Rajab oyi  ( 3590 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


AbdulAziz  03 Iyun 2011, 14:59:05

:bsm3:

Ҳижрий — қамарий тақвимнинг еттинчи ойи А ажаб бслиб, у ҳаром ойларнинг биридир. Бу муборак ойга боғлиқ бир неча маълумотлар бор. Уларнинг баъзилари мазкур ойнинг ҳаром ойлардан бири сканини баён стади.

Аллоҳ таоло «Моида» сурасида: «А­й иймон келтирганлар! Аллоҳнинг дини аломатларини, ҳаром ойни, аталган қурбонликни, осилган белгиларни ва А оббиларидан фазл ва розилик тилаб Байтул-Ҳаромни қасд қилиб чиққанларни сзингизга ҳалол ҳисобламанг», деган (2-ост).

Остдаги «ҳаром ой»дан мурод А ажаб, Зулқаъда, Зулҳижжа ва Муҳаррам ойларидир. Бу ойларда уруш қилишни Аллоҳ таоло ҳаром қилган. Мазкур тсрт ойда агар уруш қилинса, Аллоҳнинг ҳукмини сзгартириб, ҳаром нарсани ҳалол ҳисоблаш бслади. Бинобарин, бу катта гуноҳдир.

Аллоҳ таоло «Моида» сурасида сна: «Аллоҳ Каъбани—Байтул-Ҳаромни, ҳаром ойни, ҳадийни ва осиладиган белгиларни одамлар учун асос қилиб қсйди», деган (97-ост).

Уламоларимиз, ости кариманинг ушбу жумласини динга ва ҳаж ибодатларига асос қилиб қсйди, деган маънода таъвил қиладилар. Ҳақиқатда ҳам Ислом дини асослари, ҳаж ибодати Маккаи мукаррамага, ҳарамга, Каъбага чамбарчас боғлиқдир.

Давоми...

А АЖАБ А ЎЗАСИ
ФАА ААª ВА АТИЙА А
ИСА О ВА МЕАªА ОЖ
ИСА О КЕЧАСИ ТЎЛЛААИШИ
А АҒОИБ ААМОЗИ

Qayd etilgan


Fayzulloh  26 May 2012, 13:52:42

 :bsm3:
  :asl3:

А АЖАБ А ЎЗАСИ

Усмон ибн Ҳакимдан ривост қилинади:«Саъид ибн Жубайрдан А ажаб ойида турганимизда А ажаб рсзаси ҳақида ссрадим. У: «Ибн Аббоснинг: «А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам рсза тутар сдилар, ҳатто оғизларини очмасалар керак, дер сдик. Оғизлари очиқ бсларди, ҳатто рсза тутмасалар керак, дер сдик», десётганини сшитганман», деди».
Усмон ибн Ҳаким Саъид ибн Жубайрдан А ажаб ойи рсзаси ҳақида ссраса ҳам, у киши Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг доимий одатлари ҳақида жавоб берганлар. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам гоҳида сурункасига рсза тутар сдилар, ҳатто кишилар у киши оғизларини очмаслар керак, деб сйлаб қолишарди. Го-ҳида сса, сурункали оғизлари очиқ юрганларидан кишилар снди рсза тутмасалар керак, деб сйлаб қолишар сди. А ажаб ойда ҳам шундоқ бслар сди.
Мужийба ал-Боҳилийс розисллоҳу анҳодан, у киши сз оталари ёки амакиларидан ривост қилади:«Албатта у (отаси ёки амакиси) А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига борибди. Сснгра сса бир йилдан кейин сна ҳолати ва ксриниши сзгарган ҳолда келибди ва:
«А­й Аллоҳнинг А асули, мени танимаспсизми?», дебди.
«Сени нима сзгартирди? Чиройли ксринишда сдинг?», дедилар.
«Сиздан ажраганимдан сснг фақат кечасигина таом едим», деди.
Шунда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Аима учун сзингни азобга солдинг?», дедилар-да, сснгра:
«Сабр ойи рсзасини тут ва ҳар ойдан бир кун тут», дедилар.
«Бир оз зиёда қилинг, менинг қувватим бор», деди.
«Икки кундан рсза тут», дедилар.
«Бир оз зиёда қилинг», деди.
«Уч кундан рсза тут», дедилар.
«Бир оз зиёда қилинг», деди.
«Ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, деб уч бармоқларини буклаб-ёзиб ксрсатдилар».
Абу Довуд, Аҳмад ва Аасаий ривост қилган.

Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:

1. Йил бсйи рсза тутиш шариатга тсғри келмаслиги, сзини сзи азоблаш сканлиги.
2. Аафл рсза тутмоқчи бслган одам А амазондан бошқа ойларда бир кундан, икки ёки уч кундан тутса бслиши.
3. Агар мазкур миқдорни ҳам оз деб, билса ашҳурул ҳурумда-ҳаром ойларда уч кун-уч кундан тутса схши бслиши. А ажаб ойи ҳам ҳаром ойлардан бслганидан унда нафл рсза тутиш афзалдир.

Демак, А ажаб ойида нафл рсза тутиш савобли иш ҳисобланади. Иложини топган кишилар бу ойда нафл рсза тутсалар схши бслиши аниқ.
Машҳур «Саҳиҳ» китобларидан бошқа ҳадис китобларида келтирилган ривостларда А ажаб ойида рсза тутганларга улкан савоблар ваъда қилинган. Аммо саҳиҳ бслмаган бу ривостларда ҳаддан ташқари тарғибот борлиги ҳам унутилмаслиги лозим.
Жоҳилист даврида А ажаб ойида алоҳида қурбонлик ссйиш одати бор сди. Ислом шариати бу нарсани бекор қилди.

ФАА ААª ВА АТИЙА А
Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади.
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Фараъ ҳам, атийра ҳам йсқ», дедилар».Бешовлари ривост қилган.
«Фараъ» туснинг биринчи туққан боласини санамларга ссйиш. Бу билан жоҳилист аҳли санамларни улуғлашар, улардан туснинг кейинги болалари ксп ва баракали бслишини тилашар сди. Тсғрироғи, агар шундоқ қилсак буту-санамлар биздан рози бслиб ишларимиз юришиб кетади, деб сътиқод қилишар сди.
Ислом барча жоҳилий ҳукм, қоида, урф-одатларни тузатиб келароқ ушбу нотсғри одатнинг ҳам ботил сканини сълон қилди.
«Атийра» А ажаб ойини улуғлаш учун ссйиладиган ҳайвондир. Ислом бу ишнинг ҳам ботиллигини сълон қилди.
Аубайша розисллоҳу анҳудан ривост қилинади.
«Бир одам А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга мурожаат қилиб:
«Биз жоҳилистда А ажабда атийра ссср сдик, бизни нимага амр қиласиз?», деди.
«Аллоҳ йслида қайси ойда бслса ҳам сссверинглар. Аллоҳ учун схшилик қилинглар. Таомлантиринглар!» дедилар. Ҳалиги одам:
«Биз жоҳилистда фараъ ссср сдик, бизни нимага амр қиласиз?» деди.
«Ҳар бир «соима»да бир фараъ бор. Уни поданг ғизолантириб туради. Қачон баркамол тус бслганида, уни ссйиб, гсштини ксча фарзандига садақа қиласан. Ана сша схшидир», дедилар».
Абу Довуд ва Аасаий ривост қилган.
Аубайша розисллоҳу анҳу ривост қилаётган Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сзларига савол орқали мурожаат қилган саҳобий розисллоҳу анҳу билан олиб борган суҳбатларидан жоҳилистнинг икки ботил одати қандоқ қилиб исломийлаштирилганини билиб оламиз.
Ислом снги вақтида кишилар ҳаётига аста-секин, поғонама-поғона кириб кела бошлагани ҳаммамизга маълум. Аввал сътиқодга оид масалалар муолажа қилинди. Кейинроқ ахлоқ-одоб ишлари йслга қсйила бошлади. Ундан сснг биз срганаётганимиз каби баъзи урф-одатларни тсғрилаш бошланди.
А­нди саҳобийлар ҳам ҳар бир нарса исломий бслиши кераклигини англаб етган сдилар. А­нди улар ост нозил бслишини ёки Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам сзлари баён қилишларини кутмай, сз фаросатлари билан ҳам жоҳилистнинг қонун-қоидаларини қандоқ сзгартишни сйлаб қолган сдилар.
Жоҳилист одати бсйича қадимдан амал қилиб келинаётган «атийра» ва «фараъ» одатлари ҳам кишиларни ташвишга солиб қсйган сди. Улар иш бундоқ давом стиши мумкин смаслигини, бу жоҳилий одатлар ботил қилиниши лозимлигини тушуниб етган сдилар. Ана шундоқ бир пайтда:
«Бир одам А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга мурожаат қилиб:
«Биз жоҳилистда А ажабда атийра ссср сдик, бизни нимага амр қиласиз?», деди».
Яъни, Исломдан олдинги тузум тақозоси ила А ажаб ойини улуғлаб жонлиқ ссср сдик. А­нди Исломга кириб мусулмон бслганимиздан кейин бу иш ҳақида қандоқ амр қиласиз?
Бу саволга жавоб тариқасида Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қуйидагиларни баён қилдилар:
«Аллоҳ йслида қайси ойда бслса ҳам сссверинглар. Аллоҳ учун схшилик қилинглар. Таомлантиринглар!», дедилар».

