Jum'a ma'ruzalari  ( 31973 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 5 6 7 8 9 10 B


Fayzulloh  21 May 2012, 13:45:56

 :asl3:
 :bsm3:

11.05.2012 й.

Тотувлик — оила мустаҳкамлиги асоси

بسم الله الرحمن الرحيم

Муҳтарам жамоат! Оила қсрғонининг пойдевори, унинг мустаҳкам қалъаси, ср-хотинни маҳкам боғловчи риштаси никоҳдир. Аикоҳ инсонлар жамистида снг муқаддас битим ҳисобланади. Чунки ҳаётда ҳалол ва ҳаромни ажратиш, ср-хотиннинг ҳақ-ҳуқуқларига риос стиш, оила тузиш, инсон наслининг давомийлигини таъминлаш, ёш авлод тарбисси каби муҳим масалаларнинг бари шаръий никоҳга боғлиқдир. Шунинг учун динимиз оилани никоҳ асосида қуришга алоҳида аҳамист беради. Аллоҳ таолонинг ср-хотин жуфтлигини сратишдан иродаси ҳам инсон наслини кспайтириб, ер юзини обод қилиш сди:

وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ ... (سورة النّحل/72)

съни: "œАллоҳ сизлар учун сзларингиздан жуфтлар сратиб, жуфтларингиздан сизлар учун сғиллар ва набиралар пайдо қилди ва сизларни пок нарсалардан ризқлантиради...".

Лайғамбар алайҳиссалом бир ҳадисларида: "Аикоҳ менинг суннатимдир, ким суннатимдан юз сгирса, у мендан смас" (съни умматимдан смас), деганлар. Демак, никоҳ асосида турмуш қуриш Аллоҳ таолонинг буйруғи, Лайғамбар алайҳиссаломнинг суннатлари скан, мусулмон киши оила қуриш йслида ҳаракат қилиши,  турли сабабларни рскач қилиб, уни пайсалга солмаслиги, оиласини никоҳ асосида қуриши лозим. Аикоҳ туфайли инсон сз насл-насабининг поклигини сақлайди, иффатини асрайди, бузуқлик, зино сингари ҳаром ишлардан тийилади.

Абдуллоҳ ибн Масъуддан (р.а.) ривост қилинади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "œА­й ёшлар жамоаси, сизлардан ким никоҳга қодир бслса уйлансин, чунки бу ксзнинг тийилиши ва фаржнинг поклигидир. Ким бунга қодир бслмаса, унда рсза тутсин, чунки бу билан шаҳват ссндирилади", деганлар (Имом Бухорий ва Муслим ривости).

Ислом таълимотига ксра, оила Яратганнинг розилигини топиш, Лайғамбар алайҳиссалом ахлоқлари, исломий одоб билан зийнатланиш мақсадида қурилади. Аллоҳ таоло шу боис ср ва хотиннинг оила қуриб кспайиш учун уларнинг тотувликда, аҳилликда, бир-бирларига шафқат ва меҳрибонлик ксрсатиб умргузаронлик қилишни буюрган. Аллоҳ таоло айтади:

وَمِنْ آَيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (سورة الرّوم/21)

съни: "œУнинг аломатларидан (сна бири) — сизлар (нафсни қондириш жиҳатидан) таскин топишингиз учун сзларингиздан жуфтлар сратгани ва сртангизда иноқлик ва меҳрибонлик пайдо қилганидир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган кишилар учун аломатлар бордир".

Муҳтарам Лрезидентимиз ташаббуслари билан 2012 йил "œМустаҳкам оила йили" деб аталди. Бу йилда ҳукуматимиз томонидан жамистимизнинг асосий бсғини бслмиш оила институтини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш, ёш оилаларни моддий ва маънавий қсллаб қувватлаш бсйича амалга оширилаётган ишларни снги босқичга кстариш, бу борада маҳалланинг срни ва аҳамистини кучайтириш, жисмонан соғлом, маънан етук ва баркамол авлодни тарбислашдек муҳим масалаларга катта сътибор қаратилмоқда.

Мамлакатимизда бу йилни "œМустаҳкам оила йили" деб бежизга сълон қилингани йсқ. Сабаби, оила мустаҳкам бслса, жамист тотув, аҳил ва барқарор бслади, унга ҳеч нарса раҳна солмайди. Агар оилалар жанжал-можаролардан бсшамай қолса, жамистнинг ҳам тинчи бузилади, юртдан барака кстарилади, фарзандлар тарбисси бузилади ва инсонлар сртасидаги муносабатлар издан чиқади.

Кспинча снги турмуш қураётган келин-куёвларни ксрган ёши улуғлар беихтиёр: "œИлоҳо, снги турмуш қураётган келин-куёв бахтли бслишсин, оиласида тотувлик, аҳиллик ошён қурсин", деб дуога қсл очишади. Лекин, афсуски, келин-куёвларнинг ҳаммаси ҳам умрлари давомида оила номли ошёнларини авайлаб асрай олишмайди. Бслар-бслмас гап-ссзлар, арзимас баҳоналар билан ширин турмушларини оғуга айлантиришади. Бир-бирларини тушунмасликдан, муроса илмини билмасликдан бир оилада сшаётган икки киши душман-ғанимга айланади. Қанча оилалар бузилиб, кишилар азист чекади, болалар етим бслади, асаблар қақшайди. Ажрашишмаган тақдирда ҳам бутун умрлари ғурбат, ғам ва изтиробга  тслиқ стади.

Оиланинг тотувлиги бир кишига ёки бир сабабга боғлиқ смас. Бунинг учун ҳамма — келин-куёв ҳам, ота-оналар ҳам, оила ташқарисидагилар ҳам, кенг жамоатчилик ҳам баравар жон койитмаса, ксзланган мақсадга сришиб бслмайди. Янги оила қурган куёв биринчи кунларданоқ хотинини талтайтириб юбормай, турмуш синоатларига тайёрлаб борса, ҳаёт фақат сйин-кулги ва кснгилхушликлардан иборат смаслигини унга тушунтира олса, хотиннинг снг асосий бурчи срга итоат сканини етказа олса, орада уруш-жанжаллар келиб чиқмаган бслар, икки ёшнинг бахти завол топмас сди.

Агар келин ҳам бир гапдан қолса, снги тушган жойидагилар билан муроса қилиш йслларини ахтарса, ёши улуғ қайнонасини ҳурмат қилиб, хизматини асмаса, оила инқирозга учрамас, сртада бола тирик етим бслмас сди.

Аки оиладаги катталар, айниқса қайноналар сал бағрикенгроқ, сабрлироқ, адолатлироқ бслишса, қайноталар тажрибалари ва мавқеларидан келиб чиқиб, ёшларга насиҳат қилишса, оиланинг бошқа аъзолари келин-куёвнинг турмушига аралашишмаса, ишлар бунақа чаппасига кетмаган бслур сди. Жиндай муросасизликнинг баҳоси ана шундай қимматга тушади. Шунинг учун ҳам динимиз ёшлар сртасида ноаҳиллик пайдо бслиши билан уларни ислоҳга келтириб-сраштириш, бунинг учун ҳар икки томондан холис, адолатли ҳакамларни жалб қилишга буюради. Аллоҳ азза ва жалла айтади:

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا (سورة النساء /35).

съни: "œАгар улар (ср-хотин)нинг оралари бузилиб кетишидан қсрқсангиз, ср оиласидан бир ҳакам, хотин оиласидан бир ҳакам юборингиз. Агар (ср-хотин) ислоҳни хоҳласалар, Аллоҳ срталарини мувофиқлаштиргай. Албатта, Аллоҳ билимдон ва хабардор зотдир".

