Muallif Mavzu: O'tkir ichak kasalliklari  ( 19446 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
O'tkir ichak kasalliklari
« : 19 Aprel 2010, 12:40:54 »
O'tkir ichak kasalliklari



Muallif: A.Obidov, Sh.Yoqubov, U.Bahodirova
Hajmi: 186 Kb
Fayl tipi: pdf, zip
Saqlab olish
Online o'qish
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #1 : 19 Aprel 2010, 21:00:41 »
ЎзССР СОРЛИҚНИ САҚЛАШ МИНИСТРЛИГИ
РЕСПУБЛИКА САНИТАРИЯ МАОРИФИ УЙИ

А. О. ОБИДОВ, Ш. X. ЁҚУБОВ, У. О. БАҲОДИРОВА

ЎТКИР ИЧАК
КАСАЛЛИКЛАРИ


Тошкент
ЎзССР «ÐœÐµÐ´Ð¸Ñ†Ð¸Ð½Ð°»
1988



Касаллик қўзғатувчи микроорганизмлар пайдо қиладиган касалликлар ÑŽқумли касалликлар деб аталади. Улар одамдан-одамга ÑŽқиши, кўп кишиларни зарарлаши билан бошқа касалликлардан фарқ қилади.
Ҳар бир ÑŽқумли касалликнинг ўз қўзғатувчиси бўлади. Масалан, қорин тифини шу касаллик бактерияси, тоунни тоун қўзғатувчиси, дизентерияни дизентерия таёқчаси қўзғатади ва ҳоказо.
Юқумли касалликларга қарши курашиш медицина ходимлари олдида турган энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади. Барча ÑŽқумли касалликлар орасида ўткир ичак касалликлари кўпроқ учрайди, айниқса дизентерия муҳим ўрин тутади. Уткир ичак касалликлари дунёда йилига деярли 5 миллион боланииг ўлимига сабаб бўлади.
Ўткир ичак касалликларига қарши курашда маълум ютуқларга эришилган бўлса ҳам, улар ҳамон кўп учрамоқда, оқибатда мамлакатимизга анчагина иқтисодий зарар келтирмоқда.
Ўткир ичак касалликлари группасига бактериал дизентерия, сальмонеллёз, овқатдан бактериал заҳарланиш (стафилококк қўзғатган заҳарланиш, ботулизм ва бошқалар), амёбиаз ва бошқа протозой ичак касалликлари, бошқа қўзғатувчилар (касаллик қўзғатувчи ичак таёқ-чалари, аризон, цитробактерия, протейлар, энтеровируслар) келтириб чиқарган энтеритлар киради. Бундан ташқари, кейинги йилларда ўткир ичак касалликларини кампилобактериялар ҳам қўзғатиши аниқланди.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #2 : 19 Aprel 2010, 21:01:08 »
Турли биологик турларга мансуб қўзғатувчилар келтириб чиқарадиган бундай жуда кўп ÑŽқумли касалликлар нималар асосида бир группага бирлаштирилади? Бунда аввало қўзғатувчиларнинг ичакда жойлашишига, сўнгра касаллик ÑŽқиш механизмининг бир хиллигига эътибор берилади.
Бемор ёки микроб ташувчи организмидан чиқадиган касаллик қўзғатувчилари табиийки, унинг атрофидаги ташқи муҳитга (тупроққа, тувакка ва бошқаларга) тушади ва овқат ёки ичимлик сув билан соғлом одам организмига ўтади. Қўзғатувчиларнинг бир организмдан бошқасига ўтишига имкон берадиган ташқи муҳит элементлари медицинада инфекцияни ўтказувчи омиллар, тегишли касалдикни тарқатадиган бу омиллар мажмуи эса инфекцияни ўтказувчи йўллар деб аталади.
Эпидемиологик процесснинг ривожланишида қайси омил етакчи роль ўйнашига қараб, ичак инфекцияси асосан учта йўл орқали: сув, озиқ-овқат маҳсулотлари ва турмушда ифлос қўл, уй-рўзғор буюмлари (идиш-товоқлар ва бошқалар) орқали ўтади.
