мол ва фарзанднинг қсп бслишини хоҳлаган киши ҳамиша кскат истеъ-мол қилсин».

6. Яхши ҳолда ва камтарин ҳолда стирмоқ, съни овқат ейиш вақтида чап оёқ устига стириб, снг тиззани тик ҳолда тутмоқ лозим. Чунки снг оёқни қоринга тираб стириш кам ейишга ва чаққон тура олишга сабаб бслади. Аамоздагидек тиз чскиб (икки тизза-да) ёки чордона қуриб стирса ҳам жоиздир.

7. «Бисмиллоҳир А аҳмонир А аҳим» демоқ. Ҳазрати Ойша онамиз разисллоҳу анҳо А асул саллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривост қиладилар: «Қачонки сизлардан биронтангиз таом емоқни ирода қилса, Бисмиллоҳир А аҳмонир А аҳийм десин. Агар бошланишда хаёлидан кстарилган бслса, ейиш сртасида ва ёки охирида бслса ҳам, айтсин». Аммо ҳар бир луқмада айтмоқ схшироқдир.

Яна Ойша онамиз разисллоҳу анҳодан ривост қилинади: Жаноби А асулуллоҳ сал-лаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Қачон сизлардан бирингиз таом аввалида «Бисмиллоҳ»ни унутиб қсйса, ссига тушган замон «Бисмиллоҳи аввалиҳи ва охириҳи», (съни, аввалида ҳам, охирида ҳам Аллоҳнинг номини тилга олдим) десин» «Шамоили Муҳаммадиййа».

Qayd etilgan


Hanafiy  16 Aprel 2009, 14:25:33

Бошқаларга сслатмоқ учун «Бисмиллоҳ»ни баланд айтсин. Чунки, бебисмиллоҳ ейилган таомга шайтон шерик бслади. Ҳазрати Абу Айюб Ансорий разисллоҳу анҳу дейдилар: «Бир кун бизлар жаноби А асули акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам хизматларида сдик. Жаноб ҳузурларига таом ҳозир қилинди. Мен ул кунги таом каби аввалида ниҳостда баракотлик, охирида сса тамоман барокатсиз таомни ксрмаган срдим. Жаноби А асулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламга: «Бу нечук?»д еб арз қилдик. Жаноб дедилар: «Бизлар емак бошлаганимизда Аллоҳ номини олиб, «Бисмиллоҳ»д едик. Кейин қелган одам бебисмиллоҳ бошлади ва шайтон у билан баробар емакка слтирди. Анинг учун таомдин барака қочди»
(«Шамоили Муҳаммадиййа»).

Ҳаром таомга «Бисмиллоҳ» демасин. Агар билиб туриб айтса, диндан чиқади. Лазанданинг таом тайёрлаш ва пишириш вақтида «Бисмиллоҳ» айтиши ва таҳоратлик бслиши зарур, зеро бу таомнинг баракали бслишига сабаб бслади.

Ҳикост. Машойихи киромлардан Абдулхолиқ Ғиждувоний ҳазратларининг уйларига Ҳазрати Хизр алайҳиссалом меҳмон бслиб келибдилар. Таом тортилганда Ҳазрати Хизр таомдан емабдилар. Абдулхолиқ Ғиждувоний раҳимаҳуллоҳ бунинг сабабини ссраганларида, таом пиширган хизматчилардан бири таҳоратсиз скан, деб жавоб бе-рибдилар. («А ашаҳот»)

8. Ўнг қсл билан емоқ.
Лайғамбар алайҳиссалом айтибдирлар: «Сизларнинг ҳар бирларингиз, албатта, снг қсл билан есин ва снг қсл билан ичсин ва снг қсл билан берсин. Зеро, шайтон чап қсл билан ейди, чап қсл билан ичади ва чап қсл билан беради». Яъни, шайтон чап қсл билан амал қилади. Бас, мсъмини комил, албатта, шайтоннинг амалини аксини қилмоғи зарур.

«Шамоили Муҳаммадиййа» китобида келтирилишича, баъзи уламолар наздида, снг қсл ила емоқ вожибдир. Бошқа бир ҳадисда келган: «Албатта, Аллоҳ таоло снгдан бошлашни дсст тутади, ҳатто оёқ кийимни биринчи снг оёқдан кийиш ва снг қсл билан тарашни ҳам». Аммо зарурат вақтида чап қслни ёрдам учун ишлатмоқ жоиздир.

Qayd etilgan