Muallif Mavzu: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)  ( 14194 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« : 05 Avgust 2011, 15:51:32 »
Assalomu alaykum forumdoshlar.
Sizlardan bir mavzuda- atlas mavzusida qo'lingizda bor materiallarni (qog'ozdagisini, atlasnimas: )) bu mavzuda jamlashingizni yoki menga internet
adresini berishingizni iltimos qilmoqchiydim.
Sababi, Turkiyada Mustaqillik sharofati bilan chiqadigan bir jurnalda maqola yozmoqchi edim bu mavzuda.
Vaqt ziqligi va Vatanda emasligim sabab umuman qo'limda hech narsa yo'q:(
Chiqmagan jondan umit, deganlariday, sizlarga ham murojaat qilay dedim.
Balki bu mavzuda kelgusida ham foydasi tegar, degan umidda yangi mavzu ochishga qaror berdim.

Oldindan rahmat.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #1 : 05 Avgust 2011, 16:47:16 »
"Atlas", deb o'tib ketaverarkanman yonidan:) lekin u haqida bir narsalar yozish uchun albatta fabrikaga borib, ustalar bilan gaplashish kerakmi deyman:)

To qachondan beri internettan ma'lumot qidiraman, hech narsa topa olmadim. Yuqorida aytganimday bu tur mavzularni ko'paytirib, ma'lumotlar berish kerak.

Mendan ko'p so'rashardi, bir ikki og'iz gap bilan cheklanardim. Yetarli kelmasdi, haqli ekanlar:)

said2011

  • Newbie
  • *
  • Rahmat
  • -aytdi: 0
  • -oldi: 8
  • Xabarlar: 10
  • Jins: Erkak
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #2 : 05 Avgust 2011, 17:59:37 »
Assalomu alaykum forumdoshlar.
Sizlardan bir mavzuda- atlas mavzusida qo'lingizda bor materiallarni (qog'ozdagisini, atlasnimas: )) bu mavzuda jamlashingizni yoki menga internet
adresini berishingizni iltimos qilmoqchiydim.
Sababi, Turkiyada Mustaqillik sharofati bilan chiqadigan bir jurnalda maqola yozmoqchi edim bu mavzuda.
Vaqt ziqligi va Vatanda emasligim sabab umuman qo'limda hech narsa yo'q:(
Chiqmagan jondan umit, deganlariday, sizlarga ham murojaat qilay dedim.
Balki bu mavzuda kelgusida ham foydasi tegar, degan umidda yangi mavzu ochishga qaror berdim.

Oldindan rahmat.

Va alaykum assalom. opa marg'ilonda 1972 - yildan beri atlasi sohasida faoliyat yuritadigan firma bor. Yodgorlik deb ataladi. hozi internetdan izlasam tel no'merlarini topa oldim xolos. balki sizga foydasi tegar dib o'yladim. shu no'merga tel qilib ma'lumot olsez bo'ladi deb o'ylayman.  Контакты для связи: 713700, г.Маргилан, ул.Имона Захириддина 138. Фирма "Ёдгорлик". Тел. (99-87-32) 33-67-61

azizbek_mx

  • MAX™
  • Super Member
  • ******
  • Rahmat
  • -aytdi: 11198
  • -oldi: 1734
  • Xabarlar: 1805
  • Jins: Erkak
  • Umr o'tmoqda..
    • Abdulaziz Mirzaahmedov
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #3 : 06 Avgust 2011, 09:46:54 »
"...Elimiz kamalakni matoga ko‘chirdi. Oti
atlas bo‘ldi.
Ana, atlas onalarimiz, opa-singillarimiz, qizla¬rimiz egnida tovlandi.
Atlasda o‘ziga loyiq rangi bo‘ldi,
rangiga loyiq nomi bo‘ldi:
Sakkiztepkilik, Marg‘ilon xonatlasi,
Samarqand oqshomi, Marg‘ilon
mash’ali, Farg‘ona yo‘llari, Layli, Guli, Shirin, Mahliqo, Shotikapak, Shodiqara,
Qo‘chqorshohi, Tiri kamon, Oltin kalit...
Bir yil to‘rt fasl bo‘ldi. Fasllar ranglarga
mo‘l bo‘ldi: bahor — gulzor, yoz —
oftob, kuz — munis, qish — marmar...
Elimiz fasllarni matoga ko‘chirdi: Hamisha bahor, Bog‘-u bo‘ston,
Rayhon, Gul va Navro‘z,
Gulnamozshom, Bargikaram...
Atlas — elimiz tarixi. Atlasda elimiz
kechirmish hayitlari bor, fojialari bor.
Atlas — qo‘shiq, elimizning azaliy ham so‘ngsiz qo‘shig‘i!..." Tog'ay Murod. Oydinda yurgan odamlar
Buyam asqotib qolar dedim...
Осмонлар ва ер Аллоҳнинг мулкидир. У Ўзи хоҳлаган нарсани яратур...

