Bugungi o'zbek nasri  ( 12522 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 B


Nurdinboy  02 May 2011, 16:51:28

    Yaqinda Muzaffar_ do'stimizning "Qanday u o'zbek matbuoti???" mavzusini o'qib menda ham bugungi adabiy jarayonimizda yaratilayotgan asarlarning ahvol-ruhiyasi haqida mavzu ochish fikri paydo bo'ldi.

Qayd etilgan


Nurdinboy  02 May 2011, 16:55:53

   Ma'lumingizkim, bugungi kun adabiy jarayonimiz jadallik bilan taraqqiy topib, unda ko'plab badiiy asarlar yaratilmoqda. Nazar Eshonqul, Hurshid Do'stmuhammad, Salomat Vafo, Ulug'bek Hamdam, Luqmon Bo'rixon, Abdunabi Hamro... va hokazo. Mundarijaning sanog'i yo'q. Biroq, ayrim ijodkorlarimizning ijodlari sabab mundarijamizda salmog' yo'q.

Qayd etilgan


Nurdinboy  02 May 2011, 17:01:22

    Misoldan olib qarasak, xususiy nashrlar va tijoriy gazetalarimizni ko'pini saviyasiz asarlar bosib ketdi. Kitob do'konlarida muqovasi bir-biridan go'zal kitoblar ko'payganki, ko'rib ko'zing quvonsa, o'qib ta'bing hiralashadi. Ularga ketgan harajat, qog'ozlarga achinasan.
    Masalan: Yaqinda Nabijon Hoshimov nomli yangi ijodkor paydo bo'ldi va juda ko'plab kitoblar "yozib tashladi".
    "Alamli muhabbat qissasi", "Toptalgan gulbadan", "Gastarbayder Musabek", "Arosat dunyo" - 1,2, "Yovvoyi kelin", "Chimildiqli uy nolasi"... ehhe sanab sanog'iga yetib bo'lmaydi. Lekin qissalarda badiiylik mezonlari ko'ra olmaysiz. Asosan, quruq bayon, voqealar ortidan quvish, shov-shuvli narsalar, bayonchilik... holatlari ko'zga tashlanadi.

Qayd etilgan


Nurdinboy  02 May 2011, 17:03:24

      Sizningcha qanday. Bularning ijodi shu tarzda saviyasiz shaklda davom etaveradimi???

Qayd etilgan


AbdulAziz  02 May 2011, 17:26:37

Nuriddinbek, adabiyot ham, matbuot ham bir-biriga yaqin sohalar.
Siz aytgan holat hamma davrda bo'lgan. Bu narsa har davrda siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy sabablarga bog'liq bo'lgan.

Ayni davrning iqtisodiy va maishiy talabi "Daydi qizning daftari", "Toptalgan gulbadan" kabi badiiy jihatdan puxta emas, lekin oldi-qochdi, bozor odamlaribop mafiya, jinoyatchilik, fahsh, "sevgi-muhabbat" mavzulariga mos asarlar bo'lib, hozircha ularning bozori yurib turibdi. Lekin bu vaqtinchalik xolos.

E'tibor bergan bo'lsangiz, Sovet davrida "zamona qahramoni" degan tushuncha bo'lar, o'sha davrning qahramoni kommunist ishchi-dehqon edi. Aynan shular haqida ne-ne romanlar bitilmadi. Lekin ularni hozir birov o'qiyaptimi? Albatta yo'q. Lekin ular o'z davrida matbuotni bezagan, maktab darsliklariga ko'rk bergan. O'sib kelayotgan yoshlar ana o'sha mafkura ostida tarbiyalangan.

Bu holat yaqin o'tmishimizdan ham avval, hatto Navoiy zamonida ham bo'lgan. Hukmdorni vasf etadigan, uni ko'kka ko'taradigan asarlar xonlar tomonidan rag'batlanilgan. Lekin u asarlar o'sha yozilgandan buyon chang ostida qolishga mahkum bo'lgan. Ularni ham hozir hech kim o'qimaydi. Bu usulda ham ikki xil yondashish bo'lgan. Navoiy kabi mutafakkirlar ham hukmdorni maqtagan, lekin maqtov orasida unga tanbeh ham berilgan, uning ishlaridan norozilik izhor etilgan.

Demak, hozirgi bozorbop asarlar ertaga qayta o'qilishiga hech kim kafolat bermaydi. Yaxshi asarlar esa, mayli, u 5 yilda bitta yozilsin, lekin uni 50 yildan keyin ham sevib o'qiyveriladi.

