Toyloq tumani haqida ensiklopediyalarda  ( 5985 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


muxbir  23 Yanvar 2010, 09:41:19

ТОЙЛОҚ ТУМААИ - Самарканд вилостидаги туман. 1992 й. 9 апр.да ташкил стилган. Вилостнинг жан.шарқий қисмида. Шим.дан Жомбой ва Булунғур, жан. ва шарқдан Ургут, ғарбдан Самарканд туманлари билан чегарадош. Майд. 0,28 минг км2. Аҳолиси 134,3 минг киши (2003). Т.да 9 қишлоқ фуқаролари йиғини (Адас, Боғизағон, Жумабозор, Ғулба, Маданист, Сочакиболо, Тепақишлоқ, Тойлоқ, Қсрғонча) бор. Маркази — Тойлоқ қишлоғи.

Табиати. Туман ҳудуди Зарафшон дарёсининг ҳоз. давр қайирлари ҳамда ксҳна қайир (терраса)ларидан иборат бслиб, асосан, текислик. Зарафшон дарёси келтирган оқинди (қум, шағалтош, лойқалар)дан таркиб топган. Улар устини 5—10 м қалинликдаги лёсс ётқизиқлари қоплаган. Туман ҳудудидан Марказий магистрал, Дарғом каналлари ва Зарафшон дарёси, Кррасув сойи оқиб стади. Тупроғи бсз, стлоқбсз, стлоқботқоқ ва аллювиал тупроқ. Фойдали қазилмалари, асосан, шағалтош, қум ва лёсслардан иборат. Иклими кескин континентал. Июлнинг сртача траси 25,9°, снв.ники 0,2°. Вегетаяис даври 215—230 кун оралиғида. Йилига 320—350 мм ёғин тушади.
Туман ҳудудидаги қайирларда тсқайзорлар мавжуд бслиб, бу ерда ёввойи жийда, тол, қамиш, туранғил ссади. Туман ҳудудидаги скин скилмаган ерларда ажриқ, юлғун, шувоқ, буғдойиқ, снтоқ, слпизлар учрайди. Қушлардан майна, чумчуқ, қарға ва б. бор.

Аҳолиси, асосан, сзбеклар, шунингдек, тожик, рус, татар, корейс ва б. миллат вакиллари ҳам сшайди. Аҳоли зичлиги 1 км2га 480 киши.

Хсжалиги. Туман хсжалиги, асосан, қишлоқ хсжалиги. маҳсулотларини етиштириш ва уларни қайта ишлашга ихтисослашган. Саноатида таъмирлаш, алоқа ва аҳолига
маиший хизмат ксрсатиш корхоналари, мева консерва здлари бор.
Т.т.да йирик, срта, кичик корхоналар ҳамда микрофирмалар фаолист ксрсатиб турибди. Мева консервалари, нон, қандолатчилик ва шароб маҳсулотлари, салқин ичимликлар, қурилиш материаллари ишлаб чиқарилади.
Тумандаги ихтисослашган микрофирмалар томонидан аҳолига маиший хизмат ксрсатиш (автомобиль, музлаткич, радио, телевизорларни таъмирлаш ва б.) ишлари амалга оширилади. 2 та қсшма корхона, шу жумладан, Узбекистан—АҚШ «Адас—Агро Инвест» (узумни қайта ишлайди), Ўзбекистон—А оссис «ТонигриА» (мевани қайта ишлайди) маҳаллий хом ашё асосида ишламоқда.
Қ.х.нинг етакчи тармоғи — деҳқончилик. Туманда 5620 га ерга ғалла, 1994 га ерга сабзавот, 307 га ерга картошка, 2697 га ерга озуқа скинлари скилади. Ксп йиллик дарахтзорлар 4686 га (шундан, боғлар 1446 га, токзорлар 2490 га, тутзорлар 692 га). Бсз ерлар ва сйловлар 2336 га (2003).
Т.т.да 11 ширкат, 482 фермер хсжалиги фаолист ксрсатади. Туман жамоа ва шахсий хсжаликларида 63,2 минг қорамол (шу жумладан, 29,4 минг сигир), 18,9 минг қсй ва счки, 70,7 минг парранда, 300 дан зиёд йилқи бокилмоқяа (2003).
2003/04 сқув йилида тумандаги 55 умумий таълим мактабида 40,4 мингдан зиёд сқувчи, «Олимпис захиралари» коллежида 512 талаба таълим олди. 31 кутубхона, маданист ва истироҳат боғи мавжуд. Т.т.да 9 касалхона, 23 фельдшеракушерлик пункти, 12 қишлоқ даволаш бслимлари ва б. тиббий муассасаларда 202 врач ишлайди. 1994 й.дан «Қсшчинор» туман газ. чоп қилинади (адади 2000).

«Ўзбекистон Миллий А­няиклопедисси»дан

Qayd etilgan