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #4 : 08 Avgust 2011, 13:10:15 »
Atlasimizni yanayam mashhur qilmoqchi edim, ma'lumot kamligi sabab bo'lmaydi shekilli:( mayli nasib

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #5 : 08 Avgust 2011, 13:19:52 »
АТЛАС (араб. —текис, силлиқ) — танда ипи ҳам, арқоқ ипи ҳам табиий ипакдан Ñ‚Ñžқиладиган бир юзлама силлиқ мато. Танда ипи абрбанди усулида бўяб безатилади. Алоҳида ишлов бериб А.га жило берилади, шунга кўра у товланиб туради. Илгари мато юзига кудунг урилган, ҳоз. кунда А. иссиқ сатҳли барабан — каландрдан ўтказилади. Ўзбек А.лари ранг-баранг нафис гулларга бой, бу гуллар бир-бири б-н уйғунлашиб, матода яхлит гўзал бир нақшни ҳосил қилади. А.нинг табиий ипакдан Ñ‚Ñžқилган энг аъло нави саккиз тепкили хонатлас деб аталади. Хонатласнинг барча сири унинг тузилиши ва Ñ‚Ñžқилиш усулидадир. А.нинг Ñ‚Ñžқилиш жараёни: тўрт тепкили А. тўрт тепкили дастгоҳда, саккиз тепкили А. саккиз тепкили дастгоҳда Ñ‚Ñžқилади. Таидага гулалар танданинг ҳар саккиз нахи Ñ‚Ñžқилишда устма-уст келадиган қилиб кўтарилади, нахлар тепкиларга мувофиқлаштирилиб, гулалар ўйнағичларга уланади. Тепки босилганда гуланинг бири пастга тортилиб, устма-уст ётган нахлардан бирининг коми очилади ва орасидан биринчи арқоқ ипи ўтади, иккинчи тепки босилса, иккинчи коми очилиб, иккинчи арқоқ ипи ўтади. Шу тариқа саккиз нах орасига саккиз арқоқ ипи устма-уст тушиб, танда ипи матонинг устига томон жойлана бориб Ñ‚Ñžқима бир юзламага айланади.
Қадимда А.лар дастаки дастгоҳ (қўл дўкон)ларда Ñ‚Ñžқилган. Ҳозир дастаки дастгоҳларда ҳам, механик дастгоҳлар (Ñ‚Ñžқув станоклари)да ҳам Ñ‚Ñžқилади. Механик дастгоҳларни Электр двигатель ҳаракатлантиради. Ўтмишда А.нинг бир кийимлиги яхлит ҳолда ҳам, икки бўлакка бўлиб ҳам сотилган. Икки бўлакка бўлинган А.нинг ҳар бир бўлаги бир тоқа А., иккала тоқаси (бир кийимлиги) бир жўра А. деб номланган. А.ни тоқа-жўра қилиш 1930 й.ларда урфдан қодди. А. Ñ‚Ñžқиш Марғилонда жуда қадимдан ривожланган, бошқа жойларга шу ердан тарқалган. 20- а. бошларида бу ерда юзлаб А. Ñ‚Ñžқувчи косиблар бўлган, 20-й.ларда улар 4 та саноат артелларига уюшган. 1963 й.да бу артеллар бирлаштирилиб йирик корхона — «ÐÑ‚лас» фирмасига айлантирилди. 1976 йдан Марғилон А и. ч. бирлашмаси. А. Ñ‚Ñžқиш, айниқса, Наманган (Наманган шойи и. ч. бирлашмаси), Хўжандда, шунингдек Андижон, ҚÑžқон, Самарқанд шларида ривож топган. А.дан аёллар либослари, кўрпа, кўрпачалар, эркаклар қийиғи ва б. буюмлар тайёрланади. Энг машҳур А.лар: «Қора атлас», «Ð‘арги карам», «Ð§Ð°қирим», «Ð¯ҳудий нусха», «ÐÐ¾Ð¼Ð¾Ð·ÑˆÐ¾Ð¼Ð³ÑƒÐ»», «Ð¨Ð°Ñ…мат», «Қора кўзим» ва б.
Ўзбекистон А.лари республика ҳудудидан ташқари — хорижий мамлакатларга ҳам чиқарилмоқда. 1967 й.да Монреал (Канада)да ўтказилган Халқаро кўргазмада, 1978 й.да Югославиянинг Загреб ш.да бўлиб ўтган Халқаро ярмаркада хонатлас Олтин медаль б-н мукофотланди. Тошкент Моделлар уйида хонатласдан тиқилган тайёр кийимлар 1970 й.да Япония (Осако)да, 1987 й.да Будапешт кузги ярмаркасида, 1988 й.да Бағдодда, 1989 й.да Ҳиндистон (Деҳли)да бўлиб ўтган Халқаро ярмаркаларда, АҚШнинг Вашингтон (1998) ва Чикаго (1999) ш.ларида ху-сусий йиғимлардаги ўзбек А.лари намойиш этилди.
Сайёра Маҳкамова.

Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #6 : 08 Avgust 2011, 13:23:54 »
Ushbu muassasa bilan bog'lansangiz ham bo'ladi:

Республиканская Ассоциация "Хунарманд"
Место расположения: город Ташкент, улица "Дружба Народов", Мадраса "Абул Касым"
Телефон: (99871) 239-19-98
Факс: (99871) 239-45-02

Председатель Ассоциации «Ð¥ÑƒÐ½Ð°Ñ€Ð¼Ð°Ð½Ð´»:
Курбанов Мухаматюсуф Рузимуратович - muhammatyusuf_qurbonov@mail.ru
rais@hunarmand.uz

Заместитель председателя:
Мирзаева Лутфия Хамидовна - info@hunarmand.uz

Главный специалист отдела внешних связей:
Махсудов Масъуд Мансуржонович - admin@hunarmand.uz (O'zimizning shoir Mas'ud)
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #7 : 08 Avgust 2011, 13:26:45 »
Bir elchi jo'natgandim, to'g'rirog'i opamiz o'zlari elchi bo'ldilar. Qabulda ekanlar, ozgina oldin xabar oldim, agar ijobiy javob bo'lsa, atlas haqida ma'lumot olaman inshalloh.
Vaqt tig'izligi yomonda, menga kam vaqt qolganda aytishdi, shuning uchun havotirdaman.

AbdulAziz

  • Forum Administratori
  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 6942
  • -oldi: 12023
  • Xabarlar: 20359
  • Jins: Erkak
  • Sevelim, sevilelim. Yunus Emre
    • Ziyo Uz
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #8 : 08 Avgust 2011, 13:29:10 »
МАРҒИЛОН  ҲУНАРМАНДЧИЛИГИ  ТАРИХИДАН

