Sobir Mirvaliyev. O'zbek adiblari  ( 108062 marta o'qilgan) Chop etish

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 B


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:26:14

AZIZ ABDURAZZOQ
(1928)




Aziz Abdurazzoq 1928 yili Toshkentda tavallud topgan. O’rta maktabdan so‘ng madaniy-oqartuv bilim yurtida tahsil oladi. So‘ngra Moskvadagi M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutida o‘qiydi.

U ko‘p kasbdoshlari kabi jurnalist sifatida «Yosh leninchi» ro‘znomasi, «Sharq yulduzi», «Guliston» kabi  oynomalarda   faoliyat ko‘rsatadi.  Ayni chog‘da  ko‘p yillar O’zbekiston  Yozuvchilari uyushmasida ishlaydi.

Shoirning ijodi 50-yillardan boshlangan bo‘lib, birinchi she’riy to‘ilami 1959 yili «Do‘stlarimga» nomi bilan chop etiladi. Shundan so‘ng «Yapa bahor» (1961), «Mavj» (1965), «Bodom gulladi» (1965), «Lirika» (1970), «Aziz odamlar» (1975), «Sho‘x yomg‘ir» (1977), «Qalb nuri» (1978) kabi to‘plamlari nashr etildi. «Qalb nuri» to‘plamiga kirgan ko‘pchilik she’rlar shoirning ellik yilligi yakuni sifatida saylanma tarzida e’lon qilingan. U o‘zining «O’roq va xanjar» she’rida yozadi: «Yonmoqdamen, yonmoqdamep, bu ayon dir, do‘stim bo‘lsang halal berma, sen ham yondir», — deya yaratishga, bunyodkorlikka chorlaydi. Ha, O’zbekiston xalq shoiri Turob To‘la aytganidek, uning har bir she’ridan, ya’ni «Aziz she’rlaridan non hidi keladi, o‘zl kezib o‘tgan bog‘lar, dala-dashtlar hidi keladi».

Ayni chog‘da uning bolalar uchun yozilgan «Oh, qanday shirin» (1977), «Qiz va lola» (1979), «Tap-tap elak» (1981) kabi o‘nlab asarlari chop bo‘ldi. Ularda beg‘ubor yoshlik tuyg‘ulari, sho‘x, kulgili, ba’zan hajviy, kinoya-li tarzda o‘z ifodasini topdi. Kattalar uchun yozilgan asarlarida o‘z xalqi milliy xususiyatini ifodalovchi hazil-mutoyiba ba’zan achchiq kinoya bilan almashib turadi. Kitobxonga katta zavq-shavq bag‘ishlashdan tashqari uni hushyorlikka, shuurga, shijoatga yetaklaydi. So‘nggi yillarda uning «Yostiqdan chiqqan ertaklar» (1988), «Bog‘da bitgan ertaklar» (1989), «To‘rt og‘ayni botirlar» to‘plamlari (1989) nashr bo‘ldi.

U tarjimon sifatida M. Lermontov, T. Shevchenko hamda amerikalik mashhur shoir G. Longfello asarlarini o‘zbekchalashtirgan. Uning asarlari o‘nlab o‘zga tillarga ham o‘girilgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:27:36

JONRID ABDULLAXONOV
(1929)




Adabiyotimizga 50-yillarda bir guruh iste’dodli yosh ijodkorlar kirib keldi. Ular orasida bo‘lg‘usi adib Jonrid Abdullaxonov ham bor  edi.  U 1929 yilda Namanganda oddiy mehnatkash oilasida dunyoga keldi.  Beshafqat urush uning murg‘ak taqdiriga ham o‘z changalini soldi. Avvaliga onasi Shahribonu hamshira sifatida frontga ketib, yil o‘tmay qoraxat   keldi.   Ko‘p o‘tmay  otasi    Muhiddin  Abdullaxonov jangga ketib qaytmadi.

