Mantiqut-tayr (nasriy bayoni). Farididdin Attor  ( 79247 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 7 8 9 ... 33 B


Ansora  20 Mart 2010, 11:39:05

YOSH BOLASI SUVGA TUSHGAN ONA HIKOYATI

Bir onaning go‘dagi suvga tushib ketdi, shunda onaning joni halqumiga keldi. Go‘dak hayron bo‘lib, qo‘l-oyoqlari tipirchilardi, suv uning ko‘kragigacha chiqar va haydab tegirmon novi tomon eltardi. Suv orqadan surib kelar va ul aziz go‘dak suvning ketidan oqib ketardi. U tegirmon noviga yaqinlashgach, ona buni ko‘rib, ariqlabiga borib, uni tortib oldi. Ona uni bag‘riga bosib, keyin emiza boshladi.
Ey shafqatdan onalarga ulug‘ mehr bergan, bu suvga g‘arq bo‘lishlarda og‘ir nov bor. Agar hayrat girdobiga tushib qolsam, hasrattarnovi oldiga kelib qolsam, o‘sha go‘dakday suvda nochoru hayron qolib, iztirobda qo‘l-oyoqlarim tipirchilab turibdi. Ey tul go‘daklarining mushfiq va mehriboni, karam yuzasidan o‘z xalqingga boq. Ham bizning suvga g‘arq ahvolimizni qo‘rgin va bizning azobda qolgan qo‘nglimizga rahm qil. Karam siynasidan bizga sut ber, oldimizdan karam dasturxonini yig‘ishtirib olma.
Ey ta’rifu idrokdan baland, maqgovchilar sifatidan pok bo‘lgan zot, sening uzangingga qo‘l yetmaydi, na qilaylikki, tuprog‘ingning tuprog‘imiz. Sening tuprog‘ing sening pok yorlaring bo‘ldilar. Olam ahli sening tuprog‘ingning tuprog‘i bo‘ldilar. Kimki sening yorlaringning tuprog‘i bo‘lmasa, u sening do‘stlaringni dushmanidir.
Ularning birinchisi Abubakr va oxirgisi Murtazo (Ali)dir, ular sidqu safo ka’basining ustunidirlar. Ul biri siddiqlikda sirdoshing va vaziring. Boshqasi adolatda nurli quyoshing. Yana biri xilmu hayo daryosi, yana biri ilm va safo podshosidir.

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:39:38

BIRINCHI XALIFA ABUBAKR SIDDIQ MADHIDA

Birinchi Xoja (Muhammad Mustafo)ning birinchi yori, payg‘ambarning aziz yo‘ldoshi, g‘ordagi hamdamu hamnafasi, dinning qalbi (sadri), siddiqi akbar, Haqning qutbi, hamma narsada hammadan saboq olgan Haq Mustafoning muborak qalbiga Kibriyo olamidan to‘kkan jam’i narsalarni Abubakr Siddiq qalbiga ham soldi. U ikki olamni bir nafasda qalbiga joylagach, tosh kabi labni mustahkam yumib, xomushlikda xushnud bo‘ldi. Butun tunlar boshini (yoqasiga) yashirib, (tafakkur ayladi), yarim kechada boshini ko‘tarib «huv» deya o‘tli oh chekardi. Uning «huv» degan ohi mushk kabi Xitoygacha borib yetardi va Xo‘tan ohusining qonini mushkka aylantirardi. Shu sababdan shariat va din oftobi (Muhammad rasululloh) «Ilmni Chinda bo‘lsa ham izlab toping» deb aytdi. Tili tosh va g‘orlar tiliga odatlangach. og‘zi hikmat toshlariga to‘la bo‘ldi*. Ilohdan o‘zga nomni tilga olmaslik uchun faqat toshlar uning nafasi — yo‘lini tanlagan emas. Tosh o‘z viqori — ulug‘vorligini yashirishi kerak, toshi yo‘q odamlar ishga yararmidi? Umar uning qadridan bir soch tolasiday qadr ko‘rgach, «Kani edi uning ko‘ksida o‘sha soch tolasiday bo‘lsaydim» dedi. Sen (Umar) ikkinchi navbatda xalifalikni qabul qilding, ammo Rasuldan keyin ikkinchi odam u (Abubakr) edi.

