Jum'a ma'ruzalari  ( 32868 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 7 8 ... 10 B


mutaallimah  27 May 2007, 13:13:12

Аламларга бурканган неъмат

Ундан сзга илох бслган Аллохга хамд бслсин ва У барча нарсага кодирдир. Лайгамбаримизга саловат ва саломлар бслсин.

Бу рисолани  ёзишимдан максад, Аллохга ва унинг росулига ва омма мусулмонларнинг йулига чакириш, насихатдир.

Баъзи дардманд инсонларнинг беморлик, касаликнинг фойдаларидан хабарсиз бслганлари холида: «А­й А оббим, менга рахминг келсачи?!» деб нола килишаётганларини сшитдим. Асарларда келадики, Аллох айтаркан: «А ахматим туфайли ато стаётган нарсамдан, сна кандай рахм киламан?» Шунингдек, баъзи рак каби огир,  бедаво дардга чалинганларни умидсизликка тушиб колганлари, айримлари сабрлари заифлашиб, жазавалари ортиб, нолишлари зиёдалашиб кетаётгани ва Шайтон васваса килиб, стган камчиликлари, гунохларини ёдларига келтириб, уларни Аллохнинг рахматидан ноумид килаётгани, тушкунликка тушириб кссётгани хакидаги кснгилсиз холатларни сшитдим ва ксрдим. Лекин у «"¦сзаро шивир-шивирлари факат шайтон томонидан бслиб, иймон келтирган зотлар (у сабабли) гамгин бслишлари учундир» (Мужодала 10)  Аслида сса, токи бемор, тавхидда мустахкам туриб, хатто машаккат чексада, намозларда коим бслар скан, унга хавф-хатар йскдир. А­нди, кимки жони гаргарага келмасдан олдин тавба килиб олар скан, Аллох унинг тавбасини албатта кабул килгусидир, хатто, катта гунохлар содир килиб ксйган бслса-да. Ахлуссунна сътикодида, барча тавхидда вафот килган, съни Аллохни скка билиб кетган инсонларни куфрда вафот стмаган деб умид килинади. Хадисда келадики: Лайгамбар дедилар: «Умматимдан кимки, Аллохга ширк келтирмаган холда вафот стса жаннатга киради.» Абу Зарр разисллоху анху шунда сурадилар: «Зино килган бслса хамми, сгрилик килган бслса хамми?» Лайгамбар: «Ха, зино килган бсла хам, сгрилик килган бслса хам» деб жавоб бердилар. Бошка хадисда А осулуллох саллоллоху алайхи ва саллам : «Аллохдан факат схши гумонда бслган холингизда вафот килингиз» деб мархамат килдилар. Хадиси кудсийда Аллох таоло дейди: «Мен бандамни гумонидаман, съни бандам Мен хакимда кандай гумон килса шундайдирман.»  Мумин киши балолар канчалик шидатли бслмасин сабр килиши лозим. Албатта кийинчиликдан сснг, осонлик бордир ва дунё азоби охират азобидан  енгилрокдир. Анас разисллоху анху ривост киладилар: «Лайгамбаримиз слим тсшагида ётган бир йигитни зиёрат килдилар ва ссрадилар: «Ўзингни кандок хис стаспсан?» Йигит: «Аллохнинг рахматидан умидворман ва гунохларимдан ксркаспман, ё А асулуллох!» деди. Шунда  Аабий саллоллоху алайхи ва саллам : «Кайси банданинг калбида мана шу сринда, шу икки нарса жам бслар скан, Аллох унга умид килаётган нарсасини ато стиб, ксркаётган нарсасидан хотиржам килади»  деб мархамат килдилар.  Лекин сиз бу хадисни хужжат килиб, амалларга сусткаш бслиб колманг. Ўлим тссатдан келиб колиши мумкин. Умуман олганда, мумин Аллохнинг казосига рози бслиб, сабр килиб сшар скан, агар хаёти давом стса ажру-савобларга сга бслади, вафот стадиган бслса, Аллохнинг рахматига сришади. Лайгамбар мархамат килиб: «слим-муминга тухфадир» деганлар. (Табароний ривости, санади схши).  А­нди юкорида саналган нарсалардан тсгри фикрга келган бслсангиз, инсонга касаллик етиши туфайли хам рух, хам баданга етадиган улкан фойдалар ва манфаатларни сизга баён килишга киришамиз. Лекин, тафсилотларга киришишдан олдин, мукаддима лозимдир.

Мукаддима
       Аллох таоло нимаики сратган бслмасин, у сратган нарсасида мусибатланган  ёки мусибатдан саломат кишиларнинг хар бири учун неъмат бордир. Хатто кофирларнинг жаханнамда азобланиши хам неъматдир. Лекин бу бошка бандалар хакки учун азобланаётган бслсалар. Бир кавмга етадиган мусибат бошка кавм учун ксп фойдалардир. Агар Аллох таоло азоб ва аламларни сратмаганда сди, неъмату-мархаматларга сришганлар, у неъматларни кадрини билмаган ва кспгина ато стилмиш схшиликларни кадрига етишмаган бслишар сди. Бу сринда, Аллох кспгина карама-каршиликларни сратдики, улар сабабли неъматлар кадри англанади. Агар тун бслмаганда кундузнинг кадри билинмас, агар касаллик бслмаганда соглик-саломатликни кадри сезилмас, факирлик бслмаганда бойликнинг нафи ксринмас, дсзах бслмаганда жаннат кадри англанмас сди. Ахли жаннатнинг сурури, дсзах ахлининг аламлари хакида тафаккур килишган чогда зиёдалашиб кетади. Шунинг учун жаннат ахлига дсзах ахлининг азобланишларини ксрсатиб турилишини неъмат деб санаса хам бслади.  Лекин, банда, даф килишга кодир бслган балоларга сабр килиб стиришга смас, балки, сша балоларни кетказиш учун харакат килишга буюрилган. Хадисда келадики, «Кучи етмайдиган нарсани кстариб олиб, сзини хорлаш муминга хос смасдир»  Хал килиш ва аритиш имкони бслмаган аламга килинган сабргина мактовга лойикдир. Шунингдек, неъматларнинг баъзилари кишига бало хам бслиши мумкин. Киши хаёти давомида неъматлар ва балоларга рсбаро килинади. Канчалар балою мусибатлар борки, у инсонга неъмат сифатида етади. Баъзида банда учун факирлик ва касаллик неъмат бслиши мумкин. Чунки у инсон агар соглом бслса ва мол-дунёси ортса, ношукрлик килиши ва тугёнга кетиши мумкин. «Агар Аллох (барча) бандаларининг ризкларини кенг-мсл килса, албатта улар Ер юзида зулм-тажовузкорлик килган бслар сдилар.» (Шуро 27)  , Баъзи инсонлар борки, иймон ва хусну хулкни истисно килганда, барча неъматлар улар учун балодир. Унинг акси сса, съни мусибатлар уларга неъматдир. Айтайлик, маърифат ва камолот неъматдир. Гохида сса, унинг йсклиги инсонга фойда бслади. Масалан, бир кишики, унга карши одамларнинг пинхона галамислиги, ёмонлиги бор. Агар унга парда кстарилиб, у булардан вокиф бслса, унинг гаму-кайгуси ортиб кетади. Канчалаб неъматлар бор, инсон уларга харис бслиб, интилиб харакат килади, аслида сса у нарса унинг халокати бслади. Ўзи аламлар ва касалликлар бслсада, рухлар ва баданларга даво бслган ва инсонга комиллик ато стадиган нарсалар ксп бу оламда. Албатта сратувчиси ва вужудга келтирувчиси бслган Зот бандасига касаллик беради ва албатта шифо хам ато килур, балолантиради ва албатта офист насиб килур, слдиради ва албатта кайта хаёт берур.   Аллох таоло канчалаб ато стмиш улкан лаззатларини турли хил кснгилсизлик, мусибатлар ичра сшириб ксйганки, улар лаззатларга сришиш йулида ксприк бслгусидир.  Шунинг учун хам донолар айтишганки, «неъматга неъмат билан етилмайди, рохатга рохат билан ноил бслинмайди». Аслида аламлар ва машаккатлар улкан неъматдир. Чунки улар фарогатлар сабабидир. Масалан, аёл агар хомиладор бслиш, фарзанд тугишнинг аламига карайдиган бслса, турмушга чикмайди, оила курмайди. Лекин аёл учун она бслиш туйгусининг лаззати у аламлардан неча-неча марталаб улкандир. Кайтанга, аёл агар фарзанд ксрмаётган бслса, она бслиш илинжида табибларга катнашини ксймайди.
Фойдалар
       А­нди буларнинг барини тушуниб олган бслсак, касалликларнинг фойдалари, хайрли томонлари хакида ссзимизни давом сттирамиз. Бу манфаатлар юздан ортик бслиб, бу сринда мухтасар баён киламиз:
1. Касалликнинг фойдаларидан: нафснинг ислох бслиши ва ёмонликдан покланишидир.
«(А­й инсонлар), сизларга не бир мусибат етса, бас, сз кслларингиз килган нарса-гунох сабабли (етур). Яна У ксп (гунохларнинг жазосини бермасдан) афв килиб юборур». (Шуро 30)    Бандага агар мусибат етса: «Каердан келиб колди сзи бу? Ким бу дардни мени бошимга солди?» демасин. Мусибат гунох туфайлигина етур ва бунда хушхабар ва огохлантириш бордир. Тсзукрок уйлаб ксрсак, дунё мусибатлари гунохларимиз учун тортаётган укубатларимиз холос. Бир хадисларида Лайгамбаримиз: «Мумин кишига ахлида, молида, фарзандларида балою-офатлар устма-уст кела бошлайдики, шулар туфайли гунохлари кечирилганидан, Аллохга хеч кандай хатоси колмаган холда рубаро бслади» дедилар. Агар бандада  сйламаган, ссидан чикарган гунохлари бслса, Аллох у сабабли гам-кайгу ёки касаллик билан балолайди. Бу сна шунга ишоратки, дунёнинг бир соат аччиклигини кстариш алами охиратдаги абадий аламни кстаришдан афзалрок. Салафларимиз айтишган скан: «Агар дунё мусибатлари бслмаганда сди, киёматга хеч вакосиз (съни хеч кандай савобларсиз) борган  бслар сдик».

