Do'stlik  ( 8028 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 B


Ислoмбек  21 Iyun 2011, 15:55:23

Бисмиллаҳир А оҳманир А оҳийм.
«У Кунда дсстлар бир-бирларига душмандир, магар (Аллоҳ йслида дсстлашган) тақводор зотларгина (мангу дсстдирлар)» (Зухруф: 67).





Qayd etilgan


azizbek_mx  21 Iyun 2011, 17:17:05

Alloh yo'lida qanday do'stlashish mumkin?

Qayd etilgan


Ислoмбек  21 Iyun 2011, 17:38:13

Аллох учун дустлашиш


akrom

Ассалому Алайкум, Шайх Хазратлари!
Аллох учун дустлашишнинг шартларини айтиб берсангиз. Мактабда бирга укиган дустлар билан Аллох учун дустлашиш холис булиши мумкинми, чунки улар билан уртада Аллох учун дустлашишдан ташкари бирга укиганлик учун дустлик хам мавжуд булади.


Шайх Муҳаммад Содиқ


БИА ОДАА ЛИК АЛОҚАЛАА И ОДОБИ

Аллоҳ таолонинг «Ҳужурот» сурасидаги:     
«Албатта, мсминлар биродардирлар», деган остига биноан номи мсмин борки бир-бирига биродардир. Аммо бу умумий биродарлик бслиб, унга оид ҳақларни мусулмонинг мусулмондаги ҳақи сарлавҳаси остида срганиб чиқдик.
Воқеъликда мазкур умумий иймон биродарлиги билан бир қаторда хусусий биродарлик — дсстлик ҳам мавжудлигини ҳаммамиз схши биламиз. Ушбу хусусий биродарлик мсминлар ичидаги скка шахслар орасида срнатилиб, жамистдаги умумий биродарликни мустаҳкамлашга ва бошқа кспгина схшиликларга хизмат қилади. Шунинг учун ҳам руҳий тарбис устозлари бу ишга алоҳида аҳамист берганлар ва бу тарздаги инсоний алоқаларни улфатчилик ва дсстлик деб номлаганлар.

УЛФАТ ВА ДЎСТЛИК ФАЗЛИ

Албатта, улфат бслиш ҳусни хулқнинг самарасидир. Тафриқа сса, ёмон хулқнинг самарасидир. Ҳусни хулқ муҳаббат, улфатчилик, мувофиқликка сабаб бслади. Амон хулқнинг самараси ҳасадлашув, ёмон ксриш ва душманликдан иборатдир.
Исломда ҳусни хулқнинг срни қанчалик скани ҳеч кимга, ҳатто мусулмонмасларга ҳам сир смас.
Ҳусни хулқнинг фазли хусусида Аллоҳ «Қалам» сурасида:         
«Албатта, сен улуғ хулқдасан», деган (4 — ост).
Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан одамларни кспроқ жаннатга киритадиган нарса ҳақида ссралди. Бас, у зот:
«Аллоҳга тақво қилиш ва ҳусни хулқ», дедилар.
Термизий ривост қилган.

Абу Зарр розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга:
«Қаерда бслсанг ҳам, Аллоҳга тақво қил. Амонликка схшиликни сргаштир, бу уни счиради. Одамларга ҳусни хулқ ила муомала қил», дедилар».
Термизий ривост қилган.
Аввал ҳам айтиб стилганидек, улфат ҳам ҳусни хулқнинг самараларидан биридир. Аллоҳ таолонинг муҳаббати, Ислом ва тақво асосида қурилган улфатчилик ост, ҳадис ва асарларда мақталгандир.
Аллоҳ таоло «Анфол» сурасида:                           
«Агар ер юзидаги ҳамма нарсани сарф қилсанг ҳам, уларнинг қалбларини улфат қила олмас сдинг. Лекин Аллоҳ уларни улфат қилди», деган (63 — ост).
Инсонист тарихида турли халқлар, қабила-уруғлар ва миллатларни Исломчалик улфат қилган - бирлаштирган тузум ёки мафкура йсқ. Бслмайди ҳам. Кишилар қалбида Ислом муносиб срин олган жойларда ва замонларда миллатчилик, маҳаллийчилик ва тарафкашликнинг салбий ксринишлари тамоман йсқолган. Чунки Ислом биродарлиги ирқ, насаб, тил, қабила, қавм асосида смас, Аллоҳга муҳаббат ва тақво асосида бслади.

Жобир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Мсмин улфат бслувчи ва улфатга танланувчидир. Улфат бслмаган ва улфатга танланмаган кимсада схшилик йсқ», дедилар».
Тобароний ва Ҳоким ривост қилган.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Бир киши сзининг бошқа қишлоқдаги биродарини зиёрат қилди. Аллоҳ унинг йслига кутиб турадиган фариштани қсйди. Унинг олдига келган пайтда:
«Қаёққа бормоқчисан?» деди.
«Ушбу қишлоқдаги биродаримни хоҳлайман», деди.
«Унда сен ксзлаган неъмат борми?» деди.
«Йсқ. Фақат мен унга Аллоҳ азза ва жалла учун муҳаббат қилганман», деди.
«Мен сенга Аллоҳнинг слчисиман. Батаҳқиқ, сен унга муҳаббат қилганингдек, Аллоҳ сенга муҳаббат қилди», деди».
Муслим ривост қилган.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Аллоҳ таоло қиёмат куни:
«Менинг жалолим ила муҳаббат қилишганлар қани? Бугунги кунда Мен уларни Ўзимнинг сосмдан сзга сос бслмаган кунда Ўз сосмган олурман» дейди», дедилар».
Муслим ва Термизий ривост қилган.
Термизийнинг лафзида:
«Менинг жалолим ила муҳаббат қилишганларга нурдан минбарлар бордир. Аабийлар ва шаҳидлар уларга ҳавас қилурлар», дейилган.

Умар розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта, Аллоҳнинг бандаларидан баъзи одамлар борки, улар набий ҳам, шаҳид ҳам смаслар. Уларнинг Аллоҳ таоло ҳузуридаги маконларига қиёмат куни набийлар ва шаҳидлар ҳавас қилурлар», дедилар.
«А Аллоҳнинг А асули, улар кимлигининг хабарини бизга айтасизми?» дейишди.
«Улар сзлари қариндош бслмасалар ҳам, ораларида молсвий олди-бердилари бслмаса ҳам Аллоҳнинг руҳи ила муҳаббат қилишган қавмлардир. Аллоҳга қасамки, албатта, уларнинг юзлари нурдир. Улар нурдадирлар. Одамлар хавфда бслганларида улар хавфда бслмаслар. Одамлар маҳзун бслганларида улар маҳзун бслмаслар. Огоҳ бслинглар. Аллоҳнинг авлиёларига хавф бслмас ва улар маҳзун ҳам бслмаслар», дедилар».
Абу Довуд ривост қилган.
Бу ҳадиси шарифдаги «Аллоҳнинг руҳи»дан мурод Қуръони Каримдир. Аллоҳ таолонинг Ўзи Қуръони Каримда «Шундай қилиб Биз сенга Ўз амримиздан бслган руҳни ваҳий қилдик» деган. Шундан гоҳида Қуръони Каримни руҳ деб ҳам аталади.
Ўзлари қариндош бслмасалар ҳам, ораларида молсвий олди-бердилари бслмаса ҳам Аллоҳнинг руҳи ила муҳаббат қилишган қавмлар Аллоҳ таолонинг Қуръонига амал қилган одамлардир. Ана шундай одамлар ушбу ҳадиси шарифда зикр стилган улуғ мақомга сришар скан.

давоми бор

Qayd etilgan


Ислoмбек  21 Iyun 2011, 17:43:29

Шайх Муҳаммад Содиқ

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Уч нарса борки, улар кимда бслса, Иймон ҳаловатини топади; Аллоҳ ва Унинг А асули унинг учун икковларидан сзга ҳамма нарсадан маҳбуб бслмоқлари, бир кишига—фақат Аллоҳ учунгина муҳаббат қилмоғи ва куфрга қайтишни худди оловга ташланишни ёмон ксргандек ёмон ксриши», дедилар».
Бешовларидан Абу Довуд ривост қилмаган.
Мсмин-мусулмонлар орасидаги муҳаббат Аллоҳ учун бслгандагина улар комил иймон ҳаловатини топадилар. Бу муҳаббат икки томоннинг Аллоҳга бслган муҳаббатидан келиб чиққан муборак муҳаббатдир. Чунки уларни биродар қилган, дсстлаштирган зот—Аллоҳ таолонинг Ўзидир.