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:40:08

IKKINCHI XALIFA UMAR FORUQ VASFIDA

Shariat xojasi, dinni jam’ etuvchi oftob, Haqning soyasi, foruqi a’zam - ulug‘ ajratuvchi, dinning sham’i. U (Umar) adolat va insofni haq oldida xatm etgan, farosatda mardlardan saboq olgan edi. Avvaldan «tah» (poklik: muqad-daslik) unvoni bilan Haq taolo ulug‘lagan kishi u, shu bois u mutahhar (pok, muqaddas) bo‘ldi. U sirot ko‘prigidan birinchilar qatorida o‘tadi, Payg‘ambar so‘zi ila u Umar (obod etuvchi) bo‘ddi. Dorussalom (jannatdan) birinchi bo‘lib to‘n -xil’at qo‘lga kiritgan kishidir, oliy maqomingta ofarin. Din ishi uning adolatidan rivoj topti, Misrning Nil daryosi zilziladan tinchidi. U jannat sham’i edi, ammo hech kimda sham’dan soya yo‘q edi. Sham’da nurdan soya bo‘lmaydi, uning soyasidan devlar qochib ketdi. So‘z aytganda Haq haqiqati tilidan tomardi, qalbaki oltindan haqiqiysi ajralib ko‘rinardi. Gohida ishq dardidan joni o‘rtanardi, gohida Haqni so‘zlab tili kuyardi. Payg‘ambar uning zorlanib, yonib gapirishlarini ko‘rgach, dedi: «Aniqki u jannat sham’idir».

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:40:30

UCHINCHI XALIFA USMON MADHIDA

Sunnat xojasi, mutlaq nuru, balki haqiqatda ikki nurning egasidir1. Irfon dengiziga cho‘mgan zotu, dinning peshvosi Usmoni Affondir. Imon yo‘lining taraqqiysi amiralmo‘minin Usmondan boshlandi. Ikki dunyo maydoni Usmon Zunnurayn (ikki nur sohibi)dan ravnaq topti. Hayo koni va taqvo dengizi ekanligidan Mustafo uni Yusufi soniy deb atadi. Odamlarga mehribonligidan o‘zgalar ishi uchun jonini tikardi. O’tirgan joyida boshini kesdilar, garchi hech kimga zarar yetkizmay, doimo rahmu shafqatda edi. Uning zamonida jahonga hidoyat va ilmu hunar yoyilgan edi. Uning adli bilan imon keng tarqaldi ham hukmi bilan Qur’on (kitob bo‘lib) tarqaldi*. Falaklarda farishtalar sayyidlar sayyidi Usmondan uyaladilar. Ham Rasul pardalar ochilganda «Haqtaolo Usmonga qahr qilmagay» dedi. U bay’at qabul qilayotganda hamavaqt uning qo‘li o‘rnida Rasul qo‘li bo‘lardi. Hozir kishi aytdikim, men Zunnurayndan uzoq bo‘lsam-da, ammo uning qo‘lini yuzimga surtib o‘pardim. Dunyo va din peshvosi (Payg‘ambar) dedikim: «Uning oxirat azobidan zarra xavfi yo‘q».

