Muallif Mavzu: Ilm izlash asoslari  ( 8107 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 2 Mehmonlar ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Ilm izlash asoslari
« : 05 Noyabr 2009, 08:16:01 »
Al-Hamdu-Lillaahi Rabbil-'Aalameen was-Salaatu was-Salaamu 'alaa Ashrafil-Anbiyaa.e wal-Mursaleen, wa ba'd:
[/color]

1.Allohdan yordam so’rashlik

Inson o'zi kuchsiz va agar Alloh kuch qudrat bermasa o'zida na kuch na quvvat bor. Agar inson ishlarini faqatgina o'ziga  topshirib qo'ysa, u holda halokatga uchraydi. Ammo U ishlarini Allohga topshirsa ya'ni Allohga tavakkul qilsa va ilm izlashda Allohdan yordam so'rasa Alloh unga yordam beradi.
 
Alloh taolo aytadiki: 5. Sengagina ibodat qilamiz va Sendangina yordam so'raymiz!  (Fotiha surasi , 1:5)
 
3. Kimki Allohga tavakkul qilsa, bas, (Allohning) O'zi unga kifoya qilar(Taloq surasi, 65:3)
 
23.Agar mo'min bo'lsangiz, Allohga tavakkul qilingiz!(Al Moida surasi 5:23)

Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #1 : 05 Noyabr 2009, 08:16:49 »
Agar biz Allohga ixlos bilan tavakkul qilsak Alloh bizga xuddi qushlarga rizq bergani kabi bizlarga ham rizq ato qiladi. Qushlar inlaridan och qorin bilan chiqib qaytganlarida esa qorinlari to'q bo'lib qaytishadi.

Alloh bergan eng katta rizq nima? Bu ilmdir.  Muhammad sallallahu alayhi va sallam barcha ishlarda Allohga tavakkul qilib, Allohdan yordam so'rar edilar.

Demak biz ham xususan foydali ilm izlashda Allohga tavakkul qilishimiz hamda Undan yordam so'rashimiz kerak bo'ladi.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #2 : 05 Noyabr 2009, 08:17:23 »
2.Yaxshi niyat.

Musulmon ilm izlashda niyatni faqatgina Alloh uchun qilmoqligi lozimdir, ya'ni boshqalar "Bu ilm olmoqda ekan, zo’r ekan, ilmli ekan va h.k" deyishlari uchun emas balkim Alloh uchun ilm izlash lozim bo'ladi.

Kimki niyatini Alloh uchun qilsa, Alloh unga o'sha ishda yutuq beradi va mukofotlaydi.  Ilm bu  ibodat turidir. Haqiqatda, ilm bu ibodat turlarining eng kattalaridandir.

Ibodatning qabul bo'lish shartlari esa 2tadir:
a). Ixlos ya'ni Alloh uchun qilishlik
b) Muhammad sallalalhu alayhi va sallam ko'rsatmalariga ko'ra qilishlik
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #3 : 05 Noyabr 2009, 08:18:04 »
Alloh taolo aytadiki: 
128. Zotan, Alloh taqvoli bo'lganlar va ezgu ish qiluvchilar bilan birgadir.(An Nahl surasi 16:128)

Taqvoning eng ulug' turi bu niyatni xolis Alloh uchun qilishlikdir.

Kimki riyo uchun ya'ni boshqalar ko'rishligi uchun, maqtashlari uchun ilm izlasa , shu holatida vafot etsa u holda u tushkunlikka tushganlardan hisoblanadi va Qiyomatda u azoblanadi. Alloh barchamizni bundan asrasin.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #4 : 05 Noyabr 2009, 08:19:19 »
3. O'zini Alloh oldida kamtarin his qilishlik va Allohdan ilmini oshirishlikni so'rashlik.