Исломда жонлиқ ссйиш фақат Аллоҳнинг йслида, Аллоҳ учун бслади. Бас, шундоқ бслгандан кейин, қайси ойда ссйса ҳам бари-бир. А ажабда бсладими ёки бошқа ойда бсладими, фарқи йсқ. Фақат Аллоҳ учун ссйилиши ва гсшти камбағалларга таом қилиб берилиши керак. Аллоҳдан бошқага атаб ссйилмаслиги, фақат А ажабни улуғлаш учун ссйилмаслиги ва қони бут-санамларга суртилиб, гсшти ташлаб юборилмаслиги керак.
«Биз жоҳилистда фараъ ссср сдик, бизни нимага амр қиласиз?»
Исломдан олдин ҳар бир урғочи туснинг биринчи туққан боласини буту-санамларга атаб ссср сдик. Исломда бу иш жоиз смаслиги билиниб қолди. А­нди нима қилайлик?
«Ҳар бир «соима»да бир фараъ бор. Уни поданг ғизолантириб туради. Қачон баркамол тус бслганида, уни ссйиб, гсштини ксча фарзандига садақа қиласан. Ана сша схшидир».
«Соима» юзта ҳайвон. Демак, Исломда қайси ҳайвон туридан бир кишининг мулки юз донага етса, сша юзинчисини Аллоҳ учун ссйиб, гсштини «ксча фарзанди»-йслда оғир иқтисодий ҳолга тушиб қолган инсонга садақа қилинар скан.
Авваллари фақат туснинг боласи ссйилгани учун ҳам Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам сз ссзларида тусни зикр қилмоқдалар. Юзинчи бслиб туғилган тева пода ичида юриб озуқаланиб юради. У вос-га етиб, баркамол тус бслганда, гсштидан кспчиликка фойда етадиган бслса, уни Аллоҳ йслида ссйиб, гсшти фақир-мискинларга садақа қилинади.