Yana bir masala, yaxshi asarlarning ko'p yozilishi bilan ham yuqoridagidek past saviyalik asarlar kamayib qolmaydi. Ularning ham vaqtinchalik bo'lsa-da o'z o'quvchisi bor.

Hamma gap o'zimizda: kitobni tanlay bilishda. Boshqalarga ham tavsiya eta olishda. Zero, insonning tabiati shunday: ko'pgina yaxshi narsalar tursa-da, avval yomonini ko'rgisi keladi...

Qayd etilgan


Nurdinboy  03 May 2011, 11:08:36

     Биздаги хавотирнинг боиси шуки, бугунги кун ёшлари бундай "сарис‹ адабиёт" "дурдоналарини" "бадиий асар намунаси" деб тушуниб с‹олаётганликларида.
     Таҳлил ва талқин турлича  бслгани учун насрнинг ҳам, назмнинг ҳам, лснда қилиб айтганда ссз санъати деб аталмиш адабиётнинг ксплаб имконистлари ва очилмаган қирралари талайгина. Адабиётни чегаралаш, маълум бир қобиққа солиш — совет давридаги тузумнинг ишлари сди, бироқ истиқлол ҳур фикрлилик, снги бир ссз айтиш, снгиликлар сратишдек имконист бслиб турган бир паллада сзбек насридаги айрим оқсоқликар кишини беиҳтиёр таажжубга солади, сйлантиради, сз навбатида ғазаблантиради ҳам. Бугунги кундаги айрим ижодкорларимиз томонидан срататилаётган асарларнинг кспи бирёқламалик ва кср-ксроналикнинг маҳсули бслиб, фақатгина бир қобиғда қолиб кетаётганлигини ксриб ҳайратланмай иложинг йсқ. Ўзбек адабиётида ҳозиргидек бир ёқламалик, маҳдуд талқинлар авж олган смас.
     Маҳдулик ссзи сзбек тилининг изоҳли луғатида — чекланганлик чекланиб қолиш деган маъносида келган. "œИлғор адабиёт ҳар қандай маҳдудликни, сз доирасида сралашиб қолишликни рад стади". (Газетадан).
   "œБир ёқламалик ва ижодий маҳдудлик мени ташвишлантира бошлади". (Ф.Жсраев) (Ўзбек тилининг изоҳли луғати 2-жилд, 573-бет)

Qayd etilgan


Nurdinboy  03 May 2011, 11:09:07

      Хусусан саргузашт-детектив жанрдаги адабиёт намуналари бугунги кунда "œбозор адабиёти"нинг снг олди маҳсулотларидан бслиб қолди. Мен сснгги пайтларда сратилган ксплаб саргузашт-детектив асарларни сқиб чиқдим. Шуни аниқ ишонч билан айта оламанки, бугунги адабий жараёнда сратилаётган детектив асарларнинг кспчилиги адабиёт талабларига жавоб бера олмайди. Бу ҳам камлик қилгандай айрим ижодкорларимизнинг адабиётни, ижодни бозорга айлантириб ташланганликлари (!) ачинарли ҳол. Газеталарда сонма-сон, бобма-боб босилаётган, китоб дсконлари пештаҳталарига тслиб кетган бозори чаққон китобларимизни бир стиришда сқиб чиқасиз, лекин ундан оламжаҳон нарсалар олиш тугул, ҳатто битта ибратли, чиройли жумла ҳам топа олмайсан киши. Воқеалар, воқеалар ва фақат қуруқ тасвирлардангина иборат. Аа қаҳрамонлар руҳисти, на бадиий тасвир воситаларини топасиз. Мантиқ тарозусинику айтмаса ҳам бслади. Шоввоз қаҳрамонлар ҳақида керак бслса икки-учта китоблар ёзилаётгани ҳеч кимга сир смас.
     Ҳозирда бу жанрга қизиқувчи ижодкорларнинг сони ортиб бормоқда. Албатта бу нарса кишини қувонтиради, жанр имконистлари жуда кенг, бироқ шоир айтганидек "œБисёр бслса агар бол ҳам беқадр". Сависсизлик, бир ёқламалик, кср-ксроналик такрорийлик, жиддий бир жанрлардан ҳисобланмиш детектив адабиётнинг обрссига, қолаверса, китобхоннинг дидига таъсир қилмай қсймайди ва оқибатда жиддийроқ ёзилган асарлар, классик адабиёт намуналарига тишини стмайдиган қилиб қсйиши ҳеч кимга сир смас.