УЛФАТЧИЛИК ВА ДЎСТЛИК ҲУҚУҚЛАА И

Ҳар бир инсоний алоқада сзига сраша ҳақ — ҳуқуқ ва мажбурист бслганидек, дсстликнинг ҳам сзига сраша ҳуқуқлари ва масъулистлари бор. А уҳий тарбис бсйича мутахассис уламоларимиз мазкур ҳақлар саккизтадан иборат сканини айтганлар ва уларни бирма бир шарҳлаб берганлар.
Биринчи ҳақ: молдаги ҳақ.
Дсстларнинг дсстлиги тугал, мақсадлари бир бслса, худди бир шахсга схшаб қолади. Бу сса сз навбатида хурсандчилик ва хафачиликда, ҳозирда ва келажакда шерик бслишни тақозо қилади. Бу шериклик молу дунёга ҳам тегишли бслиб қолади. Молу дунё масаласида дсстларнинг муносабати уч даражага тақсимланади:
Биринчи даража: Мол сгаси дсстни сз ходими билан баробар ксради. Унга сзидан ортиб қолган молни сарфлайди. Дсстининг ҳожати тушиб қолса, ссрамасидан олдин сзидан ортиб турган молини унга беради. Агар мол сгаси муҳтож дсстининг ссрашига қараб турса, дсстлик ҳақини адо стишда нуқсонга йсл қсйган бслади.
Иккинчи даража: Мол сгаси дсстини сз срнида ксради, уни молига шерик қилади. Молининг срмини дсстиники деб билади.
Учинчи даража: олий даража бслиб, унда мол сгаси дсстини сзидан устун қссди. Молини сз ҳожатидан аввал дсстининг ҳожати учун сарфлайди. Бу сиддиқларнинг даражасидир. Аллоҳ таоло учун бир-бирига муҳаббат қилганлар даражасининг снг юқорисидир. Молни бундай сарфлашга ҳозирлик жонни сарфлашга ҳам олиб боради.
Ушбу зикр қилинган уч даражадан бирига сришмаган одам дсстликнинг снг паст даражасига ҳам етмаган бслади.
Олий даражадаги дсстликни васфида Аллоҳ таоло «Шуро» сурасида:
                       
«А оббиларига ижобат қилган, намозни тскис адо стган, ишлари сзаро шуро ила бслган ва уларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан инфоқ қиладиганлар», деган (38 — ост).
Аллоҳ таоло «Аур» сурасида:
                     
«Сиз калитига молик бслган ёки дсстингиз (уйидан) емоқлигингизда (танглик) йсқдир», деган (61 — ост).
«Калитга молик бслиш» уй сгасининг калитни ишониб топшириб қсйишидир. Ана шундай кишилар инсоф билан, қоринлари тсйгунча есалар, бславеради.
«Дсст» деганда, ишончли дсст, биродари унинг уйидан изнсиз таом еса, хурсанд бсладиган дсст ксзда тутилгандир.
Оиша онамиздан Имом аз-Зуҳрий қилган ривостда айтилишича, А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан жиҳодга жснаб кетаётган мусулмонлар уйларининг калитларини сзлари билган кишиларга топшириб, ҳожатингиз тушганда емоқни сизга ҳалол қилдик, деб кетар сканлар. Аммо калитни олиб қолганлар, қуруқ манзират учун айтилган бслса керак, деб сзларини тийишаркан. Ушбу ост билан уларга Аллоҳ ҳам изн берган.
- Улар моллари ва нарсаларини аралаштириб юборган бсладилар. Агар бирортаси, менинг ковушим, деган иборани ишлатса, ундан юз сгирадилар.
- Фатҳ ал-Мусилий дсстининг уйига борса, у уйида йсқ скан. Уйдагиларга сандиқни олиб чиқишни амр қилди. Жорис сандиқни олиб чиқди. У сзига керак нарсани олиб, кетди. Хсжайин келганда жорис унга бслган иш ҳақида хабар берди. У севиниб кетганидан:
«Агар гапинг рост бслса, Аллоҳнинг розилиги учун озодсан!» деди.
- Бир киши Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳунинг олдига келиб:
«Дсстликнинг ҳақини биласанми?!» деди.
«Сен менга билдир», деди.
«Диноринг ва дирҳамингга менда ҳақлироқ бслмасинг», деди.
«Ҳали бу даражага етганим йсқ», деди.
«Ундай бслса, йслингдан қолма!» деди Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳу.
 - Али ибн Ҳусайн розисллоҳу анҳумо бир кишига:
«Сизлар бир-бирингизнинг чснтак ва ҳамёнингизга рухсатсиз қсл солиб истаган нарсани олаверасизларми?» деди.
«Йсқ», деди.
«Ундай бслса, дсст смас скансизлар», деди.
- Масруқ раҳматуллоҳи алайҳ ксп қарз бслиб қолган скан. Унинг дссти Ҳайсама ҳам қарздор скан. Масруқ Ҳайсамага билдирмай, унинг қарзини тслаб қсйди. Ҳайсама ҳам Масруққа билдирмай, унинг қарзини тслаб қсйди.
Иккинчи ҳақ: ҳожатини чиқаришда ёрдам бериш.
Бу ишнинг ҳам аввалгисига схшаб даражалари бор.
Унинг снг паст даражаси ёрдам ссралганда қудрати етса очиқюзлик, сурур ва хурсандчилик билан ёрдам бериш.
Баъзилар, «агар дсстингдан ҳожатингни чиқаришни ссрасанг, у бу ишни қилмаса, сна бир бор ссига сол. Унутиб қсйган бслиши мумкин. Агар сшанда ҳам қилмаса, унга такбир айтиб қссвер», деган.
- Ибн Шубрума дсстларидан бирининг муҳим ҳожатини чиқарганда, дсст унга совға олиб келибди.
«Бу нима!?» деб ссради Ибн Шубрума.
«Ҳожатимни чиқарганинг учун», деди.
«Ол молингни! Аллоҳ сенга офист берсин! Агар дсстингдан ҳожатингда ёрдам ссрасанг ва у сенга ёрдам бермаса, намозга таҳорат қил-да, уни слган санаб, тсрт такбир айтиб жанозасини сқиб қссвер», деди Ибн Шубрума.
Салафи солиҳлардан баъзилари сз дсстининг вафотидан кейин қирқ йил унинг болалари ва аҳли аёлидан хабар олиб турган. Ҳар куни уларнинг ҳолидан хабар олиб, сз молидан таъминотларни жойи қсйган. Фарзандлар оталаридан ксрмаган нарсаларини унинг дсстидан ксришган.
Улардан баъзилари дсстига билдирмай, унинг оиласидан хабар олиб турган. Туз борми, ёғ борми, нима етишмайди, деб ссраб турган.
Дсстлардан доимо хабар олиб туриш керак.
Учинчи ҳақ: тилни тийиб, сукут сақлаш.
Бунда банда дсстининг айблари ҳақида гапиришдан, уни ғийбат қилишдан, у билан талашиб—тортишишдан ва унинг ҳақида чақимчилик қилиш ҳамда ёмонлиги ҳақида савол беришдан тилини тийиб, сукут сақлайди.
Бу ишни амалга оширишда икки нарса ёрдам беради.
Биринчиси: ҳар ким сзига назар солсин. Агар сзида камчилик борини билса, сзгани ҳам сзидек ксрсин ва камчилигини афв стсин. Беайб Ларвардигор сканини унутмасин.
Иккинчиси: Агар айби йсқ инсонни истайдиган бслсанг, одамлар ичида топа олмайсан. Дсст топиш мумкин бслмай қолади.
Имом Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳ:
«Мусулмонлар ичида бирорта ҳам Аллоҳ таолога тоат қилиб, маъсист қилмайдигани ва аксинча, маъсист қилиб, тоат қилмайдигани йсқ. Кимнинг тоати маъсистидан ксп бслса, сша адолатлидир», деганлар.
Дсст ҳақида ёмон гапиришдан тилни тийиш билан бирга у ҳақида ёмон гумон қилишдан дилни ҳам тийиш керак.
Банда дссти билан сзининг орасидаги сирни очмаслиги керак.

