Oxiratga Tayyorgarlik  ( 18675 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 7 B


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 16:56:52

Кибрнинг ҳукми

Имом Заҳабий ва бошқа уламолар кибр гуноҳи кабира сканини таъкидлаганлар.
Аллоҳ таоло «Бақара» сурасида: «А­сла, фаришталарга: «Одамга сажда қилинглар!» деганимизни. Бас, сажда қилдилар, магар Иблис бош тортди, мутакаббирлик қилди ва кофирлардан бслди», деган (34-ост).
Қаранг! Мутакаббирлик иблисни куфрга ва Аллоҳ таолонинг лаънатига олиб борди.
Аллоҳ таоло «Ааҳл» сурасида: «Илоҳингиз сгона илоҳдир. Охиратга иймон келтирмайдиганларнинг қалблари инкор қилувчидир, сзлари сса мутакаббирдирлар. Шубҳасиз, Аллоҳ нимани сир тутаётганларини ва нимани ошкор қилаётганларини биладир. Албатта, У мутакаббирларни хуш ксрмас», деган (22—23-остлар).
Бир тоифа инсонларнинг иймонсиз-кофир бслишларига уларнинг сзлари сабабчидир. Иллат, дард, фасод кофирларнинг ичларида бслади. Уларнинг қалблари иймонга далолат қилувчи ост-белгилардан ибрат олмай, уларни инкор қилади. Ўзлари сса, Аллоҳга бсйсунишни, Лайғамбарга сргашишни ор биладилар, мутакаббирлик қилиб, сзларини юқори тутадилар.
Аллоҳ уларнинг барчасини сратган зотдир. Уларнинг барча сирларини ҳам, ошкор ишларини ҳам билади. Жумладан, Аллоҳ уларнинг қалблари ҳақиқатни инкор стаётганини ҳам, сзлари мутакаббирлик қилаётганини ҳам билиб туради. Шу боисдан ҳам:
«Албатта, У мутакаббирларни хуш ксрмас».
Чунки мутакаббирлардан схшилик чиқмайди. Улар куфрни ихтиёр қиладиган одамлардир.

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 16:57:36

Ҳориса ибн Ваҳб розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
«Сизларга аҳли жаннатнинг хабарини берайми? Ҳар бир заифҳол ва заифҳол саналгандир. Аммо Аллоҳга қасам ичса, У зот унинг қасамини юзага чиқаради.
Сизларга аҳли дсзахнинг хабарини берайми? Ҳар бир қспол, саркаш ва мутакаббирдир».

Икки шайх ва Термизий ривост қилган.

Абдуллоҳ розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қалбида бир дона ачитқи уриғи оғирлигида иймони бор одам дсзахга кирмайди. Қалбида бир дона ачитқи уриғи оғирлигида кибрёси бор одам жаннатга кирмайди», дедилар».

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 16:58:37

Яна сша кишидан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Қалбида зарра оғирлигида кибриёси бор киши жаннатга кирмайди», деди-лар».
«А­й Аллоҳнинг расули! Киши кийими гсзал бслишини, пойафзали гсзал бслишини ёқтиради-ку?» деди бир одам.
«Албатта, Аллоҳ гсзалдир ва гсзалликни севадир. Кибр ҳақни инкор қилиш ва одамларни ҳақир санашдир», деди-лар»
.
Иккисини Муслим ва Термизий ривост қилган.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
«Қиёмат куни уч тоифага Аллоҳ гапирмайди, уларни по-кламайди ва уларга назар ҳам солмайди. Уларга аламли азоб бслади: зинокор чол, каззоб подшоҳ ва мутакаббир камбағал».

Амр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан розисллоҳу анҳум ривост қилади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Мутакаббирлар қиёмат куни кичик қизил чумолича-ларга схшаган кишилар сувратида ҳашр қилинадилар. Уларни ҳар макондан хорлик қоплаб олган бслади. Бас, улар жаҳаннамдаги Булиса номли қамоққа ҳайдаб борилади. Уларнинг устида оловларнинг олови бслади. Улар аҳли дсзахнинг йиринги-тийнатул хабол ила суғорилади», деди-лар».
Термизий ривост қилган.


Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 16:59:08

Кибрнинг зарарлари:

1.    Кибр Аллоҳ таолонинг ғазабига олиб борувчи йслдир.
2.    Кибр нафснинг паскашлиги ва юзтубан кетганлиги аломатидир.
3.    Кибр Аллоҳ таолодан ва одамлардан узоқ бслишга сабабдир.
4.    Кибр дсзах азобига дучор қилади.
5.    Кибр ҳалокатга етакловчи ва умрнинг баракасини кетка-зувчи омилдир.
6.    Кибр сз сгасини Аллоҳ таолонинг тоатидан узоқлаштиради.
7.    Кибр сз сгасини Аллоҳ таолонинг раҳматидан қувади.

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 16:59:47

Кибр ва тавозуънинг белгилари:

Такаббурлик кишининг шакли шамоилидан билиниб туради. Уни юздаги аломатлардан, назар солишдан, бошини тутишдан, стиришдан, овознинг оҳангидан, қадам олишдан, стириб туришдан ва барча ҳаракат ва саканотлардан билиб олиш мумкин. Қуйидаги мисолларни келтиришимиз мумкин.
— Одамларнинг атрофида ёки ҳузурида тик туришини ёқтириш ҳам кибрнинг белгиларидан.
Ҳазрати Али каррамаллоҳу важҳаҳу: «Ким дсзах аҳлидан бир кишига назар солмоқчи бслса, сзи стириб олиб олдида одамларни тик тургазиб қсйган одамга назар солсин», деган.
— Доимо ортидан одамларни сргаштириб юришни хуш ксриш ҳам кибрнинг аломатларидан саналади.
Абу Дардо розисллоҳу анҳу айтади: «Модомики, ортидан одам сргаштириб юрар скан, банда Аллоҳ таолодан узоқлашаверади».
Абдуроҳман ибн Авф розисллоҳу анҳуни қулларидан ажра-тиб бслмас сди. У кишининг ташқи қиёфаси қуларидан фарқ қилмас сди.
— Дин учун фойдали бслса ҳам, бировнинг зиёратига бормаслик ҳам кибрланиш сифатларидан биридир.
Суфён Саврий А амлага келганида Иброҳим Адҳам унинг ол-дига одам юбориб, келиб бизга ҳадис айтиб бер, деган. Саврий келиб илтимосни бажарган. Одамлар Иброҳим ибн Адҳамга: «А­й Абу Исҳоқ! Шундай ҳам қиласизми?» дейишганда, «Унинг тавозуъни синаб ксрдим», деган.
— Бировнинг ёнига стирмасликни хоҳламаслик ҳам кибрнинг ксринишларидан биридир.
Ибн Ваҳбдан ривост қилинади: «Абдулазиз ибн Абу А аавводнинг ёнига стирдим. Унинг сонига соним теккан сди, сзимни четга олдим. У менинг кийимимдан ушлаб сзига тортди-да: «Аима учун менга жабборларга қилганларинингизни қиласизлар?! Ичингизда мендан ёмон одам борлигини билмайман!» деди».
Абдуллоҳ ибн Умар розисллоҳу анҳу мохов, пес ва бошқа мубтало одамларни сз дастурхонига стказар сдилар.
-— Ўз уйида сз хизматини сзи қилмаслик ҳам кибру ҳавога далолат қилади.
Умар ибн Абдулазизникига кечаси меҳмон келди. У мактуб ёзиб стирган сди. Чироғи счиб қолай деди. Меҳмон:
— Туриб чироқни тсғрилаб қсйсйми? — деди.
— Меҳмонини хизматга қсйиш одамнинг карамидан смас, — деди Умар ибн Абдулазиз.
— Хизматчига билдирмайми? — деди.
— Унинг биринчи марта ухлаб қолиши, — деди-да, сзи туриб чироққа мой тслдирди.
— А­й мсминларнинг амири, сзингиз овора бслдингиз-а?!
— Борганимда Умар сдим, қайтганимда ҳам Умарман. Мендан бирор нарса камиб қолмади. Одамларнинг схшиси, тавозуъли бслганидир», — деди Умар ибн Абдулазиз.
-—  Ўзига тегишли нарсани уйига сзи олиб бормаслик ҳам кибрга киради. Тавозуъли одамлар бундай қилмайдилар.
А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сз матоҳларини сзлари уйларига кстариб борар сдилар.
Ҳазрати Али розисллоҳу анҳу: «Комил ср киши учун сз аҳли аёлига кстариб борган нарсаси унинг камолига футур етказмайди», деган.
Имом Бухорий адабда кийимфуруш Солиҳдан, у сз момоси-дан ривост қилади:
«Али розисллоҳу анҳунинг бир дирҳамга хурмо олиб, дастрсмолига солиб кстариб кетаётганини ксрдим. Бир одам: «А­й мсминларнинг амири, сизнинг срнинигизга мен кстарай», деди.
«Йсқ, оила бошлиғи сзи кстармоғи схшидир», деди у».