Musulmon doimo Allohdan ilmini oshirishlikni so'rashligi zarurdir, chunki u doimo Allohga, Uning yordamiga muhtojdir. Shuning uchun ham Alloh bandalarini Unga duo qilib yordam so'rashlikka chaqirgan

Alloh taolo aytadi: 

60. Parvardigoringiz: "Menga duo qilinglar, Men sizlarga (duolaringizni) mustajob qilay", - dedi. Albatta, Menga ibodat qilishdan kibr qilgan kimsalar yaqinda tuban holatda jahannamga kirurlar(Al-G'aafir surasi 40:60)
 
114.ayting: "Ey, Rabbim, menga ilmni ziyoda et!"  (Taha surasi 20:114)

Quronda Ibrohim alayhis salom shunday deganligi aytiladi: 
83. Ey, Rabbim! Menga hikmat baxsh etgin va meni solih (banda)larga qo'shgin!(Ash-Shuaa'raa surasi 26:83)

(Bu yerda hikmatdan murod bu ilmdir.)
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #5 : 05 Noyabr 2009, 08:20:05 »
Muhammad sallallahu alayhi va sallam Allohdan Abu Hurayra radiallahu anhuning xotirasini kuchli qilishlikni so'ragan edilar. Hamda Ibn Abbos radiallahu anhuga ilm ato qilishlikni ham surab duo qilgan edilar.

Alloh Muhammad sallallahu alayhi wa sallamning duosini qabul qildi , Abu Hurayra radiallahu anhu eshitgan narsasini yodlaydigan, Ibn Abbos radiallahu anhu esa bu Ummatning katta ulamolaridan hamda Quronni tafsir qiluvchilardan bo'ldi.

Ulamolar ham Muhammad sallallahu alayhi va sallam yo'llariga ergashib doimo Allohdan ilmlarini ziyoda qilishlikni so'rab kelganlar. Masalan, Shayhul Islom Ibn Taymiyyah rahimahullah masjidlarga borib, sajda qilib sajdada "Ey Ibrohimga ilm bergan, Ey Sulaymonga ilm bergan, menda dinni tushunishlikni nasib qil" Alloh taolo Ibn Taymiyyah rahimahullahning duosini ham qabul qildi va Islom olamidagi eng katta ulamolarga aylandi.

Demak, biz o'zimizni Alloh oldida kamtarin his qilib, doimo Allohdan ilmimizni ziyoda qilishlikni so'rashimiz bu Muhammad sallallahu alayhi va sallam, sahobalar hamda ularga ergashgan ulamolar yo'li ekan.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #6 : 05 Noyabr 2009, 08:21:01 »
4. To'g'ri, sog'lom qalb.

Qalb bu ilm saqlanadigan joydir. Agar bu joy mustahkam bo'lsa u holda ichida bo'lgan narsani saqlay oladi, agar bu joy mustahkam bo'lmasa u holda u joyda bo'lgan narsalar yo'qoladi.

Badanning shunday bir qismi, joyi borki agar usha joy to'g'ri, sog'lom bo'lsa butun badan ham sog'lom bo'ladi, agar u joy to'g'ri bo'lmasa, sog'lom bo'lmasa butun badan ham shunday bo'ladi.

Mana shu badanning qismi nima? U qalb, yurakdir.
Qanday qilib inson sog'lom qalbga ega bo'la oladi?

Sog'lom qalbga ega bo'lishlik Allohni aniq tanishlik, Uning Go'zal Ismlari va Komil Sifatlarini bilish orqali boshlanadi. Bundan tashqari Allohning alomatlari va yaratgani(butun olam) haqida , hamda Quron haqida ham tafakkur qilishlik sog'lom qalbga olib boradigan amallardandir.Namozni to'kis ado qilishlik, tahajjud namozini ham o'qishlik sog'lom qalbga eltuvchi amallarga kiradi.

Inson qalbini kasal qiluvchi, buzuvchi narsalardan, joylardan o'zini yiroq qilishi zarur. Agar bu narsalar qalbida bo'lsa u holda unday qalbga ilm kirmaydi, ilm u yerga joylasha olmaydi. Hattoki joylashsa ham, u ilmni tushuna olmaysiz. Alloh taolo munofiqlar ya'ni qalbi kasal bo'lganlar haqida shunday deydi:
 
159.Ularda qalblar bor, (lekin) ular bilan anglamaydilar.(Al-Arof surasi, 7:159)

Endi savol: Insonning qalbi qanday qilib kasal, buzilgan qalbga aylanadi?
2 xil yo'l bilan: shahvat va shubhalarga ergashishlik
Demak Buzilgan, kasal qalb 2 xil ekan.

