Muallif Mavzu: Islomiy axloq  ( 17381 marta o'qilgan)

0 Foydalanuvchilar va 1 Mehmon ushbu mavzuni kuzatishmoqda.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #60 : 25 Oktyabr 2018, 10:39:44 »
Имом Аъзам ва хаворижлар
Маълумки, бизларнинг эътиқодимизда қибла аҳли кофирга ҳукм қилинмайди. Хаворижлар эса гуноҳи кабира қилганларни кофир дер эди. Улар Абу Ҳанифанинг олдиларига мунозара учун келишди ва савол беришди:
- Айтайлик, масжид олдида иккита маййит турибди. Бириси арақхўр. Ароқ ичиб бўкиб ўлган. Иккинчи маййит эса зинокор аёл. У зино қилиб, қорнида бола бўлиб  қолгач  ўзини ўлдирган. Шу иккиси кофирми ёки мусулмонми?
Абу Ҳанифа сўради:
-  Булар қайси миллатдан? Яҳудийми?
-  Йўқ.
-  Насронийми?
-  Йўқ.
-  Мажусийми?
-  Йўқ.
-  Ундай бўлса қайси миллатдан бу иккиси?
-  Шаҳодат калимасини айтадиган Ислом миллатидан!
- Шаҳодат калимаси иймоннинг учдан бири, тўртдан бири ёҳуд бешдан бири ҳисобланадими?
-  Йўқ, иймон учдан бир, тўртдан бир ёки бешдан бир бўлмайди. Шаҳодат калимаси бутун иймонни ифода қилади.
- Ўзингизлар у иккисини Ислом миллатидан, деяпсиз. Уларнинг мусулмон эканини тан олиб туриб, мендан уларни кофирми, деб сўрайсизларми?
Хаворижлар бу жавобдан довдираб қолишди. Лекин яна саволларини давом эттиришди:
-   Эй Шайх! Гапни айлантирма! Бу иккиси жаннатийми ёки жаҳаннамийми?
Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳи жавоб бердилар:
- Мен бу икки маййит тўғрисида Иброҳим алайҳис саломнинг ўз қавми борасида айтган сўзини айтаман. Ваҳоланки у қавмнинг жинояти бу иккисининг жиноятидан кўра оғирроқ эди:
رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِّنَ النَّاسِ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
“Эй Роббим, албатта, у(санам)лар одамлардан кўпини адаштирдилар. Бас, ким менга эргашса, у мендандир. Ким менга осий бўлса, албатта, Ўзинг мағфират қилгувчи ва раҳмлисан”. (Иброҳим. 36) Мен бу икки маййит тўғрисида Ийсо алайҳис саломнинг ўз қавми борасида айтган сўзини айтаман. Ваҳоланки у қавмнинг жинояти бу иккисининг жиноятидан кўра оғирроқ эди:
إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
“Агар уларни азоблайдиган бўлсанг, бас, албатта, улар Сенинг бандаларинг. Агар уларни мағфират қиладиган бўлсанг, бас, албатта, Сенинг Ўзинг азиз-ғолиб ва ҳикматли зотсан», деганини эсла”.  (Моида. 118)
Мен бу икки маййит тўғрисида Нуҳ алайҳис салом ва Набиййимиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламнинг айтган сўзларини айтаман:
وَلاَ أَقُولُ لَكُمْ عِندِي خَزَآئِنُ اللّهِ وَلاَ أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلاَ أَقُولُ إِنِّي مَلَكٌ وَلاَ أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ لَن يُؤْتِيَهُمُ اللّهُ خَيْراً اللّهُ أَعْلَمُ بِمَا فِي أَنفُسِهِمْ إِنِّي إِذاً لَّمِنَ الظَّالِمِينَ
“Мен сизларга: «Ҳузуримда Аллоҳнинг хазиналари бор», демайман. Ғайбни ҳам билмайман. «Мен фариштаман», демайман. «Кўзингизга ҳақир кўринаётганларга Аллоҳ ҳаргиз яхшилик бермайди», демайман. Уларнинг дилларида нима борлигини Аллоҳ яхши биладир. Акс ҳолда, мен, албатта, золимлардан бўлиб қоламан», деди”. (Ҳуд. 31)
Бу гапларни эшитиб хаворижлар таъсирланди. Қуролларини қўйишди ва:
-  Ўзимиз қаттиқ туриб олган ҳар қандай диндан қайтдик ва сизнинг динингизга ўтдик. Дарҳақиқат, Аллоҳ таоло сизга улуғ фазл, ҳикмат ва илм берган экан!-, дейишди.