Али ибн Абу Толибдан (р.а.) ривост қилинади: "А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Одамларнинг аразлашганларини сраштириб қсйиш бир нафл намоз сқишдан ва нафл рсза тутишдан ксра савоблироқдир", деганлар" (Имом Табароний ривости).

Азиз жамоат! Кспинча оилада ота-она ва фарзандлар, оиланинг бошқа аъзолари орасида ҳам турли келишмовчилик, бир-бирини тушунмаслик каби ҳолатлар учраб туради. Арзимаган сабаб-баҳоналар билан тинч хонадонлар уруш-жанжаллар, жанг ва можаролар масканига айланади. Бир-бирига сқин, қадрдон, қариндош одамлар сртасида меҳр-оқибат кстарилади, улар ёвга айланишади. Уларнинг касрига инсонийлик, ахлоқ, одоб қоидалари поймол қилиниб, жамистнинг осойишталигига путур етади.

Халқимиз "œОила қуриш — игна билан қаср барпо қилишга тенг", дейди. Дарҳақиқат, оиланинг, турмушнинг, рсзғорнинг минг бир машаққати, синови бор. Кспинча оилавий муносабатлар ҳақида ссз борар скан, уни бузилишга олиб борувчи  омил ва сабабларни ҳар ким сзича ҳар хил шарҳлайди. Кимдир оиладан тинчлик ва хотиржамликнинг кетишида бутун айбни срнинг лапашанглигига, хотинига ссзини стказа олмаётганига тснкайди. Кимдир хотиннинг сткирлиги, маккорлиги, итоатсизлигини ҳамма ихтилоф ва келишмовчиликлар сабабчиси, деб ҳисоблайди. Бошқалар оилавий келишмовчиликлар кспроқ золим қайноналарнинг ёвузлиги,  ёки гапуқмас келинларнинг қайсарлиги туфайли содир бслади, деб ҳисоблашади. Айримлар асосий жанжал моддий етишмовчиликлардан, қсл калталигидан келиб чиқади, деб сйлайди. Кимлардир бола тарбиссига сътиборсизлик қилгани туфайли у улғайганида снди бунинг азобини тортаётганидан зорланади. Аслида бунга ким ёки нима айбдор?

Шайх Муҳаммад Абу Заҳра оилани уч қисмга бслади: биринчи қисм — ср-хотин, иккинчи қисм — фарзандлар, учинчиси сса — сқин қариндошлар (съни, ота-она, ака-ука, опа-сингил ва бошқалар)дир. Ана шу уч қисм аҳил-тотув бслгандагина оила тинч-осойишта ва файзли бслади, акс ҳолда уриш-жанжалдан боши чиқмайди. Атоқли мутафаккир олима Олимат ул-Банот: Оилавий масалада ср билан хотин сртасида тотувлик ва маслаҳатлашиб иш тутиш бслмаса, бундай оила азоб ва машаққат масканига айланади, дейди.

А­нг алам қиладиган жойи, ҳозир оилавий уруш-жанжаллар, қсйди-чиқдиларга сабаб бслаётган нарсалар жуда арзимасдир. Бирида овқатнинг шсрлигидан, бошқасида келиннинг қайнонага салом бермаганидан, сна бирида ҳайит йсқловда тоғоранинг кам қилинганидан, бошқасида куёвнинг ишдан кеч келишидан бошланган беҳуда гаплар бора-бора оиланинг бузилишига олиб келади. Одамлар оила тақдирига, икки ёшнинг бахтига шунчалар бепарво ва енгилтаклик билан қарайдиган бслиб кетганми?».

Кейинги пайтда снги турмуш қурганлар сртасида бслар-бслмас, майда нарсалар сабабидан хотинини талоқ қилиш ёки келинларнинг срларидан талоғини ссраши каби кснгилсиз ҳолатлар кспайиб борспти. Ааҳотки талоқ ҳазил смас, ниҳостда жиддий нарса сканини, бу ссздан Аллоҳнинг Арши ларзага келишини тушунишмаса? Савбон розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: "œҚайси бир аёл сабабсиз сридан талоқ ссраса, жаннат ҳиди унга ҳаромдир", деганлар» (Имом Аҳмад ривости).

Кспинча икки ёш бахтига уларнинг ота-оналари ҳам зомин бслиб қолишади. А­р-хотиннинг турмушига ҳар бир майда-чуйда хусусида аралашавериш, келиннинг қилиқларидан, ишларидан «хато» топавериш ёки куёвнинг қандай рсзғор тутишида ақл сргатиш, умуман ёшларни бслар-бслмасга тергайвериш ҳам улар сртасига совуқчилик тушишига сабаб бслади.

Инсоннинг снг схши фазилатларидан бири унинг кечира олиш хислатидир. Кечириш динимизда мақталган сифатлардан ҳисобланади. Бир қарашда оний ютқазишдай ксринган кечира олиш катта можароларнинг олдини олади, келгусидаги ғалабани таъминлайди. «А­р-хотиннинг уриши — дока рсмолнинг қуриши» деганларидай, икки ошифта қалбнинг арази узоққа бормаслиги кундай равшан нарса. Сал ихтилоф чиқдими, бир томон дарров муроса-келишув йслини танлаб, зиддистни даф қилиш чорасини ксриши керак. Шундай ҳолатларда бир томоннинг андишага риос қилиши, ақл-идрок билан иш тутиши, шайтоннинг бсйнини синдириб, жиндай муросага юриши катта можароларнинг олдини олибгина қолмай, оилада чинакам саодат гулшанини барқ урдириб сшнатиб юборади.

А ивост қилишларича, бир киши хотинининг муросасизлигидан, итоатсизлигидан тсйиб кетиб,  халифа Ҳазрати Умарга шикост қилиш учун у кишининг уйига борибди. А­шикка сқинлашса, ичкаридан аёл кишининг қаттиқ-қаттиқ гапираётгани сшитилибди. Шунда босги киши «Халифанинг уйида ҳам бу можаро бор скан, схшиси индамай  кетақолай», деб ортига қайтмоқчи бслибди. Шу пайт ичкаридан Ҳазрати Умар чиқиб қолибдилар. Юмуш билан келган одамнинг изига қайтиб кетаётгани сабабини ссрабдилар. Арзга келган одам: «Хотинимнинг зулмидан шикост қилиб келувдим, қарасам бу машмаша сизнинг ҳам бошингизда бор скан, шунга қайтиб кетмоқчи бслиб турувдим», деб жавоб қилибди. Шунда Ҳазрати Умар: «Қизиқ одам скансан-ку, ахир аёллар овқатимизни пиширса, кир-чирларни ювса, болаларимизни тарбис қилса, бутун рсзғор ишларини зиммасига олган бслсаю, онда-сондаги норозилик-исёнларига сабр қилмасак, инсофдан бслармикин», деган сканлар.