Shahvatlarga ergashishlik degani bu: bu dunyo hayoti,
mayishatliklarini sevishlik va shu narsalar bilan ovora bo'lishlik, harom bo'lgan rasmlarni sevishlik, harom narsalarni eshitishlik, hamda harom narsalarga qarashlik

Shubhalarga ergashishlik bu adashgan aqidalarni o'rganishlik, bid'at amallarini qilishlik, bid'at ahlidan bo'lishlik.

Bundan tashqari rashq hamda kibr, ko'p uxlashlik, ko'p gapirishlik ham ko'p ovqat yeyishlik ham qalbni buzuvchi amallardandir.

Shuning uchun ham inson qalbni buzuvchi narsalardan o'zini yiroq qilib, qalbini soflovchi amallarni qilishi va natijada esa sog'lom qalbga ega bo'lishga intilishi lozimdir.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #7 : 05 Noyabr 2009, 08:21:23 »
5.Aql

Insonda o'qigan narsasini tez tushunish,yodlash qobiliyati tabiiy bo'lishi mumkin yoki bu narsaga o'zi harakat qilib erishishi mumkin.

Agar inson tabiiy jihatdan aqlli bo'lsa u holda aqlini kuchliroq qilish bilan shug'ullanishi agar aqlli bo'lmasa u holda aqlli bo'lishga intilish uchun o'ziga sharoit yaratishi lozim bo'ladi.

Insonning ilm olish, tushunish hamda yodlash qobiliyati juda ham zarur hamda kuchli usullardan biridir. Bu narsa uning har xil fiqhiy fikrlarni , ularning dalillarini  ham tushunishiga yordam beradi.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #8 : 05 Noyabr 2009, 08:21:56 »
6. Ilm olishga ishtiyoqning kuchli bo'lishi ilmni o'zlashtirishga hamda Allohning yordamini olishga sabab bo'ladi.

Alloh taolo aytadiki: 
128. Zotan, Alloh taqvoli bo'lganlar va ezgu ish qiluvchilar bilan birgadir.(An Nahl surasi,16:128)

Agar inson bir narsaning muhimligini tushunib yetsa, usha narsaga erishishga harakat qiladi. Ilm esa muhim narsalarning eng muhimidir.

Shuning uchun har bir ilm izlovchi insonning ilmni yodlashga, tushunishga hamda ulamolar bilan o'tirishga, ulardan ilm olishga bo'lgan ishtiyoqi kuchli bo'lishi lozimdir.

Bu ishlarni amalga oshirishda albatta u vaqtini nimaga sarf qilishini rejalashtirishi zarur.Ya'ni vaqtini bekorchi narsalarga emas foydali narsalarga ajratishi kerak bo'ladi.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #9 : 05 Noyabr 2009, 08:22:27 »
7. Ilm izlashda jiddiylik, ahd hamda sabr

Kishi dangasalikdan, erinishdan o'zini yiroq tutishi  hamda shahvat hamda Shaytonga qarshi kurashishi lozimdir.

Chunki shahvat hamda Shayton ilm olishga, izlashga tos'qinlik qiluvchi 2ta narsa.