Эркинжон Ҳусанов. Асака т. "Марқаюз" жомеъ масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #61 : 25 Oktyabr 2018, 10:43:59 »
САВДО СОТИҚ
Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло Ҳужурот сурасида марҳамат қилади:
إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ
“Албатта, Аллоҳнинг ҳузурида ҳурматлироқларингиз тақводорроқларингиздур” (13-оят)
Аллоҳнинг ҳузурида ҳурмат топиш эса яшашнинг асл маъноси. Инсон дунёга келар экан, беҳудага келмаганлигини англаса, тақводан бошқа йўл исташга ҳожат қолмас.
Имом Аъзамнинг шогирди имом Муҳаммад жуда ҳам кўплаб китоблар ёзар эди. бир куни “Тақво ҳақида ҳам китоб ёзмайсизми?” дуб сўраб қолишди. Имом Муҳаммад раҳимаҳуллоҳ:
-   Савдо ҳақида китоб таълиф қилмадимми?! – деган эканлар.
Мазкур қисқа жумла тақвонинг асосий қисми савдо сотиқда эканига ишора қилади. Ҳақиқатан ҳам ҳар қандай инсон ҳам ҳаётда савдога аралашмаслиги мушкул. Агарчи бирор нарса сотмаса ҳам, харид қилиши бор. Қишлоқ шароитида-ку, ҳар қандай хонадон ҳам деҳқончилик маҳсулотларини сотиши мумкин.
Фиқҳ китобларида ҳам савдо бўлими анчагина салмоқли ўринда туради. Лекин нимагадир кўпчилик савдо илмини ўрганишга қизиқмайди. Ҳолбуки, арзимас нарсага эътибор қилмаслик савдодан келган даромад ёки харид қилинган маҳсулотнинг ҳалол бўлмай қолишига сабаб бўлиши мумкин. Ҳалоллик эса тақвонинг асли эканлигини унутмаслигимиз керак. Аксинча ҳаром эса нималарга олиб келишини айтиб ўтиришнинг ҳожати йўқ.
Юқорида айтганимиздек савдо ҳақида фиқҳ китобларда батафсил тўхталган. Ҳаммасини айтиб ўтиш анча катта китоб ёзилишини тақозо этади. Биз кўпчилик амал қилмайдиган, аммо кунда саноқсиз такрорланадиган ҳолатни эслатиб ўтмоқчимиз.
Савдо-сотиқ пайтида сотувчи иложи борича яхши маҳсулотларга қўшиб нуқсонли маҳсулотини ўтказишга ҳаркат қилишига эътибор берамизу, харидор ҳам иложи борича яхшисини танлаб, бир оз майдароғи ёки меъёрсиз (ностандарт)ларини қайтариб қўйишини одатий ҳол ҳисоблаймиз.
Аслида эса шу ўринда сотувчидан кўра олувчи кўпроқ тажовуз  қилади. Яъни ёқмаганини пештахтага қайтариб қўяди. Сотувчи “манавини ҳам оласан!” деб қайтариб солиб қўймайди. Балки “Хўп, ака” деп туради. Иккинчидан сотувчи шундоқ ҳам бир неча грамм оширса ҳам тарозидан камайтириб бермаса-да, олувчи оғирроқ қилиб олишга ҳаракат қилади.
Шу ўринда яхши билиб олишимиз керакки, қатор терилиб қўйилган маҳсулот бир чекадан олинади. Орасидан танлаб олишлик эса шариатимизда рибо ҳисобланади. Мабодо яхшисини олса, алоҳида нархда келишиб олиши керак.
Мантиқан олганда, сиз яхшисни териб олсангиз, сиздан кейинги харидор ҳам ўш нархда сифати пастроғини сотиб олишига тўғри келади. Баландроғ нархда яхшисини сотиб олсангиз, сиздан қолганини сотувчи ҳам арзонроқ сотиши мумкин.
Демак олувчи ҳам инсоф қилиши керак экан.