Bor-yo‘g‘i 14 yoshga kirgan Jonrid taqdir so‘qmoqlaridai cho‘chimay Namangandan Toshkentga piyoda yo‘l oldi. Safar taassurotlari, odamlar bilan uchrashuv oz bo‘lsa ham uning dardiga malham bo‘ldi. Eng muhimi yo‘l-yo‘lakay M. Gorkiyning «Odamlar orasida» asarini dilida instsenirovka qilib, «Aleksey Peshkov» nomi bilan radioga keladi. Jonrid ijodi xuddi shu asar bilan boshlandi. Bosh rolni ham Jonrid — adib, Jonrid — aktyor bo‘lib ijro etdi. Ayni chog‘da o‘qish, bilimini oshirish yo‘lidan bordi. Avval Toshkent Davlat dorilfununiiipg jurnalistika fakultetini, so‘ng Moskvada Oliy adabiyot kursini tugatdi. Bir tomondan Oydin, Said Ahmad, Hamid G’ulom, Hakim Nazir, Turob To‘la, qolaversa, Konstantin Paustovskiy, Stepan Zlobin kabi adiblar unga ustozlik qildilar. Radio, televidenieda ham O’zbekiston Yozuvchilari uyushmasidagi ijodiy mehnati   uning  ijodkor   bo‘lib  shakllanuvida  mahorat maktabi rolini bajardi.

Asta-sekin uning she’riy asarlari, hikoyalari matbuotda ko‘rina boshladi. Ko‘p o‘tmay uning «Maktabdoshlarim»  (1952) nomli birinchi she’riy to‘plami, «Hikoyalar»   (1956), «To‘yga kelinglar»   (1960), «Chudesniye minuti» (1960), «Tong yorishgan sohilda»  (1962) kabi hikoyalar to‘plamlari nashr etiladi. Ularning deyarli hammasida   yoshlarning,   tengdoshlarning   hayoti,   intilishi, muhabbati va tashvishlari o‘z ifodasini topadi. Uning «Gulchehra»   (1962)  qissasi yo‘l haqida, qurilish, bunyodkorlik haqida edi. Adibning birinchi yirik epik asari — «Yo‘l»   (1964)   romani ham xuddi shu yo‘l haqida hikoya qilardi.  Shundan  so‘ng muallifning  ketma-ket «Borsa kelmas»   (1—11  kitob,   1978—1980),   «Xonadon», «Suiqasd» (1991) kabi romanlari chop etildi.

«To‘fon» ishchilar sinfi hayotidan hikoya qilsa, «Borsa kelmas» romanida Orol muammosi, ona tabiat muhofazasi masalalari o‘z ifodasiii topgan edi. So‘pggi «Suiqasd» romanida mehnatkash haqiga xiyonat qilgan. jamiyatni ma’naviy-iqtisodiy inqirozga olib kelgan yulg‘ich, poraxo‘r va ko‘zbo‘yamachilarning aft-basharasi fosh etiladi.

Yozuvchi Jonrid Abdullaxonov hamon mas’ul va qutlug‘ yo‘lda, ijodiy izlanishda.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:29:07

NOSIR FOZILOV
(1929)




Yozuvchi Nosir Fozilov 1929 yili Qozog‘istonning Chimkent viloyatiga qarashli  Turkiston tumanining Qorachiq qishlog‘ida dehqon oilasida dunyoga keldi. U Turkistonda o‘rta maktabni tugatgach, 1949—1954 yillar davomida O’rta Osiyo dorilfununining filologiya fakultetida ta’lim oldi.

Dorilfununni tugatgandan so‘ng, 1955 yildan boshlab «Gulxan» oynomasida adabiy xodim, mas’ul kotib, «Yosh gvardiya» nashriyotida bo‘lim mudiri (1960—1963), 1963 yildan esa «Sharq yulduzi» oypomasida adabiy xodim, so‘ngra proza bo‘limiiing mudiri, mas’ul kotib (1970—1972) sifatida faollik ko‘rsatdi. Yozuvchi va noshir Nosir Fozilov 1972—1980 va 1984— 1986 ypllar davomida G’afur G’ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyotida katta muharrir va proza bo‘limining mudiri sifatida ishlab keldi. 1986 yildan buyon «Sharq yulduzi» oynomasining mas’ul kotibidir.