Qayd etilgan


Nurdinboy  03 May 2011, 11:11:18

     Бу ҳусусида ксплаб гаплар гапирилди, мақолалар сълон қилинди. Жумладан журналист Шодмон Отабек "œЎзбекистон адабиёти ва санъати" газетасининг 2008 йил 10 октсбр сонида сзининг "œАдабиёт бозорга мослашади...ми?" мунозарали мақоласида бу ҳусусида куйиб пишиб гапириб стди. Бироқ Шодмон ака бирининг қоши, бирининг ксзи деган ҳолда бундай ижодкорларнинг номларини зикр қилишга истиҳола қилганларми, ҳар қалай улар ҳақида умумий гапларни гапириб стгиш билангина чекланганлар.
     "œБизнинг шоввоз "œдетектив"чиларимиз назаримизда жуда осон йслдан боришмоқда. Бу жанрнинг ҳам сз қонунистлари борлигини ҳисобга олишмаспти. Ҳудди кампир пайпоқ тсқигандек қисқа фурсатда саргузашт асарларни тсқиб ташлошмоқда. Дсконларда битта муаллифнинг беш-олтита шунақа китоблари қатор туриши одайи ҳол бслиб қолди" (Шодмон Отабек, ЎзАС 2008 йил 10 октсбр)
      Аҳмаджон Мелибоев (Аҳмад Оға) ҳам "œИкки йсл: ё бозор, ё адабиёт" (ЎзАС 2009 йил 4 декабр) мақоласида ҳам бу мавзуда ссз юритиб, жумладан ёзувчи Аабижон Ҳошимовнинг ижодига тсхталиб стганлар. Бироқ Аҳмад Оға Шодмон Отабекдан фарқли слароқ сзининг мақоласида бир қадар очиқ танқидий фикрларини билдирган.

       "œАабижон Ҳошимов истеъдодсиз, адабиётга даҳли йсқ, шунчаки бир ҳаваскор каламкаш бслганида, мен бу гапларни асло ёзмаган бслардим. У анчайин шаклланган, қалами қайралган, сқувчига айтадиган гапи бор ёзувчи. Фақат озроқ қунт қилса, қслёзмаларини муҳокамага қсйиб, билдирилган мулоҳазалар асосида қайта-қайта ишлашга одатланса бслди, адабиётимизни снги-снги асарлар билан бойитадиган ёзувчига айланиши шубҳасиз".(Аҳмад Оға. ЎзАС 2009 йил 4 декабр).

Qayd etilgan


Nurdinboy  03 May 2011, 11:16:01

    Ауриддин Исмоилов, Олижон Хайит, Азамат Коржонов, Ориф Фармон каби бугунги "бозор адлабиёти дарга"ларинингларнинг ижодлари хам айни шу холатда.
    Балки Уткир Хошимов айганларидек улар китобхон синовидан утганлари билан балки вакт синовидан утолмаслар. Лекин адабиётни сависсиз асарларга тулдириб кетадилар.
   Бу хакда туликрок http://forum.ziyouz.com/index.php?topic=5886.new#new

Qayd etilgan


Музаффар  03 May 2011, 11:26:03

Ўта ва ста долзарб мавзу!
Яқиндагина "Ўткан кунлар"нинг русчасини қидириб китоб дсконларини кезиб ташладим.
Шу бахона унча мунча снги ва сски асарлар билан сиртдан бслсада танишдим.
Биласизми, китоб дсконларида Дейл карнеги, туш таъбирлари, дайди қизни дафтари каби тузи паст алламбало нарсалар тиқилиб кетибди. Лекин "Ўткан кунлар" йсқ...
(Хайристки ан-Аасафий биродаримизни ксмаги билан у хам топилди).
А­ътибор беринг, умри қисқа асарлар сқиб бслингандан кейин қаерларга ташланади: айтгани одам услади...
агар хақиқий бадиий қийматга сга юқори сависли асар бслса китоб шкафимизнинг тсридан жой олади.
Замонамиз Ўзбек насри деганда хайристки Тохир Малик, Ўткир Хошимов , Худоберди Тсхтабоев каби давримизнинг улуғ қаламкашлари бор. Улар бор скан бизга хали юқори даражадаги бадиий асар муаммоси бслмайди. :)
Фақат уларни аввало сзини топиб кейин сса унга вақт топибсқий олиш муаммоси бслади холос.
Ахир биз "вақти тиғиз, иши ксп казо-казо" одамлармизку....

Qayd etilgan