А­нди масаланинг бошқа томонига сътиборни қаратайлик. Қиз сри устидан ота-онасига шикост қилиб келди, дейлик. Ота-она кспни ксрган, мулоҳазали, ақлли бслса-ку, схши. «Қизим, оилада нималар бслмайди, агар сринг билан бир умр бирга бслишни истасанг, унинг танбеҳларига рози бсл, сабр қил, ҳаммаси схши бслиб кетади», деб панд-насиҳатлар билан изига қайтариб юборишади. Аксари ҳолларда сса, ота ёки она қизининг топиб келган гапини рскач қилиб, куёвни «тартибга чақиришга», «тавбасига бир таснтириб қсйишга» киришишади, ҳатто у билан ёқалашишгача боришади. Айниқса бу ҳол қиз томон бойлик, мартаба ва насабда бир поғона баландроқ оилаларда ксп учрайди. Оқибатда куёв билан қайнота-қайнона сртасида, қудалар сртасида «парда кстарилади». Хсрланган, иззати топталган йигитнинг ксзига ҳеч нарса, ҳатто севиб уйланган аёли, шириндан-шакар фарзандлари ҳам ксринмай қолади. Уйига гап ташиб, «деди-деди»лари билан оиласи бахтини поймол қилган хотинидан воз кечишга мажбур бслади. Хотинининг жиндай фаросатсизлиги туфайли ширин турмушга хотима қсйилади. Асмо бинти Язид Ансорисдан (р.а.) ривост қилинади: "œТенгдош қизлар билан стирган сдим, олдимиздан Лайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам стдилар. У зот салом бердилар ва: «Валинеъматларингизга ношукрликдан сҳтиёт бслинглар", дедилар. Мен дугоналарим ичида савол беришга журъатлироғи сдим ва: "œА­й Аллоҳнинг А асули, валинеъматларга ношукрлик нима?" деб ссрадим. "œБирингиз ота-она бағрида узоқ вақт срсиз стиради. Сснг Аллоҳ унга ср неъматини ато қилади, фарзанд беради. (Аммо аёл) жаҳл устида "œСендан ҳеч схшилик ксрмадим», деб куфрони неъмат қилиб қссди", дедилар (Имом Бухорий ривости, «Ал-Адаб ал-муфрад»).

Абу Ҳурайрадан (р.а.) ривост қилинади. А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аёлларнинг схшиси — назар солсанг хурсанд қиладиган, амр қилсанг итоатда бсладиган, йсқлигингда сз номусини ва сенинг молингни муҳофаза қиладиганидир», деганлар (Имом Табарий ва Ибн Аби Ҳотимлар ривости).

Қадрли жамоат! Динимиз талабига ксра, ср — оиланинг раҳбари, унинг ҳамма томонига масъул ҳисобланади. Аммо бу айримлар сйлаганидек, «деганим деган» қабилида иш тутиш, оиланинг бошқа азоларига зулм стказиш ҳуқуқи берилгани смас. Аксинча, ср хотинининг ҳақларини тсла адо стади, ота-онани сзи ва хотини томонидан ҳурмат-сҳтиром қилинишини таъминлайди, рсзғор таъминоти билан шуғулланади, оиласини ҳалол ризқ билан боқади. Бу дегани — сзи еганини оиласига едиради, сзи кийганини кийдиради, рсзғорнинг керакли жиҳозларини харид қилади. Хотинига схши муомалада бслади. Унинг белгилаб қсйилган ҳақларини тсла адо стади. Агар аёл тарбиссиз, ахлоқсиз бслса, уни панд-насиҳатлар, танбеҳлар билан йслга солади.

А­рларнинг сна бир вазифаси — хотинлари хато ёки камчиликка йсл қсйса, кечиримли бслиш, қусурини тузатиш, айбини беркитиш, хотини ва оиланинг бошқа аъзолари сртасида ихтилоф чиқса, буни ислоҳ қилиш ва муросага келтиришдир.

«Келин олиш осон, қайнона бслиш қийин», дейишган момоларимиз. Бу келин келиши билан қайнона ҳамма юмуш-ташвишлардан фориғ бслиб роҳат-фароғатга стади, дегани смас. Аксинча унинг зиммасига сзга хонадоннинг фарзанди сз оиласида палак отиши, не машаққат билан тикланган оиланинг камолга етиши, сғли ва келини тотув турмуш кечириши йслида катта масъулист юкланди, дегани. Ахир «Катталар — ёшлар учун бир ксприк», деб бежизга айтишмаган. Ахир бекорга келинни бир ердан бошқа бир ерга ксчириб стқазилган ниҳолга схшатишмаганки, унга алоҳида меҳр-муҳаббат, алоҳида парвариш керак.

Ўзбек хонадонида, схши тарбис ксрган оилаларда қадим-қадимдан қизларни борадиган еридаги иссиқ-совуққа, аччиқ-тизиққа ксникишга сргатадилар. «А­нди уйинг сша ер, у жойдан гап ташиб келма, қайнонанг билан муроса қил, сен схши бслсанг, хизматингни асмасанг, улар ҳам бошига кстариб юради» қабилида насиҳатлар қилинган. Бундай тарбис олмаган қизлар сса сз бахтларига сзлари зомин бслишади.

Донишмандлар бундай дейишади: «А­р билан хотин оиланинг икки хожаси, хонадоннинг зийнатидир. А­р ва хотиннинг биргаликдаги вазифалари бир-бирларига садоқат, ишонч, сҳтиром, муҳаббат, хотир сақлаш ва ёрдам қилмоқдир. Садоқат уйланишнинг руҳидир. Аосрин ҳаракатлар, ғавғо-жанжаллар уйланиш руҳини бузиб, оила саодатини барбод стади. Турмуш ва уй-рсзғорга тегишли ишларни ср-хотин бир-бирларидан сширмасликлари керак. А­р баъзида хотинининг носрин ишини билса, унга мулойимлик билан насиҳат қилиши, бу ишининг хато ёки гуноҳ сканини тушунтириши зарур. Хотин ҳам срининг сҳтиёжини, саъйи ва касбида слқовлигини сезса, уни тсғри йслга солиб кснглини кстарсин, тасалли берсин, ғайрат бағишласин. Икки томон ҳар қандай ҳолатда ҳам бир-бирларини ташламасликка аҳд-паймон қилишлари талаб стилади. Масалан, улардан бири касал бслса, иккинчисининг илтифотсиз қараб, уни боқмасдан сз ҳолига ташлаб қсйиши кечирилмас ҳолдир».

Оилавий турмушни бежизга «умр савдоси» дейишмаган. Бу савдо сотувчи ва олувчининг розилиги асосига қурилсагина, ғирромлик ва алдов аралашмай ҳалол бслсагина, иккала тарафга баравар фойда келтиради. А сотувчи фақат сз фойдасини ксзлаб, харидор ҳақида сйламаса ёки аксинча бслса, бу савдонинг умри қисқа бслади. Оила ҳаётида ҳам ср-хотин «ҳалол савдо» қилишсагина турмушлари файзли, ҳаётлари фароғатли кечади.

Айниқса, ҳозирги пайтда молпарастлик, бойликка ружу қсйиш, кимсзарга дунёсини ксз-ксз қилиш халқимизга қимматга тушспти. Қанча оилалар арзимас матоҳлар деб бошланган жанжаллардан пароканда бслспти. Ааҳот кулфатларга сабаб бслувчи молпарастлик балосидан қутилиш, ахлоқий талабларга ксра ҳар ишда қаноатли, камтар бслиш шунчалик мушкул иш бслса?!

Муҳтарам жамоат! Оила ҳаёти ҳеч қачон сидирғасига фақат шоду хуррамлик, бахт-саодатдан иборат бслмайди. Турмушда ихтилоф ва ташвишлар, қийинчилик ва  етишмовчиликлар, мусибат ва ғам-андуҳлар керагича учрайди. А­р-хотин биргалашиб қарши курашсагина уларни енгиш осон кечади, оила хотиржамлиги тезроқ қслга киради. Агар бундай қийин пайтларда муроса бузилса, сзаро самимист чекинса, бирининг ташвишига иккинчиси томошабин бслиб турса, бу оилада тотувлик ошён қуриши амри маҳолдир. Аллоҳ таоло барчаларимизни оила тотувлиги ҳақида жон куйдирадиган, бир-бирларимизга меҳр-мурувватли солиҳ бандаларидан стиб, икки дунё саодатига мушарраф айласин, "œмустаҳкам оила йили"да оилаларимизда тинчлик-хотиржамлик, сзаро аҳиллик, муроса ва садоқат барқарор бслишини насиб стсин. Омин!

Manba.