У.Ҳошимов, Н.Алимова -  ФарДУ

Фарғона Ўрта Осиёдаги  маданияти гуллаб-яшнаган энг қадимги воҳалардан бири ҳисобланади. Бу ҳудудда азалдан кўплаб халқ амалий санoати турлари ривож топган. Фарғона Ñ‘ғоч ўймакорлиги, ноёб гумбазлар ижодкорлари, наққошлар, ҳамда ноёб халқ ҳунармандчилиг-атлас Ñ‚Ñžқишнинг машҳур усталари ватанидир. Бу жиҳатдан Марғилон шаҳри водийда ўзига хос ўринга эгадир. Марғилон – водийдаги  қадимги шаҳарлардан бири. Унинг халқи ўз меҳнатсеварлиги, ишбилармонлиги ҳамда меҳмондўстлиги билан тарихий тараққиётимизнинг ҳар бир даврида чуқур из қолдириб келмоқда.
Биз аввало шаҳар халқининг азалий машғулоти бўлган атлас Ñ‚Ñžқиш тарихига тўхталамиз. Маoлумки, ипакчилик Марғилон шаҳрида қадимдан ривожланган. Бу Ñ‚Ñžғрисида номаoлум тарихчи шундай деб ёзиб қолдирган: «Ð¥ асрда Марғилонда Ñ‚Ñžқилган бир дарпарда учун Бухоронинг бутун ер хирожини берса арзийди». Марғилонлик ипакчилар ўз маҳсулотларини қадимдан дунё бўйлаб намойиш этганлар. XIX аср охирларида Россиянинг кўплаб шаҳарларида бўлиб ўтган саноат ва қишлоқ хўжалиги кўргазмаларида Марғилонлик нафис матолар устаси Муҳаммад Сидиқ Аҳмедов кичик кумуш медал билан, усталар эса бронза медаллари билан тақдирланганлар.
Ипакдан тайёрланган тайёр маҳсулотнинг энг жозибали, энг мафтункор матоси атлас.
Атлас - арабчасига туксиз, силлий-ўриши ҳам, арқоғи ҳам табиий ипакдан Ñ‚Ñžқилган, зриши абр усулида рангбаранг нақшлар билан безатиладиган бир юзлама майин мато.
Атласнинг табиий ипакдан Ñ‚Ñžқилган энг аoло нави “Саккизтепки” атлас ёки “Хонатлас” деб юритилади. “Хонатлас”нинг барча сири унинг Ñ‚Ñžқилишида бўлиб у саккиз тепкили дастгоҳда Ñ‚Ñžқилади.
Атласни дастлаб Ñ‚Ñžқиб чиқарган уста, ундаги нақшларни қуёш ботиши пайтида уфқдаги тарам-тарам булутларнинг турлича товланишидан олган, деган ривоят бор. Зеро «ÐÐ±Ñ€» сўзи форсча бўлиб, булут деган маънони англатади. Атлас Ñ‚Ñžқиш, ундан фойдаланиш тарихи милоддан аввалги I-минг йилликнинг иккинчи ярмига Ñ‚Ñžғри келсада, халқ амалий санoати бу турининг ривожланиши ва оммалашуви ўрта асрларнинг ривожланган давридир. Бу даврда Марғилон атласининг номи ва турлари етти иқлимга машҳур бўлиб кетди. Шаҳар-ипак шаҳри деб ном олди.
Адрас - ярим ипак газлама ва шойи Ñ‚Ñžқишда Марғилон юртимизнинг йирик шаҳарлари Бухоро ва Самарқанд сингари дунёга танилди. Соҳанинг энг ривожланган даври XVIII аср охири XIX аср бошларига Ñ‚Ñžғри келади. Шу даврлардан ҳозирги кунимизгача сақланиб келинаётган «Ð¡Ð¸Ñ€ға», «Ð¢Ð¾Ð¼Ñ‡Ð¸», «Ð¡Ð°Ð¹қал», «Ð“улномозшом», «Ð¯ҳудий», «Ð¥Ð¾ÑÐ¸ÑÑ‚хон» каби атлас матоларининг Ñ‚Ñžқилиши жиҳатидан бир-бирларини такрорламайдиган ранг-баранг турлари яратилди.
Мустақиллик йилларида ҳунармандчиликнинг бу турига катта эoтибор қаратилиб, атласнинг «ÐœÐ°Ñ€ғилон», «ÐÐ°Ð²Ñ€ÑžÐ·», «ÐŸÐ°Ñ…та-ой», «Ð Ð°ÑÐ°Ð´Ñ…она» каби янги-янги турлари яратилди. Ҳозирда Марғилондаги номи дунёга машҳур «ÐÑ‚лас» ҳиссадорлик жамиятида 200 дан ортиқ гўзал нусхалар ишлаб чиқарилмоқда. Корхона 1962 йили ташкил қилинган бўлиб, ўз ишлаб чиқариш тарихида кўплаб ютуқларни қўлга киритган. Шулардан 1967 йили корхона ўзининг «2-Ўз» ва «174» артикулли атласлари билан Канаданинг Монфеалp шаҳрида ўтказилган халқаро кўргазмада олтин медал билан мукофотланган.
Шаҳарда ҳунармандчиликнинг ривожига муносиб ҳиссасини қўшиб келаётган «ÐÐ´Ð³Ð¾Ñ€Ð»Ð¸Ðº» жамоасидир. Ўз сафларида моҳир, қўли гул атлас Ñ‚Ñžқувчиларни жамлаган жамоа ўтмишимизда яратилган атлас турларига замон руҳини сингдириб, янги-янги атлас нусхаларини ишлаб чиқармоқда. Ана шундай жамоанинг уста атлас Ñ‚Ñžқувчилари, устоз абр андлари Ðœ.Мамадалиев, Т.Мирзамаҳмедовлар томонидан «ÐžÐ»Ñ‚ин тери», «Ð‘одом нусха» каби атлас ва адраслар яратилган.
Марғилон ҳунармандчилик соҳасини яна бир ривожланган тури бу бадиий Ñ‘ғоч ўймакорлигидир. Ушбу соҳа билан шуғулланган усталар маҳаллий дарахт турлари – чинор, қайрағоч, ёнғоқ, арча, тут, тол, олма, жийда, беҳидан ҳам  фойдаланганлар.
Республикамиз шаҳарларида, жумладан Марғилон шаҳрида ҳам Ñ‘ғоч ўймакорлигида уч хил нақш усули мавжуд бўлган: Ислимий, Боғдодий, Паргорий.
Ислимий-ўсимликсимон нақш тури. Бу нақшда таноб, банд баргли, кЎртакли буталар бир-бири билан чирмашиб кетиб, ўсимликларнинг ўхшашлик тасвирини беради.
Боғдодий – доира, учбурчак, қирралик, юлдузсимон шакллардаги нақш ишлаш усули бўлиб,  эшик, жавон, сандиқларни безашда ишлатилган.
Паргорий – циркул (айлана) ёрдамида ишланган нақш. Марғилон Ñ‘ғоч ўймакорлигида  ўзига хос миллий кўринишга эга бўлган заминли услуб ҳам мавжуд, бу услубдан асосан ноёб буюмларни, жумладан, қутичалар, китоблар учун муқовалар, хонтахта, курсилар, лавхаларни безатишда фойдаланилади. Марғилон Ñ‘ғоч ўймакорлигининг  энг ноёб ва  жозибали маҳсулотларидан бири мусиқа асбобларини ясаш санoатидир. Марғилон азалдан санoаткорлар, ҳофизлар ва мусиқачилар юрти бўлганлигини инобатга олсак, бу маҳсулотларга талаб юксак даражада бўлган. Бундай маҳсулотлар асосан тут ва ёнғоқ дарахти Ñ‘ғочидан ишланиб,  тайёр  бўлган буюмга безак берилган.