Хайитбоев Бахтиёр
Мулла Абдулазиз ота масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #62 : 25 Oktyabr 2018, 11:48:57 »
Қарз ҳақида қисқача
   Банда ҳаёт экан, жамият аъзолари билан доимий алоқада бўлишга муҳтож. Бу алоқалар моддий ва маънавий эрур. Баъзан моддий ёрдамга эҳтиёж туғилса, баъзан маънавий ёрдамга муҳтож бўлиб қолади. Кимдир тасалли берса анча кўнгли кўтарилади.
   Моддий алоқалар ичида кўпроқ учрайдигани қарз олди-бердиси ҳақида ҳам бир оз тушунча эга бўлиб қўйиш керак. Чунки бунинг ҳам ўзига яраша шартлари бор. Ана ўша шартларнинг биринчиси гувоҳлар ҳозирлигида расмийлаштириб қўйишдир. Бу ҳақда Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло Бақара сурасида батафсил баён қилган:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُب بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلاَ يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللّهَ رَبَّهُ وَلاَ يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئاً فَإن كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهاً أَوْ ضَعِيفاً أَوْ لاَ يَسْتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُواْ شَهِيدَيْنِ من رِّجَالِكُمْ فَإِن لَّمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاء أَن تَضِلَّ إْحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى وَلاَ يَأْبَ الشُّهَدَاء إِذَا مَا دُعُواْ وَلاَ تَسْأَمُوْاْ أَن تَكْتُبُوْهُ صَغِيراً أَو كَبِيراً إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِندَ اللّهِ وَأَقْومُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلاَّ تَرْتَابُواْ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوْاْ إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلاَ يُضَآرَّ كَاتِبٌ وَلاَ شَهِيدٌ وَإِن تَفْعَلُواْ فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّهُ وَاللّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
Яъни: “Эй иймон келтирганлар! Маълум муддатга қарз олди-берди қилган вақтингизда, уни ёзиб қўйинг. Орангизда бир ёзувчи адолат билан ёзсин. Ҳеч бир ёзувчи Аллоҳ билдирганидек қилиб ёзишдан бош тортмасин. Бас, ёзсин ва ҳақ зиммасига тушган киши айтиб турсин, Роббига тақво қилсин ва ундан ҳеч нарсани камайтирмасин. Агар ҳақ зиммасига тушган киши эси паст, заиф ёки айтиб тура олмайдиган бўлса, унинг валийси адолат билан айтиб турсин. Эркакларингиздан икки кишини гувоҳ қилинг. Агар икки эр киши бўлмаса, ўзингиз рози бўладиган гувоҳлардан бир эр киши ва икки аёл киши бўлсин. Иккови(аёл)дан бирорталари адашса, бирлари бошқасининг эсига солади. Ва чақирилган вақтда гувоҳлар бош тортмасинлар. Кичик бўлса ҳам, катта бўлса ҳам, муддатигача ёзишингизни малол олманг. Шундоқ қилмоғингиз Аллоҳнинг ҳузурида адолатлироқ, гувоҳликка кучлироқ ва шубҳаланмаслигингиз учун яқинроқдир. Магар ораларингизда юриб турган нақд савдо бўлса, ёзмасангиз ҳам, сизга гуноҳ бўлмас. Олди-сотди қилганингизда, гувоҳ келтиринг ва ёзувчи ҳам, гувоҳ ҳам зарар тортмасин. Агар (аксини) қилсангиз, албатта, бу фосиқлигингиздир. Аллоҳга тақво қилинг. Ва Аллоҳ сизга илм беради. Аллоҳ ҳар бир нарсани билувчи зотдир”. (Бақара. 282)
   Шунингдек, қарз беришнинг ҳам, олгандан сўнг ўз вақтида дарҳол қайтаришнинг ҳам ўзига яраша фазилатлари бор.
Бировга қарз бериш садақа беришдан афзалдир. Бу ҳақда Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай деганлар:
«Бир кишининг муҳтожга қарз бериши садақа беришидан ўн саккиз даража афзалроқдир».
Қарз олган киши бошдан қайтаришга ниятли бўлиши шартдир. Уч ҳолатда қарз олмоқ учун мурожаат қилинади:
1. Xасталик ва бошқа сабаблар билан ишлаб фойда тополмай қолганда, муҳим эҳтиёж чиққанда шунга яраша олмоқ.
2. Рўзғор, оила камчилигини бутламоқ учун.
3. Уйланмоқ учун етарли тайёргарлик кўрилмаган ҳолда.
Бу уч ҳолатда Аллоҳ қулнинг вакили ва ёрдамчиси бўлади. Бундай кишига Аллоҳ ёрдам ваъда қилган. (Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий. зиёуз.cом кутубхонаси)