Ilm izlashga moyillikni, ahdini kuchaytiruvchi amallardan biri bu: ulamolar hayoti haqida o'qishlik, ularning qanday qilib qiyinchiliklar bo'lganda sabr qilganliklari haqida bilishlik.Bunga ularning qanday qilib uzoq-uzoq o'lkalarga ilm izlash uchun safar qilganliklari ham kiradi.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #10 : 05 Noyabr 2009, 08:22:49 »
8. Mukammallik

Ilm olayotgan inson ilm izlashga barcha bor harakatlarini xolisona sarf qilsa natijada olgan ilmini mukammal egallaydi hamda kuchaytiradi. Bu narsa uning ilmni yodlashida va to'g'ri tushunishida ko'rinadi.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #11 : 05 Noyabr 2009, 08:23:13 »
9. Ulamolardan ilm o'rganishlik

Ilm bu ulamolardan o'rganilishi lozimdir. Ulamolar Islom aqidasi, qonun-qoidalarini to'g'ri tushunishadi va uni bizlarga to'g'ri holda o'rgatishadi. Hamda bundan tashqari amal qilishlari orqali ham ulamolar boshqalarga juda foydali namunadir.

Quron va sahih hadislarni qanday qilib to'g'ri Salaflar tushungandek tushunishni biz Salaflar yo'lida bo'lgan ulamolardangina o'rgana olamiz.

Shu sabab ham doimo haqiqiy ulamolarni tanishlik, ularning kitoblari, maruza hamda maqolalari bilan tanishishga, ularni darslariga qatnashishga qiziqishlik va shunga yarasha ulardan ilm olishlik aqlli insonning ishidir.
Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

Muhammad Amin

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 462
  • -oldi: 835
  • Xabarlar: 3473
  • Jins: Erkak
  • Duoga qo'l oching...
Re: Ilm izlash asoslari
« Javob #12 : 05 Noyabr 2009, 08:23:45 »
10. Vaqt

Ilm izlayotgan inson ilm olishlik 1-2 kun yoki yilda tugaydi deb o'ylamasligi lozimir, balkim kop yillar ilm izlashni davom ettirishi zarur.

Solih insonlar doimo oxirgi nafaslarigacha ilm olish yo'lida bo'lganlar chunki ular ilm izlash yo'lida bo'lishlik bu Jannatga eng oson yo'l ekanligini haqqoniy ravishda tushunib yetganlar.

Albatta bu yerda sabrni alohida qayd qilib o'tishlik lozim. Shubhasiz, ilm olishlik ko'p yillar davom etadi va bu uchun inson sabr qilishga o'zini har tomonlama tayyor qilishi lozim.

Bir qo`lda Qur’onu bittasida jom,
Ba’zida halolmiz, ba’zida harom,
Feruza gumbazli osmon ostida
Na chin musulmonmiz, na kofir tamom.


                          Umar Hayyom

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 252
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Ilm izlash asoslari
« Javob #13 : 07 Avgust 2014, 21:53:02 »
بسم الله الرحمن الرحيم* الحمد لله رب العالمين* والصلاة و السلام على سيدنا محمد و على آله  و أصحابه و أتباعه أجمعين* ربِّ  زدني عـلمـًا*
СИЗ ТАЛАБА БЎЛДИНГИЗ
   