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:40:53

AMIRALMO’MININ ALI IBN ABU TOLIB KARAMALLOHU VAJHAHU HAZRATLARI MADHIDA

Haqiqat xojasi (egasi), rostlik peshvosi, ilmning koni, hilm (yumshokdik)ning dengizi va din qutbi. Kavsar havzi soqiysi, yo‘l qo‘rsatuvchi imom, Mustafo ilmining vorisi, Allohning sheri. Murtazoyu Mujtabo, Ahli Baytdan -Fotimaning jufti haloli, ma’sumlik xojasi va Rasulning kuyovi. Rahbarlikni bayon etuvchi sirining egasi Zdi. U din peshvoligiga sazovordir. U har qanday masala - muammo va bandlar, mushqulliklarni yechuvchi mutlaq muftiydir. Ali Haq taolo chashmalaridan biridir, shunday bo‘lgach, qanday qilib, aql uning oldida shubha-gumonga borsin? Alining joni qozilik — hukm chiqarishda ogoh ham, u Iloh zoti sirgohi ham. Iso nafasidan o‘lik tirilgan edi, u (Ali) bir nafasda kesilgan qo‘lni joyiga qo‘yib tuzatdi*.
Tashri qabuliga erishgan bu inson Ka’bada Rasul orqasida turib butlarni sindirish (yo‘qotish) baxtiga musharraf bo‘ldi. Zamirida g‘ayb asrori bor edi, shuning uchun ham yaqosidan yadi bayzo — oq qo‘lini chiqardi1. Agar yadi bayzosi oshkor bo‘lmasa edi, Zulfiqor u yerda (uning qo‘lida) turarmidi? O’z ishidan gohida jo‘shib, hayajonlanardi, gohida quduqqa o‘z sirini so‘ylardi. Butun dunyoda o‘ziga yo‘ldosh -hamdam topolmasdi, o‘z ichida (sir bo‘lib) kezardi, ammo mahram topolmasdi.


Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:41:24

TAASSUB   TANQIDIDA

Ey taassubga berilgan odam, har doim sen do‘stu dushman, bizniki - sizniki deb ajratasan. Agar sen ong va lab bilan lof urar ekansan, nega endi ayirmachilik - taassubdan gapirasan? Xalifalikda mayl - xohishga qaralmaydi. Abubakr va Umarning (xalifalikka) hech bir mayl-xohishlari bo‘lmagan. Agar bu ikki rahnamoda mansab mayli bo‘lganida edi, ikkalasi ham o‘g‘illarini o‘rinlariga tayinlagan bo‘lardilar. Har ikkalasi ham agar o‘z haqini talab qilganda edi, boshqalarning (xalifa bo‘lishiga) mone’lik vojib bo‘lardi. Ular mone’lik yo‘liga kirmadilar, man’ qilish zaruratini tark etish lozim deb toptilar. Agar birov man’ qilish ishiga tarafdorlik qilmasa, hammani yolgonga chiqar yoki qabul qilgin. Agar sen Rasulullohsahobalarini yolgonchi-ga chiqarsang, unda payg‘ambar so‘zini durust anglamabsan*. Holbuki, payg‘ambar sallallahu alayhi vassallam dedi: «Har bir yorim — sahobam yorqin yulduzdir, eng afzal va eng yaxshi asr mening asrimdir. Odamlarning eng yaxshisi mening yorlarim. Yakinlarim va sevganlarimdir».