Qayd etilgan


Fayzulloh  21 May 2012, 14:03:29

 :bsm3:

18.05.2012 й. Фитналардан сақланайлик!

بسم الله الرحمن الرحيم

Муҳтарам жамоат! Бугунги мавъизамиз мавзуи фитналар ҳақида бслгани учун снг олдин фитнанинг сзи нима скани ҳақида маълумот бериб стайлик. Арабча "œфитна" ссзи луғатда «синов, имтиҳон» маъносида келади. Арабларда маъданни стга солиб синаб ксриш «фитна» дейилади. Истилоҳда кишиларни диндан қайтариш, динга қарши ҳаракатга чорлаш фитна саналади. Фитна қотилликдан ҳам оғир гуноҳдир. Маънавий соҳада инсоннинг имон-сътиқоди, шариатга амал қилиши, унинг инсоний фазилатлари рсёбга чиқишига тсғаноқ ёки синов бсладиган барча нарсалар ҳам фитна ҳисобланади.

Исломнинг илк даврларидаёқ Аллоҳ таоло Ўз Лайғамбари Муҳаммад алайҳиссаломни динда бсладиган турли фитналардан огоҳлантирган сди. Биргина Бақара сурасининг тсртта остида мусулмонларни мушриклар ва мунофиқларнинг фитналаридан огоҳлантириш ҳақида ссз боради:

أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ (سورة البقرة/12)

съни: "œОгоҳ бслингки, айнан уларнинг сзлари бузғунчилардир, лекин (буни сзлари) сезмайдилар".

Аллоҳ таоло мсминларни огоҳлантирсптики, айнан мунофиқлар бузғунчи ва фитначи сканини схши билиб олинглар, лекин улар сзларининг бузғунчиликларини сезишмайди. Ер юзида бузғунчилик қилиб юриш, кишилар сртасида фитна-фасод уруғларини сочиш, дин ниқоби остида бегуноҳ одамларга зулм қилиш, улар жони ва молига тажовуз стиш инсонистга қарши қаратилган снг мудҳиш жиностлардир. Террор, бузғунчилик, зулм, урушлар, одамларнинг жабр-ситам ксришлари ва хсрланишларига сабаб бслувчи барча тажовузкорликларни динимиз қоралаган. Аллоҳ таоло мсминларга тинчлик ва адолат срнатишни, одамлар орасини ислоҳ стишни, барчага бирдай схшилик ва сзгулик қилишни буюрган, ҳар қандай зсравонлик ва бузғунчиликни тақиқлаган. Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ (سورة ﺍﻷنفال/25)

съни: "œСизлардан фақат золимларгагина хос бслмаган (балки ҳаммаларингизга оммавий бсладиган) фитна (азоб)дан сақланингиз ва билиб қсйингизки, Аллоҳ жазоси қаттиқ (зот)дир".

Золим кимсалар ҳамиша инсонлар, бутун-бутун қабилалар сртасига фитна, нифоқ солиб, жамистнинг тинч ҳаётини пароканда қилишади. Фитна сса одамларни қатл қилишдан ҳам ёмон жиностдир. Аммо жоҳил ва урушқоқ бузғунчилар инсонист тарихи давомида жуда ксп марта Ларвардигорнинг ана шу амрларига қарши борган, турли фитналар чиқариб, минг-минглаб бегуноҳ кишиларнинг ҳалокатига сабаб бслган.

Аофеъ розисллоҳу анҳудан ривост қилинади: "œИбн Зубайр фитнаси пайтида икки киши Ибн Умар олдига келиб: "œОдамлар нима ишлар қилишспти, сиз бслсангиз Лайғамбаримизнинг сқин саҳобалари бслатуриб индамай стирибсиз, уларга қарши курашишингизга нима монеълик қилади?" дейишди. Ибн Умар: "œАллоҳ таолонинг сз биродарларим қонини тскишдан қайтаргани монеълик қилади", дедилар. Босгилар: "œАхир, Аллоҳ таоло: "œФитна босилиб, бутун дин Аллоҳгагина бслмагунича улар билан урушинглар" демаганмиди?!" дейишди. Ибн Умар: "œБиз фитна қолмагунича ва Аллоҳ таоло дини қоим бслгунича урушдик. Аима, снди сизлар сна фитна содир бслиб, Аллоҳ таолонинг дини барбод бслгунича уруш қилмоқчимисизлар?!" дедилар" (Имом Бухорий ривости). Қуръони каримда Ҳақ таоло хабар бериб айтади:

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآَخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (سورة البقرة/217)

съни: "œСиздан ҳаром ойда жанг қилиш (ҳукми) ҳақида ссрамоқдалар. Айтинг: «Унда жанг қилиш катта гуноҳдир, (лекин одамларни) Аллоҳ йслидан қайтариш, Унга куфр келтириш ва (ҳожиларни) Масжидул-Ҳаромдан тссиш ҳамда аҳолисини қувиб чиқариш Аллоҳ наздида (улардан ҳам) каттароқ гуноҳдир. Фитна қотилликдан ҳам каттароқ (гуноҳ)дир». Улар имкон топсалар, то динингиздан қайтармагунларича сизлар билан жанг қилаверадилар. Сизлардан ким сз (Ислом) динидан қайтиб, кофир ҳолида слса, ундай кимсаларнинг қилган амаллари дунёю охиратда беҳуда кетар. Улар дсзах аҳлидирлар ва унда мангу қолурлар".

Лайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳаёт вақтларида асло вужудга келмаган, аммо келажакда пайдо бслиши мумкин бслган, халқлар ва миллатлар бирлиги ҳамда осойишталигига таҳдид солувчи фитна-фасод, бузғунчиликлар ҳақида хабар бериб, огоҳлантирган сдилар: "œУмматимдан қайси бири умматимга қарши чиқса, унинг схши ва ёмонини фарқига бормаса, мсминга зиён тегишидан сзини тиймаса, берган ваъдасига вафо қилмаса, у менинг умматим смас!". (Муслим ва бошқалар).

Азиз  жамоат! Бугунги кунга келиб бутун дунёда фитналар кспайди, уларнинг моҳисти сзгарди, қиёфаси бошқача тус олди. Жаҳондаги ёвуз кучлар мусулмонлар бирлигига путур етказиш, парокандалик келтириб чиқариш мақсадида мусулмонлар сртасида фисқ-фасод, фитна ва бузуқ сътиқодларни ёйишга уринмоқда. Улар бузғунчи ташкилотлар ёки маълум доиралар манфаати йслида дин ниқобидан фойдаланиб, ҳамма ерда фасод уруғини сочишмоқда. Мамлакатимиз мусулмонлари ҳам бу хатарли фитналар таҳликасидан омонда қолишаётгани йсқ. Мустақилликдан сснг турли бузғунчи фирқа ва оқимларнинг мусулмонларимиз бирлиги ва сътиқоди мусаффолигига қарши қаратилган хуружи бслди, турли террорчилик ва бузғунчилик ҳаракатлари ҳам содир стилди.

Имконистдан фойдаланиб, мусулмонларни дин душманларининг сна бир катта фитнасидан огоҳлантиришга тсғри келади. Ҳозирги ғослар кураши даврида қспорувчилик ва миссионерлик ҳаракатлари ниҳостда кучайди, улар сз таълимотларини муросасизлик ва зсравонлик билан тарғиб қилишмоқда, бу йслда ҳар бир имконистдан фойдаланишмоқда, ҳеч нарсадан тап тортмай фаолистларини кучайтиришмоқда. Мақсад, мусулмонлар орасига фитна солиш, уларни пароканда қилиш, мамлакатлар ва халқларни бслиб ташлаб, бир-бирига гиж-гижлашдир.