2. Касаллик фойдаларидан: охиратда, кишига етган касалликдан ксра бир неча баробар лаззат ва сурурни келтириши. Чунки дунё аччиклиги охират халоватидир, акси сса аксидир. Шунинг учун хам Лайгамбаримиз: «Дунё мумин учун зиндон, кофир учун жаннатдир» деб мархамат килганлар. Яна мархамат килиб: «Ўлим муминга тухфадир» дедилар. (Ибн Аби Дунё ривости, санади хасан). Агар бандага касаллик ёки мусибат етса ва у Аллохга хамд айтса, у умид килаётган савобни устига, унга жаннатда «хамд уйи» деб аталмиш бир уй бино килинади. Жобир розисллоху анху ривост килиб айтадилар: Лайгамбаримиз дедилар: «Одамлар киёматда бало ахлига берилаётган савобни ксрганларида, дунёда терилари кайчилар билан киймаланган бслишини орзу килиб коладилар»  (Термизий ривости)

3. Касаллик манфаатларидан: Аллохнинг беморга скин бслиши ва бу сса хос скинликдир.
Хадиси кудсийда Аллох таоло дейди: «А­й Одам боласи! Фалончи бандам касал бслди, ксргани бормадинг, агар борганингда  уни хузурида Мени топган  бслардинг»
 (Абу Хурайрадан Муслим ривости)

4. Касаллик фойдаларидан: У билан банданинг сабри билинади.
 Айтганларидек: «Агар имтихонлар бслмаганда сди, сабрнинг фазли зохир бслмаган бслар сди». Инсон агар сабрга сришса, у ксп схшиликларга сришибди. Агар йскотса, у холда барча схшиликларни йскотибди. Аллох таоло банданинг сабрини ва иймонини имтихон килади, шунда ёки тилла хосил бслади ёки чикинди. Анас разисллоху анху ривост киладилар: А осулуллох саллоллоху алайхи ва саллам  дедилар: «Албатта мукофотнинг  катталиги, балонинг катталиги биландир. Агар Аллох бир кавмни схши ксрса, уларни балолантириб кссди. Кимки рози бслса,  унга хам  розилик, кимки газаб килса,  унга газаб насиб бслгусидир».  Агар Аллох бир бандасини схши ксриб колса,  унинг гамини зиёдалаштириб кссди. Агар газаб килса, унинг дунёсини кенгайтириб кссди, хусусан, банда динини зое килса. Банда мусибатларга иймон ва сабот ила сабр килса, у сабрлилар девонига ёзиб ксйилади. Агар ундан розилик хосил бслса, уни рози бслганлар девонига ёзиб ксйилади.  Бандадан  хамд ва шукр хосил бслар скан, Аллох  такдир килган барча казолар унинг учун хайрли бслиб колаверади. Сухайб разисллоху анху ривост киладилар: «Лайгамбаримиз саллоллоху алайхи ва саллам  дедилар: «Муминнинг барча ишлари хайрли сканига хайрон коламан. Агар унга хурсандлик етса шукр килади. Бу унинг учун хайрлидир. Агар мусибат етса сабр килади ва бу хам у учун хайрлидир. Бу факат мумингагина хос.  Аллохнинг  мусулмон учун белгилайдиган хар бир такдири хайрлидир.»   (Муслим ривости)    Бошка бир хадисда А осулуллох саллоллоху алайхи ва саллам : «Мумин хар бир иши учун ажрланади» дедилар (Ахмад ривости). Мумин киши Аллохнинг такдири ила етган барча мусибатларга ксниши, рози бслиши керак. Аллохим! Бизни ато килсанг шукр киладиган, гунох килса Сенга истигфор айтадиган, агар мусибат етса сабр киладиган бандаларингдан килгин.
5. Касаллик фойдаларидан ва Аллохнинг бандасига тукис ато стмиш неъматларидан: Аллох бандасига зарар ва каттикликларининг нозил стиши сабабидан, Ўз  даргохига илтижо килишга, панохига кочишга, тавхидига суснишга ва калбини динини холис килган холида А оббисига дуо  килишга  ундайди.

Балолар юбориб, дуога ундайдиган, неъматлар ато килиб, шукрга чакирадиган зот кандай хам Лок! Тобеинлардан Вахб ибни Мунаббих айтган сканлар: «Балолар, аслида дуоларни юзага чикариш учун тушади» Аллох таоло шундай дейди: «Качонки Биз инсонга (неъмат-давлат) инъом килсак, у (Бизга шукр килишдан) юз сгирар ва сз томонига кетар (съни, Бизни унутар). Качон унга ёмонлик (камбагаллик-кулфат) етиб колса сса у узундан-узок дуо-илтижо сгасидир». (Фуссилат 51)   Мусибат етиши сабабидан  бандада таваккул, тазарру, ихлос билан дуо килиш каби иймони ва ишончини зиёда киладиган ишлар хосил бслади.  Яна касалликнинг кетишидан хам ксра фойдаси улканрок бслган, инобат-Аллохга кайтиш, иймон халовати ва уни тотиш лаззати каби холатлар хам, шу мусибат туфайли юзага келади.   Аллохгагина динни холис килган холида ибодат киладиган тавхид ахли уларга етаётган мусибатларга сабр килишади, дарров сехргар ёки фолбинга югуриб колишмайди, ширк ахлига схшаб кабристонларга бориб олиб, азиз авлиёларнинг кабрларидан мадад ссрамайдилар. Балки касаллик ёки мухтожлик етса, ёлгиз Аллохдан ёрдам ссрайдилар, агар панох тилашса, ёлгиз Аллохдангина панох тилайдилар. Бу каби скка Аллохдангина мадад кутиш намунаси Айюб алайхиссаломнинг хаётларида сккол ксринади: «Айюбнинг Ларвардигорига нидо килиб: «(Ларвардигорим), мени бало ушлади. Ўзинг рахм-шафкат килгувчиларнинг А ахмлирогидирсан», деб илтижо килган пайтини (ссланг)!»  (Анбиё 83)   Айюб пайгамбарнинг балою-мусибатларини сйлаб ксринг, бор мол-мулклари, фарзандларидан ажралдилар, сзлари огир дардга йсликдилар. Бу аламларнинг улканлигига карамай, у зот сртаю-кеч Аллохга хамд айтар, сртаю-кеч Аллохдан бу имтихонлар учун рози бслар сдилар.  Чунки, у киши барча ишлар Аллохнинг кслида сканини билар, дарду аламлари хакида хеч кимга шикост килмас сдилар. Аихост А оббиларига сидк ила нидо килдилар: «А­й А оббим мени бало ушлади, сзинг рахм килувчиларнинг А ахмлирогисан». Шунда   Аллох таоло балони кстарди ва у зотни мактаб, шундай деди: «Дархакикат, Биз (Айюбни) сабр килгувчи холда топдик. У накадар схши бандадир. !
 Хакикатан, у (Аллох рози бсладиган йслга) кайтгувчидир.   (Сод 44)

Мутаржим Бобур Ахмад

Qayd etilgan


mutaallimah  27 May 2007, 13:15:08



     «Сен севганинг билан бсласан"¦»


--------------------------------------------------------------------------------

 Аллохга хамд бслсин ва Мухаммад мустафога  салавоту салом бслсин.

Аллохим биз Сендан Сени севмокни, Сени севганларни севмокни ва Сени мухаббатингга скинлаштирадиган амалларни биз учун севимли килмогингни ссраймиз!

Бухорий ва Муслим сз сахихларида келтирган хадисларида Анас ибн  Молик разисллоху анху шундай ривост киладилар: «Лайгамбаримиз билан бирга масжиддан чикиб келаётганимизда сшик олдида бир кишини учратдик. У:

- А А асулуллох киёмат качон? - деб  айтди. А асулуллох саллоллоху алайхи ва саллам ссрадилар:
- Сен унга нима хозирладинг? Шунда у киши бошини куйи солди, ва:
- Мен у Кунга хозирлаган намоз, рсза ва садакаларим унчалик ксп смас. Лекин мен Аллох ва расулини схши ксраман — деди. Лайгамбаримиз:
 -  Албатта сен севганларинг билан бирга бсласан- дедилар». 

Анас разисллоху анху айтадиларки: «Исломни кабул  килишдан сснг бизни снг кувонтирган нарса А асулуллохнинг айтган ушбу ссзлари сди: «Албатта сен севганинг билан бирга бсласан».

Имом Муслим сз сахихларида Анас  розисллоху анхуни сна ушбу ссзларини келтирадилар: «Мен Аллох ва расулини, Абу Бакр ва Умарни схши ксраман. Гарчи амалларим уларникидек бслмасада, улар билан бирга бслишни орзу киламан».

Имом ибнул Коййим - рохимахуллох - мухаббат хакида шундай дейдилар: «У шундай манзилатки, мусобакалашувчилар унга сришиш йслида мусобакалашадилар, амал килувчилар унга кайтадилар, сзгу ишларга шошиб-сзувчилар у сари енг шимариб махкам бсладилар, мухаббат килувчилар у манзилатда сзларини содикликларини намоён киладилар ва обидлар унинг ёкимли шаббодаси ила бахраманд бсладилар.

У калблар куввати, рухлар озукасидир.

У ксз кувончи бслиб, у шундай хаётки, ундан бебахра одам сликлар жумласидандир.

У нурдирки, уни йукотган одам зулуматлар тсфонлари ичра колиб кетибди.

У шифодирки, ким ундан ажралиб колса, унинг калбини жамики касалликлар сгаллаб олади.

У шундай тотли лаззатки, ким уни согинмас, ксмсамас скан, унинг хаёти гаму-аламлар ичра стгусидир. Аллохга касамки, мухаббат ахли дунё ва охиратда шарафлидирлар. Улар учун снди Суюклилари тарафидан ундан-да улканрок насиба бордир».

А­нди, кимки Аллохни схши ксрувчи инсондан Аллох уни схши ксрувчи инсон даражасига кстарилмок истаса, унга ушбу Аллома ибнул Коййим рохимахуллох сзларининг «Мадорижус са-а-ликийн» китобларида келтирган воситаларни кискача шархи ила такдим стамиз:

1. Куръони каримни тадаббур ила тиловат килиш, унда ирода стилаётган нарсаларни  фахмлашга харакат килиш, худди, кул хсжайинининг муродини англаш учун у томонидан берилган китобни ёдлаб маъноларни тушунишга харакат килгани каби.

Ха, кимки Аллох таоло унга ссйлашини схши ксрса-хохласа, у холда, Унинг китобини тилоават килсин. Хасан ибн Али айтган сканлар: «Сизлардан аввалгилар Куръонни Аллохдан келган мактуб деб билар, тунлари уни скиб чикиб, кундузлари уни хаётга татбик стардилар».

Ибнул Жавзий рохимахуллох айтадилар: «Куръони азиймни тиловат килувчи киши, Аллох таоло Ўз каломининг маъноларини инсонларнинг онгу-тушунчаларига етказиш, англатиш билан канчалик улкан лутф ксрсатганига сътибор килиши лозим. Шу билан бирга скиётган ушбу каломлари башарнинг ссзи смаслигига диккат килиши, калбида мутакаллим-гапирувчи Зотнинг азамати, улуглигини хис стиши ва Унинг ссзларини тадаббур килиши керак».
 Имом Аававий айтган сканлар: «Аллохнинг китобини скувчи кори снг аввало, калбида Аллох таоло билан роз айтишаётганини, Унга муножот килаётганини хис стиши, тасаввурига келтириши лозим. Лайгамбар асхобларидан бслган бир киши А ахмоннинг сифати бслган «Ихлос» сурасини намозда  такрор ва такрор тиловат килар сди. Ундан бунинг сабабини ссралганда, у: «Чунки унда А ахмоннинг сифати бордир. Шунинг учун уни скишни схши ксраман» деб жавоб берди. Бу хакда   Лайгамбаримизга хабар берганларида: «Унга етказиб ксйинглар, Аллох уни схши ксради» деган сканлар.

Шу нарсани схши англашимиз керакки, Куръон тиловат килишдан асосий максад тадаббурдир. Яъни маъноларини тушунишга харакат килмокликдир. Агар тадаббур хосил бслмаса, А асулуллох саллоллоху алайхи ва саллам килганлари каби остларни такрор-такрор кироат килмок лозимдир, токи, тадаббур хосил бслсин. Абу Зар розисллоху анху ривост киладиларки, бир куни кечаси А асулуллох саллоллоху алайхи ва саллам ушбу

 (إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ) (المائدة:118)

 «Агар уларни азобласанг, улар Сенинг (ожиз) бандаларинг. Агар уларни магфират килсанг, албатта Сен Ўзинг кудрат, хикмат А­гасидирсан» (Моида-118) остини кайта-кайта скиб, туни билан намозда коим бслган сдилар. Тамийм ад-Дорий розисллоху анху бир куни туни билан ушбу

(أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ) (الجاثـية:21)

 «Балки ёмонлик-гунохлар касб стган кимсалар Биз уларни хам иймон келтирган ва схши амаллар килган зотлар каби килишимизни ва хаётлари хам, мамотлари хам (съни дунёлари хам Охиратлари хам муъминлар билан) баробар бслишини сйлагандирлар?! Аакадар ёмон (нотсгри) хукм килурлар-а?!» (Жосис-21) остини намозда такрор-такрор тиловат килар, тинмай йиглар сдилар. Шу алфозда тонг оттирдилар.

2. Фарзларни адо стишдан сснг Аллохга нафл ибодатлар килиш ила такарруб-скинлик килиш. Албатта у инсонни мухаббатдан сснг махбублик-съни Аллох тарафидан севимли бслиш даражасига слтади.