Марғилон ҳунармандчилигида ижтимоий ҳаётимизда муҳим бўлган тандирчилик ҳам алоҳида ўрин тутган.
Марғилон тандирчилик мактабининг ўзига хос хусусиятлари бўлиб, улар асосан устоз-шогирд тизимига риоя қилишган. Марғилон тандирчилик мактабининг отахонларидан бири Фозилжон уста Мадраҳим Ñžғли (1889-1963й) ҳисобланади. Унинг устози отаси бўлиб, у киши ҳам тандирчилик ҳунарини ўз бобокалонларидан мерос қилиб олган эканлар.
Тандир ясаш технологияси анча мураккаб жараён ҳисобланган. Аввало тандир ясаш учун махсус тупроқ, лой зарур бўлган. Марғилонлик  усталар бундай маҳсулотларни шаҳарга яқин Заркент, Хонобод деган қишлоқлардан олиб келишган. Олиб келинган тупроқ бир неча бор элакдан ўтказилган. Бу маҳсулотнинг тиниқлик ва пишшиқлигини таoминлаган. Қоришган лойга яхшилаб тозаланган, сўнгра савалаб хурпайтирилган қўй, эчки ёки туя жуни солинган. Шуни таoкидлаш жоизки, республикамизнинг айрим ҳудудларида тандир ясашда от қили, сомон ёки бошқа ўсимлик толаларидан ҳам  фойдаланишади.
Марғилон усталари эса ўз анoанавий услубларидан воз кечмаган ҳолда жун хом ашёсини маoқул деб топганлар. Жун қўшилган лой янада пиширилгач, унга туз эритмаси – намакоб  сепиб устини эски тўшак ёки шолча билан ўраб қўйишган. Тайёр бўлган хом ашё тандирчилар тили билан айтганда турли ўлчамдаги «Ð¿ÐµÑˆ» бўлакларга ажратилган. Икки пешли тандирлар кўпинча сомсапазлар учун, уч пешлиси якка хўжаликлар учун, уч-тўрт ва ундан ортиқлари тўй-маросимлар учун ишлатилган. Тайёр бўлган маҳсулотлар 7-12 кунгача офтобда қуритилган.
Марғилон ҳунармандчилигининг яна бир сержило тармоғи заргарликдир. Марғилон заргарлари қадимдан асосан қимматбаҳо металлардан аёллар учун зеб-зийнат буюмлари: тиллақош, узук, билакузук, сирғалар, турли ҳажмдаги мунчоқлар тайёрлашган. Заргарларнинг тайёрлаган  зеб-зийнат буюмлари ўзининг нафислиги, жозибадорлиги билан ажралиб турган.
1890 йилги Туркистон саноат ва қишлоқ хўжалиги кўргазмасида Марғилонлик заргар асқарали Мамадалиев ажойиб заргарлик иши учун кўргазманинг бронза медали билан тақдирланган. Марғилонда ҳунармандчиликнинг ривожланиши ҳақида гапирганда яна шуни алоҳида таoкидлаш лозимки, XIX аср  охири ХХ аср бошларида Россия босқинидан кўплаб Марғилонлик ҳунармандлар ва косиблар оғир солиқлар натижасида хонавайрон бўла бошлаган. Шунингдек Россия завод ва  фабрикаларида ишлаб чиқарилган турли хилдаги арзон маҳсулотларни Ўрта Îñè¸ Ð±Ð¾Ð·Ð¾Ñ€Ð»Ð°Ñ€Ð¸Ð³Ð° кириб келиши Туркистон ҳунармандлари қатори Марғилонлик ҳунармандларнинг аҳволини ҳам оғирлаштирган. Бироқ ўлкада пахтачилик ривожланиши натижасида ҳунармандларга ва уларнинг маҳсулотларига бўлган эҳтиёж ортади. Темирчилик, этикдўзлик, тикувчилик каби ҳунармандчилик турларига алоҳида эoтибор берила бошланди.
XIX аср охирларига келиб кундалик эҳтиёжларнинг ортиши, ҳунармандчилик корхоналарининг кенгайиши туфайли Марғилонда ҳам  дастлабки марказлашган ҳунармандчилик мануфактуралари вужудга келган. Марғилонда  асосан ипакчилик тармоғи ривож топгани боис дастлабки мануфактуралар шу соҳада ташкил топди.
ХХ аср бошларига келиб Марғилон ҳунармандчилигида ҳам янги касблар: соатсозлик, фотография, типолитография, муқова устахоналари пайдо бўлди. Лекин ҳунармандчиликнинг бу янги соҳалари билан дастлаб бошқа миллат вакиллари фаолият кўрсатишган.
Шундай қилиб Марғилон шаҳрида ўтмишнинг барча даврларида, айниқса XVIII-ХХ аср бошларида ҳунармандчиликнинг барча турлари ривожланганлигини кўрамиз. Зеро Марғилон шаҳрида ҳунар турларини ардоқлаб келаётган бутун бир маҳаллалар борки, уларнинг ижодий  фаолиятлари мустақиллик йилларида яратиб берилаётган шарт-шароитлар туфайли янада ривож топмоқдадир.
Ilm o'rganish - Allohdan qo'rqish, uni talab qilish - ibodat, izlash - jihod, bilmaganga o'rgatish - sadaqa, uni o'z ahliga o'rgatish - Allohga qurbatdir. Ilm - tanholikda hamroh, hilvatda - do'st, to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi - dalil, begonlar oldida - eng sodiq do'st, Jannat yo'lining minorasidir.
Hazrati Umar ibn Hattob r.a.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #9 : 08 Avgust 2011, 17:27:21 »
To'g'ridan AbdulAzizga murojaat qilsam ham bo'lardi-yu, shundog'am ishlari ko'p deb, bezovta qilmay degandim. Alloh rozi bo'lsin, nafaqat menga, balki ko'pchilikka foydasi tegadigan ma'lumotlar beribsiz. "Yig'lmagan bolaga sut yo'q" deganlariday, "yig'lagandim, yaxshi ma'lumotlar oldim. Ummu Muslima opa ham shu ro'za hollari bilan atlas fabrikasi bilan gaplashib keldilar, Alloh rozi bo'lsin.
Bir qizimizdan uch to'rt marta ma'lumot so'ragandim, mayli vaqtlari ziq ekan shekilli xatto natijasiz javob ham bermadilar, mayli jonlari sog' bo'lsin, buyam O'zbekchilikda ;D
Xullas, maqolani birinchi qadami otildi, inshalloh. Direktor savollarga tez javob bersalar, maqoladan joy oladilar, bo'lmasam yo'q, chunki vaqtim bugun tugaydi.
Hayrlisi bo'lsin, nasibdan boshqasi bo'lmaydi.