Анас розиаллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам менга сир айтдилар. Мен унинг ҳақида ҳеч кимга хабар бермадим. Батаҳқиқ, мендан Умму Сулайм ссраганда унга ҳам хабар бермадим».
Икки шайх ривост қилган.
Умму Сулайм розиаллоҳу анҳо Анас розиаллоҳу анҳунинг оналари бслади. Бировнинг сирини ҳеч кимга айтмаслик кераклиги шу ҳадиси шарифдан келиб чиқади. Биров томонидан ссзланган сир омонат ҳисобланиб, сир сгасининг изнисиз уни бошқа одамга айтиш хиёнатдир.

Жобир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Қачон киши бир гапни айтсаю, аланглаб қараса, сша омонатдир», дедилар».
Абу Довуд ва Термизий ривост қилган.
Бундай пайтда сша гап соҳиби, гапимни бировга айтма, деб таъкидлашининг кераги йсқ. Ўша биров сшитиб қолмадими деган маънода аланглаб қараб қсйишининг сзи етади. Ким мазкур ҳолдаги гапни бошқаларга айтса, омонатга хиёнат қилган бслади.
Аббос ибн Абдулмуттолиб розисллоҳу анҳу сз сғиллари Абдуллоҳ розисллоҳу анҳуга қуйидагиларни айтганлар:
«Сени анави одам (Умар ибн Хаттоб розисллоҳу анҳу) шайхлардан олдинга стказаётганини ксрмоқдаман. Мендан қуйидаги беш нарсани ёдлаб ол: Унинг сирини зинҳор фош қилмагин, унинг ҳузурида бирор кишини ғийбат қилмагин,  унинг олдида каззобни фош қилма, унинг амрига хилоф қилам, у сендан зинҳор хиёнат ксрмасин».
Шаъбий:
«Ушбу беш нарсанинг ҳар бир ссзи мингдан афзалдир», деган.
Абу Саъид Саврий:
«Қачон бир киши билан дсст бслмоқчи бслсанг, аввал унинг ғазабини чиқар, сснгра бировга ундан сзинг ва сиринг ҳақингда фикрини ссрашни илтимос қил. Агар схши гап айтиб, сирингни сақласа, у билан дсст тутин», деган.
- Банда сз дссти билан талашиб-тортишидан ҳам тилини тийиши зарур.

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ким ёлғонни тарк қилса, ҳолбуки у ботилдир, унга жаннатнинг саҳнида бир уй қурилади.
Ким ҳақ бслиб туриб талашиб-тортишишни тарк қилса, унга жаннатнинг сртасида уй қурилади.
Ким хулқини гсзал қилса, унга жаннатнинг юқорисида уй қурилади», дедилар.
Термизий ва Абу Довуд ривост қилган.

Абу Довуднинг лафзида:
«Мен сзи ҳақ бслиб туриб талашиб-тортишишни тарк қилган одамга жаннатнинг саҳнида бир уй бслишига, ҳазил бслса ҳам ёлғонни тарк қилган одамга жаннатнинг сртасида бир уй бслишига ва хулқини гсзал қилган одамга жаннатнинг юқорисида бир уй бслишига кафилдирман», дедилар».
Бу икки ривостдан нафақат ноҳақдан талашиб-тортишиш, балки ҳақ бслиб туриб ҳам бу ишни қилиш схши смаслигини билиб оламиз. Чунки талашиб-тортишиш кишилар сртасига ҳиқду ҳасад ва адоватни солади. Шу туфайли жамист аъзолари сртасида душманлик руҳи тарқалади. Агар ҳақ бслса, талашиб-тортишмай бошқа схши йсллар билан ҳам унга сришса бслади.
Дсстлик айтишиш ва талашишда смас, балки бир-бирига мувофиқ бслишдадир.
Машойихлар: «Дсстингга, «тур, кетдик», деганингда, «қаёққа?» деса, уни тарк қил. Агар у дарҳол, «кетдик», деса, суҳбатида бардавом бсл», демишлар.
Абу Сулаймон Дороний айтади:
«Ироқда дсстим бор сди. Оғир пайтларда унинг олдига бориб, «молингдан бериб тур», десам, олдимга халтасини отар ва мен керагини олардим. Бир куни олдига бориб:
«Бир нарсага ҳожатим тушди», дедим.
«Қанча истайсан?» деди.
Унинг билан дсстлик ҳаловати қалбимдан чиқди».
Тсртинчи ҳақ: тил билан нутқ қилиниши лозим нарсалар.
Албатта, дсстликнинг ҳақи дсстнинг айблари ва унинг ҳақидаги ёқимсиз гапларни гапиришдан сукут сақлаш билан чегараланиб қолмайди. Аслида гаплашиш ва гапириш учун дсст бслинади. Шунинг учун ҳам дсстга ва унинг ҳақида гапирадиган нарсаларда дсстлик ҳақи жорий қилинган.
1. Аввало уни дсст тутиши ҳақида хабар бериши керак.

Миқдом ибн Маъдийкараб розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Қачон бир киши биродарига муҳаббат қилса, унга сзининг муҳаббати хабарини берсин», дедилар».
Абу Довуд, Термизий, Аҳмад ва Ҳоким ривост қилган.

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида бир киши бор сди. Унинг олдидан бир одам стиб қолди. Шунда у:
«А Аллоҳнинг А асули, мен манашуни схши ксраман», деди.
«Буни унга билдирдингми?» дедилар.
«Йсқ», деди.
«Унга билдир», дедилар.
У унинг ортидан етиб борди ва:
«Мен сенга Аллоҳ учун муҳаббат қиламан», деди.
«Мен ҳам Унинг учун менга сен муҳаббат қилган зот учун сенга муҳаббат қилурман», деди».
Абу Довуд ривост қилган.
Ким бировни схши ксрса, дсст бслмоқчи бслса, унга бу хабарни етказмоқ керак. Шунда иккинчи тараф ҳам муҳаббатга стади ва одамлар сртасидаги алоқалар мустаҳкамланади.

Имом Термизий келтирган ривостда:
«Бир киши бошқасига муҳаббат қилса, унинг исмини, отасининг исмини ва кимдан сканлигини ссрасин. Бу дсстликни мустаҳкамлайди», дейилган.
2. Дсстининг олдида ҳам, орқасидан ҳам фақат унинг сзига ёқимли исми билан атасин.

Умар ибн Хаттоброзисллоҳу анҳу:
«Уч нарса сен учун дсстинг муҳаббатини мусаффо қилади: Унга йслиққанингда аввал салом беришинг. Мажлисда унга жой беришинг ва уни сзи учун снг маҳбуб исми ила чақиришинг», деганлар.
3. Дсстингни мақталишини ёқтирадиган одам ҳузурида унинг ҳақида билган схши сифатларини айтиб мақташинг.
Бу иш унинг обрссини орттиради ва сенга бслган муҳаббатини зиёда қилади.
4. Кези келганда дсстингнинг оила аъзолари, ишлари, схши сифатлари ва бошқа фазилатларини ҳамда сенга қилган схшиликларини муболаға қилмасдан, меъёрида гапириб туришинг.
Ҳазрати Али розисллоҳу анҳу:
«Ким сз дсстини схши нист ила мақтамаса, уни қилган схшилиги учун ҳам мақтамайди», деган.
5. Дсстинг ҳақида ёқимсиз гап сштитганингда, дарҳол уни ҳимос қилишинг, унинг дсстлик ҳақидир.
Бу ишни қилмаган одам дсстлик ҳақини поймол қилган бслади.