А асулуллох саллоллоху алайхи ва саллам ушбу хадиси кудсийни ривост киладилар: Аллох таоло дейди: «Менга содик бслган бандамга кимки адоват килса, унга уруш сълон килгумдир. Унга фарз стган амалларимни адо стгач, сна Мени мухаббатимга сришиш учун нафл ибодатларда хам коим бслишлик ила Менга скинлашаётган бандам мен учун жуда суюклидир. Агар Мен уни схши ксриб колсам, Мен уни сшитадиган кулоги, ксрадиган ксзи, ушлайдиган ксли ва юрадиган оёги бслгумдир. Мендан нимани ссраса ато стгум ва Мен билан нимадан панох ссраса панохимга олгумдир». (Бухорий ривости)

Ушбу хадис нажот топгувчиларнинг икки тоифасини баён килади:

1.Аллох буюрган фарзларини адо килиш ва У зот  белгилаган худудларини риос килиш ила Аллохни схши ксрувчилар тоифаси.

2.Буюрилган фарзларни адо стиш билан бирга нафл ибодатлар ила Аллохга скинлашган ва натижада Аллох тарафидан суюкли бслганлар тоифаси. Бу сса Ибнул Коййим баён стган «Бу, схши ксришликнинг авлорок бслган даражасига кстарувчи манзилатдир».

Ибни А ажаб Ханбалий айтадилар: «Аллохнинг мукарраб авлиёлари икки тоифадирлар. Биринчи тоифани баёни юкорида стди. Иккинчи тоифа сса дейдиларки, фарзларни бажаришдан сснгра нафл-ихтиёрий ибодатларда давомий бслган инсонлардир. Улар собикийнул-мукоррибийн (сзгу амаллар килишда сзувчи ва Аллохга скин бслганлар) даража ахлидирлар. Чунки улар зиммаларидаги вожиботларни сташлик билан бирга ихтиёрий ибодатларда хам фаол  харакат килишди ва карохистли-ёмон ксрилган амаллардан тийилишда, такво килишда бардавомлик билан Аллохга скин бслдилар. Бу нарсалар хадиси кудсийда Аллох таоло: «Бандам Менга нафл ибодатлар ила скинлашар скан, Мен уни схши ксриб коламан» деб мархамат килганидек, бандага Аллохнинг мухаббатини насиб стади. Кимники Аллох схши ксрар скан, уни Ўз мухаббати, тоати ва мархамати ила ризклантириб кссди. Аллохга скин килувчи нафл ибодатлар турличадир. Улар намоз, закот, рсза, хаж ва умра каби фарз бслган амалларни ихтиёрий тарзда зиёда килишдир.

3. Барча холатларда хам тил, амал ва хол билан Аллох зикрида давомий бслиш. Банданинг Аллох мухаббатидан насибаси унинг зикрдаги насибаси микдорига караб бслур.

А асулуллох саллоллоху алайхи ва саллам дейдилар: «Албатта Аллох таоло айтади: «Качон бандам Мени зикр стиб, лабини кимирлатар скан, Мен у билан биргаман». Куръони каримда сса: «Мени ёд килинглар, Мен хам сизларни сслайман-ёд киламан» дейди.

Бир куни Лайгамбаримиз: «Муфарридунлар сзиб кетишди» дедилар. Сахобалар: «Ким у муфарридунлар ё А асулуллох?» деб ссрашди. Лайгамбаримиз: ........  (Давоми►►► )
 

Аосируддин Ахмад
 

Qayd etilgan


mutaallimah  27 May 2007, 13:15:36

«Сен севганинг билан бсласан"¦» (Давоми | ◄◄Бошига кайтиш)

Бир куни Лайгамбаримиз: «Муфарридунлар сзиб кетишди» дедилар. Сахобалар: «Ким у муфарридунлар ё А асулуллох?» деб ссрашди. Лайгамбаримиз: «Аллохни ксп зикр стувчи сркак ва аёллар» деб мархамат килдилар. (Муслим ривости)

Шу билан бирга Лайгамбаримиз Аллохни зикр килмайдиган инсонларнинг бахтсизлиги хакида шундай дейдилар: «Кайси бир кавм бир жойда жамланиб стиришса-ю, лекин Аллохнинг зикр килмасдан туришадиган бслса, худди слган сшакнинг сасиган жасади тепасидан тургандек бслишибди ва киёмат куни бу стиришлари уларга хасрат бслгусидир»
 А асулуллох саллоллоху алайхи ва салламнинг олдиларига бир киши келди ва: «А­й Аллохнинг А асули: Ислом шариат-конун коидалари менга кспайиб кетди. Сиз менга бир нарсани сргатинг, мен унга каттик амал килай» деди. А асулуллох айтдилар: «Тилинг хеч качон Аллох зикридан тсхтамасин». (Термизий ва Ибн Можа ривостлари) 
Сахобий розисллоху анхумлар сз хаётлари давомида ушбу гост кимматли васистни теран англаган ва унинг амалига каттик харакат килган зотлар сдилар. Сахобийлардан бирлари айтган сканлар: «Тилингни Аллох зикри ила доимо машгул килар скансан, жаннатга кулган холингда кираcан».

4.  Аафс-хаво голиб келсада сзи суйган нарсаларидан ксра Севиклиси  схши ксрган нарсаларни ортик ксриш-устун ксйиш. Гарчи кстарилиш машаккатли кечсада, Севикли зот сари юксалиш.

Ушбу иборани шархлаб  Ибнул Коййим шундай дейдилар: «Бошкаларнинг розилигидан Аллохнинг розилигини устун ксйиш, ихтиёр килиш ва танлаш. Бунда, банда Аллох рози бсладиган ишнигина хохлайди ва килади, гарчи буни халклар ёктирмасин ва ундан газаб килсинлар. Бу пайгамбар алайхиссаломларга хос бслган ийсор-афзални ихтиёр килиш  даражасидир. Ундан хам юкорироги Улул-азм пайгамбарларга хос. Ундан хам юкориси сса пайгамбаримиз Мухаммад алайхиссаломга хосдир».

Буларнинг бари уч ишни амалга ошириш билангина хосил бслади.

а). Аафс хохишларини бсйсундириш, унинг устидан сгалик килиш.

б).  Аафс-хаво хохишларига мухолиф-карши бслиш.

в). Шайтон ва унинг дсстларига карши курашиш.
Шайхулислом Ибн Тайимис айтган сканлар: «Мусулмон киши Аллохдан ксркиши ва нафс хохишларидан тийилиши керак бслади. Инсон нафс-хаво ва шахват туфайли жазоланмайди. Балки у шахватларга  сргашгани ва уларнинг васвасасига учиб иш килгани учун жазога мубтало бслади. Шунинг учун бу хохишлардан тийилиш ибодат ва солих амал хисобланади».

5. Калбни Аллохнинг исм ва сифатлари, уларнинг маърифати ва улар хакида мушохадага юзлантириш. Ушбу маърифат богларида тафаккур ила сайр килиш. Кимки Аллохни исм, сифатлари ва феъллари  билан танир скан, шубхасиз уни схши ксриб колади.

Ибнул Коййим рохимахуллох айтадилар: «Олим Аллохга слтувчи йсл устида бслмас ва Аллохни танимас скан уни маърифат сохиби   деб тавсифланмайди. Ориф шундай кишики, Аллохни исм-сифатлари ва феъллари ила танигандан кейин Аллохга килаётган ибодатида содик бслган, максади ва нистини холис У зот учун килган кишидир».     

Кимки мана шу исм-сифатларни инкор стар скан, у ислом ва иймон асосларини бузибди ва схсон дарахтига талафот етказибди.

Лайгамбаримиз соллаллоху алайхи ва саллам: «Аллохнинг тсксон тсккиз исми бор. Кимки уларни ёд килса жаннатга киради» деб мархамат килганлар. ("Ад килиш"  дан мурод бу исмларни маъноларини билиб,  унинг такозосига биноан амал килиш. Масалан: Аллохнинг "Басийр" - "Ксрувчи" исмининг том маъноси Унинг ксриши сзига хос бслиб бандаларнинг ксришига киёс килинмайди, унинг ксриши олдида бирор нарса тссик бсла олмайди, на  зулмат, на девор ва на бошкаси. У хар бир харакатни ксриб туради, унинг бир харакатни ксриши бошкасини ксришдан машгул килиб ксймайди, у бир вактнинг сзида барча махлукотларининг харакатларини кузатиб туради. Банда сз парвардигорининг ксриши шу каби  чексиз сканини билгач, унга ёкмайдиган ва у рози бслмайдиган хар кандай амални килишдан хижолат килади ва ундан тийилади. Аллохнинг исм-сифатларини билишнинг снг буюк самараларидан бири мана шудир. Бошка исм-сифатларнинг маъносини билиш хам шу кабидир. Тахриристдан).

Банда схсон, инъом, схшилик ва лутф ичра буркангандир. Бу неъматни англаш инсон шууридан юкори ва хиссидан ксра баландрокдир. Дархакикат, Аллохдан ксра мунъим (неъмат ато стувчи) ва мухсин(схсон килувчи) йукдир. Бунга соглом акл хам, накл килинган ишончли хабарлар хам далолат килади. Акл сгалари - басийрат сохиблари наздида хакикатан, Аллохдан сзга махбуб йскдир. У зотдан бошкаси буткул мухаббатга, схши ксришга мустахик-лойик смасдир. Инсонни табиати шулки, унга схшилик килганни, лутф-мархамат ксрсатганни схши ксради. Унга бу мархамат учун керак бслса ёрдам беради, душманлардан химос килади. Ва унинг жамики схтиёжларига   ксмак беришга харакат килади. Агар инсон хакикий маърифатни англаб етса, шуни тушуниб етадики, унга мухсин Зот- Аллох субханаху ва таологинадир ва Унинг ато стмиш анвойи схсонларини адоги йскдир. Аллох таоло мархамат килади: «Аллохнинг неъматларини хар канча санасангиз хам адогига етолмайсиз». (Иброхим: 34).

Саййид Кутб рохимахуллох айтган сканлар: «Калб бу шундай нарсаки - унинг хосистидан инсон инсон бслиб етишган. У бу улкан мулк-салтанатдаги кстаришдан еру осмонлар, тоглар ожиз бслган иймон  омонатини ихтиёр стган ва Аллох таолонинг тсгри йсли ва хидост устида ихтиёрий истикоматни танлаган идрок, фарклаш ва маърифат кувватидир. Хеч ким ушбу кувватнинг мохистини, жисмнинг ичкариси ёки ташкарисида бслган марказини  билмайди. Бу Аллох таолонинг инсонга жо стган сиридир ва буни Ундан сзга хеч ким билмас».   

6. Бутун калби билан Аллох таоло хузурида сзини хокисор тутиш, бсйинсуниш.

Аллох таоло мархамат килади: «У Кунда овозлар хам А ахмонга таъзим килур, бас, факат пичирлашнигина сшитурсиз» (Тоха: 108).

Салафларимизда хушуъ, хокисорлик жуда ажиб ксринишларда бслган. Бу холатлар уларнинг калблари мусаффо ва пок бслганига далолат килади. Абдуллох ибн Зубайр намозга турган чогларида, хушуъга берилганларидан устун каби харакатсиз котиб колар сдилар. Саждада узок колганларидан, у зотни ёгоч ёки девор деб гумон килган кушлар елкаларига келиб кснишарди.

Али ибн Хусайн намозга тахорат олганларида ранглари окара бошларди. «Тахорат вактида сизни ташвишлантирган нарса нимадир?»-деб ссраганларида:

- «Хозир мен кимни хузурида туришимни биласизларми сзи?» деб жавоб берган сканлар.

7. Унга муножот килиш, Унинг каломини тиловат килиш учун Илохий нузул вактида, тунлари У Зот ила хилватда колиш. Самимий калб билан убудийст-кулчилик  одоби ила У зотнинг хузурида коим бслиш. Сснгра буларни барчасини истигфор ва тавба ила хотималаш.

Аллох таоло мархамат килади: «Уларнинг ёнбошлари срин-ксрпаларидан узок бслур ва А оббиларига ксркув ва умид ила илтижо-дуо килурлар. Ва биз уларга ризк килиб берган нарсаларимиздан инфок-схсон килурлар» (Сажда: 16).