1985 yilda uning «Shum bolaning nabiralari» kitobi uchun G’afur G’ulom nomidagi mukofot berildi. 1986 yilda esa qozoq yozuvchilarishgag asarlarini o‘zbek tiliga tarjimasi borasidagi faolligi uchun Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmasi Beyimbet Maylin nomidagi mukofotga sazovor bo‘ldi. Shuningdek, unga 1990 yilda O’zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi unvoni hamda 1991 yilda «Ustozlar davrasida» asari uchun Hamza nomidagi Respublika Davlat mukofoti berilgan.

Adibning «Oqsoy», «Saraton» qissalari 70-yillar o‘zbek adabiyoti, xususan,  bolalar  nasrida katta voqea bo‘ldi.

Adibning birinchi hikoyasi 1953 yili «Lenin uchquni»da bosilgan. Shundan so‘ng uning «Irmoq», «Qoraxat», «Ko‘klam qissalari», «Saraton», «Shum bolaning nabiralari», «Ustozlar davrasida», «Bolaligim - podsholigim» kabi qator kitoblari o‘quvchilarga taqdim etildi. Adibning yana bir qator asarlari qozoq, turkman, rus va boshqa tillarga o‘girilgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:30:06

JUMANIYOZ JABBOROV
(1930)




Ham jurnalist, ham shoir, ham dramaturg, ham nosir Jumaniyoz Jabborov Qashqadaryo viloyati, Koson nohiyasidagi Po‘loti qishlog‘ida 1930 yili dunyoga kelgan. O’rta maktabni tugatib, Toshkent Davlat dorilfununida tahsil ko‘rgan. 1952—1953 yillarda Moskvadagi Adabiyot oliy kursida o‘qigan. Shundan so‘ng «Sharq yulduzi» oynomasida (1953— 1962) avval bo‘lim boshlig’i, so‘ng mas’ul kotiblik qilgan, 1962—1964 yillarda «Gulxan» oynomasiga muharrir bo‘lgan. 1964—1976 yillarda «Sovet O’zbekistoni» («O’zbekiston ovozi») ro‘znomasida bo‘lim boshlig’i,  bosh muharrir o‘rinbosari vazifalarida ishlaydi. 1976—1981 yillar mobaynida Respublika partiya Markaziy qo‘mitasida sho‘ba mudiri, 1981—1985 yillarda G’afur G’ulom nashriyotida direktor, 1985—1990 yillarda esa O’zbekiston Yozuvchilari uyushmasi qoshidagi tarjima ishlari bo‘limi maslahatchisi, 1990 yildan to hozirgi kungacha O’zbekiston Davlat mukofotlar qo‘mitasi bo‘yicha mas’ul kotib bo‘lib ishlab kelmoqda.

Jumaniyoz   Jabborovning   adabiy  faoliyati   50-yillardan boshlangan. Hozirgacha yigirmadan ortiq she’riy, nasriy to‘plamlar, o‘nlab dostonlar va dramalar yaratgan. Ashsh chog‘da bolalar shoiri sifatida «Tog’dagi uchrashuv» (1986),  «Guljahon va Hasanjon»   (1968) to‘plamlarini yaratgan. Uning birinchi she’riy to‘plami esa 1953 yilda «Vatanimni uylayman» nomi bilan chop etilgan. Shundan so‘ng  «Bahor    nafasi»     (1956),  «Maqsad    yo‘lida» (1958),  «Tog’lar sadosi»  (1961),    «Ona yer qo‘shig‘i» (1962), «Subhidam xayollari» (1964), «She’rlar» (1966), «Sahro  sanami»   (1967),  «Lirika»   (1970),   «Ilhom daqiqalari»   (1971),   «E’tiqod»   (1978),   ikki    jildlik «Saylanma»   (1980—1981),   «Xayolimda   o‘zing»     (1985), «Ko‘pglim go‘zali»   (1991)  kabi she’r va dostonlar to‘plamlari,  «Dostonlar»   (1974), «Quyosh yurti»   (1983)  kabi yirik poemalar majmuasi, «20 kun daftari» (1967), «Sohillar  hikoyasi»   (1978)   kabi  nasriy   asarlar   yig‘indisi   nashr   bo‘lgan.   Shuningdek,   «Gulshan»  (1957), «Tog‘lar sadosi» (1959), «Ona yer qo‘shig‘i»  (1961), «Sahro sanami»   (1966), «Yo‘ldagi o‘ylar»   (1968), «Dishloq-dagi haykal»  (1970), «Muhabbat naqqoshi»  (1980) kabi dostonlar    yaratilgan. 