Бундан ташқари, ёз-куз ойларида ичак инфекциялари тарқатишда пашша, суварак ва арилар ҳам катта роль ўйнайди.
Қўзғатувчилар соғлом одам организмига тушгач, паразитлик қилиш учун меъда-ичак йўлининг турли бўлимларидан қулай шароит топади. Шунинг учун ичак касалликларида овқат ҳазм қилиш системаси фаолияти бузилади, бу касалликнинг асосий белгиси ҳисобланади.
Шундай қилиб, бактериялар меъда-ичак йўлига тушганида киши ўткир ичак инфекциялари билан зарарланади. Қасалликнинг дастлабки аломатлари у ÑŽққандан кейин бирмунча вақÑ‚ ўтгач намоён бўлади. Бу яширин давр бир неча соатдан бир неча кунгача (2—3 соатдан 7—9 кунгача) давом этади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #3 : 19 Aprel 2010, 21:02:45 »
Касалликнинг клиник манзараси уни келтириб чиқарган қўзғатувчига боғлиқ. Ўткир дизентерияда касаллик циклик равишда кечади, бир неча кундан 3 ойгача давом этади. Уткир дизентериянинг кечишида бир неча давр: яширин давр, бошланғич, авж олган, касаллик аломатларининг йўқолиб бориши ва соғайиш даврлари тафовут қилинади.
Яширин давр 12 соатдан 7 кунгача (ўрта ҳисобда 2—3 кун) давом этади. Бошланғич даврда киндик соҳаси бураб оғрийди, қорин дам бўлиб, қулдирайди, беморнинг ичи сувдек кетади, бадбўй бўлади. Ҳарорат бирдан кўтарилиб кетиши, эт увишиши, бош оғриши мумкин, бу аломатлар грипп ёки терлама касаллигини ҳам эслатади.
Касаллик авж олганда нерв, юрак-томир системалари ва меъда-ичак йўли зарарланади. Бош оғриб, уйқу ва иштаҳа бузилади, қорин соҳаси оғрийди, беморнинг дармони қурийди, кўнгли айнайди, кучанади. Тана ҳарорати субфебрилдан 40—4ГС гача кўтарилиши, қорин тутиб-тутиб, қаттиқ оғриши мумкин.
Кекса кишиларда коллапс ҳодисаси кузатилиши, баъзан у ўлимга олиб бориши мумкин. Беморнинг иштаҳаси пасаяди ёки йўқолади, кўнгли ҳеч нарсани тусамайди.
Аввалига шилимшиқ аралаш тез-тез ич келиб, қорин оғрийди. Ҳар сафар ич келганида шилимшиқ кўпая боради, ахлат массаси камаяди ва шилимшиқнинг ўзи кетади, баъзан ахлатда ипир-ипир қон кўринади. Ич бўшагандан кейин бемор енгиллик сезмайди ёки бир пас-гина яхши бўлиб туради. Тез орада қорин яна тутиб-тутиб оғриб, бемор ҳожатга боришга мажбур бўлади ва ичи сувдек кетади. Кўпинча бемор тез-тез сияди ва бунда ачишиш сезади. Баъзан сийдик тутилиб қолади. Аёллар дизентерия бўлганида ҳайз цикли бузилиши, агар бемор ҳрмиладор бўлса, оғир ҳолларда боласи тушиши ёки ҳомила чала туғилиши мумкин.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #4 : 19 Aprel 2010, 21:02:54 »
Касалликнинг авж олиш даври унинг оғир-енгиллигига, беморнинг ёшига, даволаш бошланган муддатга ва бошқа омилларга қараб 1—2 кунгача давом этади.
Бемор соғая бошлаганида тана ҳарорати нормага тушади, бош оғриғи босилади, уйқу ва иштаҳа яхшиланади, қориндаги оғриқ камаяди ёки йўқолади. Ич кетиши қабзият билан алмашинади.