Шак-шубхасиз тун сохиблари мухаббат ахлидандирлар. Балки мухаббат ахлининг шарафлиси, обрслисидирлар. Чунки, узун тунларда У Зот хузурида ибодат билан коим бслишлари уларда юкорида зикри стган барча мухаббат сабабларини сзида мужассам килади. Само амини Жаброил алайхис-салом Ер амини Мухаммад саллоллоху алайхи ва саллам хузурларига тушиб, айтардилар: «Билингки, мсминнинг шарафи тунги киёми-лайли ва инсонлардан бехожатлигидадир. (съни уларнинг кслидаги нарсаларга мухтож бслмаслигидадир).

Хасан Басрий айтган сдилар: «Ибодатлар ичида тунги намоздан ксра кучлирок ибодатни топмадим. У киши: «Аима сабабли тахажжудда коим бслувчилар инсонлар ичида чиройли юзлиликлари билан ажралиб турадилар?»- деб ссралганида, шундай жавоб берган сканлар: «Чунки улар А ахмон билан холи колиб, ибодатда бслишди ва У зот уларни нури ила кийинтириб, буркади».

8. Содик мухиблар-севувчилар билан бирга бслиш. Уларнинг покиза каломларининг хушхср меваларидан бахраманд бслиш.

А асулуллох, саллолоху алайхи ва саллам, мархамат киладилар: «Аллох таоло хадиси кудсийда шундай дейди: «Мен учун бир-бирларини схши ксрганларга Менинг мухаббатим вожиб бслур. Мен учун бир-бирлари билан сухбат куриб стирганларга Менинг мухаббатим вожиб бслур. Мен учун бир-бирларини зиёрат стганларга Менинг мухаббатим вожиб бслур»

Мсминнинг Аллох учун бир биродарини схши ксриши содик иймони ва хусну хулкининг самарасидир. У шундай бир мустахкам тссикки, у сабабли Аллох банданинг калбини хифз стади ва токи иймон заифлашмасин ва хак йслдан тойилмасин учун у билан калбни кувватлантиради.

9. Калб ва Аллох сртасини бузадиган, сзгартирадиган барча сабаблардан четланиш.

Агар калб фосид бсладиган бслса, киши ундан дунёвий ишларини ислох киладиган хеч бир фойда топмайди ва ухровий ишларига манфаатли бслган бирон-бир наф ксрмайди.
Аллох таоло мархамат килади: «У Кунда на мол фойда берур ва на бола-чака. Факат Аллох хузурига тоза калб билан келгангина нажот топур». (Шуаро:88,89).

Тавфик Аллохдандир.

Аосируддин Ахмад


Qayd etilgan


Abdulholiq  06 Avgust 2007, 02:07:18

Man ohirgi Juma namozini Qo'qon shahridagi katta masjidlardan birida o'qiganimda bir muhim bo'lgan masalani eshitdim.

         Namoz vaqtida rukuga ketishdan avval ba'zilar shimni ikki qo'llab tizza qismining yuqorirog'idan biroz tortadi va bu ruku,sajda mobaynida shimning tortilib tor bo'lib qolishini oldini oladi(engillik beradi).Bu amal namozni buzishi mumkin ekan,ya'ni,ulamolar namozda ikki qo'llab amalga oshirilgan ish namozning buzilishiga sabab bo'lishini aytishgan.
          Ahir man bu amalni deyarli har namozimda amalga oshirganman-ku(hatolarimizni Alloh o'zi kechirsin)!

Qayd etilgan


AbdulAziz  22 Sentyabr 2007, 08:07:48

Assalomu alaykum wa rahmatulloh!
Muhim bir yangilikni sizlarga ma'lum qiloqchiman.

Toshkent shahrida tarovih - Qur'on hatmlari quyidagi kunlarda itmomiga yetarkan:
Hastimom (Hazrati Imom) masjidida - chorshanba kuni;
Ko'kcha (Shayx Zayniddin) masjidida - payshanba kuni;
Chorsu (Ho'ja Ahror Valiy) masjidida - juma kuni.

Inshaalloh xatmi Qur'onning so'nggida duolar qilinadi, birgalikda bo'lish nasib etsin!

Qayd etilgan


mis_shoira  26 Oktyabr 2007, 10:48:29

Ассалому Алайкум.
Муборак булган кунларни барча мусилмонлар кадирлашади, интик булиб кутишади. Жума куни барча кунлардан фазилатлирок булган онлари сонислари мавжудлигини барчамиз жуда хам схши биламиз.
Жума Аамози, Лайгамбаримиз Мухаммад Салоллоху Алайхи Васалламга саловатлар айтиш. Жума Аамозига чикиш у ердаги барча керакли булган даватларни тинглаш шу каторда Жума кунининг снг фазилатли жойи хамма Аллохнинг фаришталарни бир жойга йегилишлари ва Жума Аамозига кираётган инсонларни кузатишлари. Барчангизни Аллох уз панохида асрасин. Хеч качон уз скинларингизга озор берманг, ёлгон гапирманг дилларини огритманг. Аамозларингизни вактида укинг. , Лайгамбаримиз Мухаммад Салоллоху Алайхи Васалламга саловатлар айтинг кушикларни тинглаб хиргойи килгандан кура , Лайгамбаримиз Мухаммад Салоллоху Алайхи Васалламга саловатлар айтиш минг маротаба афзалдир узингиз учун.
«А­нг гузал исмлар Аллохникидир. Аллохга шу исмлар билан дуо килинг».
«Аллохдан бошка ибодатга сазовор илох йук. Гузал исмлар уникидир».
Лайгамбаримиз соллаллоху алайхи васаллам айтадилар:
«Аллох таолонинг 99 исмлари бордир. Уни ёд олганлар Жаннатга киради. Аллох бирдир (токдир) Токни севади».
«Аллох таолонинг 99 исмлари бордир. Ким уларни укиса Жаннатга киради».
Лайгамбаримиз соллаллоху алайхи васаллам шундай дуо килганлар: «А­й А аббим! Ожиз ва ожизликдан, куркокликдан, хасислик ва кабр азобидан панох сурайман» («Тажриди Сарих», 4/503).
Аллохим, кабр азобидан, Дажжол фитнасидан, хаёт-мамот фитнасидан, гунох килиш ва карзга ботишдан Узингдан панох сурайман! (Бухорий ривости)
«А­рталаб ва кечкурун масжидга борган кишининг хар бориб-келишида Аллох жаннатни тайёрлайди» («А иёзус-солихин», 2/379).
«Ким Аллох таолани уйининг хайр ва баракотини орттиришини истаса, овкатдан олдин ва кегин кулини ювсин» («Кутуби ситта», 17/426).
Жума аёмингиз сна бир бора муборак булсин.

Qayd etilgan


Shirinqiz  24 Yanvar 2008, 20:37:51

Аллоҳ йслида дсстлашиш одоб ва ҳуқуқлари

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Оламлар А абби Аллоҳга ҳамду санолар, пайғамбаримизга ва у зотнинг аҳли ва асҳобига салавоту саломлар бслсин.

Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло Қуръон Каримда дейди: «Мсминлар ҳеч шак-шубҳасиз оға-инилардир.» (Ҳужурот: 10) Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам сса «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир...» деганлар. Бу Исломий биродарликнинг сзига хос одоб ва ҳуқуқлари бслиб, уларга амал қилинсагина Аллоҳ ва расули ирода қилган биродарлик рсёбга чиқади. Шунга биноан биз қуйида ана шу одоб ва ҳуқуқларни баҳоли қудрат баён қилишга ҳаракат қиламиз.

1. Яхши нист:

Ссзда бслсин, амалда бслсин, ҳар бир нарсада схши нист қилиш лозим. Зотан, амаллар нистларга қараб сътибор қилинади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек: «Амаллар фақат нистлар билан (сътиборлидир) ва ҳар бир кишига фақат нист қилган нарсасигина (бслади)» (Бухорий ва Муслим ривостлари). Шундай скан, киши дини ва дунёсида сзига суснч ҳамда Аллоҳнинг тоат-ибодатида унга ёрдамчи бсладиган бир солиҳ инсон билан дсст ва биродар тутинишга нист қилиши лозим. Мана шу нистларига қараб Аллоҳ таоло ҳар икки дсстни схшиликка муваффақ қилиб, уларнинг дсстлик ва биродарлигини асрайди.

2 . Солиҳ мсмин киши билан дсст ва биродар бслиш.

Аллоҳ таоло айтади:

«Мсминлар ҳеч шак-шубҳасиз оға-инилардир» (Ҳужурот: 10).

«Сизлар Унинг неъмати сабаб биродарларга айландингиз» (Оли Имрон: 103).

А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Фақат мсмин билан дсстлашгин...» (Абу Довуд, Термизий ривостлари).

Мсмин бслмаган кишилар билан дсстлашиш сса Аллоҳ учун схши ксриш ва Аллоҳ учун ёмон ксриш жумласидан бслмай, аксинча, иймоннинг ушбу тармоғида хатарли иллат борлигига далилдир. Иймонсиз кимса билан дсстлашиш кишига дунёю охиратда фақат зиён келтиради. Дунёдаги зиёни шуки, кофир ёки фожир кимсадан хотиржам бслинмайди, ҳар қанча дсстлик изҳор қилмасин унга ишониб бслмайди, бир кун келиб Ислом аҳлига бслган адовати, сз дини аҳлига бслган муҳаббати ва фожир табиати албатта ғолиб келади, мсмин биродарига хиёнат қилади, унга Аллоҳнинг тоатида ёрдам бериши уёқда турсин, аксинча маъсистга бошлайди. Охиратда сса унга ашаддий душманга айланади. Аллоҳ таоло айтади: «У Кунда дсстлар бир-бирларига душмандир, магар (Аллоҳ йслида дсстлашган) тақводор зотларгина (мангу дсстдирлар)» (Зухруф: 67).

3. Аллоҳ учун схши ксриш.

Яъни, дсст ва биродарга бслган муҳаббат Аллоҳ учун бслиши, қариндошлик ёки тижорат каби дунёвий манфаатлар учун бслмаслиги лозим. Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Кимда учта нарса бслса, у иймоннинг ҳаловатини топади: ... бир кишини схши ксрса фақат Аллоҳ учун схши ксриши...» (Бухорий ва Муслим ривостлари).

Мана шу ҳақиқий муҳаббат, иймоннинг снг мустаҳкам халқаларидан ва снг улуғ тармоқларидандир. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек: «Аллоҳ йслида дсстлашиш ва Аллоҳ йслида душманлик қилиш, Аллоҳ учун схши ксриб, Аллоҳ учун ёмон ксриш иймоннинг снг мустаҳкам халқаларидан» (Аҳмад ва Ибн Аби Шайба ривостлари).

Дунёвий мақсад йслидаги муҳаббат сса сша мақсад амалга ошиши билан барҳам топади. Бундай муҳаббат вақтинчалик ва беқарор муҳаббат бслиб, унда на давомийлик, на схшилик бслади. Кспинча у арзимас сабаблар ва оддий зиддистлар туфайли адоватга айланиб кетади.

4. Биродарига уни Аллоҳ учун схши ксришини билдириш.

Дсст дсстига уни Аллоҳ учун схши ксришини айтиб қсйиши сртадаги дсстлик ва муҳаббат ришталарининг кучайишига сабаб бслади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Агар сизлардан бирингиз биродарини схши ксрса, схши ксришини унга билдириб қсйсин» (Аҳмад ва Абу Довуд ривостлари). Ҳатто, унинг уйига бориб, бу ҳақда айтиб, хабардор қилиши суннатдир. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Агар сизлардан бирингиз дсстини схши ксрса, унинг уйига бориб, уни Аллоҳ учун схши ксришини етказиб қсйсин» (Аҳмад ривости).