U mohir shoir,  hikoyanavis, ocherknavisgina  emas,  taniqli dramaturg  sifatida ham barakali ijod qilib keladi. Ayniqsa, u yaratgan «O’jarlar»  (1971), «Yillar o‘tib»  (1975), «To‘ydan oldin tomosha» (1979), «Mening oppoq kabutarim» kabi dramalari Toshkentda, qator viloyat teatrlarida, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston respublikalari sahnalarida qo‘yilib keladi.

Jumaniyoz Jabborov mohir va sermahsul tarjimon sifatida Lermontov, Bayron va Firdavsiylar asarlarini o‘z ona tilida so‘zlatgan.

Shoir, nosir, dramaturg va jurnalist Jumaniyoz Jabborov adabiyot va xalq oldidagi ana shu xizmatlari uchun qo‘sha-qo‘sha orden va medallar, faxriy yorliqdar bilan taqdirlangan. 1980 yilda esa unga O’zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi unvoni berilgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:30:57

FARHOD MUSAJONOV
(1932)




Farhod Musajonov  ko‘p qirrali  ijodkor.  U avvalo adib, nosir, dramaturg va kinossenarist hamdir. U  1932 yili Toshkentda tavallud topgan. 1956 yilga kelib, Toshkent Davlat dorilfununining sharq fakultetini   muvaffaqiyatli tugatadi. Respublika radiosi, televideniyesi hamda  «O’zbekiston  madaniyati»    ro‘znomasi, «G’uncha»   va    «Sharq   yulduzi» oynomalarida faoliyatda bo‘ladi. Hozirgi   kunda   esa «O’zbekfilm»   studiyasida ishlaydi.

Uning adabiy ijodining boshlanishi 50-yillarning o‘rtalariga to‘g‘ri keladi. Hozirgacha uning hikoya va qissalardan iborat 30 ga yaqin to‘plami nashr etilgan.  Shulardan  10 ga  yaqini  hikoyalar,  to‘rtta  qissasi mavjud. Bulardan tashqari, u dramaturg sifatida oltita p’esa, beshta kinossenariy muallifi hamdir. Yana qanchadan-qancha hajviy hikoya, intermediya, bolalar uchun rang-barang janrda asarlar ham yaratgan. Jumladan, «Oftobni quvalab», «Bo‘sh kelma, Aliqulov!», «Bir qultum buloq suvi» kabi kitoblarini eslash kifoya. Shuningdek, yaratilgan yuzdan ortiq hikoyalarining yarmidan ko‘pi hajviy asarlar sirasiga kiradi. Uning «Dushanba, nonushtadan so‘ng» (1974), «Bog‘ ko‘chamni qo‘msayman» (1977), «Qilich va shamshir», «Ko‘rgulik» kabi qissalari ham o‘z o‘quvchisiga ega.

U dramaturg sifatida «Oq kabutar», «Najot istab» (Hamza teatrida qo‘yilgan), «Olifta», «Xizmatingga hozirman», «Talvasa» (Muqimiy teatrida sahialashtirilgan) kabi dramalar ham yaratgan. Ayni chog‘da «Jazirama oftob ostidagi uy», «Birovning boshi», «Minoralar» ostidagi sirk» «Ko‘zlarim yo‘lingda», «Huvaydo» (Ikki seriyali) kabi ssenariylar muallifi hamdir. Shuningdek, adibning «Hamlet» (1984), «Bog‘ ko‘cha» (1987) kabi qissa va hikoyalardan iborat to‘plamlari «Tekin tomosha» (1989) kabi bolalar uchun hikoyalar majmuasi hamda «Glotok rodnikovoy vodi» (1987, rus tilida) singari kitoblari chop etildi. Iste’dodli va sermahsul hikoyanavis, qissanavis bo‘lishi bilan birga, hajviy janr ustasi, bolalar adibi, dramaturg, kinossenarist va kinopublitsist sifatida kitobxon va tomoshabinga yaqindir.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:31:51