Абу Ҳурайра розисллоҳу анҳудан ривост қилинади. Ҳазрати А асули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Охир замонда дажжоллар, (фирибгарлар) ёлғончилар (жамоаси) бслади. Улар сизлар ҳам ота-боболарингиз ҳам сшитмаган гапларни гапирадилар. Бас, сизлар улардан сзларингизни узоқ қилинглар ва сзларингиздан ҳам уларни узоқ қилинглар. Сизларни адаштириб ва алдаб фитнага (ширкка) солиб қсймасин», дедилар (Имом Муслим ривости).

Ҳозирги пайтда сна бир фитна ҳақида гапирмаслик ҳам дин ва миллатга хиёнат саналади. Бу ҳам бслса, дунёдаги мустамлакачи кучларнинг маънавий бсшлиқдан фойдаланиб юртимиз ёшлари онгига маънавистимиз ва ахлоқимизга бутунлай ёт бслган ва снг хатарли иллатларни сз ичига олган "œоммавий маданист"ни сингдиришга катта фитналарга сабаб бслмоқда. Ашларни худбин ва лоқайд кимсаларга айлантириш, ахлоқий бузуқлик ва зсравонликни тарғиб қилиш, бир жинслар никоҳи, зино, гиёҳвандлик, бузуқлик, нима қилиб бслса ҳам, қандай йсл билан бслса ҳам фақат бойлик орттиришга интилиш, оилани тан олмаслик, кснгил истаган ишларни қилиш орқали "œсркин бслиш" каби зарарли иллатларни ёйишни асосий мақсад қилиб олган бу "œмаданист" жамистдаги маънавий ҳаётни издан чиқаради, ёшлар ахлоқига жиддий салбий таъсир ксрсатади. Бундан бир аср муқаддам атоқли сзбек маърифатпарвари Абдурауф Фитрат: "œКимки бадахлоқ болаларни тарбис стса, инсонистга катта душманлик қилган бслади", деган сди. Бундай фитналардан мамлакатимиз мусулмонлари ҳам ниҳостда огоҳ бслишлари лозим.

Муҳтарам жамоат! Бугун инсонист ғосвий урушлар, маънавий зиддистлар, бир ҳовуч зсравон ғосларнинг дунёни қайта тақсимлашга қаратилган сйинлари авж олган бир вазистда сшаспти. Ҳозир зулм ва истибдод, террор ва бузғунчиликлар, ахлоқсизлик ва маънавий инқирозлар ҳар қачонгидан хатарли тус олмоқда. Мусулмонлар бундай шароитларда ҳар қачонгидан ҳушёр ва огоҳ бслишлари, дсст киму, душман кимлигини схши ажрата олишлари, ғанимлар фитнасига учмасликлари, ёвуз кучлар қслидан қсғирчоқ бслиб қолиб, диндошлари ва миллатдошлари қотилига айланмасликлари зарур. Чунки ҳар бир фитна ва фасод иш ортида ғаразли мақсадлар, манфаатдор кучлар турганини бир лаҳза ҳам унутишга ҳаққимиз йсқ.

А­нг аввало юртимизда ҳукм сураётган тинчлик ва хотиржамликни қадрига етиб унинг шукронасини қилиб, тинчлик сз-сзида осонликча бслмаслигини унитмаслигимиз ва буни авлодларимизга етказишимиз даркор. Зеро, куни кеча муҳтарам Лрезидентимиз 9 май Хотира ва қадрлаш куни муносабати билан Хотира майдонидаги учрашувдаги суҳбатда берган уч муҳим жиҳатни алоҳида таъкидладилар:

1. Хотира - тарихига назар. Ўтган аждодларнинг схши ибратли ҳаёти, сзгу амалларини ёд стиш, қадрига етиш, аждодларга муносиб ҳурмат-сҳтиром ксрсатиш жуда муҳимдир.

2. Инсон омилини съзозлаш. Фаровонликка интилишдан, ҳуқуқий-демократик жамист қуриш йслидаги ислоҳатлардан ксзланган  асосий мақсад инсон манфаатларини юксак даражада таъминлашдир.

3. Келажакка интилиш самарали бслиши тараққиёт йслидан олға силжиш учун снг аввало нима керак? Жамистда тинчлик-хотиржамлик бслиши зарур. Шу маънода ҳам ҳозирги нурли кунларга сришувимиз учун курашган, фидокорона меҳнат қилган ота-боболаримизнинг қадри, ҳурматини жойига қсйишимиз муҳим тарбисвий аҳамистга сгадир.

Барчаларимиз ушбу ҳикматона, пур мазмунли фикрлардан ибрат олиб ва уларни ҳаётимизга татбиқ стсак, иншаоллоҳ буюк ватанимиз бунданда обод ва ҳалқимиз снада фаровон ҳаёт кечиради.

Аллоҳ таоло барчаларимизни охирзамон фитналаридан паноҳида асрасин, юртимизни тинч, осмонимизни мусаффо айласин,  имон ва ихлос  биродарлиги барчаларимизга доимий неъмат бслишини насиб стсин, омин!


Manba.

Qayd etilgan


Fayzulloh  26 May 2012, 13:40:33

 :bsm3:
 :vsl3:

25.05.2012 й. А ажаб ойининг фазилати

بسم الله الرحمن الرحيم
Муҳтарам жамоат! Аллоҳ таоло инсонларнинг тслақонли ҳаёт кечиришлари, сафар қилишлари, намоз, рсза, ҳаж каби ибодатларни вақтида адо стишларига қулайлик сратиш мақсадида кун, ой, йил ҳисобини ҳам жорий стган. Тарих воқеаларини белгилаш, тинмай стаётган вақт ҳисобини аниқлаб ёзиш ва кейинги авлодга қолдириш мақсадида йил, ой, кунларнинг ҳисобини тақвим шаклида қадимдан кенг истеъмол қилиб келинади.

Қуръони каримда ойларнинг сони сн иккита қилиб сратилгани, булар биргаликда йил ҳисобини ташкил стиши баён стилган. Аллоҳ таоло ана шу ойларнинг тсрттасини, съни Муҳаррам, А ажаб, Зулқаъда, Зулҳижжа ойларини "œҳаром", съни уруш ва қон тскишлар ҳаром қилинган ойлар деб сълон стди. Бу ойларда уруш қилишни Аллоҳ таоло ҳаром қилган. Мазкур тсрт ойда агар уруш қилинса, Аллоҳнинг ҳукмини сзгартириб, ҳаром нарсани ҳалол ҳисоблаш бслади. Бинобарин, бу катта гуноҳдир. Ҳижрий — қамарий тақвимнинг еттинчи ойи А ажаб бслиб, у ҳаром ойларнинг биридир. Бу муборак ойга боғлиқ бир неча маълумотлар бор. Уларнинг баъзилари мазкур ойнинг ҳаром ойлардан бири сканини баён стади.

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ...(سورة التوبة/36)

съни: "œАлбатта, Аллоҳнинг наздида ойларнинг адади — Аллоҳнинг осмонлар ва Ерни сратган кунидаги битигига мувофиқ — сн икки ойдир. Улардан тсрттаси (уруш) тақиқланган ойлардир...".

Азиз  жамоат! Бугунги мавъизамиз мавзуи А ажаб ойига бағишлангани боис бу ссзнинг маъносини ҳам тушуниб олайлик. "œА ажаб" ссзи луғатда «ҳаё қилмоқ, сақламоқ, қсрқмоқ» маъноларини англатади. Ҳижрий-қамарий тақвимнинг еттинчи ойи А ажаб — Аллоҳ урушни ҳаром қилган ойларнинг бири бслгани учун шу номни олган. Ҳаром ойлардан бслгани учун А ажаб ойида нафл рсза тутишнинг савоби улуғ. Бу ойнинг фазилати шундаки, унинг йигирма еттинчи кечаси Лайғамбар алайҳиссаломнинг Исро ва Меърожлари содир бслган.