Сальмонеллёзнинг клиник аломатлари хилма-хил бўлиб, гастроинтестиналь, терламасимон ва бошқа турлари фарқ қилинади. Сальмонеллёзнинг гастроинтестиналь турида яширин давр қисқа — 6 соатдан 24 соатгача давом этади. Баъзи беморларда бу давр 6 соатдан кам бўлиши мумкин ёки аксинча, 2—3 суткага чўзилади.
Касалликнинг бошқа тури — овқатдан заҳарланиш 80—90 % ҳолларда учрайди. Бирданига кўп одам заҳарланиши ёки бу бир-икки кишида учраши мумкин. Бунда заҳарланиш аломатлари зўраяди ва меъда-ичак йўли зарарланади.
Гастроэнтерологик тур ўткир, шиддатли ва камдан-кам ҳолларда аста-секин бошланади. Беморнинг бирдан эти увишиб, тинкаси қурий бошлайди, боши оғрийди, боши айланади, юрак уриши тезлашади, ҳарорати 38— 39°С гача, баъзан эса бундан ҳам ÑŽқори кўтарилиб кетади. Баъзи беморларнинг мускулллари оғрийди. Бу аломатлар 1—2 сутка давомида росмана намоён бўлади. Беморнинг одатда ранги синиққан бўлади, лекин юзи қизариши (гиперемия) ҳам мумкин. Айни пайтда ёки бир неча соатдан кейин меъда-ичак йўлининг зарарланганини билдирадиган аломатлар бошланади: беморнинг қорни оғрийди, кўнгли айнайди, қайт қилади ва ичи кетади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #5 : 19 Aprel 2010, 21:03:43 »
Оғриқ асосан киндик атрофида бўлади, лекин у бутун қоринга тарқалиши ҳам мумкин. Оғриқ одатда қаттиқ, доимий бўлади ёки тутиб-тутиб туради.
Бемор қорни оғриётганида ёки бирмунча кейинроқ кўнгли айнайди ва қайт қилади. Бемор жуда кўп, аксарият дам-бадам қусади, аввалига овқат массаси, кейин эса яшил рангли қуруқ сув келади. Шундан сўнг бемор ўзини енгил ҳис қилади. Бу диагноз қўйиш жиҳатидан аҳамиятга эга, чунки, масалан, дизентерияда қайт қилиш беморнинг аҳволини енгиллаштирмайди, аксинча оғирлаштиради.
Бемор қайт қилганидан кейин ичи сура бошлайди, жуда кўп, суткада 10—15 мартагача ичи кетади. Аввал ичи жуда сассиқ келади, кейин шилимшиқли, сувдек бўлиб кетади. Бунда қорин дам бўлиб қулдирайди ва оғрийди. Ич келгандан кейин қоринда оғриқ камаяди, кучаниқ ва сохта ич қисташи кузатилмайди.
Заҳарланиш ва диспептик аломатлар беморнинг тин-касини қуритиб қўяди. Унинг ранги оқариб, дармони қолмайди. 1—3 кундан кейин умумий заҳарланиш аломатлари камайиб, кейин аста йўқолади, қайт қилиш, қорин оғриғи ва ич кетиши тўхтайди ва 5—7-куни одатда бемор соғаяди.
Сальмонеллёз енгил кечганда касалликнинг ҳамма аломатлари унчалик намоён бўлмайди ва 1—3 кундан кейин йўқолиб кетади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #6 : 19 Aprel 2010, 21:03:53 »
Болаларда сальмонеллёз кўпинча жуда оғир ўтади, баъзан ўлимга сабаб бўлади. Шунинг учун касалликнинг биринчи аломатлари намоён бўлиши биланоқ уни врачга кўрсатиш керак.
Овқат билан организмга жуда кўп тирик микроблар тушганида бактериал заҳарланиш рўй беради, уни асосан шартли патоген ичак микроблари (сальмонеллалар, кампилобактериялар) қўзғатади.
Овқатдан бактериал заҳарланганда касаллик тўсатдан бошланиб, кенг тарқалади, қисқа муддат кечади ва тез бартараф бўлади. Касаллик кўпинча ёзда кузатилади.