Бугунги кунда она юртимизнинг қай томонига юзланманг, кўркам қад кўтарган илм даргоҳларига кўзингиз тушади. Бу даргоҳларда қанча-қанча келажагимиз куртаклари ниш отмоқдалар. Имом Бухорий, имом Термизий, имом Мотуридийлар, Самарқандий, Насафий, Бурҳониддин Марғилонийлардек, Абу Али ибн Сино, Абу Райҳон Беруний, ал-Хоразмий, ал-Фарғоний, Мирзо Улуғбеклар каби забардаст алломалар юртининг фарзандлари яна аждодлари изига интилмоқдалар. Қай соҳада бўлмасин илмга интилиш бор. Майли у олим бўлсин, зиёли бўлсин, ходим бўлсин ёки ишчи бўлсин –маърифатли бўлмоғлик бугунги кун талаби бўлиб бормоқда. Чунки илм икки дунёнинг бахту-саодатига олиб боргувчи асосий омилдур.   
   Илм – зиё, жаҳолат эса зулуматдур. Инсон қачонки илм йўлини маҳкам тутса дунё ва охиратнинг бахту саодатига етишига имкон топган бўлади. Башарият илм йўлини тутиб ҳамиша юксалиб борган. Қайси жамиятда илмга эътибор бўлса  тараққий топиши юқори даражага кўтарилади. Бу ҳақиқат тарихда ҳам кўрилган, ҳозир ҳам шундай. Юртимизда билим даргоҳлари кўпайиши тарққиётимизнинг гарови десак  муболаға бўлмагай.
   Илм одам фарзандининг мартабасини кўтариб бошқа махлуқотлардан устувор этиши “Таълимул-мутаъаллими” китобида чиройли тарзда баён этилган:
“Илмнинг инсоният билангина хосланиб шарафли (мақом касб этиши) экани ҳеч кимга сир эмас. Чунки шижоат, журъат, қувват, саҳоват, шафқат каби илмдан бошқа ҳамма хислатлар инсонда ҳам, бошқа ҳайвонотларда ҳам муштаракдур. Аллоҳ таоло илм билангина Одам алайҳис салоту вас-саломни фаришталардан афзаллигини изҳор қилди ва уларни (Одам алайҳис салоту вас-салом)га сажда қилмоққа буюрди ”. Бу ҳам бўлса Одам алайҳис салом фаришталар билмаган нарсаларни билганлиги сабабидан эди.
   Қурони каримда энг аввал нозил бўлган сура “Ўқи” деб бошланиши ва суранинг давомида яна илм зикр қилинишидан ҳам илм инсоният учун ўта муҳим эканлигини англаш мумкин.
اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ ¤ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ¤ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ ¤
"Карамлиларнинг карамлиси бўлган Раббинг (фазли) ила ўқи! Ўша (Раббинг) қалам билан илм ўргатгандир. У инсонга (инсон) билмаган нарсасини ўргатди"(“Алақ” сураси, 3 –5-оят)
   Ватандошимиз  имом Абу Баракот ан-Насафий ҳам Ислом оламида машҳур ва маъруф бўлган “Мадорикут-танзил” номли тафсир китобларида  ушбу ояти кариманинг тафсир қилиб  “бандаларига билмаган нарсаларини ўргатиб, жаҳолат қоронғулигидан илм нурига чиқарганлиги камоли (лутфу) карами эканлигига далолат қилади” деб баён қилганлар.
   Аллоҳ таоло илм аҳлининг даражалари ҳақида алоҳида баён қилади:
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ(سورة المجادلة، 11)
“Аллоҳ сизлардан имон келтирганларни ва илм эгаларини даражаларга кўтаради”(Мужодала сураси, 11-оятдан)
   Яна ўша тафсир китобида баён қилинадики, “даражалар ҳақида икки ҳил қавл бор: бири дунёда мартаба ва шарафлиги, икинчиси эса – Охиратда.