OQILJON HUSANOV
(1932)




Yozuvchi Oqiljon Husanov 1932 yilnint aprelida Jizzax tumanining Ravotlik qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. O’rta maktabni bitirgach (1940—1949)', Samarqand dorulfununida (1949—1954) ta’lim oladi. So‘ngra Samarqand viloyat gazetasi «Lenin yo‘lida» musahhihlikdan mas’ul kotib darajasigacha bo‘lgan lavozimga ko‘tariladi. 1960 yilda Toshkentga kelgach, «Mushtum» oynomasida adabiy xodim, bo‘lim mudiri, mas’ul kotib sifatida faoliyat ko‘rsatadi. 1967 yildan «Sharq yulduzi» oynomasiga o‘tadi va u yerda to 1979 yilgacha avval bo‘lim mudiri, so‘ng esa mas’ul kotib bo‘lib xizmat etadi. 1980 yildan to shu kungacha u «Guliston» oynomasida turli lavozimlardan bosh muharrir o‘rinbosari darajasigacha ishni davom ettirib keladi.

Oqiljon Husanov ijodi talabalik davrlaridayoq boshlangan bo‘lib, shu kungacha uning ko‘plab she’riy, nasriy asarlari, qissa va romanlari chop etildi. Ular orasida «Qo‘shiqchining taqdiri» (1963), «Samarqand bulbuli», «Mehri daryolar» (1971), «Bo‘lmagapga bo‘lishma» (1973), «Qashqar go‘zali» (1976), «Tog‘da o‘sgan bola» (1975), «Tog‘da o‘sgan bola yohud jiyapning yangi sarguzashtlari» (1980), «Sirli odam» (1980), «Bulbulning go‘shti» (1977), «Taqilmagan uzuk» (1983), «Baxt qaerda»   (1987),   «Qishloqqa   sayohat»   (1988),   «Ucholsa  ham ucholmagan turna» (1990), «Ustaning muhabbati» (1991) kabi kitoblari hamda «Go‘ro‘g‘li qissasi» kabi asarlari mavjud. Yozuvchi mazkur asarlarida pokiza va beg‘ubor yoshlik kechinmalaridan, ularning yechilgan yoxud yechilmay qolgan orzu-armonlaridan, muhabbat sarguzashtlaridan hikoya qiladi. Uning ko‘p asarlari rus va qardosh xalqlar tillarida ham chop etilgan.

Yozuvchi   1982  yilda  O’zbekistopda xizmat  ko‘rsatgan madaniyat xodimi faxriy unvoniga sazovor bo‘lgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:32:54

OLIMJON XOLDOR
(1932)




Shoir va    adib    Olimjon Xoldorni   «Vodiy    kuychisi» deyishadi. U 1932 yil 18 sentabrda Andijon  viloyati Buloqboshi    tumanining    Kulla qishlog‘ida tug‘ilgan. Avval to‘liqsiz  o‘rta maktabda,  so‘ng Andijondagi pedbilim yurtlarida o‘qiydi. Nihoyat, Farg‘ona Davlat  pedagogika  institutida tahsil oladi.

Sobiq Ittifoq armiyasida xizmat qiladi. Avval maktabda o‘qituvchi, radio  muharriri,    «Kommunist» va «Yosh leninchi» ro‘znomalarida muxbir bo‘lib xizmat qiladi. 1968—1983 yillarda O’zbekiston Yozuvchilari Andijon bo‘limiga boshchilik qildi. Hozirgi kunda «Andijonnoma» ro‘znomasida bo‘lim boshlig‘idir.