Овқатдан бактериал заҳарланганда эт увишади, беморнинг ҳоли қурийди, титраб-қақшайди, ҳарорати кў-тарилади, боши оғрийди ва ўткир гастроэнтерит аломатлари пайдо бўлади (қорин оғрийди, кўнгил айнайди, қайт қилади ва ич кетади).
Овқатдан бактериал заҳарланишлар шартли равишда икки группага бўлинади:
— одамнинг меъда-ичак йўлига жуда кўп тирик бактериялар (сальмонеллалар, ичак таёқчаси, протей, энтерококклар, спора ҳосил қилувчи бактериялар ва бошқалар) ва уларнинг овқатда йиғилиб қолган заҳарли моддалари тушиши натижасида келиб чиқади. Бу ҳол айниқса ёз фаслида туриб қолган эски овқат еганда рўй беради;
— бактериотоксикозлар, буни стафилококклар, озиқ-овқат маҳсулотларидаги ботулизм қўзғатувчиларининг бактерия заҳарлари қўзғатади.
Асосан ёш болаларда эшерихий (ичак таёқчаси)нинг энтеропатоген серотипи ва бошқа шартли патоген бактериялар (цитробактериялар, Серрация ва бошқалар) қўзғатадиган ичакнинг ўткир ÑŽқумли касалликлари узоқ ёки қисқа муддат кечади, бунда токсикоз, меъда-ичак йўли функциясининг аксари гастроэнтерит сифатида бузилиши кузатилади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #7 : 19 Aprel 2010, 21:04:28 »
Яширин давр ўртача 4—8 кун, кўпинча 1—3 кундан 3 ҳафтагача давом этади, бу бемор организмининг чидами, ёши, микробларнинг интенсивлиги, сони ва вирулентлиги (кучи)га боғлиқ.
Ўткир ичак касалликлари клиник жиҳатдан меъда-ичак йўли функциясининг бузилиши ва умумий интоксикация ҳодисаси билан характерланади. Токсик аломатлар узоқ муддат шиддатли кечиб, баъзи ҳолларда ўлим билан тугайди.
Ўткир ичак касалликлари ўткир ёки аста-секин бошланиши мумкин. Ўткир бошланганда ҳарорат 38°С гача ва ундан ÑŽқори кўтарилиб, бемор қайта-қайта қусади, кунига 8—10 мартагача шилимшиқли кўм-кўк суюқ ичи кетади, иштаҳаси йўқолади, озиб кетади, ухлай олмайди, тинка-мадори қурийди. Касаллик аста-секин бошланганда ҳарорат нормал ёки субфебриль бўлиб, уму-мий аҳвол ўзгармайди, беморнинг кунига 2—3 марта ичи (бўтқасимон ёки суюқроқ) келади. Камдан-кам беморлар олдин бир марта қайт қилиши мумкин.
Ўткир ичак касаллигининг бошида меъда-ичак йўли функциясининг бузилиши ҳамма вақÑ‚ ҳам дарҳол намоён бўлмайди. Беморларда кўпинча ÑŽқори нафас йўлларининг яллиғланиши кузатилиб, бу бактериал вирусли инфекциянинг аралашиб кетиши оқибатида рўй беради.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #8 : 19 Aprel 2010, 21:05:12 »
Шартли патоген бактериялар қўзғатган ўткир ичак касалликларининг субтоксик ва токсик турлари, шунингдек енгил ва сурункасига давом зтадиган турлари билан оғриган беморларнинг ҳаммасида меъда-ичак фаолияти бузилади, улар қайт қилади. У одатда касалланишнинг биринчи соатларида ич кетиши билан бирга, камдан-кам ундан олдин рўй беради. Касалликнинг оғир-енгиллигига қараб қайт қилиш Ñ‘ тўхтайди (енгил турларида 2— 3-куни) ёки орадан қисқа муддат ўтгач бемор яна қайт қила бошлайди (ўртача оғир турида вақÑ‚-вақти билан), Ñ‘ҳуд оғир токсик турларида бир нсча марта кўп қайт қилади (суткасига 10 мартадан кўп). Бемор тез-тез Ñžқчийверганидан безовтялана бошлайди. Касалликка динамик ичак тутилиши белгилари қўшилганда қусиш беморни жуда ҳам қийнаб юборади. Бундай ҳолларда қусуқ массасида ейилган овқат, шилимшиқ ва ахлатни эслатадиган моддалар бўлади. Касаллик жуда оғир кечганда бемор «ÐºÐ¾Ñ„с қуйқуми»Ð³Ð° ўхшаган парса қусиши, меъдадан қон оқиши мумкии.