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 17:01:29

КИБА АИ ДАВОЛАШ ЙЎЛЛАА И
Кибр ҳалокатга олиб борувчи дардлардан бслиб, инсоннинг ундан холи бслиши қийин. Кибрни йсқ қилиш фарзи айндир. Кибр сз-сзидан йсқ бслмайди, балки уни турли дармонларни ишлатиб қунт ва бардавомлик ила даволаш лозим.
Кибрни даволаш икки мақомда бслади:
Биринчи мақом — кибрни таг-томири билан қспориб ташлаш.
Бу мақомдаги даволаш илмий ва амалий бслади. Ҳар иккиси ҳам ишга солинмаса, шифо мукаммал бслмайди.
Илмий муолажа қуйидагича бслади: Аввало, банда сзини ва Ларвардигорини танисин. Шунинг сзи ундаги кибрни йсқотиш учун кифос қилади. Агар банда сзининг кимлигини ҳақиқатда англаб етса, ҳар бир хордан ҳам хор сканини, ҳар бир кичикдан ҳам кичик сканини билади. Ана шунда унга тавозуъли бслиш ва сзини ҳоки сор тутишдан бошқа нарса тсғри келмаслигини англаб етади.
Агар банда А оббисини ҳақиқий равишда таниса, улуғлик У зотдан бошқага тсғри келмаслигини англаб етади.
Амалий илож қуйидагича бслади: Бунда амалий равишда Аллоҳ таолога тавозуъ қилинади. Одамларга нисбатан доимий равишда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг, аҳли солиҳларнинг ва тавозуълиларнинг ахлоқи ила муомалада бслинади.
Иккинчи мақом — кибрдан вақтинча пайдо бслиб, инсонни такаббур қилмайдиган даражага келтириш учун сзига хос сабаб-лар ила даволаш. 
Агар кибрланиш насаб туфайли бслса, билсинки, у бошқанинг камолини ксра олмай сзини юқори тутмоқда. Шунинг учун отаси ва бобосининг аслини сргансин. Отасининг асли ифлос нутфа бслган. Бобосининг асли тупроқ бслган. Асли бу каби нарсалар бслган инсонга кибрланишни ким қсйибди?!
Агар кибрланиш жамол туфайли бслса, сзининг ичига оқиллар назари билан қарасин, ҳайвон ксзи билан қарамасин.
Агар кибрланиш қувват сабабли бслса, сйлаб ксрсин, бир кеча уйқусизлик етса қуввати кетиб ожизларнинг ожизига айланиб қолади-ку! Бир кун иситма чиқса, қувватини бир неча кунгача қайта тиклай олмай қолади. Оёғига тикон кирса нима бслишини сйласин.
Агар кибрланиш бойлик сабабли бслса, сзидан олдин стган ва ҳалокатга учраган бойларнинг ҳолини ксз олдига келтирсин. Офат етиб бир лаҳазада бир тийинсиз қолиши мумкинлигини ссидан чиқармасин.
Агар кибрланиш илм сабабли бслса, Аллоҳ таолонинг ҳужжати жоҳилдан ксра олимга таъкидли сканини билиб қсйсин. Илм аҳлининг масъулисти катта сканини ссига олсин.
Ҳар бир мутакаббир Аллоҳ таолодан бошқа ҳеч ким кибрга лойиқ смаслигини схши англаб етсин. Кибр қилган банда Аллоҳ таолонинг наздида ёмон ксринишини унутмасин. Ўзидаги кибрни тавозуъ ила даволаш пайидан бслсин.
Танбеҳ: Бошқа ахлоқлар каби кибрда икки тараф ва сртачалик бор. Зиёда тарафи такаббурлик, нуқсонга мойил бслган тарафи хорлик, дейилади. Ўртачаси тавозуъ деб аталади. Унда сзини хорламасдан тавозуъ ксрсатилади. Ишларнинг схшиси сртачасидир.
Бас, ким сзини тенгдошларидан юқори тутса, мутакаббирдир. Ким сзини тенгдошларидан паст тутса, мутавозеъдир. Мсътадил бслиш схши. Бунда ҳар бир ҳақ сгасига сз ҳақи берилади.     