Ибн Масъуд разияллоҳу анҳу қачон шу оятни қироат қилса: “Эй инсонлар, бу оятни яхши фаҳм этинг, илмга рағбат айланг”, – дер эдилар.
Пайғамбар саллалоҳу алайҳи ва саллам “Олимнинг  обиддан афзаллиги ой тўлган кечада бошқа юлдузлардан афзаллиги кабидир”– деганлар.(Аҳмад, Термизий, Абу Довуд, ибн Можа, Дора Қутний ривоятлари)
Ибн Аббос разияллоҳу анҳумодан ривоят қилинишича Сулаймон алайҳис саломга илм, мол ва мулкни (танлашлик) ихтиёри берилди. У  илмни танлаган эди унга қўшиб мол ҳам, мулк ҳам берилди. Он ҳазрат саллалоҳу алайҳи ва саллам марҳамат қиладилар:“Аллоҳ Иброҳим алайҳис саломга ваҳий қилиб “Эй Иброҳим, Мен Алим (билгувчи)дурман, ҳар бир илмликни яхши кўрурман” деди”. Дарҳақиқат Аллоҳ таоло илм аҳлини яхши кўрганидандурки, уларни дунёда ҳам элу юрт орасида шарафли қилиб қўяди.
Яна шуни ҳам билмоқ керакки, Тангри таоло илмни ҳар кимга ҳам бахш этавермагай. Кимга илм бахшида қилса бу яхшликни умрининг охирига қадар Холиқ таолодан берилган юксак тухфа сифатида авайлаб асраб, ардоқламоғи ва шунга яраша шукрона ва тақвода бўлишга интилмоғи лозим.
عن معاوية رضي الله عنه قال: سمعت رسو ل الله صلى الله عليه و سلم يقول: "من يردالله به خيرًا يُفقههُ في الدّين" (رواه البخاري)
Муовия разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг“Аллоҳ кимга яхшилик қилишликни ирода қилса динда фақиҳқилиб қўяди” деганларини эшитганман. (Бухорий ривояти)
"Фақиҳ" фиқҳ  илмини яхши билгувчи инсон демакдур. “Фиқҳ” эса уламоларнинг таърифларига кўра “фаҳм”, яъни ҳар бир аҳкомнинг туб моҳиятларини яхши англамоқликдур. Демак кимгаки Аллоҳ таоло яхшилик қилишликни хоҳласа динда ҳар бир аҳкомнинг моҳиятини яхши билгувчи қилиб қўяр экан.
Пайғабаримиз саллалоҳу алайҳи ва салламнинг машҳур “Илм истамоқлик ҳар бир мусулмон эркак ва муслима аёлга фарздур”деган ҳадиси шарифларини уламоларимиз шарҳлаб, қандай илмни талаб қилиш лозимлиги ҳақида ҳам китобларда баён қилганлар. Шунга кўра инсониятнинг эҳтиёжи учун зарур бўлган илмларни ўрганишлик фарзи кифоя деганлар. Яна ҳам тушунарлироқ айтадиган бўлсак ҳар бир диёрда шу юрт аҳолисининг эҳтиёжи тушадиган илмларни билгувчи инсонлар бўлишлиги лозим. Ана шунда шу юрт аҳолисининг бўйнидан ўша фарзи кифоя соқит бўлади. Акс ҳолда  ҳаммалари жавобгар бўлади. 
Ҳар бир инсон ўз ҳаётида эҳтиёжи тушадиган ишларнинг илмини ўрганишлиги эса фарзи айн. Ким қайси соҳани эгалласа ўша соҳанинг илмини билишлиги керак. Бу эса айни ибодат эрур.
Ана энди илм талабида юрганлар ўзларининг мартабаларини қанчалик чуқур ҳис этсалар, шунчалик масъулият ҳиссини сезадилар. Бизларнинг келажагимиз бўлган бўлғуси олимлар қанчалик шарафли йўлни тутганларини билиб олсинлар. Зеро улар минглаб ҳамюртларининг гарданларидаги фарзни адо қилмоқдалар.
Илоҳим ҳар биримизга манфаъатли илм бериб, олган илмига амал қигувчилардан айласин. Ҳолбуки “Амалсиз илм – мевасиз  дарахт” деганлар. 