Ўткир ичак касалликларида куиига 4—6 дан 30—40 мартагача ич кетиши мумкин.
Касаллик енгил кечганда ахлат бўтқасимон ва озроқ миқдорда шилимшиқ аралашган бўлади. Уткир ичак касаллигининг оғир турларида ахлат олдин сал суюқ, таркиби ҳар хил, шилимшиқ аралашган ва кўм-кўк бўлади. Касаллик авж олган сари беморнинг ичи сувдек шириллаб кетади, сариқ ёки қўнғир рангли бўлиб қолади. Ахлат массаси билан бирга жуда кўп миқдорда сал ранги бор сув ҳам бўлади. Беморнинг аҳволи яхшилана бориши билан ва анчагина миқдорда Ñ‘ғ борлиги сабабли ахлат массаси бир оз қотади, ёпишқоқ ва орасида дағал нарсалар бўлади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #9 : 19 Aprel 2010, 21:05:32 »
Ўткир ичак касалликлари 75% ҳолларда иситма билан кечади, иситма баъзи ҳолларда касалликнинг биринчи куниёқ, бошқа ҳолларда эса анча кейин аниқланади. Ҳароратнинг рўйирост намоён бўлиши, қанча давом этиши ва табиати касалликнинг оғир-енгиллиги ва турига боғлиқ. Енгил турида ҳарорат дастлабки 1—2-кунлари сал кўтарилади (37,5—38°С дан ошмайди). Ўртача оғирликдаги турларида дастлабки 2—3 кунда ҳарорат ÑŽқори (38—39,5°С) бўлади, кейинчалик ҳар хил муддатда субфебриль бўлиб туради. Токсик турларда узоқ вақтгача ÑŽқори ҳарорат кузатилади. Юқори ҳарорат касалликнинг 2—3-куни субфебрилгача тушиб, кейин 4—7-кунлари яна 38—39,5°С гача кўтарилади, айни вақтда беморнинг аҳволи ёмонлашади.
Токсикоз ўткир ичак касалликларининг жуда хавфли аломати ҳисобланади, у одатда 4—7-куни пайдо бўлади, касаллик вирус ва бактериялар қўзғатадиган бошқа хасталиклар билан бирга келганда эса токсикоз биринчи куниёқ намоён бўлади. Бунда асосан марказий нерв системаси ва юрак-томир системаси функциялари бузилади.
Нерв системаси функционал ҳолати ўзгарганда бемор хулқ-атвори ва ташқи қиёфасида бузилишлар на-моён бўлади. Қисқа муддатли қўзғалишдан сўнг бемор дармонсизлана бориб, бутунлай ҳолдан тояди. Афтидан, азоб чекаётганлиги кўриниб туради, агар касал бола бўлса, у бошини тутиб туролмайди, бутунлай ётиб қо-лади. Уйқусизлик бошланади, эс-ҳуш йўқолади. Бола тез озиб, ранги-рўйи оқариб кетади.
Бемор соғая бошлагач, организмнинг бузилган функциялари, ичак микрофлораси, овқат ҳазм қилиш процесси ва бошқа муҳим орган ҳамда системаларнинг функциялари нормаллашади.
Уткир ичак касалликлари енгил-елпи кечиши ҳам мумкин. Бундай ҳолларда беморнинг иссиғи чиқмайди, шилимшиқ ва қон аралашмаган ҳолда ичи 2—3 марта суюқ келади, холос. Касаллик 2—3 кун давом этади. Айниқса ана шундай беморлар атрофдаги кишилар учун хавфлидир, чунки улар ўзларида ÑŽқумли касаллик бор деб шубҳа қилмайдилар ва ён-веридагиларга ҳамда яқин кишиларига касаллик ÑŽқтириб қўйишлари мумкин.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #10 : 19 Aprel 2010, 21:05:44 »