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:41:37

Agar payg‘ambar sallallahu alayhi vassallam aytgan eng yaxshi odamlar sening nazaringda eng yomon bo‘lsa, unda seni qanday qilib «sohibnazar» (valiy) deyish mumkin? Rasululloh sahobalari nomunosib kishini (xalifalikka haqli deb topilmagan odamni) shu mansabga munosib deb qabul qilishlari mumkin deb aytishga qanday tiling bordi? Yoki shunday nomunosib odamni ular Mustafo o‘rniga o‘tqazishlari mumkinmidi? Sahobalar bu botil ishni hargiz qilmasdilar. Bu ularga nisbatan tuhmat! Agar ul jamoaning ixtiyor-irodalari, so‘zlari rost bo‘lmasa, unda Qur’on sahifalarini jamlab kitob qilganlari ham rost emas ekan-da!
Yo‘q, Payg‘ambar sahobalari nimaiki qilgan bo‘lsalar, rost va to‘g‘ridir, payg‘ambar so‘ziga muvofiqdir. Agar bir kishini yolgonchiga chiqarsang (ishini xato deb bilsang), o‘gtiz uch ming odamni yolg‘onchilikka chiqarasan. Haq yo‘lidan adashmay, faqat Haqning aytganini qilgan odam, tuyaning tizzasigacha tushovini kam qilmaydi. U qanchalarning ishini Haq sari o‘nglagan (odam)dir, Haqqa manzur kishidan gumon-shubha qilma. Agar Abubakri Siddiqqa (mansab) mayli bo‘lganida edi, oqillar safida hech ham bo‘lmagan bo‘lardi. Agar Abubakrda mansabga zarracha mayl bo‘lganda edi, o‘z o‘g‘lini darra urib jazolatmas edi. Siddiq hamma vaqt yo‘lda (safarda) edi, dargoh (taxtu toj) tashvishidan ozod edi. Qizi, molini, jonini din yo‘lida sarfladi, bunday odam hech qachon, zulm qilmaydi, uyalgin. Rivoyatu afsonalar changidan xoli edi, chunki aqlu zakovat mag‘zi edi. Minbarda odob saqlagan (odam) o‘zgalarning o‘rnini egallashga intilmaydi. Buning hammasining orqa-oldi (oqibati)ni qo‘ra bilgan odam uni nohaq ravishda kamsitishi, unga tuhmat qilishi noo‘rin.

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:41:50

Yana Umari Foruqkim, adolati bisyor edi, o‘zi gohida g‘isht quyar, gohida tikan (o‘tin) yig‘ardi. O’zi o‘tin orqalab keltirardi, bir diram bilan to‘qqiz shaharni (piyoda) kezardi. Har kun mana shunday qafas hibsida edi, yetti luqma non uning taomi edi, xolos. Uning dasturxonida sirka va tuzdan boshqa narsa yo‘q edi, u baytulmol (xazina)dan non yemasdi. Agar yotsa, to‘shagi qum edi, belidagi charm kamarini yostiq qilardi. Saqqo (suv tashuvchi) kabi suv to‘ldirilgan meshni yelkasiga ko‘tarib, kechqurunlari qariyalarga suv ulashardi. Kechalari uyg‘oq o‘girib, lashkarini qo‘riqlardi. O’zini kam tutib aytardi: «Ey, insof bilan boquvchi kishi, Umarda biror ziddiyat, nifoq ko‘rasanmi, kimki mening aybimni yuzimga aytsa, menga eng ulug‘ tuhfa keltirgan bo‘ladi», derdi. Umar xalifalikni xato qilib (qasddan, mansabparastlik qilib), zo‘rlik bilan qo‘lda saqlaganda edi, og‘ir va dag‘al namatdan tikilgan kiyimda yurmas edi. Hech vaqt yangi libos kiymas, jun xirqasini o‘zi yamab olardi. Shohligi mana shunday faqirona bo‘lgan odamni xalifalikka maylu rag‘bati bor deb aytish mumkinmi? Ba’zan g‘isht, ba’zida loy tashib, imorat qurish hasharida qatnashib yurgan odam bu azoblarni ataylab mansab uchun chekardi deyish tuhmatdan boshqa narsa emas. Agar xalifalikni kibru havo, manmanlik bilan boshqarganda, saltanat taxtida o‘tirgan bo‘lardi. Uning zamonida qanchadan-qancha munkir (imonsiz)larning shaharlari imonga kirib, taslim bo‘ldi.
Agar shuning uchun unga taassub qilayotgan bo‘lsang, insofing yo‘q ekan, o‘z olovingga o‘zing qovurilib o‘l! U (Umar) zahrdan o‘lmadi, ammo sen bu hasaddan o‘lgin, uning zahrini totima-gansan, totganingda yuz bor o‘larding! Ey Haqni tanimagan, Haqiqatni tan olmagan (kishi), bu ishni qilma, o‘zingningxojaliging, ahvolingga boqib, xalifalikni qiyos qil. Agar sening shu xojaliging (oilangga bosh bo‘lishing, ishing, mansabing) yemirilsa, g‘am chekib jigaringga ming olov o‘rlaydi. Agar ul zotlardan birov xalifalikni tortib olganda edi, yuz xil ofatni boshiga olgan bo‘lardi. Toki jon badanda ekan, xalqning mas’uliyatini bo‘yinga olish oson emas.