Қаранг, қандай гсзал одоб! Дилга нечоғли таъсирли! Бироқ, бунга амал қиладиганлар нақадар кам! Ҳолбуки, мусулмон киши А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг суннатларини ҳаётга татбиқ стишдан, уни ёйиш ва одамлар орасида изҳор қилишдан асло хижолат бслмаслиги керак. Аслида бу иш унга савоби келиб турадиган солиҳ амаллар ичида снг улуғларидан.

5. Биродарига салом бериш ва унинг саломига алик олиш.

Яъни, учрашган пайтингизда унга салом беришингиз ёки у биринчи бслиб салом берган бслса алик олишингиз. Бу, албатта, Исломий салом билан, съни «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ» дейиш билан бслади. Ушбу саломлашув калималаридан воз кечиш, бунинг срнига одатда кофирлар ишлатадиган саломлашув ибораларини қсллаш, масалан: «гуд монинг», «привет» каби ажнабий ссзлар билан саломлашиш, ёки бслмасам уни «хайрли тонг», «салом» каби ссзларга алмаштириш жоиз смас. Бироқ, аввал исломий салом билан бошлаб, ортидан бошқа салом лафзларини ишлатса — кофирларнинг саломлашуви бслмаслиги шарти билан — зарари йсқ. Афзали ва схшиси — ислом саломи билан кифосланишдир. Зеро, бу Аабий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг, саҳобаларнинг ва уларга схшилик билан сргашган зотларнинг феълларидан. Ушбу одобга далолат қиладиган ҳадислардан бири шуки, А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Мусулмоннинг мусулмон устида олтита ҳаққи бор», дедилар. «Улар қайсилар, ё А асулуллоҳ?» деб ссрашганда: «Агар учрашсанг унга салом бер, меҳмонга чақирса ижобат қил, насиҳат ссраса насиҳат қил, акса уриб, "œАлҳамду лиллаҳ» деса «Ярҳамукаллоҳ» деб ташмит айт, бемор бслса бориб кср, вафот стса жанозасига қатнаш» (Муслим ривости).

6. Биродари акса урса унга ташмит айтиш.
Яъни, чучкириб: «Алҳамду лиллаҳ» деса, юқоридаги ҳадисда айтилганидек, унга «Ярҳамукаллоҳ» деб жавоб айтади. Бунга жавобан чучкирган киши «Яҳдийкумуллоҳу ва юслиҳу болакум» дейди.

7. Бемор бслганида бориб ксриш.
Бу унинг кснглини кстарадиган ва биродари учун унинг сътиборли сканини ҳис қилдирадиган, дсстлик ришталарини мустаҳкамлайдиган, беморнинг руҳистига схши таъсир қиладиган ишдир. Бироқ, бундай пайтларда касал ксриш одобларига риос қилиш зарур.

 8. Дсстнинг чорловини қабул қилиш.
Яъни, дсстингиз сизни бирон таомга чақирса, ақиқа бслсин, валима бслсин ё оддий зиёфат бслсин, унинг чақириғини қабул қилишингиз лозим. Юқоридаги ҳадисда бу ҳақда ҳам ссз стди. Бироқ, агар бу зиёфатда сиз сзгартиришга қодир бслмайдиган бирон ҳаром ёки мункар иш бслса, унга бориш жоиз смас.

 

9. Дсстга насиҳат қилиш.
Яъни, насиҳат талаб биродарга фойдали бслган холис насиҳат билан насиҳат қилишингиз, бу сса у учун дини ва дунёсида схшилик бслган нарсаларни гапириш билан бслади. Бу юқоридаги ҳадисда айтилганидек, сизнинг зиммангиздаги унинг ҳаққидир. Аасиҳат қилишда аччиқ бслсада ҳақни айтиш, ёлғон ссзламаслик, алдамаслик лозим. Чунки бу унга нисбатан хиёнат бслади.

 10. Дсстнинг ҳадссини қабул қилиш, арзимас ва оз нарса бслса-да, қслини қайтармаслик
Зеро, Ибн Масъуд розисллоҳу анҳу ривост қилган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Чорлаган одамнинг чақириғини қабул қилинглар ва ҳадсни қайтарманглар» (Аҳмад, Табароний, Байҳақий, Бухорий («ал-Адаб ал-Муфрад»да) ривостлари). Дсстнинг ҳадссини рад стиш кспинча шайтонга сртадаги дсстлик ришталарини узиб ташлаши учун имконист сшигини очиб беради.

 11. Дсстга ҳадс бериш. Бу ишга бесътибор бслмаслик, вақти-вақти билан, ҳар хил муносабатларда имконист даражасида дсст дсстига ҳадслар бериб туриши схши бслади. Зеро, бу дсстнинг муҳаббатини зиёда қилади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганларидек: «Бир-бирингизга ҳадс беринг, муҳаббатларингиз ортади» (Бухорий «ал-Адаб ул-Муфрад»да ривост қилган).

12. Қайғусига шерик бслиш. Яъни, дсст бошига мусибат етганда у билан теппа-тенг қайғуриш, ширин ссз билан далда бериш, керак бслса моддий ёрдам ксрсатиш. Абу Мусо розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Мсмин мсминга нисбатан чор-атрофи бир-бирини маҳкам тутиб турган бино кабидир» (Бухорий ва Муслим ривостлари).

 13. Шодлигини баҳам ксриш. Яъни, дсстнинг хурсанд бслганига хурсанд бслиш, унинг шодлигига шерик бслиш, бирон неъматга сришган бслса унга ҳасад қилмаслик, аксинча барака тилаб дуо қилиш.

14. Унга схшилик тилаш. Яъни, сзингиз учун схши ксрган нарсани унга ҳам схши ксришингиз. Зеро, бу иймоннинг хосистларидан. Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади, Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Сизларнинг бирортангиз то сзи учун схши ксрган нарсани биродарига ҳам схши ксрмагунича иймони комил бслмайди» (Бухорий ва Муслим ривостлари). Шунингдек, сзингиз учун ёмон ксрган ёмонлик ва зарарни унга ҳам ёмон ксришингиз. Зеро, иймон бусиз мукаммал бслмайди ва бу чин муҳаббат ва олижанобликнинг белгисидир.

 15. Уни ғийбат қилдириб қсймаслик. Яъни, орқасидан ғийбат қилинганда уни ҳимос қилиш ва обрссини сақлаш. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ким биродари йсқлигида унинг обрс-номусини ҳимос қилса, Аллоҳ уни дсзахдан озод қилишни Ўз зиммасига олди» (Аҳмад, Табароний ривостлари). Биров уни орқасидан камситмоқчи бслса, бунга йсл қсймаслик, балки уни бундан ман қилиш. Шундай скан, снди сзингиз уни ғийбат қилмаслигингиз сса албатта лозим. Чунки бу унинг сизнинг зиммангиздаги ҳаққидир. Яхши дсст ҳеч қачон дсстини ғийбат қилмайди.

16. Унинг айбу нуқсонини беркитиш. Яъни, барча ксринишларда, хоҳ номусини ҳимос қилиш билан, хоҳ авратини[1] ёпиш билан, хоҳ айби, хато ва гуноҳини сшириш билан бслсин, уни сраш — сатр қилиш. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ким дунёда мусулмон биродарининг айбини сширса, Аллоҳ қиёмат куни унинг айбини сширади» (Аҳмад ривости). Бу — сз нафсингиз учун қай даражада бслишига рози бслсангиз, биродарингизга ҳам шу даражада бслиши лозим.

17. Унга хоҳ золим, хоҳ мазлум бслсин, ёрдам бериш.  Мазлум бслганда ёрдам бериш — у билан елкама-елка туриб, поймол бслган ҳақ-ҳуқуқини қайтариб олиш, золим бслганда ёрдам бериш сса — уни зулм қилишдан тсхтатиш ва тсғриликка қайтариш билан бслади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Биродарингга золим бслса ҳам, мазлум бслса ҳам ёрдам бер», дедилар. «Золим бслса қандай ёрдам бераман?» деб ссралганда: «Уни зулмдан тиссан, мана шу унга ёрдам бериш бслади», дедилар. (Бухорий ривости).

Мусулмон киши мусулмон биродари унинг ёрдамига муҳтож бслганида уни ёрдамсиз ташлаб қсйиши жоиз смас, балки тезлик билан унинг ёрдамига шошилиши керак бслади.

18. Унинг совчилиги устига совчи қсймаслик. Яъни, биродари бирон аёлга уйланиш мақсадида харидор бслган бслса, то никоҳлангунича ё сса унга уйланиш нистидан қайтгунича кутиши, шундан сснг агар истаса совчи қсйиши лозим. Акс ҳолда икки сртада кснгилсизлик келиб чиқишига ва адоват пайдо бслишига сабаб бслади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Мсмин мсминнинг биродаридир. Мсмин сз биродарининг байи устига бай қилиши ва биродарининг совчилиги устига совчи қсйиши ҳалол бслмайди» (Муслим ривости).
 
19. Байи устига бай қилмаслик. Яъни, бирон нарсага харидор бслиб турган бслса у ҳам сшанга харидор бслмаслиги, уни сотиб олишини ё сотиб олиш фикридан қайтишини кутиб туриши лозим. Кспинча мана шу нарса дилларнинг сзгаришига, муҳаббат ва дсстлик срнига адоват ва нафрат срнашига сабаб бслади. Бундай қилишнинг ҳаром сканига далолат қилувчи ҳадис юқорида стди.

 20. Гап-ссзда ҳам, насиҳат қилганда ҳам, бошқа пайт ҳам биродарига рост ссзлаш ва ёлғон гапирмаслик. Чунки, бундай қилиш — хиёнат ва алдамчилик бслади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир, унга хиёнат қилмайди, ёлғон гапирмайди, ёрдамсиз қсймайди. Ҳар бир мусулмоннинг обрсси, моли ва қони бошқа мусулмонга ҳаромдир. Тақво мана бу ердадир — шундай деб қалбларига ишора қилдилар — мусулмон биродарини ҳақир санаш кишининг ёмонлигига кифосдир» (Термизий ривости).

---------------------
[1] Бу ерда "œаврат" ссзи бегоналар ҳузурида у ҳақда гапириш мумкин бслмаган, кишининг ички сирлари маъносида ишлатилган. Бунга кишининг аёлига қиладиган хос муомалалари, аёлининг умумий сифатлари, умуман олганда бегоналардан сақланиши керак бслган шахсий ҳолатлар ва ишлар киради.

Qayd etilgan


Shirinqiz  26 Yanvar 2008, 02:43:44

АЛЛОҲ БААДАЛАА ГА БЕЛГИЛАБ БЕА ГАА ҲАҚ-ҲУҚУҚ ВА МАЖБУА ИЯТЛАА 
 
Бисмиллаҳир роҳманир роҳим

Мусулмоннинг номусига тил тегизиш мусулмон биродарига ҳаромлиги ва мусулмон биродари ҳақида бслмағур ссзлар айтувчи киши ҳақида
 

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ҳар бир мусулмоннинг моли, номуси ва қони бошқа мусулмон учун ҳаромдир. Мусулмон биродарини камситиши кишининг ёмонлигига кифосдир» (Муслим ривости).

Абу Бакра ас-Сақафий  розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам (ҳажжатул-вадоъ куни) одамларга хутба қилиб: «Бугун қандай кунлигини биласизларми?», дедилар. Улар: «Аллоҳ ва А асули билувчироқ», дейишди. У зот бироз жим турдилар, снди биз уни бошқача ном билан атасалар керак, деб сйлаб турган сдик: «Қурбонлик куни смасми?!», дедилар. Биз: «Ҳа, шундай ё А асулуллоҳ», дедик. «Бу қайси шаҳар? Баладул-ҳаром смасми?!», дедилар. Биз: «Ҳа, шундай ё А асулуллоҳ», дедик. «Сизларнинг қонларингиз, молларингиз, обрс-номусларингиз мана шу шаҳрингиз, мана шу ойингиз, мана шу кунингизнинг ҳаромлигидек ҳаромдир. Огоҳ бслингиз, етказдимми?!», дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. «Ларвардигоро, Ўзинг гувоҳ бслгайсан. Шу ерда ҳозир бслганлар ҳозир бслмаганларга етказсинлар! Зеро, баъзи етказувчилар бсладики, сзидан ксра схшироқ англайдиган кишиларга етказадилар», дедилар. Яна айтдилар: «Мендан сснг бир-бирингизнинг бсйнингизга қилич соладиган кофирларга айланиб кетманглар!». (Муттафақун алайҳ).