O. Xoldor ijodi 60-yillardan boshlangan bo‘lib, birinchi she’rlar kitobi  «Arg‘uvon tagida»  nomi    bilan 1965 yilda ustoz Mirtemir tahriri ostida choi etildi. Hozirgacha o‘n beshga yaqin kitobi, publitsistik maqolalari nashr etilgan. Jumladan «Andijon suluvi» (1968), «Kaftimdagi tuproq» (1970), «Oshiqona» (1972), «Andijon bahori» (1976), «Subhidam qo‘shiqlari» (1977), «Kumush kosa» (1979), «To‘yona-to‘yona» (1982), «Yer farzandi» (1988), «Senga intilaman» (1986), «Davrani kengroq oling» (1990), «Ko‘ngil», «Ko‘z tegmasin» (1992) hamda rus tilida «Vosmoe nebo Andijana» (1976), «Bliki» (1979), «Vostochnsh tropi» (1980), «Prichastnost» (1980), «Pilayusheye derevo» (1991) singari to‘plamlari chop bo‘ldi. Shuningdek, uning «Men— Apdijonman», «Andijon samosi», «Kelajakdan bir sado», «Subhidam qo‘shiqlari», «Roz» kabi she’riy-epik asarlari ham paydo bo‘ldi.

U qo‘shiqchi shoir sifatida ham ma’lum bo‘lib, muallifning ellikdan ortiq g‘azallariga kuylar bastalangan.

Dramaturg sifatida esa uning «Qotil qim?», «Sevgi afsonasi» kabi dramalari yaratilgan. Shoirning yuqorida tilga olingan ko‘pchilik to‘plamlariga kirgan she’rlar bepoyon vodiy va uning zahmatkash kishilari haqidagi qasida desa bo‘ladi. Shuningdek, bir qator qo‘shiq va dostonlarida esa inson go‘zalligi, ma’naviy olami, o‘zaro mehr-muhabbati, sadoqati haqida bahs yuritadi, to‘yib-toshib kuylaydi. Uning bir qator asarlari qardosh xalqlar tillariga tarjima bo‘lgan. Ayni chog‘da shoir hind, chex, rus, arman, ukrain, qirg‘iz adiblari asarlarini ham o'z ona tiliga ag‘dargan. Shuningdek, uning «Ko‘ngil» nomli qissasi ham chop etilgan. U O’zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobidir.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:34:10

XUDOYBERDI TO’XTABOYEV
(1933)




O’zbek bolalar adabiyotining ko‘zga ko‘ringan iste’dodli vakillaridan biri Xudoyberdi To‘xtaboev Farg‘ona viloyatining O’zbekiston tumanida 1933 yili tug‘ildi. U o‘rta maktabni bitirgach, O’rta Osiyo dorilfununining filologiya fakultetida (1950—1955) ta’lim oldi. U ko‘p vaqt «Toshkent haqiqati», «Qizil O’zbekiston» ro‘znomalarida, «Guliston» oynomasida bo‘lim muharriri va boshlig‘i bo‘lib xizmat qildi. 1972—1977 yillarda «Yosh gvardiya» nashriyotida bosh muharrir, «Sharq yulduzi» oynomasida muharrir o‘rinbosari, hozir esa «Yosh kuch» oynomasining bosh muharriridir.

Xudoyberdi To‘xtaboyevning ijodi asosan 1958 yildan boshlandi. Uning «Shoshqaloq» nomli hikoyalar to‘plami 1962 yilda, «Yosh gvardiya» (1963) nomli hikoyalar to‘plami, «Sir ochildi» (1964) va «Sehrli qalpoqcha» (1965) nomli qissalari birin-ketin nashr qilinib, keng kitobxonlar ommasining mehr-muhabbatini qozondi.

U o‘zining yumoristik roman, qissalarida yoshlarning to‘g‘rilik, insonlarga bo‘lgan mehru muhabbat, sadoqat kabi olijanob xislatlartshi va firibgarlikka qarshi olib borgan kurashlarini qiziqarli va ta’sirtan sahifalarda aks ettiradi. Bu jihatdan Xudoyberdi To‘xtaboyevning «Sariq devni minib»  (1969) va «Sariq devning o‘limi» (1973), romanlari 70-yillar o‘zbek bolalar adabiyotining taraqqiyotiga qo‘shilgan salmoqli hissadir. Shuningdek, X. To‘xtaboev «Besh bolali yigitcha» (1975), «Qasoskorning oltin boshi», «Yillar va yo’llar» (1983), «Sehrgarlar jangi yoki shirin qovunlar mamlakatida» (1987) asarlarining ham muallifidir. Adib mazkur asari uchun Hamza mukofotini olgan. O’zbekiston xalq yozuvchisidir (1991).