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 17:01:57

МААМААЛИК
Бизда манманлик деб аталадиган салбий сифат арабларда «ужуб» дейилади. Бунда киши сзида бор нарсадан сзи ажабланади ва мақтанади.
Манманлик уламолар истилоҳида қуйидагича таърифланади: «Ужуб — манманлик неъматни сзининг фазлидан деб ишониш ва неъмат берувчи Зотни унутишдир».
Муҳаққиқ уламоларимиз манманлик билан кибрнинг орасида нозик фарқ борлигини таъкидлаганлар:
Кибр ички хулқ бслиб, ундан амаллар содир бслади. Мазкур хулқ сзини устидан кибр қилинаётган шахсдан юқори қсйишдир. Манманлик сса тасаввурдан иборат бслиб, унда манмандан бошқа одам бслиши шарт смас.
Аллоҳ таоло Қуръони каримда манманликни қоралаб «Тавба» сурасида: «Батаҳқиқ, Аллоҳ сизларга ксп жойларда нусрат берди. Ҳунайн кунида ҳам. Ўшанда сизни ксплигингиз манманликка олиб борган ва мағрур қилган сди. Бас, сизга ҳеч фойда бермади ва кенг ер сизга торлик қилиб қолди. Сснгра ортга қараб қочдингиз», деган (25-ост).
Ҳунайн уруши Маккаи мукаррама фатҳидан кейин бевосита бошланганидан унга мазкур фатҳда иштирок стган фотиҳлардан ташқари фатҳ сабабли снги мусулмон бслган Мака аҳли ва бошқа кспгина томонлар ҳам чиқишган сди.
Ҳамма снги ғалаба — Исломнинг зоҳир бслиши нашидасини сурар сди. Кспчилик, мусулмонларга ҳеч ким бас келолмайди, деган фикрда сди.
Биринчи марта мусулмон лашкари сн икки минг кишилик катта лашкарга айланган сди. Кишиларни бу улкан адад ғурурга кетказиб, уларда "œОзлик чоғимизда қанчадан-қанча душманлар-нинг устидан ғолиб чиққанмиз-ку, шунча катта сонга сга бслиб туриб сзимиздан оз сонли мушрикларни енга олмасмидик, деган манманлик пайдо бслганди.
Аммо Ҳунайн уруши қизиган пайтда аскар ададининг ксплиги ҳеч қандай фойда бермай қолди. Мушриклар қсйган пистирмадан тссатдан қашқатқич зарбага учраган мусулмонлар сзларини дарҳол снглай олмай қолдилар. Душманнинг кучли босқини туфайли уларга ер юзи торлик қилиб қолди ва:
«Сснгра ортга қараб қочдингиз».
Қочганда ҳам ҳеч нарсага қарамай қочдилар, ҳатто сз Лайғамбарини ҳам ташлаб қочдинлар.
Манманликнинг оқибати ёмонлик скани ҳақида бир қанча ҳадислар келган.

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 17:02:17

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Бир киши сзининг соч шокиласига ва кийимига маҳлиё бслиб юриб бораётганда, бирдан уни ер ютиб юборди. А­нди у қиёмат қоим бслгунча пастга тушиб бораверади», дедилар».
Икки шайх ривост қилган.
Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам стган умматлардан бир киши сзининг чиройига, кийимига зеб бериб кеккайгани қандоқ оқибат ила тугаганини ажойиб васф қилиб бериш ила биз мусулмонларни сша шахсга схшашдан қайтармоқдалар.
Мазкур бадбахтликка гирифтор бслган одам сочини ҳавас билан сстирган скан. Унинг сочи елкасига тушиб турар, Ки-йимни ҳам бошқаларга ксз-ксз қилиш учун танлаб кийган скан. У кунлардан бир кун «"¦сзининг соч шокиласига ва ки-йимига маҳлиё бслиб юриб бораётганда бирдан уни ер ютиб юборди».
Бунга схшаш нобакорларни, сзини сзгалардан арзимаган нарса ила устун қссдиганларни, кийими ила манманлик ва мута-каббирлик қиладиганларни ер ҳам сз устида олиб турмай ютиб юборишга тайёр скан.
Аммо ер уни ютиши билан иш битиб қолмайди. Балки Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганларидек, снди у қиёмат қоим бслгунича пастга тушиб бораверади.
Яъни, у қиёматгача ер ютиш азобини чекиб, қийналиб тура-ди. Қиёмат куни сса, унинг ҳоли қандай бслишини Аллоҳ таоло-нинг Ўзи белгилайди.
Ким ана сша ҳолга учрамай деса, зинҳор манманлик қилмасин.