Hammangizga rahmat. Kallam ishlamay turganda yordamingizni ayamadingiz : )

Secret

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 309
  • -oldi: 674
  • Xabarlar: 311
  • Jins: Ayol
  • Tavba - 129
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #10 : 08 Avgust 2011, 17:40:50 »
Sukutingdan afzalroq biror narsa aytishga qodir bo'lmaguningcha sukut saqla

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #11 : 08 Avgust 2011, 17:55:03 »
Tiri kamon - Kamonni o'qi degani, Shotikapak bilan Shodiqara nima degani ekan?

Atlasni nomlari bu.

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #12 : 11 Avgust 2011, 12:26:09 »
Allohga shukr, maqolani tugatib jo'natdim. Kechga atlas to'qish korxonasi direktorini savollarimga javoblari ham yetib keldi. Uniyam tarjima qilib jo'natdim.
Yana bir bor rahmat, menga yordam berish uchun qimmatli vaqtlarini ayamaganlar uchun. Siqilib turgan paytingiz Alloh yordamchilarini jo'natsin iloyim:)

Jurnalda chop etilgandan keyin nasib bo'lsa bu yerda joylayman maqolani nasib bo'lsa.

Maqola yozish jarayonida ko'p narsa o'rgandim. Eng boshda hech "sakkiz tepki" xon atlasni nomi nima uchun shunday ekanligini o'ylab ko'rmaganligim o'rtaga chiqdi. Bilsam, sakkiz tepki yani sakkiz pedalli dastgohda to'qilar ekan, MASHALLOH, O'zbek san'atiga qoyil qolmay iloj yo'q. Ikki oyoqda sakkiz pedalni ishlatishni hech o'ylab ko'rdingizmi? Shuning uchun ham "Sakkiz tepki" qimmat bo'larkan:) bundan keyin tortishmay aytgan pulini beraman:)

Ansora

  • Mega Member
  • *******
  • Rahmat
  • -aytdi: 12698
  • -oldi: 12894
  • Xabarlar: 19275
  • Jins: Ayol
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #13 : 06 Sentyabr 2011, 19:43:15 »
Alhamdulillah Marg'ilon atlasi haqidagi maqolam chiqdi Mustaqillikni 20. Yilligiga bag'ishlangan jurnalda. Jurnali Istambulda yashaydigan O'zbekistonliklar chiqarishdi. Maqolani Turk tilida joylayabman. Yordami tekkan barchaga yana bir bora rahmat:)

Agar yo'lini topsam jurnalni bu yerga ko'chirishga harakat qilaman inshalloh.