Собит Баноний Анас ибн Молик олдиларида эди. Шунда Анас (р.а.) Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг айтган гапларини эсладилар.
"Аллоҳ таоло банданинг уч ҳолатда олган қарзига кафил бўлади: Биттаси – гуноҳга тушиб қолишда қўрқиб, уйланишлик учун қарз олган бўлса, сўнг шу қарзи тўлай олмай, вафот этса, Аллоҳ таоло унинг қарзини қиёмат куни адо этишга кафил бўлади. Иккинчиси – қарзни мусулмонларга ёрдам бeриш учун, ғазотга чиқиш учун олган бўлса, учинчиси – ўликни кўмиш учун қарз олган бўлса. Аллоҳ таоло уларнинг қиёмат кунидаги даъвогарларини рози қилади". (Танбeҳул ғофилин. Ал-Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Абдураззоқ Фармонов. Асака т. "Сиддиқ ҳожи" жоме масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #63 : 25 Oktyabr 2018, 11:51:27 »
Иллат
Маълумки, ўз жонига қасд қилиш нафақат Ислом дини таълимотларида, балки бошқа дин вакиллари таълимотларида ҳам оғир гуноҳ саналади. Ҳар қандай соғлом тафаккур ҳам бу ишни қоралайди. Дунёдаги барча жамият вакиллари ўз жонига қасд қилишга қарши чор ва тадбирлар кўришади. Чунки бу ишдан инсонга наф етмайди, балки ҳам шахс учун, ҳам жамият учун иллат етади. Бу иллатнинг энг содда ва хатарли тури – тезда чора кўрилмаса жамиятдаги кўплаб иродаси заиф кишиларга тезлик билан тарқалиб кетиши.
Мазкур дарднинг келтириб чиқарувчи энг асосий омилларидан бири ёшларимизнинг ҳаёт ҳақидаги тушунчасининг саёзлиги, ҳаётни енгил-елпи кинолар орқали тасаввур қилиши, жумладан, миллий қадриятларимиз ҳамда Ислом дини таълимотларидан йироқлашиб кетишлик ҳам бунинг бош сабабларидан бири ҳисобланади. Чунки, миллий қадриятларимиз замирида ва Ислом дини таълимотларида, хоссатан Қуръони карим ва ҳадиси шарифларнинг бир неча ўринларида жон эгасининг ўз жонига қасд қилишидан қатъиян қайтарилган.
Инсон онгига таъсир этувчи телвидения ва матбуотларда бу борада омманинг фикрини тўғри йўналтироладиган фикрларни олға суриш керак, токи бу маълумотлар инсонни ҳаётда ўз ўрнини топишга кўмак берадиган оқилона билимларни ўзида ҳосил қилишга ёрдам берсин. Зеро, инсоннинг оқилона билимлари унга хато йўлни англаш имконини бериб, беҳуда фикрлардан иборат шайтон васвасасидан халос бўлишига ёрдам беради. Ана шундай оқилона билимлар мажмуасининг энг мукаммали Ислом дини асоси бўлган Қуръони карим ва ҳадиси шарифда баён қилинган кўрсатмалар ҳисобланади. Чунки, Ислом динида бошга мусибат етганда, унга сабр-тоқат билан бардош беришга чақирилади.
Пайғамбаримиздан ворид бўлган ҳадисларда ўз жонига қасд қилишнинг оқибатлари аниқ баён этилади. Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в.) бу ҳақда шундай огоҳлантирадилар: “Кимки, ўз жонига темир билан қасд қилса, жаҳаннам оташида унинг қорнига ўз қўлидаги темири билан абадий азоб берилади. Ким заҳар ичиб ўз жонига қасд қилса, жаҳаннам оташидан абадий ҳўплаб-ҳўплаб ичкизилади. Ким ўзини тоғдан ташлаб ўлдирса, у абадий жаҳанамга улоқтирилади.”
Собит ибн Заҳҳокдан ривот қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в.) шундай деганлар: “Ким ўзини нима билан ўлдирса, қиёматда унга ўша нарса билан азоб берилади.”
Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан шундай ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Инсон туғилганда шайтон унинг қалбига ўтирувчидир, агар у ақлини ишлатса ва Аллоҳни зикр қилса шайтон чекинади (яъни, ноумид бўлур), агар (Аллоҳни зикридан) ғофил қолса шайтон унга васваса қилур”. Имом Бухорий ривояти.
Салафи солиҳлар Иброҳимдан, у киши ибн Авндан ривоят қиладилар: “Кўнгилга (қалбга) келадиган нарса икки хил бўлади: Малак (Фаришта)нинг қалбга келтирадиган нарсаси ва шайтоннинг қалбга келтирадиган нарсаси. Агар Фариштанинг қалбга келтирадиган нарсаси бўлса, Аллоҳга ҳамду сано айтиб, унга шукр қил ва агар шайтоннинг макру маломати бўлса ундан сақлангин. У васвасадан паноҳ сўрагин”.
(манба: “Бидъатчи, адашган ва адаштирувчи фирқаларга раддиялар китоби”.Шайх Абу Мутиъ Макҳул ибн Фазл Насафий).

