Ohangaron tumani haqida ensiklopediyalarda  ( 6733 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


muxbir  20 Iyul 2009, 09:39:11

ОҲААГАА ОА ТУМААИ (1939 й.гача Қурама тумани) — Тошкент вилостидаги туман. 1929 й. 29 сент.да ташкил стилган. 1957 й.да Ўрта Чирчиқ ва Тошкент туманлари таркибига қсшилган. 1971 й. 31 авг.да қайта ташкил стилди. Шим.да Юқори Чирчиқ, Ларкент, Бсстонлиқ туманлари, шарқдан Ааманган вилости, жан.дан Тожикистон А еспубликаси, жан.-ғарбдан Лискент тумани ва ғарбдан Ўрта Чирчиқ тумани б-н чега-радош. Майд. 3,19 мингкм2. Аҳолиси 78,1 минг киши (2002). О.т.да 1 шаҳар (Оҳан-гарон), 8 қишлоқ фуқаролари йиғини (Бирлик, Дсстлик, Озодлик, Сусам, Телов, Увак, Қорахитой, Қурама) бор. Маркази — Оҳангарон ш.

Табиати. Туман ҳудуди жан.-шарқда Қурама, шим. ва шим.-гарбда Чатқол тоғ тизмалари сртасидаги водийда жойлашган. Бу тоғ тизмалари Камчиқ довонит бирлашади. Тоғлардан тушаётган сойлар ён бағирларини ювиб, адирлар ҳосил килган.
Фойдали қазилмалардан қснғир кумир (Ангрен, Обпартак, Чсчқабулоқ, Жигаристон), мис, рух, молибден, олтин (Қсшбулоқ, Қизилолма, Аовгарзон, Ол-тинтопган), флюорит (Гушсой), алунит (Окча, Аовгарзон), феруза (Унгурликон, Обжазсой), қурилиш материаллари бор. Ўтга чидамли тупроқ, қум, шағал, охак-тошнинг захиралари катта.

Иқлими континентал, снв.нинг сртача т-раси —3°, —5°, июлники 22°—26°. Йиллик ёғин 220—280 мм. Оҳангарон водийсида тезлиги 5—10 м тоғ-водий шамоли ссади. Вегетаяис даври 180 кун. Туман ҳудудидан Оҳангарон дарёси ва унинг ирмоқлари (Бешксл, Иртош, Ксксарой, Четсув, Чинор, Қорабоғ, Оқча, Шоввоз, Аовгарзон, Гушсой ва б.) оқиб стади. Туманнинг шим.-ғарбидаги хсжаликлар Чирчикдан бошланувчи Ҳамдам ва Ларкент каналларидан сув олади. Дарё ка-йирларида стлоқи ва стлоқи-ботқоқ тупроқ, адирларда типик бсз тупроқ (чириндиси 15—26%), тоғ стакларида тсқ бсз тупроқлар тарқалган. Туман ёввойи ссимлик ва ҳайвонот дунёсига бой. Адирларда сфемер ва сфемероидлар ксп. Қснғирбош, ранг, оққурай, қсзиқулоқ ва табобатда ишлатиладиган 8 турдаги тоғ гиёҳлари усади. Тоғ стаклари ва ён бағирларида арча, ёнғоқ, писта, тоғолча, дслана, олма ксп. Қушлардан тустовуқ, ссфитсрғай, чуғурчиқ, каклик, каптар, бургут, кал-хат, қарчиғай, зарғалдоқ, булбул, қизилиштон, попушак, саъва ва б. бор. Сут смизувчилардан ксрсичқон, юмрон-қозиқ, сассиқксзан, сувсар, кийик, архар (тоғ қсйлари), чисбсри, тулки, бсри, қуён, бсрсиқ, типратикан, қобон ксп, баъзан айиқ учрайди. Судралувчилардан калтакесаклар, ҳар хил илон, ҳашаротлардан қоракурт ва б. мавжуд.

Аҳолиси, асосан, сзбеклар, шунингдек, тожик, қозоқ, қирғиз, рус, татар, украин ва б. миллат вакиллари сшайди. Аҳолининг сртача зичлиги 1 км2 га 24 киши. Шаҳар аҳолиси 34,7 минг киши, қишлоқ аҳолиси 43,4 минг (2002).

Туманда 4 та қсшма корхона, 165 хусусий фирма, ак-яисдорлик, масъулисти чекланган жамист ва кичик корхоналар мавжуд. О.т.да 6 ширкат, 3 ёрдамчи, 1 жа-моа, 526 фермер хсжаликлари бор. Қ.х.да ғаллачилик етакчи сринда, боғ-дорчилик, чорвачилик, полизчилик б-н ҳам шуғулланилади. Жами скин майд. 26,04 минг га. Шундан 12,5 минг га ерга бошокли дон, 249 га майдонга полиз скинлари скилади. 1625 га пичанзор ва 66,8 минг га ер сйлов. Угом-Чатқол миллий табиат боғига қарашли Оқангарон срмон хсжалиги бор.
Туман жамоа ва шахсий хсжаликларида 25,7 минг қорамол, 98,7 минг қсй ва счки, 154,8 минг парранда боқила-ди (2003).
О.т.да 53 умумий таълим мактаби (18,2 минг сқувчи), қ.х. ва иқтисодиёт касб-қунар коллежи (245 сқувчи), 8 клуб, мусиқа мактаби, 28 кутубхона (333 минг китоб), 42 спорт майдонча-си, 3 ёдгорлик монументи мавжуд.
Марказий касалхона, 14 қишлоқ врачлик пункти, 14 фельдшер-акушерлик пункти, 3 қишлоқ врачлик амбулаторисси, 3 дорихона фаолист ксрсатади.

Туман ҳудудидан Тошкент—Ангрен т.й. ва Тошкент—Қсқон—Ўш—Қашқар халқаро ақамистга сга бслган автомобиль йсли стган.
Умумий йсллар уз. 205 км бслиб, бу йсллардан Тошкент—Ангрен, Тошкент—Янгиобод, Ангрен—Бска, Ангрен — Бекобод, Олмалиқ — Чирчиқ, Охангарон — Олмалиқ, Олмалиқ — Тсйтепа, Оҳангарон — Ауробод, Оҳан-гарон — Тут йсналишлари бсйича автобуслар қатнайди.
Туманда 1932 й.дан «Охангарон» (аввалги «Қурама ҳақиқати») газ. чиқарилади.

Ўзбекистон Миллий А­няиклопедисси

Qayd etilgan