Абу Ҳумайд ас-Соидий розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Биродарининг розилигисиз унинг асосини (таёғини) олиши ҳам кишига ҳалол бслмайди, бу сса Аллоҳ таоло мусулмоннинг молини мусулмонга қаттиқ ҳаром қилгани учундир» (Аҳмад, Таҳовий, Ибн Ҳиббон, Байҳақий ривостлари, Албоний саҳиҳ санаган, Ирвоул-ғалил: 1459).

Ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «(Ҳақиқий) мусулмон — мусулмонлар унинг қсли ва тилидан саломат бслган кишидир, (ҳақиқий) муҳожир — Аллоҳ қайтарган нарсани тарк стган кишидир» (Бухорий ривости).

Абдуллоҳ ибн Масъуд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади, Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Мусулмонни сскиш фосиқликдир, у билан жанг қилиш куфрдир» (Муттафақун алайҳ).

Муоз ибн Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким одамлар тушадиган сринни торайтирса ё йслни тссиб қсйса ё мсминга озор етказса, унинг жиҳоди жиҳод смас»[1] (Аҳмад ва Абу Довуд ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 6378).

Абу Бакра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Мен А осулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини сшитдим: «Икки мусулмон бир-бирига қиличлари билан юзланса, слдиргани ҳам, слдирилгани ҳам дсзахдадир.» Мен: «А А осулуллоҳ, бу-ку қотил, слдирилганнинг ҳоли нега ундай?» деб ссрадим. «Албатта, у ҳам шеригини слдиришга ҳарис сди» дедилар (Бухорий ривости).

Абу Бакра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон киши мусулмон биродарига қарши қилич сланғочласа, то уни қайта қинига солгунича фаришталар унга лаънат айтиб турадилар» (Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3973).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Сизлардан бирингиз биродарига тиғ билан ишора қилса, гарчи у сзининг туғишган ака ё укаси бслса-да, фаришталар унга лаънат айтадилар» (Аҳмад, Муслим, Термизий ривостлари, Саҳиҳул-жомиъ: 1957).

Ибн Аббос розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Каъбага боқиб, дедилар: «Марҳабо, сй Байтуллоҳ! Сен нақадар улуғсан, ҳурматинг нақадар буюк!! Бироқ мсминнинг ҳурмати Аллоҳнинг ҳузурида сенинг ҳурматингдан ҳам улуғроқ.  Аллоҳ сендан фақат битта нарсани ҳаром (ҳурматли) қилган бслса, мсминдан учта нарсани — қонини, молини ва у ҳақда ёмон гумонда бслишни ҳаром қилди» (Байҳақий «Шуъабул-иймон»да келтирган, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3420).

Абу Умома ал-Ҳорисий розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким қасами билан бир мусулмон кишининг ҳаққини тортиб олса, Аллоҳ унга дсзахни вожиб қилиб, жаннатни ҳаром қилади». Шунда бир киши: «Озгина нарса бслса ҳамми, ё А асулуллоҳ?», деб ссради. «Арок (дарахти)нинг новдаси (съни мисвок, ИАТ) бслса ҳам!», деб жавоб бердилар (Муслим, Аҳмад, Аасоий, Ибн Можа ривостлари, Саҳиҳул-жомиъ: 6076).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир киши биродарининг совчилиги устига — то у (биродари сша аёлга) уйланмагунича ёки уни тарк қилмагунича — совчи қсймасин» (Муттафақун алайҳ).

Ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир киши биродарининг байи устига бай қилмасин, биродарининг совчилиги устига совчи қсймасин, фақат сзи рухсат берсагина мумкин» (Муслим ривости).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир киши мусулмон биродарининг савдолашиши устига савдо қилмасин» (Муслим ривости).

Уқба ибн Омир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон мусулмоннинг биродаридир, мусулмон киши биродарига айб-нуқсонли нарсани нуқсонини айтмай сотиши ҳалол бслмайди» (Аҳмад, Ибн Можа, Ҳоким ривостлари, Саҳиҳул-жомиъ: 6705).

Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Сизлардан бирингиз нега (ҳасад ва ксзи билан) сз биродарини слдириши керак?! Агар бирортангиз биродарида сзига ёққан нарсани ксриб қолса, унга барака тилаб дуо қилсин» (Аасоий, Ибн Можа ривостлари, Саҳиҳул-жомиъ: 4020).

Абдуллоҳ ибн Масъуд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади, Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Мусулмонни сскиш фосиқликдир, у билан жанг қилиш куфрдир, унинг молининг ҳурмати қонининг ҳурмати билан бир хилдир[2]» (Табароний ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 3596).

Ибн Амр розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мсминни сскувчи ҳалокат ёқасида турувчи кабидир» (Саҳиҳул-жомиъ: 3586).

Ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Қай бир киши биродарига: «А­й кофир!» деса, улардан бири сша (кофирлик) билан қайтади. Агар у айтганидек бслса хсп, акс ҳолда (кофирлик унинг сзига) қайтади» (Муслим ривости).

Абу Зар розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтганлар: «Ким бир кишини кофир деб чақирса ё «Аллоҳнинг душмани» деса-ю у одам ундай бслмаса, (сша гапи) сзига қайтади» (Муслим ривости).

Абдуллоҳ ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким бир мсмин ҳақида ноҳақ гап гапирган бслса, то айтган гапини исботламагунича (жаҳаннам аҳлидан чиққан) қон-йиринг балчиғида сақланади» (Аҳмад, Абу Довуд, Ҳоким ривостлари, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 437).

Имрон ибн Ҳусойн розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир киши биродарини: «А­й кофир!» деса, гсё уни қатл қилибди. Мсминни лаънатлаш гсё уни қатл қилишдир» (Табароний ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 710).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: «А А асулуллоҳ, ғийбат нима?» деб ссралди. «Биродаринг ҳақида у ёқтирмайдиган нарсани айтишинг», дедилар. «Агар мен айтган нарса унда ҳақиқатан бслса-чи?», дейилди. «Аган сен айтган нарса унда бслса, сен уни ғийбат қилган бсласан, агар у нарса унда бслмаса, сен унга бсҳтон қилган бсласан», дедилар (Термизий ва Абу Довуд ривостлари, Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4079).

Саид ибн Зайд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон кишининг обрссини ноҳақ тскиш риболарнинг ҳам рибосидир» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4081).

Қайсдан ривост қилинади: Амр ибн Ос бир қанча асҳоблари билан бораётиб бир хачирнинг шишиб кетган слаксаси ёнидан стиб қолди ва: «Аллоҳга қасамки, сизлардан бирингиз мана шу слаксадан қорни тсйгунича ейиши мусулмоннинг гсштини (ғийбат билан) ейишидан схшироқ», деди. (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 565).

Мусулмоннинг гсштини ейиш уни ғийбат қилиш билан бслади. Аллоҳ таоло айтганидек: «Айримларингиз айримларни ғийбат қилмасин! Сизлардан бирон киши сзининг слган биродарининг гсштини ейишни схши ксрурми?! Ана ёмон ксрдингизми?! (Бас, гуноҳи бундан-да ортиқ бслган ғийбатни ҳам ёмон ксрингиз)! Аллоҳдан қсрқингиз! Албатта Аллоҳ тавбаларни қабул қилувчи, меҳрибондир» (Ҳужурот: 12).

Салама ибн Акваъ розисллоҳу анҳу айтади: «Агар бир киши биродарига лаънат сқиётганини ксрсак, уни гуноҳи кабиралардан бирини қилаётган санардик» (Табароний ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 2649).


Биродарига араз қилиб, уч кундан ортиқ гаплашмай қсйган одам ҳақида
 

Анас ибн Молик розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир-бирингизга нафрат қилмангиз, бир-бирингизга ҳасад қилмангиз, бир-бирингиздан юз бурмангиз, сзаро биродар бслинг сй Аллоҳнинг бандалари! Мусулмон киши биродари билан уч кундан ортиқ гаплашмай қсйиши дуруст смас!» (Муттафақун алайҳ).

Оиша розисллоҳу анҳодан ривост қилинган ҳадисда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон мусулмонга уч кундан ортиқ гина-араз қилиши жоиз смас, учрашганида уч марта салом берсин, ҳаммасида алик олмаса, гуноҳи унинг бсйнига бслади» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4105).

Ҳишом ибн Омир ал-Ансорий розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон мусулмон билан уч кундан ортиқ аразлашиши дуруст смас. Аразларида давом стишаркан, ҳақдан бурилган ҳолда қолишади. Аразидан биринчи бслиб тушганига араздан срта тушганлиги каффорат бслади. Агар шу аразлашувлари билан слиб кетишса иккаласи ҳам асло жаннатга кира олишмайди. Агар (бири бошқасига) салом берса-ю, униси саломни қабул қилишдан бош тортса, (салом берганга) фаришта жавоб қайтаради, унисига сса шайтон жавоб қайтаради» (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 311).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадис борки: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон киши биродарига уч кеча-кундуздан ортиқ гина қилиши ҳалол бслмайди, кимки уч кундан ортиқ гина қилган ҳолида слиб кетса дсзахга киради» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4106).

Абу Хирош ас-Суламий розисллоҳу анҳу айтади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганини сшитдим: «Кимки биродарини бир йил гаплашмай тарк қилса, худди унинг қонини тсккан каби бслади» (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 313, Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4105).

Абдуллоҳ ибн Масъуд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Агар икки киши Исломга киргач, бир-бири билан аразлашиб гаплашмай қсйишса, улардан бири — съни зулм қилгани — то қайтиб гаплашмагунича Исломдан чиққан бслади» (Баззор ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3294).

Абу Айюб ал-Ансорий розисллоҳу анҳу ривост қилади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мусулмон кишига сз биродарини уч кечадан ортиқ гаплашмай ташлаб қсйиши, учрашсалар униси у ёққа юз сгириб, буниси бу ёққа юз сгириши ҳалол бслмайди. Уларнинг снг схшиси саломни аввал берганидир» (Бухорий ва Муслим ривостлари).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Жаннат сшиклари ҳар пайшанба ва душанба кунлари очиб қсйилади ва Аллоҳга ширк келтирмаган ҳар бир кишининг гуноҳлари шу икки кунда кечирилади. Фақат биродари билан срталарида адоват бслган кишини қолдирилиб: «Бу иккаласини то срашиб олмагунларича қсйиб туринглар», дейилади» (Муслим, Термизий, Абу Довуд ривостлари, Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4108).

Абу Довуд деди: агар алоқани узиш Аллоҳ таоло учун бслса, бунинг зарари йсқ, Умар ибн Абдулазиз бир кишидан юзини тссиб олган[3].

Абдуллоҳ ибн Масъуд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Уч киши бслсаларингиз, то бошқа одамларга аралашиб кетмагунингизча икки киши бир кишини ажратиб қсйиб, бир-бири билан шивирлашиб гаплашмасинки, бу унинг кснглини оғритади» (Муттафақун алайҳ).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Сизлардан бирингиз бир биродари билан ксришганда унга салом берсин. Агар срталарини бирор дарахт ё девор ё харсанг тссиб қолиб, сснг рспара келсалар, сна салом берсин» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4332).

Мусулмонлар зарарига айғоқчилик қиладиган[4] киши ҳақида
 

Абу Барза ал-Асламий розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «А­й тили билан иймон келтириб, қалбига иймон кирмаган кишилар! Мусулмонларни ғийбат қилманглар, уларнинг айбларини қидириб юрманглар! Зеро ким уларнинг айбларини текшириб юрса, Аллоҳ унинг айбини текширади. Аллоҳ кимнинг айбини текширса, уни сз уйида турган ҳолида ҳам шармандасини чиқаради» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4083).