Бундай ҳолларда ўз-ўзини даволаш қатъий ман эти-лади, чунки ўзбилармонлик қилиб дори ичиш билан одам тузалмайди, балки фақат касаллик белгилари аломатлари билинмай қолади, холос. Касалликнинг бундай енгил-елпи тури кўпинча сурункали турга ўтиб кетади. Шунинг учун бундай ҳолларда тегишли ва Ñ‚Ñžғри даво олиш мақсадида албатта врачга бориш керак.
Ҳар бир поликлиникада ичак касалликлари кабинети бўлиб, бу ердан ҳамавақÑ‚ ёрдам олиш мумкин.
Ҳар бир ичак касаллиги аҳоли яшайдиган пунктларда бир хил тезликда тарқалмайди, аҳоли ёш группаларининг касалланиши, касалликнинг мавсумга қараб кўп-оз учраши ва айниқса клиник кечиши бир хил бўлмайди.
Мазкур группага кирадиган ҳар бир касалликнинг ўзига хос хусусиятлари, унинг тарқалиш қонуниятлари унга қарши курашни планлаштиришда ҳисобга олинади. Бироқ ичак касалликларига хос умумий манзаралар амалда умумий профилактик тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишга имкон беради.
Озиқ-овқат корхоналарининг ходимлари орасида касалликнинг яширин кечиши жуда ҳам ҳавфлидир. Шу боисдан озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш, сақлаш ва сотиш билан боғлиқ бўлган ҳамма ходимлар буни яхши тушунишлари ва ўз вақтида медицина Ñ‘Ñ€-дами олиш учун ичак касалликларининг дастлабки белгилари пайдо бўлганлигидан биринчи навбатда хабардор бўлишлари лозим.
Бу қоида бузилган ҳоллар ҳам бўладики, у баъзан йирик эпидемияга олиб келади. Лекин бу албатта камдан-кам учрайдиган ҳол. Озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш, сақлаш ва сотиш билан шуғулланадиган деярли ҳамма ходимлар ўзлари хизмат кўрсатаётган одамларнинг соғлиғига жавобгар эканликларини Онгли равишда тушунишлари билан ажралиб турадилар.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #11 : 19 Aprel 2010, 21:05:54 »
Эпидемиология амалиётида касаллик манбаини аниқлашда аҳолини сўраб-суриштириш, амбулаторияда қабул қилиш йўли билан беморларни аниқлаш, ишга кираётган муайян категориядаги шахсларни бактериологик текширишда олинган далиллар асосида ҳисобга олиш ва бошқалардан фойдаланилади.
Беморларни барвақÑ‚ актив аниқлашда асосий вазифа шубҳасиз медицина ходимлари, жумладан участка врачлари ва медицина ҳамширалари зиммасига тушади. Улар аҳоли ўртасида санитария-оқартув ишларини олиб борадилар. Бу борада саиитария активи — жамоат санитария вакиллари ва санитария постлари катта роль ўйнайди. Санитария активи медицина ходими раҳбарлигида санитария-гигиена ва санитария-оқартув тадбирлари ўтказиш билан бирга участкада ÑŽқумли касал-ликка чалинган беморлар пайдо бўлганлиги ҳақида дарҳол хабар беради.