Холиқов Анваржон. Асака т. "Пастки Қурама" жоме масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #64 : 06 Noyabr 2018, 11:38:56 »
Ишларнинг яхшиси
Ҳар бир нарсанинг меъёри бор. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам айтганларидек, ишларнинг яхшиси ўртасидир.
خَيْرُ الأُمُورِ أَوْسَطُهَا
Уч киши Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламнинг уйларига келиб ибодатлари ҳақида сўрашди. Қандай ибодат қилишларининг хабарини берганларидан сўнг уларга оздек туюлди. Ўзларича:
“Бизлар қаёқдаю, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам қаёқдалар. Ва ҳолонки олдинги ва кейинги гуноҳлари кечирилган зот бўлсалар!” дейишди.
Бири айтди:
“Мен энди кечаси бутунлай ухламай ибодат қилиб чиқаман”.
Иккинчиси:
“Умрим бўйи рўза тутиб юраман, рўзасиз бўлмайман!” деди. Учинчиси эса:
“Аёлларга яқин бўлмайман!” деди.
Расули акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам келиб бу сўзлардан хабардор бўлгач, масжидга одамларни йиғиб хутба қилдилар:
- Одамларга нима бўлдики, шундай-шундай дейишади! Аллоҳга қасамки, мен одамларнинг ичида Аллоҳга энг яқинроғиман! Энг қўрққувчироғиман! Лекин рўза тутаман, тутмай ҳам юраман. Намоз ҳам ўқийман, ухлайман ҳам. Аёлларга яқин ҳам бўламан. Кимки менинг суннатимдан ўзини олиб қочса, мендан эмас!
Аллоҳ таоло охирги замон умматларига Ўзи рози бўлган Ислом дини ҳар томонлама мукаммаллиги Моида сурасида баён этилган:
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً
“Бугунги кунда Мен сизнинг динингизни мукаммал қилиб бердим. Сизга неъматимни батамом қилдим. Ва сизга Исломни дин деб рози бўлдим”.
Бу дин ва унинг аҳкомлари шунчалик мукаммалки, унга қўшиб ҳам камайтириб ҳам бўлмайди.
Аҳмад Муҳаммад Ассофнинг “Қабасот” китобида баён қилинганидек: “Инсоннинг ўз нафси билан адолатда бўлишлиги танасини эҳтиёт қилиб саломат сақланиши учун керакли чораларни кўриб боришлигидур. Бу нарса барча тасарруфотларда меъёрда бўлишликдур. Чунки бунда меъёр фазилатдур. Фазилат эса икки нуқсон орасидаги ўртаҳолликдур”.
Абдуллоҳ ибн Амр разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади.
«Мeнинг ҳаётимнинг ҳаммасида кундузи рўза тутиб, кeчаси қоим бўламан, дeб айтган сўзим Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва салламга етказилибди. Шунда у зот:
«Сeн шундоқ-шундоқ дедингми?» дeдилар. Мeн айтдим:
«Ота-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг расули, шундай деган эдим».
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
«Сeн буларга қодир эмассан. Рўза тутгин, оғзингни ҳам очгин. Ухлагин, қоим ҳам бўлгин. Бир ойда уч кун рўза ҳам тутгин. Чунки битта яхшиликка ўн баробар савоб бeрилур. Сeн бу билан замоннинг барчасида рўза тутган бўласан», дeдилар. Мeн:
«Бундан-да афзалига ҳам тоқат қила оламан», дедим. Жаноб саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
«Бир кун рўза тутиб, икки кун оғзинг очиқ бўлсин», дeдилар.
«Бундан-да афзалига ҳам тоқат қила оламан».
«Бир кун рўза тутиб, бир кун оғзинг очиқ бўлсин. Мана шу рўзаларнинг энг ўртаси. Бу Довуд алайҳисаломнинг рўзасидир».
«Бундан афзалига ҳам тоқат қила оламан», дeдим. Шунда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
«Бундан афзали йўқдир», дeдилар. У зот айтган уч кунни қабул қилганим мeнга аҳли ва молимдан яхшироқ эди». (Риёзус солиҳин. Нававий. Зиё.Уз кутубхонаси)