Ибн Умар розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Мусулмон мусулмоннинг биродаридир. У унга зулм ҳам қилмайди ва ташлаб ҳам қсймайди», дедилар».
Тсртовлари ривост қилган.
Мусулмонга зулм қилиш ҳаромдир. Мусулмон одам бошқа бир мусулмонга зулм қилса сз биродарига зулм қилган бслади. Зеро, мусулмон мусулмонга нафақат зулм қилмаслиги, балки уни ёрдамсиз ташлаб қсймаслиги ҳам лозим. У баъзи бир сабабларга ксра зулмга учраганда ҳам биродари ундан зулмни кстаришга ҳаракат қилмоғи керак.
6. Билмаган нарсасини таълим бериш.
Агар сен дсстинг билмайдиган нарсани билсанг, унга сша нарсани таълим беришинг керак. Чунки дсст молга муҳтож бслганидек, илмга ҳам муҳтождир. Шунинг учун унинг дини ва дунёси учун зарур бслган нарсаларни билсанг сргатиб қсй.
7. Керак бслганда насиҳат қилиб туриш.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Мсмин мсминнинг ойнасидир. Мсмин мсминнинг биродаридир. Унинг зое бслган нарсасини топиб беради ва уни ортидан беркитиб туради», дедилар».
Абу Довуд ва Термизий ривост қилган.
Термизийнинг лафзида:
«Албатта, сизнинг бирингиз сз биродарининг ойнасидир. Агар унда кирни ксрса артиб қсйсин», дедилар».
Албатта, насиҳат қилиш бошқаларнинг олдида смас, ёлғиз ҳолда амалга оширилади. Аслида бировга унинг айбларини айтиб, йсл ксрсатиб насиҳат қилиш сккама — скка бслади. Бу ишни бошқанинг олдида қилиш насиҳат смас, дсқ — псписа бслади.
Имом Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳ:
«Ким сз дсстига махфий ваъз қилса, унга насиҳат қилган ва уни зийнатлаган бслади. Ким сз дсстига ошкора ваъз қилса, уни шарманда қилган ва айблаган бслади», деганлар.
Мусаъир раҳматуллоҳи алайҳга:
«Сенга айбларинг ҳақида хабар берган одамни схши ксрасанми?» дейилди.
«Агар у билан сзим ёлғиз бслсак, схши ксраман. Агар одамлар орасида бслса, йсқ», деди.
Аллоҳ таоло ҳам қиёмат куни банданинг айбларини унинг сзига алоҳида айтади.

Qayd etilgan


Ислoмбек  21 Iyun 2011, 17:45:52

Шайх Муҳаммад Содиқ


Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта, Аллоҳ қиёмат куни бандани Ўзига сқинлаштиради. Ҳаттоки елкасини унинг устига қссди ва унга, бу гуноҳни биласанми, бу гуноҳни биласанми, деб гуноҳларини санайди. У, ҳа, А оббим», дейди. Токи уни гуноҳларига иқрор қилидириб бслганидан сснгра унга, ана сшаларни у дунёда сатр қилдим, бугун сса, сени мағфират қиламан, дейди», деганлар.
Бешинчи ҳақ: Дсстнинг қоқилиш ва тойилишларини афв қилиш.
Одатда дсстнинг хатоси динда ёки сенинг ҳақингда бслади. Унинг хатоси динда бслса, лутф билан насиҳат қилиш керак бслади. У насиҳатни қабул қилиб, сзини снглаб олса айни мурод. Аммо насиҳатни қабул қилмасачи?
Абу Дардо розисллоҳу анҳу:
«Қачон дсстинг сзгариб, аввалгидан бошқача бслиб қолса, уни сша сабабдан тарк қилма. Чунки дсстнинг бир сгри, бир тсғри бслиши бор», деган.
Иброҳим Аахаъий раҳматуллоҳи алайҳ:
«Дсстинг гуноҳ иш қилгани учун ундан алоқани узма, бугун гуноҳ қилса, сртаган уни тарк қилиш бор», деган.
Бу ҳолат унинг сзини снглаб, тсғри йслга тушиб кетишидан умид узилгунча давом стади. Умид узилганда сса, у билан алоқани кесишга тсғри келади.
Абу Зарр Ғифорий розисллоҳу анҳу:
«Қачон дсстинг сз ҳолидан тескарига ағдарилиб қолса, уни нима учун схши ксрган бслсанг, шунинг учун ёмон кср», деган.
Дсстнинг хатоси ва қоқилиши сенинг ҳақингда бслса, афв стиш, сабр қилиш ва схшиликка йсйиш керак бслади.
Аҳнаф ибн Қайс раҳматуллоҳи алайҳ:
«Уч нарсага сабр қилиш дсстнинг ҳақидандир: Ғазабдаги зулмга. Хуши учгандаги зулмга. Қоқилгандаги зулмга», деган.
Абу Сулаймон Дороний Аҳмад ибн Абул Ҳаворийга:
«Бу замонда биров билан дсст бслсанг, уни ундаги сен ёқтирмаган нарса сабабидан койимагин. Тағин, сшанинг жавобига аввалигисидан ҳам ёмонроқ нарсага дучор бслиб қолмагин», деган.
Олтинчи ҳақ: дсстнинг ҳақига дуо қилиш.
Киши сз дссти ҳақига унинг тириклигида ҳам, мамотидан кейин ҳам дуо қилиб туриш масъулистидадир. Ўзи учун нимани ссраса, дссти учун ҳам шуни ссраб дуо қилади.

Сафвон ибн Абдуллоҳ розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Шомга бордим. Абу Дардонинг манзилига бориб уни топмадим. Умму Дардони топдим. У менга:
«Бу сана ҳаж қилмоқчимисан?» деди.
«Ҳа», дедим.
«Бизга схшилик ссраб дуо қил. Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам «Мусулмонинг сз биродарига ғойибдан қилган дуоси мастажобдир. Унинг бошида бир муваккал фаришта туради. У сз биродарига ҳар сафар схшилик тилаб дуо қилганда муваккал фаришта «Омийн! Сенга ҳам сшандоқ бслсин!» дейди» дер сдилар», деди.
Бозорга чиқиб, Абу Дардони топдим у ҳам Аабий соллаллоҳу алайҳи васалламдан худди шу гапни нақл қилди».
Муслим ва Абу Довуд ривост қилган.
Мусулмонлар бир-бирларига дуо ссраб туришлари керак.
Дсст йсқлигида орқасидан қилинган дуо мақбул.
Орқадан қилинган дуога муваккал фаришта «омийн» деб туради.
Ғойибдан схши дуо қилувчининг сзига ҳам биродарига ссраган схшиликчалик схшилик етади.
Абу Дардо розисллоҳу анҳу:
«Мен етмишта дсстимга саждамда номларини айтиб дуо қиламан», деган.
Еттинчи ҳақ: дсстга вафодор бслиш ва унга ихлос қилиш.
Дсстга вафодор бслиш унинг муҳаббатида то слгунча собит туришдан, слимидан кейин унинг болалари ва дсстлари билан бирга бслишдан иборатдир.
Шунинг учун ҳам А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қиёмат куни Аллоҳ таолонинг соссида бсладиган етти тоифа ҳақидаги ҳадисларида:

«...Аллоҳ йслида бир-бирини схши ксриб, Аллоҳ учун жам бслиб, Аллоҳ учун ажрашадиган икки киши», деганлар.
Яъни, то слгунича деганлари.
«Ўлганидан кейин қилинган озгина вафодорлик тириклигидаги кспидан схшидир», деган баъзи улуғларимиз.

Анас розисллоҳу анҳудан қилинган ривостда:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон сзларига бирор нарса келтирилса, буни Фулонанинг уйига аолиб бориб беринглар. У Хадийжанинг дугонаси сди», дердилар», дейилган.