Дизентерия ёки бошқа ичак касалликлари кенг тарқалган пайтларда касаллар кўпайиб кетган участкаларда беморларни актив аниқлаш учун медицина ходимлари санитария вакиллари, санпостлар ва бошқа санитария активлари ёрдамида ҳовлима-ҳовли айланиб чиқадилар.
Айрим ҳолларда дизентерия, колиэнтерит, сальмонеллёз, кампилобактериоз билан оғриган беморларни, агар касаллик оғир кечмаётган бўлса, эпидемиолог рухсати билан уйда даволаш мумкин.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #12 : 19 Aprel 2010, 21:06:36 »
Бундай ҳолларда (ёки касалхонага Ñ‘Ñ‚қизиш кечикаётганда) бемор атрофидаги кишиларга касаллик ÑŽқиб қолмаслиги учун барча тадбирлар кўрилади. Бемор алоҳида хонага, бунинг иложи бўлмаганда эса шу хонанинг бир бурчагига Ñ‘Ñ‚қизилади. Унинг кўрпа-тўшаги, идиш-товоғи, туваги алоҳида бўлади. Бемор ахлатини олдин 2—3 соат давомида дезинфекция қилмасдан туриб, ҳожатхона ёки канализацияга тўкиш мумкин эмас. Дезинфекция қилиш учун 3 % ли хлорамин эритмаси ёки 10% ли хлорли оҳак эритмаси, Ñ‘ бўлмаса, қуруқ хлорли оҳак ишлатилади. Тувак яна қайноқ сув билан ювилади.
Беморни парвариш қилаётган одам (яхшиси, бир киши бўлгани маъқул) унга ҳар сафар қараганидан, кўрпа-тўшагини тузатганидан, идиш-товоғини ювганидан, хонани супуриб-сидирганидан кейин қўлини совунлаб, чўтка билан ишқалаб ювиши зарур. Беморнинг идиш-товоғи ҳар сафар фойдаланилгандан сўнг қайнатилади ёки махсус ажратилган тоғорада иссиқ сувда совунлаб ёки горчица эритмаси (бир ош қошиқ горчи-ца порошоги 5 л сувда эритилади) билан ювилади. Идиш-товоқлар бемор ётган хонада сақланади. Бемордан ортиб қолган овқатларни йиғиб, 1—2 чой қошиқ хлорамин порошоги билан аралаштирилади ва камида ярим соатдан кейин белгиланган жойга тўкилади. Беморнинг ич кийими, чойшаби, кўрпа ва ёстиқ жилди дезинфекцияловчи эритмага бўктириб қўйилади, ювиб қуритгандан сўнг яхшилаб дазмолланади.
Дизентерия ёки бошқа ÑŽқумли касалликлар билан оғриган бемор касалхонага Ñ‘Ñ‚қизилгандан сўнг у ётган квартира ёки ётоқхона якунловчи дезинфекция қилинади, бунда буюмлар, идиш-товоқлар, чойшаб, кўрпа-ёстиқ жилдлари, беморнинг ажратмаси ÑŽқумсизлантирилади. Бунинг учун дезинфекцияловчи эритма ёки дезинфекцион камерадан фойдаланилади.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #13 : 19 Aprel 2010, 21:06:46 »
Ўткир ичак касалликлари билан қайта касалланган ва бошқа кишилар диспансер кузатувига олинади.
Ичак инфекцияларининг ўтиш йўлларини тўсиш учун бемор бўлган ёки у бўладиган ҳар хил муҳит омилларига таъсир этиш зарур. Бемор ахлати билан ажралган касаллик қўзғатувчилари ташқи муҳитнинг ҳар хил объектларига: тупроққа, кейин эса оқава сув билаи сув таъминоти манбаларига ўтиб кетиши мумкин. Улар озиқ-овқат маҳсулотларига пашша, суварак, ари орқали ёки бошқа йўллар билан (ифлос идишлар, уй-рўзғор буюмлари ва бошқалар) ўтиши ҳам мумкин.
Демак, инфекция ҳар хил йўллар орқали тарқалади, уларни хилма-хил усуллар билан бартараф этиш керак бўлади. Бироқ пировардида ҳаммаси шунга ке-либ тақаладики, ҳар қандай йўл билан бўлса ҳам, соғлом кишилар меъда-ичак йўлига бемор ажралмалари майда заррачаларининг ҳам тушишига мутлақо йўл қўймаслик керак.