Исро ва меърож воқеаси Лайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг мсъжизаларига далолат қилувчи нодир ҳодисалардандир. "œИсро" луғатда "œтунги сайр" маъносини билдиради. Лайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломнинг Маккадаги Масжидул-Ҳаромдан Қуддусдаги Масжидул-Ақсога боришлари ҳодисаси "œИсро" дейилади. Бу ҳодиса Қуръони карим остида зикр стилган:

سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آَيَاتِنَا إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ (سورة الاسراء/1)

съни: "œ(Ўз) бандаси (Муҳаммад)ни, унга мсъжизаларимиздан ксрсатиш учун (Маккадаги) Масжиди Ҳаромдан (Қудсдаги) Биз атрофини баракотли қилган Масжиди Ақсога тунда сайр қилдирган зотга тасбеҳ айтилур*. Дарҳақиқат, У Самеъ (сшитувчи) ва Басир (ксрувчи)дир".

А асулуллоҳнинг Исро ва Меърожларини ҳақ деб билиш имон шартларидандир. Ким Исро ҳақидаги остларни рад стса, кофир бслади.

"œМеърож" ссзи луғатда "œЗина" деган маънони билдиради. Лайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом уйғоқликларида жасадлари билан осмонга ва ундан Аллоҳ таоло хоҳлаган жойга чиққанлари воқеаси «Меърож» дейилади. А асулуллоҳ Меърожларига ишониш Аҳли суннат вал жамоа ақидасининг муҳим қисмидир. Меърож ҳижратдан бир срим йил аввал, ражаб ойининг 27-жума кечасида содир бслган, дейилади ривостларда. Меърожда мусулмонларга беш вақт намоз сқиш фарз қилинди.

Уруш ҳаром қилинган ойлар — Зулқаъда, Зулҳижжа, Муҳаррам ва А ажаб ойлари схшилик асоси қилиб қсйилгани, бу ойлар ҳурматланиши зарурлиги одатий ҳол сди. Бу ойларда жоҳилист вақтида ҳам урушлар таққа-тақ тсхтаган.

Бир йилда тсрт ойни урушсиз ой, уруш ман стилган ой деб сълон қилиш бутун дунёда тинчлик ва осойишталикни ксзлаб қсйилган ажойиб илоҳий тадбир сди.  Ҳарамайни шарифайн макон жиҳатидан тинчлик-омонлик минтақаси бслса, уруш ҳаром қилинган тсрт ой замон жиҳатидан тинчлик-омонлик даври сди.

Абу Бакр розисллоҳу анҳудан ривост қилинган ҳадисда баён стилишича, Аабий соллаллоҳу алайҳи васаллам сз ҳажларида хутба қилиб: "œАлбатта, замон Аллоҳ осмонлару Ерни халқ қилган кунидаги ҳайъатига қайтди. Бир йил сн икки ойдир. Улардан тсрттаси ҳаром ойлардир. Учтаси бирин-кетин: Зул қаъда, Зул ҳижжа ва Муҳаррам ва Жумади ва Шаъбон орасидаги Музарнинг А ажаби», дедилар" (Имом Бухорий, Муслим ва Абу Довуд ривости).

А ажаб ойи ҳам муҳаррам ойлардан бслгани учун унда нафл рсза тутиш ксп савобга сга бслишнинг йслларидан бири ҳисобланади. Усмон ибн Ҳакимдан ривост қилинади: "œА ажаб ойида турганимизда Саъид ибн Жубайрдан А ажаб рсзаси ҳақида ссрадим. У: «Ибн Аббоснинг: «А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам рсза тутар сдилар, ҳатто оғизларини очмасалар керак, дер сдик. Оғизлари очиқ бсларди, ҳатто рсза тутмасалар керак, дер сдик», десётганини сшитганман», деди".

Усмон ибн Ҳаким Саъид ибн Жубайрдан А ажаб ойи рсзаси ҳақида ссраса ҳам, у киши Лайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг доимий одатлари ҳақида жавоб берганлар. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам гоҳида сурункасига рсза тутар сдилар, ҳатто кишилар у киши оғизларини очмасалар керак, деб сйлаб қолишарди. Гоҳида сса, сурункали оғизлари очиқ юрганларидан кишилар снди рсза тутмасалар керак, деб сйлаб қолишар сди. У зот А ажаб ойида ҳам шундай қилган сканлар.

Мужийба ал-Боҳилийс розийаллоҳу анҳодан, у киши сз оталари ёки амакиларидан ривост қилади: "œУнинг (отаси ёки амакиси) А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига борибди. Сснгра сса бир йилдан кейин сна ҳолати ва ксриниши сзгарган ҳолда келибди ва: «А­й Аллоҳнинг А асули, мени танимаспсизми?», дебди. «Сени нима сзгартирди, олдин чиройли ксринишда сдинг?», дедилар. «Сиздан ажраганимдан сснг фақат кечасигина таом едим», деди. Шунда А асулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аима учун сзингни азобга солдинг?», дедилар-да, сснгра: «Сабр ойи рсзасини тут ва ҳар ойдан бир кун тут», дедилар. «Бир оз қсшинг, менинг етарли қувватим бор», деди. «Икки кундан рсза тут», дедилар. «Бир оз зиёда қилинг», деди. «Уч кундан рсза тут», дедилар. «Бир оз зиёда қилинг», деди. «Ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, ҳаром (ой)ларида рсза тут, сснгра тарк қил, деб уч бармоқларини буклаб-ёзиб ксрсатдилар" (Абу Довуд, Аҳмад ва Аасаий ривост қилган).

Демак, А ажаб ойида нафл рсза тутиш савобли иш ҳисобланади. Машҳур «Саҳиҳ» китобларидан бошқа ҳадис китобларида келтирилган ривостларда А ажаб ойида рсза тутганларга улкан савоблар ваъда қилинган. Аммо саҳиҳ бслмаган ривостларда ҳаддан ташқари тарғибот борлиги ҳам унутилмаслиги лозим.

А асулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) даврларида ҳам бу тсрт ой иззат-икром қилинар ва ҳар қандай шароитда ҳам ҳурматланарди. Сизу бизнинг ушбу муборак ва улуғ ойларни ёд стиб туришимиздан мақсад — уларнинг фазилатларидан ташқари, йил кетидан йил, ой кетидан ойлар ва кун кетидан кунлар бетиним стаётгани ва бу билан умримиз ҳам тсхтамай стиб бораётганини тез-тез ссга келтириб туриш, демакдир. Агар инсон фақат дунёга улфатлашиб, унинг шаҳват, лаззат, турли васвасалари билан сралашаверса, охират ташвишларидан ғафлатда қолади, ҳатто уларни унутишгача боради. Аксинча фақат охиратни сйлаб, ҳаётдаги вазифаларидан воз кечса ва жамистдан узилса, боқий дунё мукофотларини бой берган бслади. Аллоҳ таоло айтади:

وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآَخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ (سورة آل عمران/145)

съни: "œКим дунё савоби (слжа)ни ирода қилса, унга сшандан берурмиз. Ким охират савобини ирода қилса, унга (ҳам) сшандан берурмиз. Шукр қилувчиларни сса, албатта, мукофотлаймиз".

Шосд, бу билан азиз умримизни ғанимат билиб, хайрли ва солиҳ амалларни қилиб боришга саъй-ҳаракатларимизни снада зиёда қилсак, Аллоҳ таоло буюрганидай ҳаёт кечирган бслур сдик. Айниқса, ушбу ойнинг маъносида мужассам бслган тинчликнинг қадрига етиш, уни асраш ва барқарорлигига сз хиссамизни  қсшиш снг савобли амаллардандир.