Б. Сулаймонов. Асака т. "Файзобод" жоме масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #65 : 06 Noyabr 2018, 11:41:50 »
Ихлос фазилати
Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам ихлос ҳақида шундай деганлар:
“Шубҳасизки, амаллар ният биландир. Ва ҳар кишига қилган нияти учун бeрилур. Кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва расули учун бўлса, Аллоҳ ва расулига бўлади. Кимнинг ҳижрати дунё топмоқ учун ёки бирор хотинга уйланиш учун бўлса, у кишининг ҳижрати ният қилган нарсаси учун бўлади”.
Яна айтадилар:
“Махфий сўзлашиш - сирларга қўрғон. Садақа - молларга қўрғон. Ихлос - амалларга қўрғон бўлади”.
Ихлос қалбнинг мушки-анбари ва унинг обираҳмати, барча муваффақият ва нажотнинг асоси экан. Банда амалини беихлослик билан адо этса, хуржунини қумга тўлғазиб сафарга чиққан мусофирга ўхшайди.
Илм аҳли ва уламоларнинг таърифларича, ихлос – риёни тарк этишдир, яъни банда қиладиган амалида фақат Аллоҳ таолонинг ризосини қасд этишидир. Аллоҳ таоло хабар бериб айтади:
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ  (سورة البيّنة/5)
яъни: “(Ҳолбуки, улар фақат ягона Аллоҳга, Унинг учун динни (ширкдан) холис қилган, тўғри йўлдан оғмаган ҳолларида ибодат қилишга ва намозни баркамол адо этишга ҳамда закот беришга буюрилган эдилар. Мана шу тўғри (ҳаққоний) диндир”.
 
Ҳазрати пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в) эса амалда ихлоснинг ўрни ҳақида бундай деб марҳамат қилганлар:
" إنَّ الله لا يقبل من العمل الاما كان له خالصاً و اُبْتُغِي به وَجهه"(رواه النسائى)
яъни: “Аллоҳ таоло холис Ўзи учун ва Ўзи йўлида қилинган амални қабул қилади”.
Донишмандлар бундай дейдилар: “Бир соатлик ихлос абадий нажот келтиради, аммо бу каби ихлос нодирдир”.
Ихлос барча пайғамбар ва расулларнинг гўзал сифати экани ҳақида Аллоҳ таоло хабар бериб, бундай дейди:
وَاذْكُرْ عِبَادَنَا إبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدِي وَالْأَبْصَار إِنَّا أَخْلَصْنَاهُمْ بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ وَإِنَّهُمْ عِنْدَنَا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيَارِ  (سورة ص/45-47)
яъни: “(Эй, Муҳаммад!) Қувват ва фаросат эгалари бўлганбандаларимиз – Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқубларни эсланг! Биз уларни (бир) хислат – (боқий) диёр эслатмаси билан хос қилдик. Яна улар Бизнинг ҳузуримизда танланган, яхши кишилардандир”.
Ихлосда кўплаб фазилат ва кўп фойдалар мавжуд, шулардан бири озми ёки кўпми амални ихлос билан адо этиш бўлиб, унинг натижасида улуғ савоблар ҳосил бўлишидир. Абдуллоҳ ибн Муборак айтади:
“Баъзи катта ишни нияти сабабидан савоб оз, айрим кичик амални ният билан савоби кўп бўлади. Чиройли ихлос инсон қалбини ҳасад ва хиёнатдан сақлайди”.
 Ҳазрати пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в) марҳамат қилиб айтдилар:
“Мўмин банданинг қалби уч нарса билан обод бўлади: Аллоҳ йўлида ихлос билан қилинган амал, имомларнинг мусулмонларга қиладиган яхши насиҳатлари ва ҳар вақт уларга қиладиган дуолари”.
   (Манбалар: Риёзус солиҳин, Мунаббиҳот ва жума тезислари)   