Xudoyberdi To‘xtaboyev bolalar adabiyotining chinakam jonkuyari sifatida «Kamalak» nashriyotida muharrir, bosh muharrir vazifalarida ishlagan. Bu ijodkor nomi  o‘zbek  jurnalistikasida  A. Qodiriy,  K. Aliev, V. Mahkamov, U.Yusupov singari feletonchilik borasia ham ma’lum va mashhur. Uning o‘tkir feletonlari 60—70-yillar publitsistikasining ajoyib namunalari sifatida jamiyatimizning salbiy illatlaridan qisman tozalanishida o‘z amaliy hissasini qo‘shgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:35:39

HUSNIDDIN SHARIPOV
(1933)




Taniqli shoir Husniddin Sharipov 1933 yili Namanganda tug’ildi. U o‘rta ma’lumotga ega bo‘lgach, Toshkent qishloq xo‘jaligi institutining o‘rmonchilik   fakultetida (1949—-1954) tahsil oldi. So‘ngra u  o‘rmon xo‘jaligi idorasida injener (1954—1956), «Namangan haqiqati» ro‘znomasida mas’ul kotib (1956—1960), «O’zbekiston madaniyati»da   adabiy  xodim,   (1960—1962) «Sharq yulduzi» oynomasi (1962—1969) muharririyatida bo‘lim mudiri lavozimlarida xizmat qildi.

Husniddin Sharipovning birinchi she’riy kitobi «Nihol» 1956 yili nashr etildi. Shoirning «Ko‘ngil buyurgani» (1961), «Quyoshga oshiqman» (1962), «Yerning qalbi» (1962), «Tuproqqa qasida» (1965), «Men sizga aytsam» (1968), «Chavandoz», (1974), «Xirmon» (1985), «Yana visol» (1987) she’riy kitoblari, «Bir savol» (1973) she’riy romani kitobxonlar mehrini qozondi.

Shoir keyingi yillarda «Sotvoldidan salom» «Tanovar», «Birinchi dovon», «Adolat zamini» kabi qator asarlarini o‘quvchilar hukmiga havola etdi.

Husniddin Sharipov «Seni sevaman» (1958), «Ota o‘g‘li» (1965), «Afsona» (1974) pesalarining ham muallifidir.

Shoir o‘z asarlarida davrining eng muhim masalalarini, xalqimizning fidokorona mehnatini, xalq va Vatan baxt-saodatini kuylab kelmoqda. Unga «O’zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi» unvoni berilgan.

Qayd etilgan


AbdulAziz  25 Oktyabr 2006, 05:37:24

O’LMAS  UMARBEKOV
(1934)




Shunday iste’dod egalari borki, tengdoshlari va zamondoshlarining hurmat-e’tiborini qozonish baxtiga muyassar bo‘ladilar. Buning ustiga o‘z zamondosh ustozlari e’zozidan , bahra     topadilar.     Ijoddagi bunday holat faqat o‘sha iste’dodning   baxtigina  bo‘lib qolmay, balki u mansub bo‘lgan adabiyotning ham omadi, ravnaqidan bir dalolatdir. Bizning adabiyotimiz baxtiga bunday chinakam iste’dod sohiblari anchagina.