Муҳтарам жамоат! Аллоҳ таоло "œҳурматланган" ойларда айниқса гуноҳ ишлардан сақланишга, мазкур ойларни кспроқ ибодат, зикруллоҳ билан стказишга буюради. Мана бу ойларда имкон қадар солиҳ амалларни кспроқ бажаришимиз, атрофимиздаги ночор ва муҳтож кишилар ҳолидан хабардор бслиб, уларга ёрдам қслини чсзишимиз зарур бслади. Чунки стаётган ҳар бир кунимиз ғанимат, ҳар бир соатимиз ортига қайтмайди. Ҳамма нарсанинг исрофи бслганидай, вақтнинг, умрнинг ҳам исрофи бор. Шу боис, кунлар ва ойларни чиройли амаллар, сҳсон ва схшиликлар билан безаш мусулмон кишининг вазифаларидандир.

Имом Ҳасан Басрий айтади: "œОдам боласи, бир куни стса, бу ҳақда фикр қилсин. Агар бугунги куни схшилик келтирган бслса, бунга муваффақ қилгани учун Аллоҳга  шукрлар айласин. Агар бунинг акси  бслса, тавба қилсин, кундузги нуқсон ва камчиликларини тунда бартараф стишга азму-қарор айласин. Зеро, схшиликлар ёмонликларни ювиб кетказади. У соғ-саломат бслгани учун Аллоҳга шукроналар айтсин! Қолган умрида камчиликларни тслдириш мумкин бслади".

Аллоҳ таоло "œҳурматланган, уруш ҳаром стилган муҳаррам", ойлардан бслмиш А ажаб ойини барчаларимизга муборак айласин. Жаннатмонанд юртимиз осмонини мусаффо, халқларини тинч ва фаровон айлаб, ватанимиз тинчлиги ва осойишталигини барқарор қилсин. Азиз умримизнинг ҳар бир йили ва ойини солиҳ амаллар, схшиликлар ва сзгуликлар билан безашимизни насиб стсин, ҳаммаларимизга икки дунё саодатини ато қилсин, омин!


Manba.

Qayd etilgan


Fayzulloh  02 Iyun 2012, 18:13:38


 :bsm3:
 :asl3:
01.06.2012 й. Болалар – жаннат райҳонларидир!

بسم الله الرحمن الرحيم

Муҳтарам жамоат! Фарзанд – Аллоҳнинг санаб адоғига етиб бўлмайдиган неъматлари ичидаги бир неъматдир. У дунё ҳаётининг зийнатидир. Аллоҳ таоло марҳамат қилиб айтади:

...الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ... (سورة الكهف/46)

яъни: “Мол-мулк, фарзандлар дунё ҳаётининг зийнатидир...”.

Фарзанд қалб райҳонаси, гулидир. Ёшлик чоғларида уларни эркалаб кўнглимиз ҳузур қилади. Катта бўлганларида ёрдамларидан баҳраманд бўламиз. Вафот қилганимиздан кейин эса уларнинг саъй-ҳаракатлари туфайли номаи аъмолимиздаги савобларимиз зиёда бўлади.

Аллоҳ таоло Ўзининг Китобида фарзандлар дунё ҳаётининг, оила турмушининг зийнати эканини таъкидлаш билан бирга болалар сабабидан ота-оналарга юкланадиган бурч ва масъулиятларни ҳам эслатади:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ... (سورة التحريم/6)

яъни: “Эй, имон келтирганлар! Ўзларингизни ва оила аъзоларингизни ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлмиш дўзахдан сақлангиз...”.

Ота фарзандларига ўзининг отасига яхшилик қилиш билан ўрнак бўлмоғи, уларни ўз жонидан ҳам азиз кўрмоғи лозим. Шундагина фарзанд отасининг тутган йўлидан юради, ундан таъсирланади, шу ҳолатда униб-ўсади.

Маълумки, ҳозирги кунда юртимизнинг деярли барча шаҳар ва қишлоқларида халқаро талабларга жавоб берадиган, замонавий ўқув жиҳозлари билан таъминланган коллеж, лицей ва мактабларда келажагимиз эгалари бўлмиш ёшларимиз таълим олиб, билимларини ошириб келишмоқда. Бу йилги ўқув йили ҳам якунланиб, коллеж, лицей ва мактаб ўқувчилари ёзги таътилга чиқадилар,сўнгра ушбу ўқув масканларининг битирувчи ўқувчилари ўзлари қизиқиб танлаган соҳалар бўйича олий ва ўрта махсус ўқув юртларига кириш учун тайёргарлик кўра бошлайди.

Айни шу вақтда ота-оналар ўзларининг азиз фарзандларига, устозлар шогирдларига, катталар кичикларга йўл-йўриқ кўрсатиб, таътил даврида уларнинг қизиқиш ва ҳоҳишларига қараб бирор касб-ҳунар билан шуғуланишлари ёки спортнинг бирор тури билан шуғулланишларига кўмаклашишлари мақсадга мувофиқ бўлади.

Ёзги таътил вақтида ёшларни бекор қолдирмаслик лозим. Гиёҳвандликка ружу қўйиш, ҳар хил ёт оқимларга эргашиш каби зарарли одатлардан ёшларимизни сақлашимиз, бунда эса, иложи борича уларни нима билан шуғулланаётгани, кимлар билан юргани ҳақида маҳалла куй, қўни-қўшни, айниқса, ота-оналар жуда катта эътибор билан қарамоқликлари керак бўлади. Аксинча, улар билан қизиқилмаса, уларга нисбатан бепарво бўлинса кўнгилсиз ҳолатлар юзага келиши мумкин. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилганлар:

" ... اِغْتَنِمْ شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ ... " (رواه الترمذى)

яъни: “Ёшлик вақтингизни кексаликдан олдин, бўш вақтингизни бирор иш билан машғул бўлиб қолшишдан олдин ғанимат билинг!”.

Ушбу ҳадисдан, хулоса шуки, ота-оналар фарзандларига ҳар бир кунни ғанимат билиб, ҳаётдан фойдаланиш зарурлигини ўрганишлари керак. Уларни ёшлик давридан бошлаб меҳнатга ўргатиб, ҳалол меҳнат, пешона тери билан топилган ризқ-рўзида барака бўлиши ҳақида панду насиҳатлар қилишлари айни муддаодир.

Фарзанднинг ахлоқ-одобига ёмон дўсту ёрларнинг ҳам таъсири жуда катта бўлади. Пайғамбар алайҳиссалом айтганлар: “Яхши ҳамсуҳбат билан ёмон ҳамсуҳбат мисоли мушки анбар сотувчи билан темирчига ўхшайди. Сен мушки анбар сотувчининг мушкидан сотиб олмаган тақдирингда ҳам унинг хушбўй ҳидидан баҳраманд бўласан, темирчининг босқони уйингни ёки кийимингни ёндириб юбормаган тақдирда ҳам, унинг бадбўй ҳидидан кўнглинг хира бўлади”.

Муҳтарам жамоат! Ҳар қандай жамиятда комил инсонни тарбиялаш учун асосан унинг руҳий-маънавий оламини бойитиш, онгига эзгу фазилатлар ва юксак ахлоқ намунасини сингдириш алоҳида аҳамиятга эга. Бу борада мусаффо ва бағрикенг, олийжаноб ва инсонпарвар дин бўлган ислом дини инсонларни ҳалолликка, эзгуликка, инсоф-адолатга, бошқаларга яхшилик қилишга чорлаши билан катта хизмат қилиб келмоқда.