Муоз ибн Анас ал-Жуҳаний розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким бир мсминни мунофиқдан ҳимос қилса, Аллоҳ таоло қиёмат куни унинг стини жаҳаннам стидан ҳимос қиладиган бир фариштани юборади. Ким бир мусулмонни шарманда қилиш мақсадида уни бирон нарса билан айбласа, Аллоҳ таоло уни то айтган гапи (жазоси)дан қутулмагунича жаҳаннам ксприги устида ушлаб туради» (Саҳиҳу сунани Аби Довуд: 4086).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Гумондан сақланинглар, зеро гумон ссзларнинг снг ёлғонидир. Бировлар ортидан жосуслик қилманглар, айбларини қидирманглар, бир-бирингизга буғз-адоват қилманглар, биродар бслинглар!» (Бухорий ривости).

Муставрид розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким бир мусулмоннинг (шаъни) свазига нон топиб еса, Аллоҳ таоло унга сшанча миқдорда жаҳаннам стидан едиради. Ким бир мусулмоннинг шаъни свазига кийим кийса, Аллоҳ азза ва жалла унга жаҳаннам оловини кийдиради. Ким мусулмон кишига нисбатан риё ва сумъа срнида турса, Аллоҳ таоло қиёмат куни уни риё ва сумъа срнида тургизади» (Саҳиҳул-адабил-муфрад: 179, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 934).

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уйларида намоз сқиб турган сдилар, бир киши келиб уйларига қаради. Шунда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сқдонларидан камон сқи олиб, унинг ксзларига қараб тсғрилаган сдилар, ҳалиги одам қайтиб кетди. (Бухорий «Ал-адабул-муфрад»да, Аҳмад ва бошқалар ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 612).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Агар бир одам сенинг уйингга сендан берухсат қараса, тошча билан уриб ксзини чиқариб қсйсанг сенга гуноҳ бслмайди (Муттафақун алайҳ).

Ҳақиқий биродарлик ва фидокорликка бир мисол:
 

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Қурайш муҳожирлари билан ансорларни биродар қилдилар, шунда Саъд ибн А абиъни Абдураҳмон ибн Авфга биродар қилиб қсйдилар. Саъд Абдурраҳмонга: «Менинг мол-давлатим бор, уни тенг иккига бслиб, срмини сизга бераман. Иккита аёлим бор, ксринг, қайсиниси сизга маъқул бслса талоқ қилай, сиз унга уйланинг», деди. Абдурраҳмон унга жавобан деди: «Аллоҳ сизга аҳли-аёлингиз ва мол-давлатингизни баракотли қилсин, мени бозорга йсллаб қсйинг...» (Бухорий ва Аасоий ривости, Саҳиҳу сунанин-Аасоий: 3172).

Аллоҳ таолодан бизларни ва бизлардан илгари иймон билан стган зотларни мағфират қилишини ва қалбларимизда иймон келтирган зотлар учун бирон ғилли-ғаш қсймаслигини ссраймиз. Ларвардигоро, албатта Сен меҳрибон ва раҳмлидирсан.

Шунингдек, У зотдан тарқоқликларимизни бирлаштиришини, сафларимизни Китобу суннат ҳамда салафлар тушунчаси асосида бириктиришини, дилларимизни ошно қилишини, бизларни ёвлар қаршисида бир тану бир жонга айлантириб, душманларимиз ва динимиз душманлари устидан Ўзи нусрат ва ғалаба беришини ссраймиз. Зотан У А­шитувчи, Яқин ва Ижобат қилувчи Зотдир.

Аллоҳ таоло пайғамбаримизга, у зотнинг аҳли ва асҳобига салавот ва саломлар йслласин.



--------------------------------------------------------------------------------

[1] Шундай скан, мужоҳид жиҳод қилаётганлиги билан мағрурланиб қолмасин, мусулмон биродарларига нисбатан қандай муомала қилаётганини текшириб боқсин. Зеро, мусулмонларга заррача озор етказиш билан сзи билмаган ҳолда жиҳодининг ажридан маҳрум бслиб қолиши мумкин, Аллоҳ асрасин! Аслида, мужоҳид мусулмонлардан озор ва зарарни даф қилиш, уларнинг ҳурмат ва номусларини ҳимос қилиш учун жиҳод қилади, уларга озор ва азист бериш учун смас!

Ушбу ҳадисда ва мусулмоннинг ҳурматига доир юқоридаги бошқа ҳадисларда арзимас сабаблар билан, бир ёки бир неча қаланги-қасанғи кофирнинг слигини деб — уларнинг слим сабаблари аниқ ҳам смас аслида — ичида мусулмонлар ҳам, бошқалар ҳам бор бслган бутун бошли бинони ичидаги бегуноҳ одамлари билан қсшиб портлатиб юборадиган, мусулмонларнинг ҳурматлари ва қонларини бир чақага тенг ксрмайдиган кимсаларга насиҳат ва ибратлар мавжуд.

[2] Менга шундай савол бслди: Жиҳод билан шуғулланувчи бир жамоа пулга муҳтож, жиҳод сарф-харажатларини қоплаш учун мусулмонларнинг мол-мулкларини куч билан тортиб олса бсладими?!

Мен шундай жавоб бердим: МУМКИА А­МАС.. мусулмон молининг ҳурмати қонининг ҳурмати кабидир (съни ҳаромликда бир хил). Боиси қандай бслишидан қатъий назар мусулмоннинг қонини ноҳақ тскиш ҳаром бслгани каби унинг молига ноҳақ сга бслиш ва унинг розилигисиз ундан молини тортиб олиш мумкин смас. Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам даврларида жиҳод (қаттиқ аҳамистли бслишига қарамасдан) оғир, ста сҳтиёжли ҳолатда бслиб, хусусан, "œҒазватул усра"- Табук ғазоти ва бошқаларда молга қаттиқ сҳтиёж бор сди. Шундай ҳолатларда ҳам Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам мусулмонлардан мол-мулкларини зсрлик билан тортиб олганлари маълум смас. Балки ул зот Аллоҳ йслида инфоқ-схсон қилишга тарғиб қилардилар, холос.

[3] Шу сринда огоҳлантириб қсйиш лозимки, гоҳида шаръий зарурат туфайли бидъат ва залолат аҳлларидан алоқани узиш лозим бслиб қолади. Бу сса уларни залолатларидан қайтарадиган ва шаръий наф хосил бслгудек миқдорда қилинади. Бу қабилдаги алоқани узиш юқорида зикри стган ҳадисларга кирмайди. Шунингдек бу ҳадислар шаръий жиҳатдан алоқани узиш керак бслган кишилардан алоқани узмасликка сабаб ҳам бслмаслиги керак.

[4] Айғоқчилик ва жосуслик икки хил бслади: Бир хили борки, у сз сгасини диндан чиқаради. Яъни, бир киши мусулмонларнинг — хусусан жиҳод майдонидаги мужоҳидларнинг — айбларини, заиф ва кучли томонларини  текшириб, срганиб, сснг уни кофир ва мушрик душманларига етказади ва бу билан мусулмонлар зиёнига кофирларга ёрдам берган бслади. Бу сса кофирларни дсст тутиш жумласига киради. Аллоҳ таоло айтади: «А­й мсминлар, сҳудийлар ва насронийларни дсст тутмангиз! Уларнинг баъзилари баъзиларига дсстдирлар. Сизлардан ким уларга дсст бслса, бас, у сшалардандир. Албатта, Аллоҳ золим қавмни ҳидост қилмас» (Моида: 51).

Яна бир хили борки, уни қилган одам кофир бслмайди, бироқ у катта гуноҳлардан саналади. Яъни, бир киши муулмонларнинг айбу камчиликларини қидириб, текшириб юради-да, сснг уларнинг ғийбатини қилиб ва шу ҳақда гап-ссз тарқатиб, бошқалар уларнинг устларидан кулиб, мазах қилишларига сабаб бслади.


Qayd etilgan


Shirinqiz  29 Yanvar 2008, 04:15:49

АЛЛОҲ БААДАЛАА ГА БЕЛГИЛАБ БЕА ГАА ҲАҚ-ҲУҚУҚ ВА МАЖБУА ИЯТЛАА 
 

Бисмиллаҳир роҳманир роҳим

  Кспхотинли киши аёллари сртасида адолат қилиши шарт, бу ҳам аёлларнинг ҳақ-ҳуқуқларидан
 

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир одамнинг иккита аёли бслса-ю, улар сртасида адолат қилмаса, қиёмат куни бир томони осилган ҳолда (қийшайиб) келади[1] (Термизий, Ҳоким ривостлари, Саҳиҳул-жомиъ: 761).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Кимнинг иккита аёли бслиб, улардан бирига кспроқ мойил бслса, қиёмат куни бир томонга мойил бслган ҳолда келади» (Аҳмад, Абу Довуд, Аасоий, Ибн Можа ривостлари,  Саҳиҳул-жомиъ: 6515).

Абдуллоҳ ибн Амр розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Адолат қилувчилар А аҳмон таолонинг снг қсли тарафида — Унинг ҳар икки қсли снгдир-баракалидир — нурдан бслган минбарларда бсладилар, улар қилган ҳукмларида ва аҳли-аёллари хусусида адолат қилган кишилардир» (Муслим ривости).

    Киши қиз болага уйланса, унинг ҳузурида неча кун туради, жувонга уйланса неча кун туради
 

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Жувон устига қиз болага уйланса, унинг олдида етти кун туради, агар қиз хотин устига жувонга уйланса, унинг олдида уч кун туради» (Байҳақий ва бошқалар ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 1271).

      Аёлига инфоқ-сҳсон қилишнинг фазли

Миқдом ибн Маъдий Кариб розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аёлингга едирган таоминг сен учун садақа, фарзандингга едирган таоминг сен учун садақа, хизматкорингга едирган таоминг сен учун садақа, сзингга едирган таоминг сен учун садақа» (Аҳмад, Табароний ривостлари,  Саҳиҳул-жомиъ: 5535).

Амр ибн Умайс розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Кишининг аёлига берган нарсаси садақадир» (Аҳмад ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 5540).

Саъд ибн Аби Ваққос розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам унга: «Сен Аллоҳнинг юзини истаб бирон нафақани инфоқ қилсанг, ҳатто аёлингнинг оғзига солган луқмага ҳам, албатта ажр оласан» (Муттафақун алайҳ).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Сизларнинг схшиларингиз аёлларига схши муомала қилувчиларингиздир» (Ибн Можа ривости,  Саҳиҳул-жомиъ: 3265).

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Бир динорни Аллоҳ йслида садақа қилсанг, бир динорни қул озод қилиш учун сарф қилсанг, бир динорни мискинга садақа қилсанг, бир динорни аҳлингга инфоқ қилсанг, булар ичида ажри снг каттаси аҳлингга инфоқ қилганингдир» (Муслим ривости).

Савбон розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Кишининг сарф қиладиган динорлари (пуллари) ичида снг афзали аҳли-аёлига сарф қиладиган динори (пули)дир» (Муслим ривости).

Ирбоз ибн Сорис розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Киши аёлига сув ичирса, шунга ҳам ажрланади», дедилар, бориб аёлимга сув ичирдим ва сшитганимни унга айтиб бердим. (Бухорий «Ат-тарихул-кабир»да ва Табароний ривости, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 2736)[2].

Оиша розисллоҳу анҳодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Сизлaрнинг снг сxшилaрингиз aҳли-аёлигa сxши мунoсaбaтдa бслувчиларингиздир. Мен ичларингизда aҳлигa снг сxши бслгaнидирман[3]» (Термизий ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 3314).

Ибн Аббос розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Мсминларнинг иймони комилроғи хулқи гсзалроғидир. Сизларнинг схшиларингиз сз аёлларига схши бслганларидир» (Аҳмад, Термизий ривостлари).

Абдуллоҳ ибн Амр розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ўз қарамоғида бслганларни зое қилиши кишининг гуноҳкор бслишига кифос қилади» (Аҳмад, Абу Довуд, Ҳоким ривости, Саҳиҳул-жомиъ: 4471).