O’lmas Umarbekov ham ana shunday iste’dodlar orasidan o‘ziga munosib o‘rin egallab kelayotgan sermahsul, hozirjavob adiblar sirasiga kiradi. Uning tarjimai holi ham o‘z tengdoshlariniki kabi oddiy. U 1934 yili Toshkentda tug‘ilgan. O’rta maktabni muvaffaqiyatli tugatgach, Toshkent Davlat dorilfununining filologiya fakultetiga kirib, 1956 yilda uni a’lo baholarga bitirdi. «Men ham yoshligimda ko‘p narsaga qiziqqanman, — deb hikoya qiladi yozuvchi.—Keyinchalik, uchuvchilikni orzu qilgan edim, bog‘bon ham bo‘lmoqchi bo‘lganman. Ammo adabiyot hamma orzularimdan kuchlilik qildi. Shuning uchun bo‘lsa kerak, o‘rta maktabni tugatganimda hech ikkilanmasdan Toshkent dorilfununining filologiya fakultetiga kirdim. Nazarimda, adashmagan ekanman. Endi bo‘lsa, adabiyotsiz,  badiiy ijodsiz  hayotimni tasavvur qilolmayman».

Mana, shunga ham qariyb o‘ttiz besh yil bo‘ldiki, u tinimsiz izlanish, ijod bilan band. Shu kungacha uning o‘nlab hikoyalari, qissalari, «Odam bo‘lish qiiyin» romani, «Qiyomat qarz», «Shoshma quyosh», «Oqar   suv», «Sud», «Komissiya», «Kuzning birinchi kuni», «Arizasiga ko‘ra», «Kurort»,  «Yer yonganda»  kabi o‘nlab dramatik asarlari yaratildi.   Shuningdek,   «Ikki   soldat     haqida   qissa», «Radi drugix»,  «Vstrecha u visokix snegov» kabi kinofilmlar uchun ssenariylar yozdi. «Odam bo‘lish qiyin» romani  (1971)  respublika komsomol mukofotiga, «Ikki soldat haqida qissa» (1977) Hamza nomidagi Respublika Davlat  sovriniga,   «Damir  Usmonovning  ikki  bahori» qissasi esa  (1984)  N. Ostrovskiy nomidagi Butunittifoq adabiy mukofotiga sazovor bo‘ldi. Uning tug’ilganiga 50 yil to‘lishi munosabati bilan O’zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi faxriy unvoni berildi. Va nihoyat,     1992     yilda     «O’zbekiston     xalq      yozuvchisi" degan yuksak sharafga ega bo‘ldi. 

Oddiy jurialistlikdan ish boshlagan O’lmas Umarbekov bu yillar davomida respublika  radiosida   muharrir,   bosh  muharrir  bo‘lib ishladi. 1971-1974 yillarda esa Uzkompartiya Markazqo‘mida avval madaniyat bo‘limida instruktor, so‘ng radio, televidenie   sektorining  mudiri  bo‘lib  xizmat  qildi. Qariyb o‘n yilga yaqin «O’zbekfilm»ga boshchilik qildi. 1982  yilga  kelib, O’zbekiston    madaniyat  vazirining o‘rinbosari, keyinroq   vazir   bo‘lib   faoliyat   ko‘rsatdi. Ko‘p o‘tmay u O’zbekiston Yozuvchilari uyushmasiga   rais (1985) etib saylandi. Ayni chog‘da Osiyo va Afrika yozuvchilarining birdamlik qo‘mitasining raisi, O’zbekiston respublikasi Oliy Kengashi noibi etib saylandi. Nihoyat, 1989—1991 yillarda u Respublika Vazirlar mahkamasi raisining  o‘rinbosari  bo‘lib  ishladi. 

U qaysi jabhada, nima ishda ishlamasin, ijodning qaysi turida, qaysi mavzuida  asar yaratmasin, hamisha o‘z eli, yurti g‘ami bilan yashadi. Ular yelkasidagi turmush yukini yengillashtirishga intildi. Ayniqsa, badiiy asarlarida xoh u hikoya, xoh qissa yoki roman bo‘ladimi, xoh sahna asari bo‘ladimi,   hamma-hammasida     insonlardagi    ma’naviy-axloqiy  fazilatlarni  ardoqlashga,  ulug‘lashga intilib keldi, xalq yozuvchisi darajasiga ko‘tarildi. Bu har bir ijodkor uchun katta baxt, hayot va ijod oldidagi maqsada hamdir. O’lmas Umarbekov ham shunday baxt qushi qo‘nganlardan biridir.

Qayd etilgan