Ибн Умар розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким манманлик-лик ила кийимини судраб юрса, қиёмат куни Аллоҳ унга назар солмас», дедилар.
Шунда Умму Салама: «Аёллар стакларини қандоқ қиладилар?» деди. «Бир қарич тушириб оладилар», дедилар у зот.
«Ундоқ бслса оёқлари очилиб қолади», деди у.
«Бир зироъ тушириб оладилар, ундан зиёда смас», дедилар у зот».
Термизий ва унинг икки соҳиби ривост қилган.

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 17:02:50

Манманликнинг зарарлари:

1.    Манманлик гуноҳларни унутишга ва тавбани кечикти-ришга олиб боради.
2.    Манманлик тоатларни озайтиришга ва уларда нуқсонга йсл қсйишга олиб боради.
3.    Манман кишининг ҳаракатлари беҳудадир.
4.    Манманлик ғурурга ва одамлардан сзини юқори тутишга олиб боради ва уларнинг ёмон ксришларига сабаб бслади.
5.    Манманлик қилувчи сзини сзи ҳалок қилади.
Манманликнинг офатларидан бири кибрга олиб боришидир. Кибрдан сса ксплаб офатлар туғилиши сир смас. Агар манманлик ва кибр жам бслиб қолса, иккиси барча фазилатларни йсққа чиқаради ва ҳамма разолатларни жалб қилади. Ким мазкур икки нарсага сга бслса, насиҳатга қулоқ осмайди ва тарбисни қабул қилмайди.

Qayd etilgan


UzMuslim  06 Dekabr 2010, 17:03:34

МААМААЛИКАИАГ ДАВОСИ

Банда схши билиши лозимки, уни ҳам, унданги хислатлар, фазллар ва амалларни ҳам Аллоҳ таолонинг Ўзи халқ қилган. Бас, шундай бслганидан кейин олимнинг илми ила, омилнинг амали ила, бойнинг бойлиги ила, қучлининг қуввати ила, чиройлининг чиройи ила манманлик қилишининг маъноси қолмайди. Чунки сша нарсаларнинг барчаси Аллоҳ таолонинг фазлидандир.
Агар биров: «Амални сз қудратим билан қилганман», дейди-ган бслса, «Қудратни қаердан олдинг?» дейилади. Амал бслиши учун одамнинг сзи, иродаси ва қудрати бслиши лозим. Буларнинг ҳаммаси Аллоҳ таолодандир.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳеч қачон бирор киши сз амали билан жаннатга кира олмас»,  дедилар.
Одамлар: «Сиз ҳамми, сй Аллоҳнинг А асули?» дейишди. У зот:
«Мен ҳам. Магар Аллоҳ мени ¤з раҳмати ва фазли ила сраб олгандагина (кира оламан)»,  дедилар».
Бухорий ва Муслим ривост қилган.
Манманликнинг сабаблари ҳам кибрнинг сабабларининг ай-ни сзидир. Уларни аввал ксриб стдик.
Мисол тариқасида насаб билан манманлик қилишни олиб ксрайлик. Шарафли насаб сгаси ота-боболарининг шарафи ила нажот топишни хаёл қилади.
Бунинг иложи қуйидагича: Агар у сз боболарига хилоф қилса ҳам, кейин бориб уларга қсшилишни орзу қилаётган бслса, хато қилади. У билиб қсйсинки, боболари тоат-ибодат ва ижобий си-фатлари ила шарафли бслганлар, насаблари билан смас.
Аллоҳ таоло «Ҳужурот» сурасида: «Албатта, Аллоҳнинг ҳузурида снг ҳурматлигингиз снг тақводорингиздир», деган (13-ост).

Qayd etilgan