Ислом динида тарбияга алоҳида эътибор берилгани боис ҳам пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам:

" مَا نَحَلَ وَالِدٌ لِوَلَدِهِ أَفْضَلَ مِنْ أَدَبٍ حَسَنٍ " (رواه الترمذى)

яъни: “Ҳеч бир ота ўз фарзандига яхши тарбия ва гўзал одобдан буюкроқ ҳадя бера олмас”, - деб марҳамат қилганлар.

Ҳозирги кунда фарзандларимиз дунёнинг энг ўткир, фаол, уддабурон, ватанпарвар ёшларига айланиши, уларни фидоийлик, ватанпарварлик, тадбиркорлик, миллатпарварлик, садоқатга ўргатиш кўп жиҳатдан ота-оналарга боғлиқ. “Қуш уясида кўрганини қилади”, - дейди доно халқимиз. Бу борада, албатта, ота-онага ёрдам беришда бутун жамоатчилик – маҳалла-куй, устоз-мураббийлар ҳам масъулдирлар.

Ҳар бир даврнинг ўрганилиши лозим бўлган илму ҳунарлари бор, уларни пухта билиш ва эгаллаш шу даврда яшаб турган ёшларнинг бурчидир. Ҳазрати Али таълим берганларки: “Болаларингизга келажак давр илмини ўргатингиз, чунки улар сизнинг замонингиздан бошқа даврда дунёга келишади”.

Ота-онанинг фарзандлари улғайган сари болаларга ва уларнинг тақдирига ҳушёрроқ қараши кучайиб бориши лозим, уларни юксак қадриятларимизнинг асл ва бақувват илдизларидан баҳраманд этиш, бугунги турмуш тарзимизга мос тарбия бериш, албатта биз ота-оналарнинг зиммамиздаги муҳим вазифалардан саналади. Кези келганда оилада фарзандларимизнинг бирига айтилган насиҳат айни чоғда унинг ака-укаларига ҳам тегишли бўлиши, хонадондагиларнинг барчасига бирдай таъсир қилишини назарга олган ҳолда иш тутишимиз ва фарзандларимизни илм олишга ва касб-ҳунар эгаллашларига ҳамдард ва ҳамфикр бўлишимиз даркорлигини унутмаслигимиз ҳамда уларни теварак атрофимизда бўлаётган воқеа-ҳодисаларга, ўзгаришларга бефарқ бўлмай дахлдорлик руҳида тарбия беришимиз, келажакка катта ишонч билан боқишга ўргатишимиз керак бўлади.

Чиройли одоб-ахлоқ инсондаги барча фазилатларнинг энг олий ва афзалидир. Зеро, ҳусни хулқ соҳибидан доим эзгулик, яхшилик кутилади. Ўзига, оиласига, жамиятига ва Ватанига манфаат етади. Шунинг учун ҳам улуғларимиз: “Ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзи тамойилларини қарор топтириш, уларни гиёҳвандлик, ахлоқсизлик, четдан кириб келаётган ҳар хил зарарли таъсирлардан, “оммавий маданият” ниқоби остидаги таҳдид ва хавф-хатарлардан асраш масалалари бир зум ҳам эътиборимиздан четда қолмаслиги даркор”, - деб уқтирадилар.

Демак, бугунги мураккаб бир замонда ўзлигимиз ва миллийлигимизни англашимиз, ёш авлод тарбиясида муҳим ўрин тутган одоб-ахлоқ, катталарни ҳурмат қилиш, кичикларга иззатда бўлиш, юриш-туриш, кийиниш, еб-ичиш, бошқалар билан муомалада бўлишдаги меъёр, тартиб-қоидалар каби бой ва ўлмас миллий қадриятларимиз руҳида камолотга етказиш алоҳида аҳамият касб этади.

Жамиятимиз истиқболи эгалари бўлган баркамол авлод-ёшларнинг чиройли хулқлари муҳим эканини таъкидлаб Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам  марҳамат қилганлар:

" اِنَّمَا بُعِثْتُ لِاُتَمِّمَ مَكاَرِمَ الْاَخْلاَقِ " (رواه مالك)

яъни: “Пайғамбар бўлиб келишимнинг асосий боиси гўзал ахлоқни тамомига етказишдан иборатдир”.

Фарзандларимизга, барча авлодларимизга чиройли одоб-ахлоқ, имон ва эътиқодни ўргатиш нафл ибодатдан кўра афзал ва савобли иш ҳисобланади. Чунки, фарзандларимизнинг чуқур билими, чиройли одоб-ахлоқи билан таскин топамиз ва хотиржам бўламиз. Зеро, ўзимиздан кейин солиҳ фарзанд қолдиришимиз, биз учун доимий эҳсон, руҳ шодлиги ва масрурлигига сабаб бўлур, иншоаллоҳ.

Демак, фарзандларимиз бизнинг том маънодаги меросхўрларимиз бўлгани учун ҳам, улар гўё яхши амалларимизни давом эттирувчи бўлиб ҳисобланадилар. Зеро, улар томонидан бажарилган ҳар қандай яхши ишларга муносиб савоб ва ажрлар бўлиши ҳақида жаноб пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай марҳамат қиладилар: “Инсон вафот этганда унинг амали тўхтайди, фақат уч нарса туфайли унинг номаи аъмолига савоб ёзилиб туради: садақаи жория, фойдали илм, дуои хайр қилувчи солиҳ фарзанд” (Муслим ривояти).

Шу ўринда яна шуни таъкидлаб ўтиш лозимки, ўқувчи ва талабаларнинг таътил кунларида дам олиш кунларида уларни назорат қилиб туриш ҳаммамизнинг бурчимиздир. Ахлоқсизликка олиб борадиган ёмон йўлларга кириб кетишларига йўл қўймасдан таътил айёмини мароқли, мазмунли ўтказишларига ёрдам берайлик.

Фарзандларимизни меҳнатга ҳам тарғиб қилайлик, касб-ҳунар ўрганишларига имконият яратиб, келажак ҳаётда ўз ўринларини топишлари учун ҳозирдан уларга замин яратайлик.

Ёшларимизни илму-маърифатга қизиқтириб, ўргатиб борайлик. Зеро, илму фаннинг қайси соҳасида бўлса ҳам қизиқиш билан ўқиб-ўрганиб, маълумот ҳосил қилган ҳар қандай фарзанд, албатта, одамийлик хусусиятларига маълум миқдорда эга бўлади.

Муҳтарам жамоат! Хулоса қилиб айтамизки, азиз фарзандларимиз ўзларининг макоримул ахлоқ каби улуғ сифатлар билан зийнатлаган ҳолда илм олишда, касб-ҳунар малакаларини ҳосил қилишда, жамият ва Ватанга хизмат қилишда зўр куч ва ғайрат сарфлайдилар деб умид қиламиз.

Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом болаларни “жаннат райҳонлари”, деб атаганлар. Уларнинг жаннат райҳонлари бўлиб етишишлари эса ўғил-қизларимизнинг чиройли хулқли, диёнатли, эл-юртига садоқатли, миллатига муносиб этиб тарбиялашга боғлиқ. Шундай экан, Аллоҳ таоло барчаларимизни фарзандлар тарбияси ҳақида ҳамиша ўйлайдиган инсонлардан қилсин, уларни Ватанга, халқимизга, динимизга муносиб кишилар қилиб тарбиялашда тавфиқ ва ҳиммат ато этсин, фарзандларимизнинг икки дунё саодатига мушарраф айлаб, солиҳ мўминлардан бўлишларини насиб айласин.

Аллоҳ таоло барчаларимизни ҳидоятидан адаштирмасин! Ватанимизни тинч, осмонимизни мусаффо айлаб, турли хил балою офатлардан Ўз паноҳида сақласин, Омин!

Manba.

Qayd etilgan