   М. Иминов. Асака т. "Ҳазрат Умар" масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #66 : 06 Noyabr 2018, 11:45:38 »
Пасткашлик
Чақимчилик нақадар пасткашлик ва нақадар жирканч. Бироқ соҳиби бунга парво қилмайди. У чақимчилик денгизига шунчалар ғарқ бўлиб кетганидан, ташқаридаги гўзал оламни идрок қила олмайди.ю
Чақимчиликни араб тилида “намима” дерлар. Бу ҳақда Абдулла Авлоний шундай ёзар:
“Намимат деб сўз юрутмак, чақимчиликни айтилур. Наммомлик (чақимчилик) фасоди аxлоқдан туғуладурган ёмон xулқларнинг биридур.
Наммомлик нифоқ ва фасаднинг асоси ўлдиғи учун бу ёмон сифатни ўзига
маслак қилган кишилар xалқ назарида мунофиқ ёд ўлунурлар. Икки мўмин орасида сўз юрутуб, бирини бирига душман қилуб, икки орага нифоқ ва адоват оташларини солуб, бир-биридан жудо ва xонавайрон қилмакни дилида зарра қадар имон ва инсонияти бор инсонларнинг виждонлари асло қабул қилмаса керак.
Баъзи адоват ва xасадчи кишилар бировнинг шаънида йўқ сўзларни ифтиро ва бўҳтон қилуб, ул кишини қадр ва обрўсини тўкмак ва эътибордан тушурмак ниятида ҳар кимга сўзлаб юрурлар. Мундай кишиларни шариатда шаҳодатлари мақбул эмасдур, ҳамда уйдурма сўзларининг ҳақиқати билинуб қолуб, бировга
қазиган чуқурларига ўзлари йиқилуб, xалқ орасида чақимчилик исми ила ёд ўлунуб, тезгина қадр ва эътибордан тушуб қолур.
Қалби пок ва виждони саломат ўлан инсон бу каби ҳийла ва тазвирдан тилини тияр. Чунки мундай фасод аxлоқға мубтало бўлган арбоби нифоқ фақат xалқ қошида эмас, жаноби Ҳақ назаринда ҳам суюмсиздур”. (Туркий Гулистон ёxуд аxлоқ. зиёуз.сом кутубхонаси)
Асмоъ бинти Язид разияллоҳу анҳу дан ривоят қилинди: "Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобийларга: "Мен сизларга энг яхшиларингизни айтиб берайми?" - дедилар. Саҳобийлар: "Ё Расулаллоҳ, айтиб беринг", дейишди. "Улар шундай кишиларки, қачон  кўринсалар Аллоҳ таолони эслатадилар. Энг ёмонларингизни айтсам, улар чақимчилик билан юриб дўстлар орасини бузувчи, бегуноҳ одамларга бузуқлик, ҳалокат ва машаққатга мубтало бўлишларини изловчи кишилардир", дедилар".
Набий муҳтарам саллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобийларидан "Туҳмат ёки чақимчилик нима, биласизларми?" - деб сўрадилар. Саҳобийлар: "Буни Аллоҳ таоло ва унинг Расули яхшироқ билади", - дейишди. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам: "Бу - одамларнинг орасини бузиш учун гапини бирбирларига нақл қилиб юришдир", дедилар. (Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий. зиёуз.cом кутубхонаси)
Ҳузайфа, Аллоҳ разияллоҳу анҳудан ривоят қилади: Пайғамбар (с.а.в.):
“Чақимчилар жаннатга кирмайдилар”, дeганини эшитганман.
Абу Ҳурайра ривоят қилади: Расулуллоҳ (с.а.в.) бундай дeдилар:
“Сизлар ёмонларингизни биласизларми?”
Саҳобалар жавоб қилишди:
“Аллоҳ ва Расули билгувчидир”.
Расулуллоҳ (с.а.в.) айтдилар:
“Сизларнинг ёмонларингиз иккиюзламачи кишидир. Буларга бир юзи ва бошқаларга иккинчи юзи билан кeлади. (Танбeҳул ғофилин. Ал-Фақиҳ Абу Лайс ас-Самарқандий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Муҳаммадқудратбек Дадабоев. Асака т. "Ҳолмадодхоҳ"  масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #67 : 12 Noyabr 2018, 13:23:21 »
Ғийбатнинг бадбўй ҳиди
Динимиз таълимотларига  кўра  мусулмонлар  дўстлик ва  тотувлик ка буюрилади. Одамлар орасида  гина-кудурат ва душманлик қораланади. Шундай иллатларнинг бири  ғийбатдир. Ғийбатдан,  чақимчиликдан,  кишиларни  ранжитадиган  ножўя  ва  ёмон сўзлардан сақланиш лозим, чунки булар ислом динида ҳаромдир.
Бир  куни  пайғамбаримиз  саҳобалардан  сўрадилар:
"Ғийбат  нима,  биласизларми?"
Саҳобалар:
"Аллоҳ ва унинг расули билур", - дедилар.
Шунда пайғамбаримиз:
"Дин қардошига ёқмайдиган сўзларни унинг орқасидан сўзлашдир", - дедилар.
Пайғамбаримизнинг саҳобалари яна  сўрадилар:
"Агар  қардошларимизни  ёмонлаганимиз  тўғри  бўлса,  сўзласак  бўладими?"
Пайғамбаримиз марҳамат қилдилар:
"Агар  сўзлаган  сўзларингиз  тўғри  бўлса, ғийбат қилган бўласиз. Сўзлаган сўзларингиз тўғри бўлмаса, туҳмат қилган бўласиз".
Қуръонда Аллоҳ таоло ғийбат қилишни одам гўштини ейишга ўхшатган ва кишиларни қатьий равишда ғийбатдан қайтарган.
"Эй мўминлар, кўп гумонлардан четланинглар! Чунки айрим гумон(лар) гуноҳдир! (Ўзгаларнинг айблари ортидан) жосуслик қилиб юрманглар ва айримларингиз айримларни ғийбат қилмасин. Сизлардан бирон киши ўлган биродарларининг гўштини ейишни яхши кўрурми? Ана ёмон, кўрдингизми?!  (Бас  гуноҳи  бунданда  ортиқ  бўлган  ғийбатни  ҳам  ёмон  кўрингиз!)  Аллоҳдан қўрқингаз!" ("Ҳужурот" сураси, 12-оят) (Ислом ахлоқи. ziyouz.com kutubxonasi)
Жобир ибн Абдуллоҳ разияллоҳу анҳу айтдилар: "Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам билан бирга эдик. Қандайдир сассиқ ҳид таралди. Шунда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам:
"Биласизларми бу нима? Бу мўминлар ғийбатининг ҳидидир", дедилар".
Абу Ҳурайра айтдилар: "Моиз ибн Молик Асламий келди, уни Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам "Робиъа" деган жойда ражм (тошбўрон) қилдирдилар. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам бир сафар саҳобийлар билан ўша ердан ўтдилар. Улардан бири:
"Мана шу ҳалок бўлган одам Набий (а.с.)нинг олдиларига бир неча бор келди, ҳар сафар келганида ул зот уни қайтардилар, мана, қарангки, итдек ўлиб кетди", деди.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ўлиб, оёклари қуриб ётган эшакнинг ёнидан ўтгунча индамадилар, сўнг ҳалиги кишига:
"Мана бундан енглар!" дедилар.
"Шу ўлган эшакдан-а, Расулаллоҳ?" деб сўрашди. Ул зот:
"Сизлар ўлган биродарингиз обрўсини тўкишдан эришган нарсангиз буни ейишдан оғирроқ гуноҳдир. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта у (Моиз) жаннат анҳорларидан бирида чўмилиб юрибди", дедилар". (Ал-адаб ал-муфрад. Имом Исмоил ал-Бухорий. зиёуз.cом кутубхонаси)

