Қирқбўғим - қирқ дардга даво  ( 7839 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


Hadija  26 Oktyabr 2010, 09:30:13

Қирқбсғим - қирқ дардга даво

Қирқбсғим қирқбсғимдошлар оиласига мансуб ксп йиллик ссимликлар туркумига киради. Уларнинг 30 тури бор. Мамлакатимиз флорасида икки тури - дала қирқбсғими ва шохланган қирқбсғим учрайди. Тиб мақсадларида асосан дала қирқбсғими ишлатилади. Бу ссимликнинг илмий номи А­квизитум арвензе, рус тилида хвош полевой, тожик тилида чилбсғим, араб тилида замбилхайр деб юритилади. Ўзбекистоннинг айрим туманларида бу ссимлик «отнинг думи» деб ҳам аталади.

Қирқбсғим ариқ ва дарёлар соҳилларида, намлик етарли бслган қумли стлоқпарда, суғориладиган ерларда бегона ст сифатида ссувчи, илдизпосси кучли ривожланган ксп йиллик ссимликдир. Дала қирқбсғимининг баҳорги посси қизғиш рангда бслиб, серсув стлидир. Азги посси сса сшил рангли, қаттиқ бсғинли, 6- 18 қиррали, бсйи 10-15 см чамасида бслади. Ташқи ксриниши ёш арчани сслатади. Азги посси бсғинларидан тсп-тсп шоҳчалар ссиб чиқади ва ҳалқа шаклида бсғинни сраб олади.Дала қирқбсғимининг шоҳчалари юқорига, шохланган қирқбсғимники сса пастга қараб сгилган ҳолда ссиши билан бир-биридан фарқланади. Гиёҳни йиғишда ана шу жиҳатларга сътибор бериш лозим.

Табобатда қирқбсғимнинг ёзги поссини қайнатма ва дамламалари пешоб ҳайдовчи, қон тсхтатув-чи восита сифатида, буйрак жомчаси, қовуқ ва пешоб йсллари шамоллаганда сллиғланишга қарши омил сифатида ишлатилади. Қсрқбсғим юқорида санаб стилган касалликларда ишлатиладиган йиғма (икки ва ундан ортиқ гиёҳлар аралашма)пар таркибига қсшилади.

Хорижда ишлаб чиқарила-ётган «А¦истоне» (Ҳиндистон), «Марелин» (А оссис) хаб дорилари, «Фитолизин» (Лольша) пастаси таркибига дала қирқ-бсғими скстракти қсшилган бслиб, бу дорилар пешоб ҳайдовчи ва қовуқ, буйраклардаги тошни туширишда ишлатилади.

Қирқбсғимдан тайёрланган чой қсрғошин билан заҳарланганда зидди-заҳар сифатида ҳам ичилади. Бундай чой организмдаги барча чиқинди (шлак)ларни ҳайдаб чиқаради. Қирқбуғимли чой оддий чой каби дамлаб тайёрланади. Қайнатмаси сса қуйидагича тайёрланади: қуритиб майдаланган гиёҳдан 4 ош қошиқ олиб, оғзи бекиладиган сирли идишга солинади. Устига 200 мл қайноқ сув солиб дамланади. Идишнингоғзини бекитиб, дамла-мани срим соат давомида сув ҳаммомида қиздириш лозим. Сснгра 10 дақиқа дам едириб докадан стказиб фильтрланади. Камайган қайнатма қайноқ сув билан 200 мл.га етказилади. Қайнатмадан кунига 2-3 марта овқатдан бир соат кейин 50-100 мл.дан ичилади.

Qayd etilgan