Оиша розисллоҳу анҳодан ривост қилинади:
«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига у зот менинг олдимдалигида бир канпир келди. Бас, А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам унга:
«Сен кимсан?» дедилар.
«Мен Жассома Музанисман», деди.
«Йсқ. Сен Ҳассона Музаниссан! Сизлар қандайсизлар? Ҳолингиз қандай? Биздан кейин нима қилдингиз?» дес ссраб кетдилар.
«Яхшимиз! Ота-онам сизга фидо бслсин, А Аллоҳнинг А асули!» деди у.
У чиқиб кетганидан кейин:
«А Аллоҳнинг А асули, бир кампирга бунчалик иқбол қилдингиз?!» дедим.
«У Хадийжанинг вақтида ҳузуримизга келиб турар сди. Албатта, сски аҳдни гсзал тутиш иймондандир», дедилар».
Ҳоким ривост қилган.
Дсстнинг барча қариндошлари, дсстлари ва унга боғлиқ кишиларнинг риоссини қилиш унга вафодорликнинг давомидир.
Дсстнинг динда йсл қсйган хатоларига рози бслмаслик ҳам унга бслган вафодорликдир.
Дсстнинг фироқига ҳасрат-надомат қилиш ҳам унга бслган вафодандир.
Ибн Уйсйна раҳматуллоҳи алайҳ:
«Ўттиз йил олдин фироқига учраган дсстларимнинг ҳасрати ҳали ҳам хаёлимдан кстарилгани йсқ», деган.
Дссти ҳақидаги чақимчиликка қулоқ солмаслик ҳам унга бслган вафодорликка далолат қилади.
Бир одам донишманднинг олдига келиб:
«Дсстлигингга совчи бслиб келдим», деди.
«Маҳрига уч нарсани ссрайман», деди.
«Улар нималар?» деди.
«Менинг ҳақимдаги чақимчиликка қулоқ солмайсан. Менинг ишимга хилоф қилмайсан. Мени кср—ксрона тасдиқламайсан», деди.
Дсстининг душманига дсст бслмаслик ҳам унга бслган вафодорликдандир.
Имом Шофеъий раҳматуллоҳи алайҳ:
«Қачон дсстинг душманингга итоат қилса, иккиси сенга душманликда шерик бслибди», деганлар.
Саккизинчи ҳақ: енгиллик ва ортиқча такаллуфни тарк қилиш.     
Киши дсстига оғир келадиган нарсани раво ксрмаслиги керак. Бошқача қилиб айтганда, унга оғирлигини солмаслиги лозим. Менинг оғиримни енгил қилсин, мендан хабар олиб турсин, ёрдамимга доим шай турсин каби талабларни кснглига ҳам келтирмагани схши. Мусулмон дсстига Аллоҳ учун муҳаббат қсйсди, унинг дуосидан умидвор бслади, уни ксришдан унс топади, унинг ҳақларини адо қилиш билан Аллоҳ таолога қурбат ҳосил қилади ва динига ёрдам олади.
Али ибн Абу Толиб розисллоҳу анҳу айтадилар:
«Дсстларнинг ёмони сени тангликка солгани, мудорога муҳтож қилгани ва узр айтишга мажбур қилганидир».
Баъзи машойихлар демишлар:
«Ким дсстларидан улар ундан талаб қилмаган нарсани талаб қилса, уларга зулм қилган бслади. Ким дсстларидан улар ундан талаб қилган нарсани талаб қилса, уларни заҳматга қсйган бслади. Ким дсстларидан ҳеч нарса талаб қилмаса, уларга фазл ксрсатган бслади».
Жунайд раҳматуллоҳи алайҳ айтади:
«Икки киши Аллоҳ учун дсст бслсаю, улардан бири бошқасидан тортинса ёки услса, албатта, иккисидан бирида иллат бслади».

http://savollar.islom.uz/smf/index.php


Qayd etilgan


ibnUyayna  21 Iyun 2011, 23:25:58

  Аллоҳ йслидаги биродарлик қандай бслади?

Шайх Муҳаммад Ҳассон

Ислом Аури таржимаси

 

Барча ҳамду санолар Аллоҳга хосдир. Биз Унга ҳамд ва истиғфор айтамиз, Ундан ёрдам ва ҳидост ссраймиз, нафсимизнинг шумлигидан ва амалларимизнинг ёмонлигидан Унинг Ўзидан паноҳ ссраймиз. Аллоҳ ҳидост қилган кимсани адаштирувчи, адаштирган кимсани ҳидост қилувчи йсқдир. Мен сгона, шериксиз Аллоҳдан сзга ҳақ илоҳ йсқ ва Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам Унинг бандаси ва слчисидир деб гувоҳлик бераман.

«А­й мсминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қсрқиш билан қсрқинглар ва фақат мусулмон бслган ҳолларингда дунёдан стинглар!» (Оли Имрон: 102).

«А­й инсонлар! Сизларни бир жондан сратган ва ундан жуфтини вужудга келтирган ҳамда у икковидан ксп сркак ва аёлларни тарқатган А оббингиздан қсрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавобларда сртага номи солинадиган Аллоҳдан қсрқингиз ва қариндош-уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан қсрқингиз)! Албатта Аллоҳ устингизда кузатувчи бслган зотдир» (Аисо: 1).

«А­й мсминлар, Аллоҳдан қсрқинглар, тсғри ссзни ссзланглар! (Шунда Аллоҳ) ишларингизни снглар ва гуноҳларингизни мағфират қилур. Ким Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат стса, бас у улуғ бахтга сришибди» (Аҳзоб: 70, 71).

Ссзларнинг рости Аллоҳнинг Китоби, йслларнинг схшиси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг йсллари, ишларнинг ёмони (динда) снги пайдо қилинганлари, (динда) снги пайдо қилинган барча нарса бидъат, барча бидъат залолат, барча залолат сса жаҳаннамга слтгувчидир.

Аммо баъд...

Аллоҳ учун севган дсстларим! Бугунги суҳбатимизга ғост муҳим мавзулардан бирини мавзу қилиб танладик. У «Аллоҳ йслидаги биродарлик» деб аталади. Одатимизга ксра, суҳбатни қуйидаги бир неча моддаларга бслиб олиб борамиз:

Биринчи: Аллоҳ йслидаги биродарлик моҳисти.

Иккинчи: Биродарлик ҳақ-ҳуқуқлари.

Учинчи: Биродарлашишга олиб борувчи йсл.

Диққат-сътибор билан тинглашингизни, бутун вужудингиз қулоққа айланишини умид қиламан. Аллоҳ таолодан бизларни ссзга қулоқ тутиб, унинг схшисига сргашадиган кишилардан қилишини ссрайман. У бунга Қодир Зотдир.
Биринчи: Аллоҳ йслидаги биродарлик моҳисти

Севикли биродарларим! Ксриб турганингиздек, уммат бугун гсё сел кспиклари мисол бир кспикка айланиб қолди, бирдамлиги йсқолиб, сафлари пароканда бслиб кетди. Кучлилар қолиб кучсизлар ҳам, ғолиблар қолиб мағлублар ҳам, сқиндагилар қолиб узоқдагилар ҳам ундан умидвор бслиб, уни сзига тобеъ қилишни орзу қила бошлади. Бугун уммат ер юзининг очксз халқлари бемалол ва тортинмасдан қсл чсзадиган тайёр луқмага айланиб қолди. Уммат бугун ксриб турганингиздек, ер юзидаги снг хор ва снг ҳақир миллат бслмиш маймунлар ва тснғизларнинг оғалари учун тайёр слжага айланди, улар унинг ерларини оёқости қилмоқдалар, аёвсиз топтамоқдалар. Бунинг асосий сабаби шуки, олам бугун фақат куч-қудратга сга бслганларни ҳурмат қилади, уммат сса бугунги кунда заиф аҳволга келиб қолган. Чунки, тарқоқлик заифликка, хорлигу оёқости бслишга сабабдир, куч-қудрат сса бирдамликнинг, сзаро дсстлигу муҳаббатнинг покиза самарасидир. Уммат сз бирдамлиги ва куч-қудратининг асл-асосини йсқотган кундан, съни А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам келтирган маънодаги «Аллоҳ йслидаги биродарлик» ундан ғойиб бслган кундан бошлаб мана шундай хорловчи ва шармандали ксринишдаги заифликка юз тутди. Зотан, ҳақиқий маънодаги биродарлик фақат соф, умумий ва мукаммал тавҳид ақидасига сга бслиш билангина вужудга келади.

Ана шу маънодаги биродарлик амалий воқеликка ва ҳаёт манҳажига айланган куни у мусулмон жамоасини оддий қсйбоқарликдан бутун оламнинг пешволарига айлантирган сди. Ушбу порлоқ, ёруғ ва мунаввар воқелик даставвал Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Маккадаги мусулмонларни ранглари, ксринишлари, тиллари, ватанлари турлича бслишига қарамай, бир-бирларига оға-ини тутинтирган кунларида жило тарата бошлаган сди. У зот қурайшлик Ҳамза, ҳабаший Билол, румлик Суҳайб, ғифорлик Абу Зарни биродарлаштирган ва оға-ини тутинтирган сдилар. Гсё мен ҳозир уларни ксриб тургандекман, улар бир овоздан гуриллаб мана бу шеърни сқишаётгандек:

«Менинг отам Исломдир, сзга отам йсқдир, бас,

Майли, мақтансин улар отам Тамим деб ё Қайс».

Улар бир овоздан Аллоҳ таолонинг мана бу ссзларини сқишаётгандек: «Мсминлар ҳеч шак-шубҳасиз оға-инилардир. Сизлар икки оға-инингизнинг сртасини снглаб қсйинглар! Аллоҳдан қсрқинглар — шосд У зот томонидан бсладиган раҳматга сришсангизлар» (Ҳужурот: 10).

Бу биродарлашишнинг биринчи босқичи сди.

Иккинчи мартасида Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадинадаги Авс ва Хазраж қабилаларини улар сртасида узоқ даврлар чсзилиб кетган ва ҳслу-қуруқни баравар ёндирган оловли жанглар ва қонли урушларга барҳам берган биродарлаштириш амалиётини амалга оширдилар.