Шаҳобиддин Парпиев. Асака туман бош имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

MirzoMuhammad

  • Sr. Member
  • ****
  • Rahmat
  • -aytdi: 3
  • -oldi: 28
  • Xabarlar: 284
  • Jins: Erkak
  • رب زدني علماً
Javob: Islomiy axloq
« Javob #68 : 12 Noyabr 2018, 15:19:53 »
Ҳидоят Аллоҳдан
Ҳидоят Аллоҳдандир. Бу ҳақда бир қанча оят ва ҳадислар бор. Жумладан “Каҳф” сурасида шундай баён қилинади:
مَن يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَن يُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُ وَلِيّاً مُّرْشِداً
Яъни: “Кимни Аллоҳ ҳидоятга бошласа, ўша ҳидоят топгувчидир. Кимни адаштирса, бас, ҳаргиз унга иршод қилувчи бирон дўст топа олмассан”.
Яна “Қасас” сурасида шундай дейилади:
إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
Яъни: “Албатта, сен ўзинг севган кишингни ҳидоят қила олмассан. Лекин Аллоҳ кимни хоҳласа, ўшани ҳидоят қилур. У ҳидоятга юрувчиларни яхши билгувчи зотдир”.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида аллоҳ ҳидоят қилган инсонлар, агарчи аввалда мушрик бўлган бўлсалар ҳам имон неъматига сазовор бўлдилар. Кимданки ҳидоят неъматини узиб қўйган бўлса, улуғ мўжизаларни ўз кўзлари билан кўриб туриб ҳам мусулмон бўла олмадилар. (Худо сақласин)
Мушриклар Расулуллоҳдан бирон мўжиза кўрсатишни талаб қилиб уялтирмоқчи бўлишди. Улар йиғилишиб:
«Эй Муҳаммад, агар рост пайғамбар бўлсанг ойни иккита қилиб кўрсат", дeйишди.
Аллоҳ ўз пайғамбарини мулзам қилиб қўймаслик учун ойни қоқ иккига бўлиб кўрсатди. Расулуллоҳ:
"Ана, кўринглар", дeя осмонга ишора қилдилар.
Бу ғаройиб ҳодисани жуда кўп кишилар айнан бир хил ривоят қилишгани учун ёлғон бўлиши мумкин эмас. Аллоҳ таоло бу воқeани қамар сурасининг 2-7-оятларида: "Қиёмат яқинлашди, ой бўлинди", дeя баён этади. Мушриклар бу воқeадан таъсирланиш ўрнига, Муҳаммад сeҳр ишлатиб, одамларнинг кўзини боғлади, дeйишди. Аллоҳ юқоридаги суранинг 3-оятида:
"Улар бирор мўжизани кўрганда тeскари қарашади, уни одатдаги сeҳр дeйишади", дeйди.
Шундан кeйин мушриклар қаршилик кўрсатиш ниятида қайсарлик билан Расулуллоҳдан бошқа мўжиза кўрсатишни талаб қилишади ва худди Исро сурасининг 90-93-оятларида баён этилгандeк шарт қўйишади.
"Токи сeн ер остидан биронта булоқни қайнатиб чиқармагунингча гапларингга асло ишонмаймиз. Ё қоқ ўртасидан каттакон анҳор оқиб ўтадиган хурмозор, толзор боғинг бўлсин, ё ўзинг айтгандeк устимизга осмонни парчалаб ташла, ё пайғамбарлигингга гувоҳ қилиб Худо билан фаришталарни олдимизга олиб кeл. Лоақал биз ўқий оладиган бирон китоб кўрсатмагунингча осмонгачиқиб тушганингга ишонмаймиз", дeйишади улар.
Аллоҳ уларнинг талабларига жавобан Исро сурасининг 90-93-оятларида:
"Сeн, роббим покдир, мeн бор-йўғи пайғамбар бўлган бир инсонман, дeгин", дeди.
Мушрикларнинг дили мутаассиблик ва жаҳолат билан шу қадар қорайиб кeтганки, ҳар қанча мўжиза кўрсатилса ҳам, барибир, имонга кeлишмаслигини парвардигор яхши билар эди. Шу боис Анъом сурасининг 109-оятида бу ҳақда шундай дeйди:
"Уларга мўжиза кўрсатилса-да, барибир, ишонмаслигини билмайсизларми?"
 Анфол сурасининг 32-оятида айтилгандeк:
«Эй Аллоҳ, Қуръончиндан ҳам сeн томондан нозил қилинган бўлса, устимизга тош ёгдиргин ёки бизга оғир азоб юборгин", дeган одамлардан яхшилик кутиш мумкинми?
Дили қорайган бу кимсалар Қуръонни чиндан ҳам сeн юборган бўлсанг бизни ҳидоят қилгин, дeйишгани йўқ. Улар пайғамбарни мулзам қилиш ниятида мўжиза кўрсатишни сўрашар, Худонинг элчилари эса имон кeлтиришдан бош тортаётган кофирлар Од ва Самуд қавмидeк қирилиб кeтишидан кўрқиб, улар истаган мўжизани Худодан сўрашмас эди.
Аллоҳ Исро сурасининг 59-оятида айтган гаплари бу фикрни тасдиқлайди:
"Аввалшларнинг кароматларини йўққа чиқаришгани учун мўжизаларни намоён этмадик".
(Манба: Нурул яқин. Муҳаммад Хузарий. зиёуз.cом кутубхонаси)
Ҳаммамизни Аллоҳ Ўзи ҳидоят қилсин!

Ҳусанбой Сотволдиев. Асака т. "Икром ҳожи" жоме масжиди имом хатиби
Нима камиб қоларди бу дунёга келмасам.
Келдиму, не фойда бор дунё сирин билмасам.
Илмлар уммонида бир умр чўмилмасам
Нега келдим дунёга илм талаб қилмасам.

 

Islomiy resurslarga linklar

Muallif Abu MuslimBo'lim Islom

Javoblar: 81
Ko'rilgan: 45476
So'nggi javob 08 May 2010, 14:21:36
muallifi ziyoda_aliyeva
Islomiy kitoblar haqida

Muallif Abu MuslimBo'lim Islom

Javoblar: 6
Ko'rilgan: 11734
So'nggi javob 28 Sentyabr 2007, 19:12:49
muallifi Muhammad Amin
Ibratli, qiziqarli islomiy rasmlar

Muallif AbdulAzizBo'lim Islomiy media

Javoblar: 237
Ko'rilgan: 143309
So'nggi javob 18 Iyun 2013, 11:45:28
muallifi Sadulla
Islomiy she'riyat

Muallif MahdiyahBo'lim Islom

Javoblar: 885
Ko'rilgan: 292655
So'nggi javob 11 Iyun 2013, 19:40:21
muallifi Abdulloh_8800
Islomiy hayot tarzi

Muallif maknunaBo'lim Islom

Javoblar: 6
Ko'rilgan: 7615
So'nggi javob 13 May 2008, 16:43:15
muallifi Odila