Оиша розисллоҳу анҳодан А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уй ичида қиладиган ишлар ҳақида ссралганда: «Аҳли-аёлларининг хизматида бслардилар, намоз вақти бслса намозга чиқардилар», деб жавоб бердилар (Бухорий ривости).

 

      А­ри унга динни сргатиши ва фойдали илмдан бирон нарсани сширмаслиги аёлнинг ср зиммасидаги ҳуқуқларидан

Аллоҳ таоло айтади: «Аҳли-аёлингизни намоз сқишга буюринг ва сзингиз ҳам (намоз сқишда) чидамли бслинг[4] (Тоҳа: 132).

Абдуллоҳ ибн Масъуд розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Ким аҳли-аёлидан бирон илмни сширса, қиёмат куни стдан бслган жилов билан жиловланади» (Саҳиҳул-жомиъ: 6517).

Алий розисллоҳу анҳу Аллоҳ таолонинг: «Ўзингизни ва аҳли-оилаларингизни стини одамлар ва тошлар бслган дсзахдан сақлангиз» ости ҳақида ссзлаб: «аҳли-оилангизга схшиликни таълим берингиз», дедилар (Ҳоким ривост қилган мавқуф ҳадис, Саҳиҳут-тарғиб: 115).

Ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аёллар рухсат ссрасалар[5], масжидлардан бслган улушларидан уларни ман қилманглар» (Муслим ривости).

Молик ибн Ҳувайрис розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Биз бир тсп ёш-сланг тенгқурлар А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига келиб, у зотнинг олдиларида йигирма кун турдик. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам меҳрибон, раҳмдил сдилар. Бизни аҳли-оилаларимизни соғиниб қолган деб сйладилар ва қолдириб келган аҳлларимиз ҳақида ссрадилар. Биз хабар бергач: «Аҳли-аёлингиз олдига қайтинглар, улар орасида туриб, таълим беринглар, уларга амри маъруф қилинглар. Аамоз вақти бслса, сизлардан бирингиз азон айтсин ва ёши каттароғингиз имом бслсин», дедилар (Муслим ривости).

      Оилавий ҳаётга алоқадор, риос қилиш зарур бслган одоб ва ҳақ-ҳуқуқлар
 

Жобир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Сафардан келаётиб Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига кирган сдим: «Аҳли-аёлинг олдига борганингда схши иш[6] қилгин», дедилар. Уйга боргач, аёлимга: «Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Аҳли-аёлинг олдига борганингда схши иш қилгин», дедилар», дедим. Аёлим: "Ҳсп бслади, марҳамат, мен тайёрман», деди. (Ас-силсилатус-саҳиҳа: 1190).

Жобир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Биронтангиз узоқ сафардан келса, уйига тунда бостириб кирмасин»[7] (Муттафақун алайҳ).

Жобир розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга ғазотда бслдик. Мадинага етиб келгач, уйларимизга кириб бормоқчи бслганимизда у зот: «Кутиб туринглар, тунда кириб борамиз, токи аёллар ювиниб-тараниб, тозаланиб олсинлар», дедилар. (Менга:) «Уйингга боргач, ақл-ҳушингни қслдан берма!», дедилар[8] (Муслим ривости).

Анас розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: Аабий соллаллоҳу алайҳи ва саллам аҳли-аёллари олдига тунда келмасдилар, срталаб ё оқшомда кириб келардилар (Бухорий ривости).

Ибн Умар розисллоҳу анҳумодан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир ғазотдан қайтиб келарканлар: «А­й одамлар! Аёлларингиз олдига тунда кириб бориб, уларни ғафлатда қолдирманглар!», дедилар (Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3085).

      Аёл кишига илтифот ксрсатиш, у билан ҳазил-мутойиба қилиш ва мубоҳ бслган сйин-кулгиларга қатнашишига рухсат бериш ҳам унинг ҳақ-ҳуқуқларидан
 

Оиша розисллоҳу анҳодан ривост қилинади: «Хабашлар масжидга сйин ксрсатиб кириб келишди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам «А­й Ҳумайро,[9] уларни томоша қилишни хоҳлайсизми», дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам сшик олдида турдилар, мен сса орқа томонларидан келдим-да исгимни елкаларига қсйдим ва ёноғимни ёноқларига текказдим. Хабашларнинг сша кунги ссзлари орасида: «Абул Қосим жуда схшидир», деган ссзлар бор сди. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам «Етар снди», дедилар. Мен: «А А асулуллоҳ, шошманг», дедим. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бироз турдилар. Сснг сна «Етар, снди», дедилар. Мен сна «А А асулуллоҳ, шошманг», дедим. Ҳабашларни томоша қилиш мен учун муҳим смас сди, балки мен аёлларга А асулуллоҳнинг мен учун турганликлари ва мени қадрлашлари етиб боришини истардим (Аасоий ва бошқалар ривости, (Ас-силсилатус-саҳиҳа: 3277).

Оиша розисллоҳу анҳодан ривост қилинади: «Мен А асулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи ва салламга сафарларининг бирида йслдош бслдим. Мен у пайтлар нозик, ҳали тслишмаган сдим. А асулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи ва саллам одамларга: «Сизлар олдинга кетинглар!», дедилар. Одамлар илгарилаб кетдилар. А асулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи ва саллам менга: «Келинг, чопишамиз», дедилар. Мен у киши билан чопишдим ва сзиб кетдим. Вақт стиб сна сафарларининг бирида ҳамроҳ бслдим. А асулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи ва саллам одамларга: «Сизлар олдинга кетинглар!», деб менга: «Келинг, чопишамиз», дедилар. Аввал чопишганимиз ссимдан кстарилган, мен ҳам анча тслишган сдим. «А А асулуллоҳ, мен шу аҳволда сиз билан қандай чопишаман?!», дедим. Узот: «Чопасиз!», дедилар. Биз чопишдик ва А асулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи ва саллам мендан сзиб кетдилар, сснг кулиб: «Буниси аввалгиси билан тенг бслди!», дес бошладилар (Аасоий, Аҳмад, Табароний ва бошқалар ривости, Албоний «Одобуз-зифоф»да саҳиҳ санаган).

«А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга идишда (сут) олиб келинар, ҳайзли ҳолда бслсам ҳам, у зотдан аввал мен ичар, сснг косани Аабий соллаллоҳу алайҳи ва салламга узатар сдим. Шунда менинг оғзим теккан жойга оғзиларини қсйиб ичардилар. Ҳайзли ҳолимда устухондан тишлар, сснг уни Аабий соллаллоҳу алайҳи ва салламга узатардим, у зот  мен тишлаган ердан тишлаб ердилар (Муслим ривости).

Жобир ибн Абдуллоҳ розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: «Аллоҳнинг зикридан бслмаган ҳар бир нарса бемаъни ва беҳуда ёки хато иш бслиб, фақат тсртта хислат бундан мустасно: киши (камон отиб,) икки нишон сртасида юриши[10], отини машқ қилдириши, сз аёли билан дилхушлик қилиши ва сузишни срганиши» (Аасоий «Ишратун-нисо»да ва Табароний ривостлари, Ас-силсилатус-саҳиҳа: 315).

Хулоса қилиб айтиш мумкинки, ср-хотин сртасидаги алоқа ақида ва дин алоқасидан кейин снг юқори даражадаги алоқа деб сътибор қилинади. Шундай скан, ҳар иккиси Аллоҳ ва А асулининг итоати остида ушбу алоқани асраб-авайлашлари лозим бслади. Агар срталарига шайтон оралаб, бирон хусусда жанжаллашиб қолишса, бунинг ҳукмида Китобу-Суннатга мурожаат қилсинлар. Зотан, иймон тақозоси шудир. Аллоҳ таоло айтади: «Бордию бирон нарса ҳақида талашиб қолсангиз, — агар ҳақиқатан Аллоҳга ва охират кунига ишонсангиз — у нарсани Аллоҳга ва пайғамбарига қайтарингиз! Мана шу схшироқ ва чиройлироқ ечимдир» (Аисо: 59).

Шунингдек, оилавий ҳаёт муваффақистли давом стиши учун ср-хотиннинг ҳар бири сз ҳуқуқлари билан бир қаторда зиммаларидаги бурч ва мажбуристларини ҳам схши англаб етишлари зарур. Муаммолар асосан ср ё хотин фақат сз ҳуқуқларини талаб қилгани ҳолда иккинчи тарафнинг ҳақ-ҳуқуқлари ва сз зиммасидаги мажбурист ҳақида сйламаслигидан келиб чиқади
.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] "œБир томони осилган ҳолда (қийшайиб) келади" съни, у дунё ҳаётида икки хотиндан бирига мойил бслганидек қиёматда ҳам барча халойиқ ксз снгида қилган зулмига сраша, шарманда бслиб қийшайиб келади. Аллоҳ таоло уни шундай қилиб шарманда қилиб жазолайди мақолда айтилганидек: "œҲар ким скканини сради".

[2] Мен ҳам (съни, ёзувчи) сз навбатимда шу ҳадисни ёзганимдан кейин турдим ва аёлимга бир пиёла сув бердим ва бу ҳақдаги А асулуллоҳдан сшитганим ва китобга ёзганим ҳадис ҳақида унга хабар бердим. Албатта илм амал қилиш учундир.

Бу ҳадисдан олинадиган фойдалардан сна бири, хизмат қилиш икки томондан бслади, фақат аёл томонигагина чекланмайди.

[3] Ҳадиснинг маъноси: Агар кимда схшилик бслса, аввал сз аёлларига ксрсатсин, аҳли аёлига қилмасдан бошқаларга ксрсатган схшилигидан фойда йсқ.

[4] Аҳли-аёлни намозга буюриш ичига уларга намозга тааллуқли бслган шартлар, рукнлар, вожиблар, одоблар ва мустаҳабларни таълим бериш ҳам киради.

[5] Яъни, намоз сқиш ҳамда масжидларда ташкил қилинувчи илм ҳалқаларида ҳозир бслиш учун изн ссрасалар, чунки илм талаб қилиш ҳар бир мусулмон сркак-аёлга фарз, жаннат билан дсзах сркакларга ҳам, аёлларга ҳам баробардир.

[6] Оқилона ишдан мурод — аёлнинг кснглини овлайдиган ва сҳтиросини қсзғотадиган ҳар қандай шариатда мубоҳ бслган ишдир.

[7] Яъни, аёлига хабар бермасдан тссатдан кириб келмасинки, улар қсрқиб кетишлари ва ювиниб-тараниб, сзига оро беришга улгурмай қолиб, срининг ксзига ёқимсиз ксриниб қолиши мумкин. Бу — срининг ксзига доим чиройли ва ораста ксринишни истайдиган солиҳа аёл учун озор ҳисобланади. Демак, тунда тссатдан кириб келишдан қайтарилишга сабаб — уларга аввалдан хабар бермасдан кириб келиш бслиб, нафақат кечасида, балки кундузида ҳам бундай қилмаслик керак бслади. Бунга кейинги ҳадисдаги: «Кутиб туринглар, кечки пайт кириб борамиз» деган ссзлари далил бслади. Чунки, қоронғи тушмасидан Мадинага кириб боришлари аёлларни шошилтириб қсйиши ва кутилмаган нохушликлар келтириб чиқариши мумкин сди. Қолаверса, ушбу қайтариқ бу ишнинг ҳаромлигини ифодаламайди, балки бу нубувват одобларидан бир одоб ва мустаҳаб амал ҳисобланади.

[8] Яъни, узоқ вақт ксришмаган аёлинг билан қсшилишда ақлу-ҳушингни йсқотиб, ношаръий ва макруҳ ишларни қилиб қсйма.

[9] Ҳумайро - «оқюз, оқбадан» маъносида бслиб, сркалашни англатади.

[10] Яъни, отиш учун турган ери билан нишони сртасида отган сқларини қайтариб олиб келиш учун юриши.
 
Islom Nuri

Qayd etilgan


Odila  12 Fevral 2008, 14:14:32

Dunyo oxirat ekinzoridir.

Qayd etilgan