Аҳоли томонидан хўжалик-турмуш мақсадида фойдаланиладиган сув ҳарорати 8—12° С атрофида, тиниқ, хуштаъм, ҳидсиз, химиявий таркибига кўра зарарсиз бўлиши керак. Ана шунда у фақат гигиеник эмас, айни вақтда эпидемиологик роль ҳам ўйнайди. Сувда ÑŽқумли касалликларнинг қўзғатувчилари ва гижжа тухумлари бўлмаслиги жуда муҳим.
Икки хил сув таъминоти (маҳаллий ва марказлаш-тирилган) мавжуд. Гигиеник жиҳатдан марказлаштирилган сув таъминоти, яъни аҳолини водопровод суви билан таъминлаш катта афзалликка эга. Сувни фақат қайнатиб ичиш мумкин.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'tkir ichak kasalliklari
« Javob #14 : 19 Aprel 2010, 21:49:03 »
Уткир ичак касалликларининг олдини олиш ва унга қарши курашиш учун эпидемияга қарши тадбирлар комплекси амалга оширилади. Бунда эпидемик жараённинг учала звеноси: а) инфекция манбаини изоляция қилиш ва тозалаш; б) инфекциянинг ўтиш йўлларини тўсиш; в) аҳолининг касаллик ÑŽқтирмаслик қобилиятини ошириш бўйича иш кўрилади.
Асосий инфекция манбаидан бири касал одам ҳисобланади. Шунинг учун ўткир ичак касалликларининг олдини олиш ҳамма беморлар ва бактерия ташувчиларни барвақÑ‚ аниқлаш ва албатта касалхонага Ñ‘Ñ‚қизишдан бошланади. Касалликнинг нотипик, енгил-елпи ва аломатларсиз турларини аниқлаш, эрта диағностика қилиш, беморларни касалхонага Ñ‘Ñ‚қизиш, Ñ‚Ñžғри даволаш ва уларни диспансер кузатувига олиш алоҳида аҳамият касб этади.
Касалликнинг биринчи аломатлари пайдо бўлиши биланоқ беморнинг врачга мурожаат этиши бу жиҳатдан жуда муҳим. Бу беморнинг ўзи учун ҳам фойдалидир, чунки касалхонада унга Ñ‚Ñžғри даво қилинади. Ҳар қандай ичак касаллигига учраган беморга касалхонада врач назоратида маълум шарт-шароитларга риоя этган ҳолда, яъни парҳез ва қатъий режим асосида даво қилинса, у соғайиб кетади.
Бемор касалхонага Ñ‘Ñ‚қизилганда у билан уйда, ётоқхонада ёки ишда мулоқатда бўладиган кишиларга касаллик ÑŽқишининг олди олинади.

 

O'tkir Hoshimovning "Daftar hoshiyasidagi bitiklar"i haqida

Muallif AbdulAzizBo'lim O'zbek adabiyoti

Javoblar: 29
Ko'rilgan: 27466
So'nggi javob 23 Iyun 2017, 18:20:50
muallifi olim_83
O'tkir Hoshimovning "Dunyoning ishlari" qissasi haqida

Muallif forumnnbBo'lim O'zbek adabiyoti

Javoblar: 15
Ko'rilgan: 26906
So'nggi javob 16 Mart 2014, 05:05:29
muallifi munlu
Ichak xastaliklarini davolash

Muallif NodiBo'lim Salomatlik

Javoblar: 3
Ko'rilgan: 7650
So'nggi javob 04 Noyabr 2006, 05:30:56
muallifi Nodi
O'T YO'LI KASALLIKLARI.

Muallif MunavvaraBo'lim Salomatlik

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 70891
So'nggi javob 09 Fevral 2009, 17:43:52
muallifi Munavvara
«Kompyutеr» kasalliklari va ularning oldini olish

Muallif NоdirbekBo'lim Internet

Javoblar: 0
Ko'rilgan: 4156
So'nggi javob 30 Iyun 2010, 00:09:49
muallifi Nоdirbek