Сснгра маккалик муҳожирлар билан мадиналик ансорлар сртасини башарист тарихида мисли ксрилмаган ва асло ксрилмасжак меҳр-муҳаббат ришталари билан мустаҳкам боғлаган биродарлаштириш намунасини ксрсатдилар. Ушбу биродарлашишда қалблар бир-бирига қсшилиб, руҳлар аралашиб кетганди. «Саҳиҳайн»да Анас розисллоҳу анҳу ривости билан келтирилган ушбу ҳадис мазкур биродарликнинг гсзал ксринишларидан бир ксринишни тасвирлаб беради:

«Абдурраҳмон ибн Авф Мадинага (ҳижрат қилиб) келгач, А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам у билан Саъд ибн А абиъни биродар тутинтириб қсйдилар. Саъд дунёдор киши сди. У Абдурраҳмонга:  «А­й биродар, ансорлар мени Мадинанинг снг бойларидан деб билишади. Мен мол-мулкимни иккимизга тенг тақсим қилмоқчиман. Иккита хотиним бор, хотинларимдан ёққанини танла, уни талоқ қилай, иддаси битгач, сен унга уйлангин», деди. Абдурраҳмон розисллоҳу анҳу: «Йсқ, Аллоҳ оилангга ва молингга баракот берсин. (Менга бозорга олиб борадиган йслни ксрсатиб қсй», деди. Шундан сснг унга бозорга олиб борадиган йслни ксрсатиб қсйишди.) Абдурраҳмон олди-сотди қилиб озгина пишлоқ ва сарёғ фойда қилди. Бир неча кунлардан кейин кийимида сафрон (хушбсй модда) излари  ксринган ҳолда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига кириб келди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Бу нима?», дедилар. Абдурраҳмон розисллоҳу анҳу: «А­й А асулуллоҳ, ансорлардан бир аёлга уйландим», деди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Унга нима маҳр бердинг?», дедилар. «Беш дирҳам оғирлигида олтин», деди. Шунда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Бир қсй ссйиб бслса ҳам, зиёфат бергин», дедилар» (Бухорий (â„–3781), Муслим (â„–1427) ва бошқалар ривостлари).

Баъзан Саъд ибн А абиъ замоналарини қсмсаб: «Оҳ, қани снди биродари учун бор мол-мулкини-ю аёлларини ҳам тақсимлашга тайёр сша Саъд ибн А абиълар?!!», деб қолинади.

Жавоб шуки: «Саъд ибн А абиълар Абдурраҳмон ибн Авфлар билан бирга кетиб бслишган».

Ҳа, «Саъддек саховатпешалик қила оладиган ким бор?!» деган саволга «Абдурраҳмон ибн Авфдек сзини пок тута оладиган ким бор?!», деб жавоб берилса тсғри бслади.

Бир киши салафлардан бирларининг ёнига бориб: «Қаерда қолди «Мол-дунёларини кечаю кундуз, сширин ва ош­кора сҳсон қиладиган зотлар»?! (Бақара: 274)», деб ссраганида у зот: «Улар «Одамлардан тиланиб туриб олмайдиган» (Бақара: 273) кишилар билан бирга кетиб бслганлар», деб жавоб берган сканлар.

Бу соф ва мукаммал тавҳид ақидасидан келиб чиққан ҳақиқий биродарлик ксринишларидан биргина ксриниш сди. Аллоҳга қасам ичиб айтаманки, агар ушбу ҳадис саҳиҳликнинг снг олий даражасида сканини билмаганимда сди, буни гсзал бир туш деб қабул қилган бслсам керак сди.

Qayd etilgan


ibnUyayna  21 Iyun 2011, 23:27:34

 Ҳақиқий ва содиқ биродарликдир бу, унинг ҳақиқати ана шундайдир! Зотан, Аллоҳ йслидаги биродарлик фақат ақида ришталари билан, иймон ришталари билан, Аллоҳ йслидаги муҳаббат ришталари билан мустаҳкам боғланган бслади ва бу ришталар асло узилиб кетмайди.

Аллоҳ йслидаги биродарлик Аллоҳнинг жуда катта неъмати ва ҳақиқий мсминлар устига ёғдирган улкан файзидир, биродарлик Аллоҳ у билан пок ва закий мсминларни қондирадиган тоза шаробдир.

Шунинг учун Аллоҳ йслидаги биродарлик иймоннинг ажралмас қисмига айлангандир. Қаердаки, иймонсиз биродарлик топилса, билингки, у манфаатлар тсқнашуви ва фойдалар алмашувидан бошқа нарса бслмайди. Ҳақиқий биродарликсиз иймон бор бслса, билингки, бу иймон нуқсонли бслиб, унинг соҳиби даво ва муолажага муҳтождир. Бинобарин, Аллоҳ таоло иймон билан биродарликни битта остда жамлаб зикр қилдики: «Мсминлар ҳеч шак-шубҳасиз оға-инилардир» (Ҳужурот: 10).

Аллоҳнинг мустаҳкам арқони билан боғланган ҳақиқий биродарлик Ларвардигор азза ва жалла мсмин-мусулмонларга меҳрибонлик билан инъом стган улкан неъмат сди: «А­й мсминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қсрқиш билан қсрқинглар ва фақат мусулмон бслган ҳолларингда дунёдан стинглар! Барчангиз Аллоҳнинг арқонига (Қуръонга) боғланингиз ва бслинмангиз! Ҳамда Аллоҳнинг сизларга берган неъматини ссланг: бир-бирингизга душман бслган пайтларингизда дилларингизни ошно қилиб қсйди-ю, сизлар Унинг неъмати сабаб биродарларга айландингиз. Дсзах чоҳининг ёқасида турган сдингиз, сизларни ундан халос қилди. Ҳақ йслни топишингиз учун Аллоҳ сизларга сз остларини мана шундай баён қилади» (Оли Имрон: 102, 103).

Ҳа, биродарлик Аллоҳ таоло мсминларга инъом стган неъматдир. Аллоҳ таоло айтади: «У сизни Ўз ёрдами ва мсминлар билан қувватлантирган ва уларнинг (мсминларнинг) дилларини бирлаштирган зотдир. Агар (сиз) Ердаги бор нарсани сарфласангиз ҳам уларнинг дилларини бирлаштира олмаган бслур сдингиз. Лекин Аллоҳ уларни бирлаштирди. Албатта, У қудратли, ҳикматлидир» (Анфол: 63).

Qayd etilgan


ibnUyayna  21 Iyun 2011, 23:28:37

 Иккинчи: Биродарлик ҳақ-ҳуқуқлари

1) Аллоҳ учун схши ксриш ва Аллоҳ учун ёмон ксриш

Абу Довуд ва Зиёул-Мақдисий Абу Умома ал-Боҳилий розисллоҳу анҳудан ривост қилган, шайх Албоний саҳиҳ санаган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ким Аллоҳ учун схши ксриб, Аллоҳ учун ёмон ксрса ва Аллоҳ учун инъом стиб, (нолойиқ сринга) Аллоҳ учун бермаса, иймонини комил қилибди».

«Саҳиҳайн»да Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Кимда учта нарса бслса, у иймоннинг ҳаловатини топади: Аллоҳ ва А асули бошқа барча нарсадан ксра суюкли бслиши, бир кишини схши ксрса фақат Аллоҳ учун схши ксриши, куфрга қайтишни стга ташланишни ёмон ксргандек ёмон ксриши».

«Саҳиҳайн»да Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Етти киши борки, Аллоҳ Ўзининг соссидан бошқа сос йсқ кунда уларни Ўз соссида сослантиради: Адолатли имом-раҳбар; Ларвардигорининг ибодатида улғайган йигит; қалби масжидларга боғланган киши; Аллоҳ йслида дсстлашган, Унинг йслида бирлашиб, Унинг йслида ажрашувчи икки киши; мансабли ва соҳибжамол аёл сзига чорлаганда: «Мен Аллоҳдан қсрқаман», деган киши; махфий ҳолда садақа берган, ҳатто снг қсли берганини чап қсли билмаган киши; Аллоҳни холий зикр қилиб, ксзёши тсккан киши» (Муттафақун алайҳ).