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:42:50

UMAR ROZIALLOHU ANHUNING UVAYS BILAN SUHBATI

Umar to‘lqinlanib Uvaysning oldiga keldi va dedi: «Xalifalikni bo‘ynimdan soqit qildim. Bu xalifalikka agar xaridor topilsa, bir dinorga bo‘lsa ham sotishga tayyorman». Uvays Umardan bu so‘zni eshitgach, dedi: «Sen tinchlan va xotirjam bo‘lgin. Har kim agar yuki yo‘lda qolganlarning yukini ko‘tarib oldinga intilsa, manzilga o‘zini ham, boshqalarni ham olib boradi va eng to‘rga o‘tib qoladi. Agar amiralmo‘minin xalifalikni bo‘ynidan soqit qilsa, yorlari ohu nola qilib keladilar. Hammasi bir bo‘lib, ey rahnamo, bu ishni qilma, deb zorlanadilar, agar bunday qilsang, Alloh haqqi, xalqni sarson qilasan. Buni sening bo‘yningga Abubakr Siddiq yuklagan, u taxminan emas, balki tahqiq qilib (tekshirib), bu ishni qilgan edi. Agar sen uning farmonidan bo‘yin tovlasang, unda sendan uning ruhi, joni ranjiydi».
Bu mahkam hujjat (dapil)ni Uvaysdan eshitgan Umar, mas’uliyatni yana ham chuqurroq anglab, qattiq ishga berildi.

Qayd etilgan


Ansora  20 Mart 2010, 11:43:19

AMIRALMO’MININ ALI KARAMULLOHNING O’Z QOTILIGA LUTFU MARHAMATI

Ul badbaxt (odam) qazodan bilintirmay Murtazoni tig‘ bilan yaraladi. Ali behush bo‘ldi, sharbat ichirdilar. O’ziga kelgach, «Mening qonimni to‘kkan kishi qani?» deb so‘radi. Aytdi: «Sharbatni avval unga beringlar, so‘ngra menga beringlar. Chunki u menga yo‘ldosh bo‘lmoqchi». Qotil oldiga sharbat olib keldilar, lekin u: «Bu Alining qahridir, u meni o‘ldirish uchun zahar bermoqchi», dedi. Ali dedi: «Parvardigor haqqi, agar ul nobakor bergan sharbatimni ichganda, men Haq oldida usiz jannatul ma’voga qadam qo‘ymagan bo‘lardim». Ul nobakor kishi agar Murtazoni o‘ldirmaganda, Murtazo usiz bihishtga kirmagan bo‘lardi.
Dushmaniga shafqati shu darajada bo‘lgan odam, nahotki Abubakr Siddiqday do‘stiga kina-adovat saqlasa. Dushmanga shuncha g‘amxo‘r bo‘lgan kishini qadimiy do‘stiga dushmanlik qiladi, deb gumonga borish mumkinmi?
Abubakr Siddiqqa Ali kabi bir do‘stni Allohyi taolo boshqa yaratmaydi. Nega buncha Murtazo (Ali) zulm ko‘rgan (mazlum) edi, xalifalikdan badarg‘a qilingan edi deb javraysan? Ali Haqning sheri va boshlardagi tojdir. Sherga kim ham zulm qila olardi, ey o‘g‘il!

Qayd etilgan