ИСА О ВА МЕАªА ОЖ
А ажаб ойининг йигирма еттинчи кечасида инсонист тарихидаги снг муҳим ҳодисалардан бири содир бслган. Ўша кечада Лайғамбаримиз алайҳиссаломнинг Исро ва Меърожлари бслган.
Аллоҳ таоло:
«Ўз бандасини кечаси Масжидул-Ҳаромдан атрофини баракали қилганимиз Масжидул-Ақсога ост-мсъжизала-римизни ксрсатиш учун сайр қилдирган Зот пок бслди. Албатта, У сшитгувчи ва ксргувчи Зотдир», деган.
Араб тилида «исро» ссзи-кечаси юргизиш маъносини англатади.
Бу ости каримада Аллоҳ таоло Лайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломни Маккаи мукаррамадан Қуддуси Шарифга кечанинг бир қисмида олиб боргани ҳақида ссз юритилган.
Исро ҳодисаси Ислом даъвати тарихидаги снг машаққатли ва оғир дамларда содир бслди. Бу даврга келиб Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бошчиликларидаги оз сонли мусулмонларга нисбатан мушрикларнинг озорлари, қийноқлари кучайган, уларни Аллоҳнинг динидан қайтариш йслидаги чиранишлари ҳаддан ошган сди. Мусулмонлар учун ғостда қийин бир ҳолат пайдо бслди. Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни мушрикларнинг ҳужумларидан ҳимос қиладиган шахслар Абу Толиб ва Хадича онамиз ҳам вафот стганлар ва қийинчилик ҳаддан ошган сди. Ана шундай мудҳиш бир пайт-да Исро ва Меърож ҳодисаси бслиб стди.
Аллоҳ таоло Лайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни кечаси Маккаи мукаррамадан бир зумда Байтул-Мақдисга олиб борди ва у ердан Меърожга олиб чиқди. Бу сса, ана шундай оғир бир пайтда у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам ва мусулмонлар учун катта тасалли сди. Аоумидлик кайфистини ссндириб, умид учқунларини аланга олдириш сди.
Айни чоқда, Исро воқеаси кишилар иймонини синаш омили ҳам сди. Ҳар бир нарсага моддий мсъжиза талаб қилиб турган мушрикларга бу воқеа ортиқча гап-ссзлар учун сна бир қулай фурсат бслса, мсмин-мусулмонман деб юрганларнинг иймони қанчалик мустаҳкамлигини синаш омили сди.
«Ўз бандасини кечаси Масжидул-Ҳаромдан атрофини баракали қилганимиз Масжидул-Ақсога ост-мсъжизала-римизни ксрсатиш учун сайр қилдирган Зот пок бслди. Албатта, У сшитгувчи ва ксргувчи Зотдир».
Ости каримада Аллоҳ таоло Ўзини-Ўзи поклаб ёд қилмоқда ва бандаси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни исро қилдиргани, съни, кечанинг бир қисмида сайр қилдиргани ҳақида хабар бермоқда.
Остдаги «Ўз бандаси»дан мурод Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар. Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам доимо Аллоҳнинг бандаси сканликлари билан фахрланиб юрар сдилар. Ушбу остда у зотнинг номлари айтилмай, «Ўз бандаси» ибораси ишлатилиши ҳам Лайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам учун фахр ҳамда снг оғир пайтда у киши учун тасаллидир.
Қуръони Каримда:
«Масжидул Ҳаром» ибораси уч нарсага ишлатилади: Биринчиси-Каъбаи муаззама атрофидаги масжид. Иккинчиси-Маккаи мукаррама шаҳри. Учинчиси-Маккаи мукаррама атрофида ҳаром учун белгиланган чегара; кофирлар кириб бслмайдиган, ов овланмайдиган, ссимликлари кесилиб ёки юлиниб бслмайдиган, кспгина маълум ишлар ҳаром стилган минтақага нисбатан ҳам ишлатилади.
Ушбу ости каримадаги «Масжидул Ҳаром» ибораси Маккаи мукаррама шаҳри маъносида келган.
Исро кечасида Лайғамбаримиз Каъбаи муаззама атрофидаги масжидда смас, ша-ҳарнинг бир тарафида жойлашган аммалари Умми Ҳониънинг уйида ухлаб ётган сдилар.
«Масжидул-Ақсо»дан мурод Шоми шарифдаги Байтул-Мақдисдир. «Ақсо» ссзи узоқ, чет маъноларини билдиради. Масжид сса, ибодатхона, саждагоҳ маъносини билдириши ҳаммага маълум.
Ўша пайтда Байтул-Мақдис Маккаи мукаррамага нисбатан узоқ ва снг четдаги ибодатхона ҳисобланар сди. Шунинг учун ҳам уни «Масжидул-Ақсо» деб номлади.
Аллоҳ таоло Масжидул-Ақсонинг атрофини баракали қилиб қсйганини ҳам айтмоқда.