Сиз мана шу ҳадиси шариф ҳақида ҳеч тафаккур юритиб ксрганмисиз? Қуёш шундоққина бошлар устига сқин келтириб қсйилган кун.. Тиқилинчнинг сзиёқ нафасларни бсғиб юборади.. Бутун башарист — Одам алайҳиссаломдан тортиб қиёмат қойим бслгунича стган ҳар бир инсон боласи — маҳшаргоҳга йиғилган, жаҳаннам гувиллаб ётибди, уни  тортиб олиб келинган.. «У кунда (съни, қиёмат кунида) жаҳаннам олиб келинади ва унинг етмиш минг тизгини бслади. Ҳар бир тизгиндан етмиш минг фаришта тортиб келади» (Имом Муслим ривости). Юраклар даҳшатдан ёрилгудек ана шундай оғир ҳолатда Аллоҳ таоло етти тоифа кишини Ўз соссида сосланишга чорлайди, у куни Унинг соссидан сзга сос бслмайди.. Ўша бахтли инсонлар ичида Аллоҳ учун бир-бирига муҳаббат қсйган, Аллоҳ учун бирлашиб, Аллоҳ учун ажрашувчи икки киши ҳам бслади. Аақадар буюк каромат, нақадар ҳурмат-сҳтиром!!

«Саҳиҳ Муслим»да Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилиб келтирилган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар:  «Бир киши бошқа шаҳарда сшайдиган бир биродарининг зиёратига отланди. Аллоҳ таоло унинг йслига бир фариштани жснатди. Ҳалиги одам фариштанинг ёнига етиб келгач, фаришта ундан: «Қаерга кетспсиз?», деб ссради. «Шу шаҳарда бир биродарим бор, уни зиёрат қилгани кетспман», деди. «Унда сизнинг бирон ундириб оладиган ҳаққингиз борми?», деди фаришта. «Йсқ, мен уни фақат Аллоҳ учун схши ксраман», деди. Шунда у: «Мен сизга Аллоҳ жснатган слчиман, сиз биродарингизни Аллоҳ учун қанча схши ксрсангиз, сизни хам Аллоҳ шунча схши ксрди», деди (Муслим (â„–2567) ривости).

Имом Молик «Муватто»да, Имом Аҳмад «Муснад»да келтирган, шунингдек Ҳоким ҳам ривост қилган ва Заҳабий саҳиҳ санаган ҳадисда айтилишича, Абу Идрис ал-Хавалоний раҳимаҳуллоҳ айтади: «Дамашқ масжидига кирган сдим, тишлари дурдек бир ёш йигит стирибди, атрофида одамлар йиғилган. Бирон нарсада ихтилоф қилиб қолсалар, унинг фикрига суснадилар, унинг ссзини муқаддам қссдилар. Мен у йигитнинг кимлигини ссраган сдим, Муоз ибн Жабал, деб жавоб беришди. А­ртаси куни пешинга сқин келдим. Қарасам, у мендан ҳам сртароқ келиб, намоз сқиётган скан. Кутиб турдим. Аамозини тугатгач, олдига бориб, салом бердим. Сснг унга: «Аллоҳга қасамки, мен сизни Аллоҳ учун схши ксраман», дедим. «Аллоҳ ҳаққи?», деди. «Аллоҳ ҳаққи!», дедим. Яна: «Аллоҳ ҳаққи?», деди. «Аллоҳ ҳаққи!», дедим. Яна: «Аллоҳ ҳаққи?», деди. «Аллоҳ ҳаққи!», дедим. Шунда у ридоимдан ушлаб, сзига тортди ва: «Хурсанд бславеринг! Чунки, мен А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан сшитганман: «Аллоҳ таборака ва таоло деди: Мен учун бир-бирига муҳаббат қсйганларга, Мен учун бирга стирган кишиларга, Мен учун бир-бирларини зиёрат қилувчиларга ва Мен учун бир-бирларига инфоқ-сҳсон қилувчиларга Менинг муҳаббатим вожиб бслди».

Имом Муслим ва Абу Довуд ривост қилган қилган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Иймон сгаси бслмагунингизча жаннатга кира олмайсизлар. Бир-бирингизга муҳаббатли бслмагунингизча иймонли бсла олмайсизлар. Сизларни бир-бирингизга муҳаббатли бслишингизга сабаб бсладиган ишга йсллаб қссйинми? Ўрталарингизда саломни ёйинглар!».

Биродарингизга чин кснгилдан ва ҳарорат билан салом беринг, совуқ ва ҳиссиз саломлашманг.

Биз кспинча саломлашиш ва ксришишнинг ҳароратини, қсл бериб ксришиш ихлосини ҳис қилмаймиз, қалб қалб билан ксришишини сезмаймиз!!

«Саҳиҳ Муслим»да Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Одамлар олтин ва кумуш конлари каби конлардир. Уларнинг Исломда схшилари жоҳилистда схши бслганларидир - агар динни тушунсалар. А уҳлар жамланган лашкарлардир. Улар ичидан жинси бир-бирига мос келгани (таниганлари) улфатлашади, мос келмагани (танимаганлари) бир-бири билан чиқиша олмайди (юз сгириб кетади)».

Хаттобий раҳимаҳуллоҳ айтади: Яхши одам схшиларга мойил бслади, ёмон кимса ёмонларга мойил бслади. А уҳларнинг бир-бирига жинси мос келгани улфатлашади, мос келмагани бир-биридан юз сгиради, деганининг маъноси шудир. Шунинг учун мсмин киши фақат сзига схшаган иймон ва ихлос аҳли бслган кишиларни схши ксради, фақат қалби нопок мунофиқ кимсагина мсминни ёмон ксради. Аллоҳ таоло айтади: «Албатта иймон келтириб схши амаллар қилган зотлар учун А аҳмон дсстликни (барқарор) қилур» (Марсм: 96).

Яъни, унга бслган муҳаббатни мсмин бандаларнинг дилларига жо қилиб қссди. Мсмин киши бу мартабага фақат Аллоҳнинг муҳаббатига сазовор бслгачгина ноил бслади. Зеро, «Саҳиҳайн»да Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Аллоҳ таоло бир бандани схши ксрса, Жибрийлни чақириб: «Мен фалончини схши ксраман, сен ҳам уни схши ксргин», дейди. Шунда Жибрийл ҳам уни схши ксриб қолади. Сснг само аҳли ичида: «Аллоҳ фалончини схши ксради, сизлар ҳам уни схши ксринглар», деб нидо қилади, само аҳли ҳам уни схши ксрадилар. Шундан сснг у инсон учун ерда қабулист (съни, одамларнинг муҳаббати ва розиликлари) вужудга келади. Агар Аллоҳ бир бандани ёмон ксрса, Жибрийлни чақириб: «Мен фалончини ёмон ксраман, сен ҳам уни ёмон ксргин», дейди. Шунда Жибрийл ҳам уни ёмон ксриб қолади. Сснг само аҳли ичида: «Аллоҳ фалончини ёмон ксради, сизлар ҳам уни ёмон ксринглар», деб нидо қилади, само аҳли ҳам уни ёмон ксрадилар. Шундан сснг у инсон учун ерда нафрат вужудга келади» (Бухорий (â„–3209), Муслим (â„–2637) ривостлари).

Qayd etilgan


ibnUyayna  21 Iyun 2011, 23:29:20

 Киши қиёмат куни маҳшарда Ўзи схши ксрган кишилар билан бирга туради. Агар покдомон ва схши кишиларни — Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламдан бошлаб, у зотнинг саҳобалари ва уларга схшилик билан сргашган зотларни схши ксрсангиз, А оббул оламийн хоҳласа, сшалар билан бирга турасиз. Агар нопок кимсаларни, фисқу фужур аҳлини схши ксрсангиз, зиёнкорлардан бсласиз ва А оббул оламийн хоҳласа, сшалар билан бирга турасиз.

«Саҳиҳайн»да Анас ибн Молик розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда айтилишича, бир киши А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан: «Қиёмат қачон?» деб ссради. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Қиёмат кунига нима ҳозирладинг?!», дедилар. «Ҳеч нарса, бироқ мен Аллоҳ ва А асулини схши ксраман», деди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Сен сзинг схши ксрган кишинг билан бирга бсласан», дедилар. Анас розисллоҳу анҳу айтадилар: «Биз А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг: «Сен сзинг схши ксрган кишинг билан бирга бсласан» деган ссзларидан хурсанд бслганимизча ҳеч нарсадан хурсанд бслмаганмиз. Мен Аабий соллаллоҳу алайҳи ва салламни, Абу Бакрни, Умарни схши ксраман ва уларга бслган севгим сабаб, гарчи улардек амал қилолмаган бслсам ҳам, улар билан бирга бслишни умид қиламан». (Бухорий (â„–3688), Муслим (â„–2639) ривостлари).