Düşleri Dokumak

Geçmişten günümüze taşınan güzellikleri düşünmek, o güzelliklere anlamlar yüklemek, büyüklerin ağzından dökülen kelimeleri düşlerimize boya yapmak, resmetmek o düşleri sonra tezgâhlarda dokumak en güzel renkleri… İşte bir düşün kelimelerle boyanması sonra usta ellerin hükmettiği tezgâhlarda dokunmasıdır kısaca bahsedeceğim Marğilan Atlası.

Rüya ülke Özbekistan’ın her bölgesi kendine özgü sanatıyla ünlüdür. Fergana vadisinin göz bebeği Marğilan ağaç oymacılığı, zengin nakış işçiliği, el sanatının tacı farz edilen atlas dokumacılığının meşhur ustalarının vatanı addedilir. Marğilan şehrinin damarlarında akan bir ab-ı hayat misali ipekçiliğin tarihi çok eskilere dayanır. Halk arasında atlası ilk kez dokuduğu söylenen usta, onun nakışlarını güneş battığı zaman ufuktaki çizgi çizgi bulutların çeşitli renklerde ışıldamasından almıştır, diye rivayet olunur. Hatta Marğilan ipeği hakkında bir tarihçinin : “X. yüzyılda Marğilan’da dokunan bir tül perde için Buhara’nın bütün toprağını haraç versen değer”, dediği bilinmektedir.

Atlas dokuma ve ondan çeşitli ürünler dikme tarihi milattan önce I. Bin yılın ikinci yarısına denk gelse de bu sanat türünün gelişip yaygınlaşması Orta Çağa dayanmaktadır. Özbekistan’ın diğer bölgeleri olan Semerkant, Buhara ve başka şehirlerine atlas dokumacılığı Marğilan’dan yayılmıştır. Marğilan’lı ipekçiler kendi ürünlerini çok eskiden bütün dünyaya tanıtmışlardır. XIX. Yüz yılın sonunda Rusya’nın birçok şehrinde yapılan sanayi ve köy ürünleri fuarında Marğilanlı nefis kumaşlar ustası Muhammed Sıdık Ahmedov gümüş madalyayla, diğer ustalarsa bronz madalyayla ödüllendirilmişlerdir.

Zengin Özbek kültürünün tahtını kimselere bırakmayan bir parçası olan atlas Özbek halkının eserleri: neşeli, hüzünlü şarkıları, gönüllere şenlik türküleri, dostane, zekâ dolu atışmaları; buram buram tarih kokan romanları, hayatın en içinden hikâyelerinde de geniş yer alır.

 â€œElimiz gökkuşağını kumaşa taşıdı. Adı atlas oldu. İşte atlas, annelerimiz, ablalarımız, kız kardeşlerimiz, kızlarımızın üzerinde ışıldıyor. Atlasın kendine özgü rengi oldu, rengine layık adı da oldu: Sekiz tepkili, Marğilan han atlası, Semerkant akşamı, Marğilan meşalesi, Fergana yolları, Leyli, (Guli) Gül, Şirin, Mahliqo (Güzeller güzeli), (Shotikapak) Şotikapak , (Shodiqara) Şodikara, (Qo’chqorshoxi) Koçboynuzu, (Tiri kamon) Keman oku, (Oltin kalit) Altın anahtar… Bir sene dört mevsim oldu. Mevsimler renklere bol oldu: İlkbahar – çiçek bahçesi, yaz – güneş, sonbahar – sırdaş, kış – mermer… Elimiz mevsimleri kumaşa taşıdı: Her zaman bahar, Bağı bostan, Reyhan, Gül ve Nevruz, (Gulnamozshom) Akşamsefası, (Bargikaram) Lahana yaprağı… Atlas – elimizin tarihi. Atlasta elimizin yaşamış bayramları var, trajedileri var. Atlas bir şarkıdır, halkımızın ezeli, ebedi şarkısı!...” diyor Tagay Murad “Aydında gezen insanlar” romanında.