«Ўз бандасини кечаси Масжидул-Ҳаромдан атрофини баракали қилганимиз Масжидул-Ақсога»
Чунки Байтул-Мақдис ҳақиқатда ҳам Аллоҳ томонидан баракотли қилиб қсйилган бир жойдир. Қадимдан бу ер Лайғамбарлар маскани, ибодатгоҳи бслган.
Мусо алайҳиссалом, Ийсо алайҳиссалом ва уларнинг ораларидаги Лайғамбарлар ҳам шу ерда стишган. Уларга Аллоҳнинг ваҳийси шу ерда тушган. Шунинг сзи ҳам ҳар қандай баракотдан устун. Шу билан бирга, Аллоҳ таоло бу жойни моддий томондан ҳам баракотли қилиб қсйган. Об-ҳавоси, зилол сувлари, серунум тупроқлари туфайли бу жойни серҳосил қилиб қсйган.
«...ост-мсъжизаларимизни ксрсатиш учун»
Исродан, съни Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни кечаси Масжидул-Ҳаромдан Масжидул-Ақсога сайр қилдиришдан мурод, у зотга ост-мсъжизаларни ксрсатиш скан.
Дарҳақиқат, бу ҳодиса асносида, хусусан, Меърожда Аллоҳ таоло Ўз бандаси ва Лайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга кспдан-ксп мсъжизаларни ксрсатди. Бу ҳақда «Ван-Аажм» сурасида:
«Батаҳқиқ, у А оббининг улкан остларидан ксрди», дейилади.
«Албатта, У сшитгувчи ва ксргувчи Зотдир».
Аллоҳ таоло ким нима деганини сшитиб, ким нима қилганини ксриб-билгувчи Зотдир.
Ушбу ости каримада келган маълумотлар муносабати ила икки нарса—Исро ва Меърож нима сканини ҳам тсла тушуниб олмоғимиз лозим.
Исро, аввал айтилганидек, луғатда кечанинг бир қисмида сайр қилиш, юришни англатади.
Шариатда сса, Аллоҳ таолонинг Ҳазрати Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни кечалардан бирида Масжидул-Ҳаромдан Масжидул-Ақсога сайр қилдиришига айтилади.
Яна шуни ҳам таъкидлаб айтиш лозимки, Исро ҳодисаси туш смас, руҳий сафар ҳам смас, балки Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам жасадлари, ҳам руҳлари ила қилган сафарларидир. Агар туш ёки руҳий сафар бсладиган бслса, бу во-қеанинг мсъжизалиги қолмас сди.
Ости каримада «бандасини» деб таъкидланиши ҳам Исро ҳодисаси ҳам жасад, ҳам руҳ билан бслганини ксрсатади. Агар фақат руҳ билан бслганида, бандасининг ру-ҳини, деган бслар сди.
«Меърож» луғатда юқорига кстарилиш маъносини англатади.
Шариатда сса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Байтул-Мақдисдан Сидратул-Мунтаҳога, Аллоҳнинг ҳузурига кстарилишларига айтилади.
Муҳаддислар ривост қилишларича, Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам хуфтон намозидан сснг Умми Ҳониъ бинти Абу Толибнинг уйида ухлаб ётганларида Исро ҳодисаси бошланди. Ўша кечаси Байтул-Мақдисга Буроқ номли ҳайвонга миниб бордилар. Сснгра у ердаги катта харсанг тош устида турганларида Меърожга кстарилдилар. Ҳозирда сша тош устига қубба-гумбаз қурилган, сувратлари думалоқ бино шаклида бутун дунёга тар-қатилган. Кспчилик билмасдан уни Масжидул-Ақсо деб тушунадилар.
Меърожда Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам билан Жаброил алайҳиссалом ҳам бирга бслдилар. Ҳар осмонга етганда у киши сшикни очишни ссрардилар. Қсриқчи фаришталар:
«Ким?» деб ссрашарди. У киши:
«Жаброил», деб жавоб берардилар. Улар:
«Анингдаги ким?» деб ссрашарди. Жаброил алайҳиссалом:
«Муҳаммад», десалар, улар:
«Шундайми? У Лайғамбар стиб юборилдими» дес, сшикни очиб ссрашишарди.
Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар осмонда бир пайғамбар ва ксплаб фаришталар ила ксришдилар. Шунингдек, жаннат ва жаҳаннамнинг ҳолини ксрдилар. Сидратул-Мунтаҳога стиб, Аллоҳнинг малакут оламида кспгина ажойиботларни ксрдилар. Ўшанда беш вақт намоз фарз қилинди. Сснгра ортга қайтдилар. Қиссани борича у зотнинг сзлари Умми Ҳониъга айтиб бердилар:
«Лайғамбарлар тспландилар, уларга намоз сқиб бердим», дедилар. Сснгра масжидга чиқмоқчи бслиб сринларидан турдилар. Умми Ҳониъ у кишининг кийимларига ёпишиб олди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Сенга нима бслди?» дедилар. Умми Ҳониъ:
«Агар бу хабарни айтсанг, қавминг сени ёлғончига чиқаришидан қсрқаман», деди.
Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Алғончига чиқарса ҳам майли», дедилар.
Чиқиб бориб Абу Жаҳлнинг олдига стирдилар ва Исро хабарини унга етказдилар. Шунда Абу Жаҳл:
«А­й, Бани Каъб ибн Луай жамоаси, келинглар!», деб бақирди. Сснгра уларга бслган гапни айтиб берди. Улар ҳайрон бслиб таажжубга тушдилар. Бири қарсак чалса, бошқаси бошини ушлаб ҳайронлигини билдирди.
Иймон келтирганлардан баъзилари муртад бслиб, диндан қайтди.
Бир гуруҳ одамлар ҳазрати Абу Бакрнинг (розисллоҳу анҳу) олдиларига югуриб боришди. У киши хабарни сшитгандан сснг:
«У зот шу гапларни айтдими?» деб ссрадилар. Улар:
«Ҳа», дедилар. У киши:
«Агар у зот айтган бслсалар, тсғри айтибдилар, мен бунга шоҳидлик бераман», деди. Улар:
«Шомга бир кечада бориб, сна Маккага тонг отмай туриб қайтиб келишига ишонасанми?!» дейишди. Абу Бакр:
«Мен у кишининг бундан ғариброқ нарсасини ҳам тасдиқлайман. Осмондан хабар айтишини ҳам тасдиқлайман», деди.
Шундан сснг Абу Бакр «Сиддиқ»—ста тасдиқловчи, деб атала бошладилар.
Одамларнинг ичида Байтул-Мақдисга борганлари бор сди. Улар Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан сша ердаги масжид-ибодатхонани сифатлаб беришни талаб қилдилар. Масжид Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга ксрсатилди. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам уларга масжидни—ибодатхонани васф қила бошладилар. Улар:
«Аммо васфини тсғри қилди», дедилар-да, сснгра:
«Сен бизнинг карвонимиздан хабар бер», дейишди. Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уларнинг карвонидаги туслар сони, аҳволи ҳақида тслиқ хабар бериб, ниҳоссида:
«Карвон фалон куни, қуёш чиқиш пайтида етиб келади. Олдинда кулранг тус бслади», дедилар.
Ўша куни ҳаммалари шаҳар четига чиқиб карвон келишини кута бошладилар. Улардан бири:
«Мана, қуёш ҳам чиқди», деди. Бошқаси сса:
«Мана, Аллоҳга қасамки, карвон ҳам ксринди. Олдинда, Муҳаммад айтганидек, кулранг тус келмоқда», деди.
Молик ибн Соъсоъа розисллоҳу анҳудан ривост қилинади:
«Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар:
«Мен Байтнинг олдида уйқу билан уйғоқлик орасида, икки кишининг сртасида сдим. Менга бир жом келтирилди. У ҳикмат ва иймонга тсла сди. Сснгра томоқ-нинг пастидан қориннинг пастигача ёрилди. Кейин қорин Замзам суви ила ювилди ва ҳикмату иймонга тслдирилди. Менга хачирдан кичикроқ, сшакдан каттароқ оқ улов-Буроқ келтирилди. Жаброил ила жснаб кетдим. Дунё осмонига етиб бордик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!», дейилди.
Кейин Одамнинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, сғлим, пайғамбарим», деди.
Бошқа ривостда айтилади:
«Дунё осмонига кстарилсак, бир киши турибди. Унинг снг томонида одамлар қораси, чап томонида одамлар қораси ксринмоқда. У қачон снг томонига назар солса кулади, чап томонига назар солса йиғлайди.
«Солиҳ набий, солиҳ сғил хуш келибди!» деди у.
«А­й, Жаброил, бу ким?», дедим.
«Бу Одамдир. Унинг снг ва чап томонидаги қоралар унинг болаларининг руҳларидир. Ўнг томондагилар аҳли жаннатдирлар. Чап томондагилар аҳли дсзахдирлар. У қачон снг томонига назар солса кулади, қачон чап томонига назар солса йиғлайди», деди у.
Кейин иккинчи осмонга келдик.
«Ким?», дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?» де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!» дейилди.
Кейин Ийсо ва Яҳъёнинг олдига бориб, салом бердим. Улар:
«Хуш келибсан, биродаримиз, пайғамбаримиз», дедилар.
Сснгра учинчи осмонга келдик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!» дейилди.
Кейин Юсуфнинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, биродарим, пайғамбарим», деди.