Улуғбек қори ЙЎЛДОШЕВ
   Асака туманидаги “Холид ибн Валид” жомеъ масжиди муаззини
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

Orifjon Hanafiy

  • Jr. Member
  • **
  • Rahmat
  • -aytdi: 1
  • -oldi: 2
  • Xabarlar: 65
Javob: Ilm izlash asoslari
« Javob #14 : 14 Sentyabr 2015, 11:35:57 »
ИЛМ ЎРГАНУВЧИНИНГ НИЯТИ ҲАҚИДА
Буюк юртдошимиз Абу Лайс Самарқандий ўзининг машҳур “Бўстонул орифийн” асарида илм ўрганувчининг ниятлари ҳақида ушбу гўзал насиҳатларни баён қилганки, уни ҳар бир толиби илм билиб, ёдда тутмоғи ва унга амал қилмоғи лозим.
Фақиҳ Абу Лайс Самарқандий раҳимаҳуллоҳ айтади:
Таълим олувчи муҳтож бўладиган нарсанинг аввалгиси – олган илми билан фойдаланиши ва ўзидан ўрганаётган кишига фойда бериши учун ниятини тўғирлаб олишдир. Бас, қачонки ниятини тўғрилашни ирода қилган бўлса, яна тўрт нарсани қасд қилишига тўғри келади:
1. Илм олишлиги билан жоҳилликдан чиқишга қарор қилиш. Чунки Аллоҳ таоло: "Айтинг: "Биладиганлар билан билмайдиганлар тенг бўлурми?!" деган маънода марҳамат айлаган. (Зумар, 9)
2. Илми билан халққа фойда келтиришни ният қилиш. Чунки Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Инсонларнинг яхшиси инсонларга фойдаси тегадиганидир", деганлар.
3.  Илм ўрганиш билан илмни тирилтиришни ният қилиш. Чунки инсонлар таълим олишни ташлаб қўйсалар, Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Илм кўтарилишидан олдин илмни ўрганиб олинглар", деб айтганларидек, илм кўтарилиб қолади. Илмнинг кўтарилиши олимларнинг кетиб қолишидир.
4. Илм олиш билан унга амал қилишни ният қилиш, аксини эмас. Чунки илм амал учун асбобдир. Илмсиз амал беҳуда бўлгани каби каби амалсиз асбобни талаб қилиш ҳам беҳуда ишдир. Айтибдиларки, амалсиз илм уволдир, илмсиз амал залолатдир.
Таълим олувчи илм ўрганиш ила Аллоҳ таолонинг розилигини, охират диёрини талаб қилиши лозим. Илм билан дунё талаб қилишни қасд қилмаслик керак. Ҳолбуки, илм ўрганиш билан Аллоҳ таолонинг розилиги ва охират манзилини талаб қилинса, унисига ҳам, бунисига ҳам эришгай. Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло марҳамат қилганидек:
“Ким охират ҳосилини истаса, Биз унга ҳосилини зиёда қилиб берурмиз. Ким дунё ҳосилини истаса, Биз унга ўшандан берурмиз ва унга охиратда бирон насиба бўлмас”. (Шўро. 20)
Зайд ибн Собит Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: "Кимнинг нияти дунё бўлса, Аллоҳ таоло унинг ишини тарқатиб юборади ва фақирлигини иккала кўзининг орасига қўйиб қўяди, дунёдан унга Аллоҳ таоло битиб қўйганидан бошқаси келмайди. Кимнинг нияти охират бўлса, Аллоҳ таоло унинг барча юмушларини жамлаб қўяди, бойлигини қалбига жойлаб қўяди. Унга  дунё жирканчли ва хор бўлиб келади".
Мабодо ниятини тўғирлашга қодир бўла олмаса ҳам, илм ўрганишни тарк қилгандан кўра ўрганавергани афзал, чунки таълим олаверса, илм унинг ниятини тўғирлаб қўйишига умид бор. Хабарларда ривоят қилинишича Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Ким илмни Аллоҳ таолонинг розилигидан бошқа нарса учун талаб қилса ҳам, илм унга илм етиб келиб, нияти Аллоҳ таоло учун ва охират манзили учун бўлмагунча дунёдан ўтмайди", деганлар.
Мужоҳид айтган: "Биз бу илмни талаб қилганимизда ниятимиз кам эди. Сўнг Аллоҳ таоло бизга ниятни ризқ қилиб берди".

Улуғнор тумани бош имом хатиби Сайдалиев Бахтиёржон

 

HTML asoslari. Web sahifa yaratishni boshlovchilar uchun.

Muallif UlugbekBo'lim Dasturlash

Javoblar: 24
Ko'rilgan: 31367
So'nggi javob 19 Noyabr 2015, 08:23:14
muallifi akula
Ziyo Go'kalpning "Turkchilik asoslari" kitobi kimda bor, o'zbekchasi

Muallif Bekmanov1995Bo'lim Turk tili va adabiyoti

Javoblar: 0
Ko'rilgan: 698
So'nggi javob 10 Aprel 2018, 02:06:58
muallifi Bekmanov1995