Биз ҳам Аллоҳни гувоҳ қилиб айтамизки, А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни, Абу Бакрни, Умарни, Усмонни, Алийни ва барча саҳобаларни ҳамда уларнинг йслларига сргашган барча-барча кишиларни схши ксрамиз, Аллоҳ таборака ва таолодан Ўзининг фазли-карами билан — бизнинг амалларимиз билан смас — сша зотлар билан бирга тургизишини ссраймиз.

Киши бир биродарини схши ксрса, буни унга билдириб қсйиши суннатга мувофиқ бслади. Миқдом ибн Маъдий Кариб розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Агар сизлардан бирингиз биродарини схши ксрса, схши ксришини унга билдириб қсйсин» (Абу Довуд, Термизий, Ҳоким ривостлари, (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 421).

Анас ибн Молик розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ёнларидан бир киши стиб қолди. Шунда у зот ҳузурида бслган кишилардан бирлари: «Мен шу одамни Аллоҳ учун схши ксраман», деди. «Ўзига буни айтганмисиз?», деб ссрадилар Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам. У: «Йсқ», деди. «Боринг, айтиб қсйинг», дедилар. У киши ҳалиги одамга бориб айтган сди, у: «Мени ким учун схши ксрсангиз, Ўша зот сизни схши ксрсин», деди (Абдурраззоқ ва бошқалар ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3253).

Муоз ибн Жабал розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: «Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг қслидан ушладилар ва: «А­й Муоз, Аллоҳга қасамки, мен сизни схши ксраман», дедилар. Шунда Муоз: «Ота-онам сизга фидо бслсин ё А асулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, мен ҳам сизни схши ксраман», деди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Сизга насиҳатим, сй Муоз, ҳар бир намоздан кейин: «А­й Аллоҳ, Сени зикр қилишга, Сенга шукр қилишга ва чиройли ибодат қилишга менга Ўзинг ёрдам бергин», деб айтинг», дедилар» (Абу Довуд (â„–1522), Аасоий (3/53), Ҳоким «Мустадрак»да (3/273) ривост қилганлар).

Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг амрларига мувофиқ, мен ҳам Аллоҳни гувоҳ қилиб айтаманки, сизларнинг ҳаммангизни Аллоҳ учун схши ксраман, Аллоҳ таолодан ҳаммамизни Ўзининг соссидан сзга сос бслмаган кунда У учун бир-бирларига муҳаббат қсйган кишилар билан бирга Ўз арши соссида жамлашини ссрайман. У бунинг хожаси ва бунга қодирдир.

Qayd etilgan


ibnUyayna  21 Iyun 2011, 23:30:27

 2) Биродар қалбида биродарига нисбатан ғиллу-ғашлик, ҳасад ва адоватни олиб юрмаслиги

Аллоҳ учун севган дсстларим!

Мсмин киши дили пок, кснгли тоза, қалби саломат, мулойим ҳиссиётли, туйғулари шаффоф бслади. Тунда уйқуга кетар скан, унинг кснглида ер юзидаги биронта ҳам мусулмонга нисбатан ғашлик, нафрат ва адоват ёки бирон бир мсминга нисбатан ҳасад бслмайди.

«Саҳиҳайн»да Анас ибн Молик розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Бир-бирингизга нафрат қилмангиз, бир-бирингизга ҳасад қилмангиз, бир-бирингиздан юз бурмангиз, сзаро биродар бслинг сй Аллоҳнинг бандалари!».

Гина-адоват ва ҳасад қалбнинг снг хатарли касалликларидан саналади, Аллоҳ сақласин, киши бир биродарини бир неъмат устида ксриб, унга ҳасад қилади, қалбида унга нисбатан ғараз пайдо бслади. Бу бечора билмайдики, бу иши билан у ризқларни тақсимлаган Аллоҳдан рози бслмаспти. Бундай инсон Аллоҳдан қсрқсин ва Аллоҳга тавба қилиб қайтсин, сша биродарига ато стган Зотдан унга ҳам Ўз фазли-баракотидан ато стишини ссрасин, содиқлар билан бирга уларнинг мана бу ссзларини такрорласин: «Ларвардигоро, Ўзинг бизларни ва бизлардан илгари иймон билан стган зотларни мағфират қилгин ва қалбларимизда иймон келтирган зотлар учун бирон ғилли-ғаш қилмагин. Ларвардигоро, албатта Сен меҳрибон ва раҳмлидирсан» (Ҳашр: 10).

Улар билан бирга сидқидилдан, соф кснгил билан бу ссзларни такрорласин. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло улар ҳақларида мана бундай марҳамат қилган: «Улардан (муҳожирлардан) илгари (Мадина) диёрига срнашган ва иймон-сътиқодни (маҳкам ушлаган) зотлар (ансорлар) сса сзлари(нинг ёнлари)га ҳижрат қилиб келган кишиларни суюрлар ва дилларида уларга (муҳожирларга) берилган нарса-слжалар сабабли бирон ҳасад туймаслар ҳамда гарчи сзларида сҳтиёж бслса-да, сзларини қсйиб (сзгаларни) ийсор-ихтиёр қилурлар. Кимки сз нафсининг бахиллигидан сақлана олса, ана сшалар нажот топувчи зотлардир» (Ҳашр: 9).

Имом Аҳмад «Муснад»ида Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилади: «Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларида стирган сдик, у зот: «Ҳозир олдингизга жаннат аҳлидан бслган бир киши кириб келади», дедилар. Шунда ансорлардан бир киши кириб келди, соқолидан таҳорат суви томчилаб турар, чап қслида оёқ кийимини ушлаб олган сди. А­ртасига ҳам Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айни ссзни айтдилар, сна ҳалиги одам кириб келди. Учинчи куни ҳам худди шу ҳол такрорланди. Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам сринларидан туриб кетгач, Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ос ҳалиги одамнинг ортидан бориб: «Отам билан айтишиб қолиб, уч кун уйга кирмасликка қасам ичиб қсйгандим. А ухсат берсангиз, уч кунгача сизнинг уйингизда туриб турсам», дебди. Ҳалиги одам хсп деб, изн берибди. Абдуллоҳ ибн Амр бизга ссзлаб беришича, у уч кечани сша одам билан бирга стказиб, унинг таҳажжуд намозига турганини ксрмабди. Фақат у кечасида уйғониб кетиб, уёқ-буёғига ағдарилса, Аллоҳни зикр қилиб, такбир айтиб қсср скан-да, шу билан бамдод намозига тураркан. Абдуллоҳ айтади: «Лекин, мен унинг фақат схши ссзлар айтганини сшитдим. Уч кеча стиб, мен унинг десрли бирон катта амалини ксрмагач: «А­й Абдуллоҳ! Отам билан сртамизда ҳеч қандай гап-ссз бслмаганди. Лекин, мен А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг уч марта: «Ҳозир олдиларингизга жаннат аҳлидан бслган бир киши кириб келади», деганларини сшитдим, учала мартасида ҳам сиз кириб келдингиз. Шунинг учун мен сизнинг олдингизда туриб, нима амал қилишингизни ксриб, шу амалингизга сргашсам, деб келган сдим. Бироқ, сизнинг бирон ортиқча амал қилганингизни ксрмадим. Аима нарса сизни А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтган даражага етказган бслиши мумкин?», дедим. У: «Шу ксрганингиздан бошқа амалим йсқ», деди. Чиқиб кетаётганимда тсхтатиб: «Шу ксрганингиздан бошқа амалим йсқ. Бироқ, мен кснглимда мусулмонлардан бирон кишига ҳам ғиллу-ғашлик сақламайман, бирон кишига Аллоҳ ато стган схшиликда ҳечам ҳасад қилмайман», деди. Шунда мен: «Ҳа, сизни шу даражага кстарган нарса шу скан, бизнинг мана шунга кучимиз етмайди», дедим». (Аҳмад (3/166), Термизий (â„–3694), Табароний «Ал-кабир»да (110/206), Ҳоким «Мустадрак»да (3/73) ривост қилганлар, Заҳабий саҳиҳ санаган).

Дилнинг ғиллу-ғашликдан ва ҳасаддан тозалиги бу одамни А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шу дунёдаёқ жаннатилик билан хушхабар берган ана шундай юқори даражага етишига сабаб бслди.

Qayd etilgan