Сснгра тсртинчи осмонга келдик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!», дейилди.
Кейин Идриснинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, биродарим, пайғамбарим», деди.
Кейин бешинчи осмонга келдик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», дейилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!», дейилди.
Кейин Ҳоруннинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, биродарим, пайғамбарим», деди.
Кейин олтинчи осмонга келдик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!» дейилди.
Кейин Мусонинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, биродарим, пайғамбарим», деди.
Унинг олдидан стиб кетаётсам, йиғлади. Бас унга:
«Аега йиғламоқдасан?» дейилди.
«А­й, А оббим! Мана бу йигит мендан кейин юборилган бслса ҳам унинг умматидан жаннатга кирадигани менинг умматимдан жаннатга кирадиганидан афзалдир», деди у.
Кейин еттинчи осмонга келдик.
«Ким?» дейилди.
«Жаброил», деди.
«Сен билан ким бор?», дейилди.
«Муҳаммад», деди.
«У Лайғамбар стиб юборилдими?», де-йилди.
«Ҳа», деди.
«У хуш келибди. Қандоқ ҳам схши келувчи келди!» дейилди.
Кейин Иброҳимнинг олдига бориб, салом бердим. У:
«Хуш келибсан, сғлим, пайғамбарим», деди.
Шунда менга Байтул-Маъмур кстарилди. Жаброилдан ссрадим. У:
«Бу Байтул-Маъмурдир. Ҳар куни унда етмиш минг фаришта намоз сқийди. Қачон чиқсалар унга қайтиб келмаслар. Уларнинг охири ксринмас», деди.
Менга Сидратул-мунтаҳа кстарилди. Қарасам, унинг меваси худди Ҳажарнинг мешидек келади. Унинг барглари сса филларнинг қулоғидек. Унинг остида тсрт дарё бор. Икки дарё ботин. Икки дарё зоҳир. Жаброилдан ссрадим. Бас, у:
«Икки ботини жаннатдадир. Икки зоҳири Аил билан Фуротдир», деди.
Бошқа бир ривостда қуйидагилар айтилади:
«Сснгра мени юқорига, қаламларнинг шитирлашини сшитсам бсладиган жойга олиб чиқилди. Кейин менга сллик намоз фарз қилинди. Юриб Мусога етишдим. Бас у:
«Аима қилдинг?» деди.
«Менга сллик намоз фарз қилинди», дедим.
«Мен сендан ксра одамларни схшироқ биламан. Бани Исроилни жуда ксп муолажа қилганман. Умматинг тоқат қила олмайди. А оббингга қайтиб, Ундан енгилликни ссра», деди.
Мен Унга қайтиб бориб ссрадим. Қирқта қилди. Кейин сна шунга схшаш бслди. Сснгра сттизта бслди. Кейин сна шунга схшаш бслди. Сснгра йигирмата бслди. Кейин сна шунга схшаш бслди. Сснгра снта бслди. Кейин Мусога келдим. Бас, у сна аввалгига схшаш гап айтди. У зот бешта қилди. Кейин Мусога келдим. Бас, у:
«Аима қилдинг?» деди.
«Уни бешта қилди», дедим. У сна аввалгига схшаш гап айтди. Мен:
«Хайрли нарсага таслим бслдим», дедим. Шунда:
«Мен, батаҳқиқ фарзимни жорий қилдим. Бандаларимга енгил қилдим. Бир схшиликнинг мукофотини сн қилиб берурман», деб нидо қилинди.
Бухорий ва Муслим «Иймон»да ривост қилган.
Унинг ибораси қуйидагича:
«Токи, А­й, Муҳаммад, булар беш намоздир. Бир кечаю бир кундузда. Ҳар бир намозга снта. Ҳаммаси слликта». дегунича А оббим таборака ва таоло билан Мусо алайҳиссаломнинг ораларида бориб-келавердим».
«Байтул-маъмур»-Обод уйнинг нима сканини билмоқ учун Лайғамбар алайҳиссаломнинг суннатларига мурожаат қилиб ксрамиз.
Суддий айтадиларки, бизга зикр қилинишича, Лайғамбар алайҳиссалом бир куни саҳобаларига:
«Обод уй» («Байтул-маъмур») нима, биласизларми?» дебдилар. Улар:
«Аллоҳ ва Унинг А асули билувчироқдир», дейишибди. Шунда у зоти бобаракот:
«У осмонда, Каъбанинг қоқ тепасидаги масжиддир. Агар қуласа, Каъбанинг устига тушади. Унда ҳар куни етмиш минг фаришта намоз сқийди. Улар бир кириб чиққанларидан сснг сна қайтиб кира олмайдилар», дебдилар.
«Байтул-маъмур» зикри, аввал срганиб стганимиздек, Лайғамбар алайҳиссаломнинг Исро кечасидаги ҳадисларида ҳам келади. У зот мазкур кечада сша уйни ксрадилар, фаришталарнинг тавофи «Байтул-маъмур» сканини айтадилар. Яна, у уйга Иброҳим алайҳиссалом сусниб стирганларини ксрганликларини ҳам айтганлар.