İpeğin hayat verdiği sayısız ürünün en cazibeli, en büyüleyici kumaşı atlas olagelmiştir. Arapçada “düzgün, güzel, cilalı” anlamlarına gelen  â€œAtlas” kelimesi tüm güzellikleri ile hayatın tam kalbine akan yaşama sevincinin de bir özeti olmuş bir bakıma. İşte  Özbek atlasları çeşitli nefis çiçeklerin el ele verip çocukça masumiyetin dudaklardaki bir tebessüm ikliminde  hayat bulduğu  kumaşta, cazibesine dayanmanın imkansızlığının sessizce dile getirildiği dua değerinde Marğilan halkının dudaklarından dökülür,dökülür…Dünyevi mutlulukların adı olan Atlasın tabii ipekten dokunan en gözde türü “Sakkiz tepki” atlas veya “Han atlastır”. Han atlasın bütün sırrı onun şekli ve dokuma üslubundadır. “Dört tepkili” atlas dört pedallı tezgâhta, “sekiz tepkili” atlassa sekiz pedallı tezgâhta dokunur.

Eskiden atlas ilkel tezgahlarda, “el dükkanlarında” dokunmuştur. Günümüzdeyse hem el tezgahlarında, hem de mekanik tezgahlarda dokunmaktadır. Bırakmıyor işte atlas güzelliği eskiyi hem de yakışıyor yeni tezgahlar o doyumsuz pürüzsüzlüğüne…

İpek gülümsemesiyle günümüze yakamoz büyüsünü sunan Atlasla birlikte yarı ipek, yarı ip şeklinde dokunan adrasın en gelişmiş devri XVIII. Yüzyılın sonu ve XIX. Yüzyılın başlarına denk gelmektedir. O zamanlardan günümüze kadar korunup gelmekte olan “Sirğa” (Küpe), “Tomçi” (Damla), “Gulnamozşom” (Akşamsefası), “Yahudiy” (Yahudi), “Hosiyathon” (Hosiyathon) gibi atlas kumaşlarının dokunuş üslubuyla birbirini tekrarlamayan çeşitli türleri yaratıldı. Bağımsızlıktan sonra el sanatlarının bu türüne büyük önem verilip, atlasın “Marğilon” (Marğilan), “Navroz” (Nevruz), “Pahta oy” (Pamuk ay) “Rasadhona” (Rasathane) gibi yeni türleri yaratıldı. Günümüzde Marğilan’daki adı dünyaca meşhur olan “Atlas” fabrikasında 200’ün üzerinde düş dokunmakta, doğanın üzerine ek ek konan bu doyumsuz kültür adım adım büyük bir medeniyetin ruhuna hayat vermektedir.

İnsanları renklerinin cazibesi, ipeğinin yumuşaklığıyla kendine hayran bırakan Özbek atlası bugünlerde dış ülkelere geniş çapta ihraç edilmekte kimsecikleri mahrum bırakmamakta o kaçamak tebessümünden...

Yüzyılların getirmiş olduğu kültürel birikimi imbiğinden geçirip günümüzde de bizlere rengârenk bir bahar cümbüşünün güzelliğini yaşatan atlas dilerim ki gelecekte dünya barışının ışıltılı sancağına kumaş, ustaları da o sancağın mihmandarı olur.

Lobar AZIZ

  • Hero Member
  • *****
  • Rahmat
  • -aytdi: 669
  • -oldi: 892
  • Xabarlar: 524
  • Jins: Ayol
  • Hayotning qadrini kapalakdan so`ra!
Re: O'zbek xonatlasi haqida ma'lumot kerak:)
« Javob #14 : 07 Sentyabr 2011, 00:22:12 »
Uraa Tog`ay Murodimning gaplariyam kiritilibdi:) :)
BAXTSIZLIK baxtning bir tahallusidir, SIZSIZLIK- siz bilan bo`lmoq fasli-da, Umidsiz kunlardan umid qiling yor, AYRILIQ- sevgining vasli aslida!

 

O'zbekistondagi tarihiy joylar haqida info kerak

Muallif ZiyoBo'lim Xorijdagi o'zbeklarim

Javoblar: 3
Ko'rilgan: 7503
So'nggi javob 24 Sentyabr 2007, 07:56:17
muallifi AbdulAziz
O'zbek va millat haqida she'rlar

Muallif shoirBo'lim She'riyat

Javoblar: 21
Ko'rilgan: 55742
So'nggi javob 04 May 2013, 23:30:27
muallifi azizbek_mx
O'zbek madaniyati haqida yangi blog

Muallif uzbekguyBo'lim Madaniyat

Javoblar: 1
Ko'rilgan: 6279
So'nggi javob 22 Oktyabr 2008, 22:47:19
muallifi ZUBAIR
Forum haqida ma'lumot kere

Muallif Xudoyberdijon13Bo'lim Umumiy

Javoblar: 2
Ko'rilgan: 2523
So'nggi javob 05 Iyul 2016, 00:00:58
muallifi Lu`lu`
Forumga moderatorlar kerak

Muallif AbdulAzizBo'lim Fikr va mulohazalar

Javoblar: 133
Ko'rilgan: 49410
So'nggi javob 19 Sentyabr 2008, 06:17:05
muallifi AbdulAziz