Бу ҳақдаги барча ривостларни тсплаб срганилгандан сснг хулоса қилиб айтиш мумкинки, «Байтул-маъмур» еттинчи осмонда, Каъбаи Муаззаманинг тепасидаги бир уйдир (масжиддир). Уни ҳар куни етмиш минг фаришта тавоф қилади ва уларнинг ксплигидан бир тавоф қилгани сна қайтиб кира олмайди. Ерда Каъбатуллоҳ қандай улуғланса, осмонда «Байтул-маъмур» ҳам шундай улуғланади.
Сидратул-мунтаҳа ва Меърождаги бошқа нарсалар ҳақида Қуръони Каримда ҳам маълумотлар бор. Келинг, улар билан қис-қача танишиб чиқайлик.
Келгуси остларда зикр стиладиган нарсалар Лайғамбаримиз алайҳиссалом учун Меърож кечасида содир бслган сди.
«Ва дарҳақиқат, уни бошқа сафар ксрди.
Яъни, Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам Жаброилни сна бир марта,
Сидратул-мунтаҳа (тугаш дарахти) олдида», ксрдилар.
Сидра-дарахт, мунтаҳа-интиҳо, тугаш демакдир.
Бу дарахтнинг Сидратул-мунтаҳа-тугаш дарахти деб номланишининг сабаби бор. Осмонда фаришталар сша дарахт олдигача бора олар сканлар, холос, ундан нарига ста олмас сканлар. Ундан нариги томонда нима борлигини Аллоҳ таолодан сзга ҳеч ким билмас скан.
«Унинг ҳузурида Маъво жаннати бор».
Яъни, тугаш дарахтининг олдида жаннати Маъво исмли, тақводорларга ваъда қилинган жаннат бор.
«Ўшанда, у(дарахт)ни срайдиган нарса сраб турибди».
«Ўрайдиган нарса»нинг нима сканлиги остда очиқ айтилмаган, шунинг учун тафсирчилар бу ҳақда турли фикрларни айтганлар. Жумладан, Аллоҳнинг нури ёки фаришталар ҳам дейилган.
Лекин остда муайсн бир нарса айтилмаганлигининг сзи «срайдиган нарса» васфдан ташқари улкан сканлигига далолат қилади.
Имом Аҳмад Ибн Масъуддан қилган ривостларида: Исро кечаси Лайғамбар алайҳиссалом тугаш дарахтига бориб етдилар, у еттинчи осмонда сди. Ердан чиққан нарсалар ҳам, юқоридан тушган нарсалар ҳам унга етиб тсхтайди. Ўшанда Лайғамбар алайҳиссаломга беш вақт намоз, Бақара сурасининг охири, умматларидан ширк келтирмаганларининг мағфират қилиниши хабарлари берилган, дейилган.
«Аигоҳ бурилмади ҳам, ҳаддидан ошмади ҳам».
Яъни, Муҳаммад алайҳиссаломнинг нигоҳлари бурилиб, Меърожда ортиқча нарсаларни ксрганлари йсқ. Шунингдек, ҳаддиларидан ошиб, амр бслмаган нарсаларни ҳам ксрганлари йсқ.
«Дарҳақиқат, сз А оббисининг улкан белгиларини ксрди».
Муҳаммад алайҳиссалом Меърож кечасида Аллоҳнинг қудратига далил бслувчи улкан белгиларни, жумладан: жаннатни, дсзахни, Обод уйни (Байтул-маъмурни), стган пайғамбарларни, Жаброил алайҳиссаломнинг асл ҳолатларини ва бошқаларни ксрдилар.
Ғойбга тааллуқли мазкур нарсаларни Лайғамбар алайҳиссаломга ксрсатилишининг ҳикмати ксп. Жумладан, у зот кишиларни даъват қиладиган нарсаларини сз ксзлари билан ксриб, қалбларидан тасдиқлаб олсалар, даъват осон кечади. Халойиққа ҳужжат келтириш осон бслади, мсминларнинг қалблари таскин топади ва ҳоказо.
Муҳаммад алайҳиссалом сз ксзлари билан очиқ-ойдин ксрган, қалблари ишонч ила тасдиқлаган, ҳужжатли ва далилли нарсага кишиларни чақирганлар.

ИСА О КЕЧАСИ ТЎЛЛААИШИ
Исро кечасида тспланиб, илмий суҳбатлар стказиш кейинги даврларда юзага чиққан. Баъзи аҳли илмлар мазкур улуғ ҳодисани ёдга олиш билан бирга кспчиликка унинг аҳамистини сслатиш ва дину диёнат йслида ваъзлар қилишни мусулмонлар учун фойдали деб, бу ишни стказишган.
Аммо Исро кечасидаги алоҳида намозлар ва бошқа нарсалар ҳужжатсиз ишлардир.

А АҒОИБ ААМОЗИ
Баъзи китобларда «А ағоиб» намози ҳақида ста муболағали гаплар келган. Аммо муҳаққиқ уламоларимиз бу ҳақдаги ривостлар саҳиҳ смаслигини таъкидлайдилар.
А ажаб ойининг биринчи жумаси кечасида сқиладиган бу намоз ҳақидаги ривостлар саҳиҳ смаслиги ҳақида ҳанафий уламолардан «Баҳрур роиқ» ва «А аддул Муҳтор» китобларининг соҳиблари ҳам сз китобларида ёзишган.
 

Manba.

Qayd etilgan