Imom al-Buxoriy. Al-jome' as-sahih (4-jild)  ( 427514 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 ... 96 B


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:16:41

82-bob. Odamlar birlan murosa-yu madora qilmoq haqida

Abuddardo’: «Biz ba’zi odamlarning yuziga jilmayib qaraymizu, ammo dilimizda ularni la’natlag‘aymiz»,— deydilar.

Abdulloh ibn Mulayka rivoyat qiladilar: «Hazrat Rasululloh, sallallohu alayhi va sallamga tilla tugmalar qadalgan har xil qabolar taqdim qilishib erdi, ularni ayrim sahobalariga taqsimlab berdilar. Shunda qabolardan birini Maxramaga atab olib qo‘ydilar. U huzurlariga kelganda: «Buni senga atab olib qo‘ygan erdim»,— dedilar. Ayyub: «Janob Rasululloh bu kiyimni unga (Maxramaga) munosib ko‘rdilar, chunkim uning xulqida bir illat bor erdi»— deydilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:17:07

83-bob. Mo‘min odam bir kavakdan (chiqqan ilonning) ikkinchi bor chiqmog‘iga yo‘l qo‘ymas!

Muoviya: «Tajriba hosil qilmaguncha dono bo‘lmas!» — deydilar (mantiq: mo‘min odam, iymonining taqozosiga ko‘ra, bir marta aldagan aldamchiga ikkinchi bor ishonmasli-gi lozim!).

Abu Hurayra rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: «Mo‘min odam o‘zini bir kavakdan ikki marta ilon chiqib chaqmog‘iga yo‘l qo‘ymas!» — dedilar.

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:18:13

84-bob. Mehmonning ham haqi bor erkanligi xususida

Abdulloh ibn Amr rivoyat qiladilar: «Racululloh sallallohu alayhi va sallam mening huzurimga kirib eshitdimki, sen kechalari ro‘za tutar ermishsan?!» — dedilar Men: «Ha, shunday»,— dedim. «Bunday qilmagil,— dedilar Janob Rasululloh,— goho kechasi uyg‘oq bo‘l, goho uxlag‘il, goho ro‘za tut, goho tutmag‘il! Lunkim, a’zri badaningning ham, ko‘zingning ham, seni ko‘rgani keladirgan odamlarning ham, xotiningning ham senda haqqi bordir. Ajab ermaskim, umring uzoq bo‘lsa! Har oyda uch kun ro‘za tutmog‘ing- kifoya qilg‘ay. Shunda Olloh taolo senga har bir amali solihing uchun o‘n barobar ko‘p savob ato etg‘usi, bu ersa, butun umringga yetgulikdir». Biz shu xususda ancha tortishganimizga qaramay, men: «Bundan ham ko‘proq toat-ibodat qilmoqqa qudratim yetadir»,— dedim. Janob Rasululloh. «Unday bo‘lsa, har jum’adan boshlab uch kun ro‘za tutg‘il»,— dedilar. Men bunga ko‘nmadqmg, ul zot ham mening aytganimga ko‘nmadilar. Nihoyat, men: "Bundan ortig‘iUa ham chiday olurman»,— dedim. Janob Rasululloh: «Unday bo‘lsa, nabiyyulloh Dovud alayhisSalom singari ro‘za tutgil»,— dedilar Men: «Nabiyyulloh Dovud alayhissalom qanday ro‘za tutganlar» deb so‘radim. Janob Rasululloh «Yarim umrlari ro‘za tutish birlam o‘tgan»,— deb javob qildilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:20:42

85-bob. Mezbonning mehmonni izzat-ikrom qilmog‘i hamda unga shaxsan o‘zi xizmat ko‘rsatmog‘i darkorligi haqida

Abu Shurayh al-Ky’biy rivoyat qiladilar: «Rasulullh sallallohu alayhi va sallam: «Kimki Ollohga va ohiratga ishongan ersa, mehmonini izzat-ikrom qilsin. Mezbonding bir kecha-kunduz ko‘rsatgan izzat-ikromi birlan qilgan ziyofati mehmon uchun Bir mukofot tariqasyda bo‘lsin, asli mehmonning izzati uch kundir. Bundan ortig‘i mehmon uchun sadaqa bo‘lib, u mezbonning uyida to xaydab chiqarmagunlaricha qolmasin!» — deb aytdilar.

Abu Hurayra raziyallohu anhu riaoyat qiladilar: «Rasululloh salallohu alayhi va sallam: «Kimki Ollohga va qiyomat kuniga ishongan ersa, qo‘shnisiga ozor bermasin, kimki Olloh va qiyomat kuniga ishongan ersa, mehmonini izzat-ikrom qilsin, kimki Ollohga va qiyomat kuniga ishongan ersa, yaxshi gap gapirsin yoki jim bo‘lsin?» — deb aytdilar.

Uqba ibn Omir, rivoyat qiladilar «Biz Rasululloh sallallohu alayhi va saldamga: «Yo Rasulalloh, syz bizni uyoq-buyoqlarga yuborib turasiz, shunda biz biror qavmnig manziliga borib tushsak ular bizni mehmon qilishmzydi,nima deysyz?» — dedik. Janob Rasululloh bizga: «Unda nima deysyz?» dedik. Janob Rasululloh. Agar biror qavmning manziliga borib tushsangizu sizlarga "Shu iltifotlarni qilsalar, qabul qilingiz, " basharti bunday, qilmasalar, ulardan mehmonning mezbonda bo‘ladirgan haqini undirib olingiz!»—dedilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:21:42

86-bob. Taom tayyorlab mehmonga takalluf ko‘rsatmoq haqida

Abu Juhayfa rivoyat qiladilar: «Nabiy sallallohu alayhi va sallam Salmon birlan Abuddardo’ni o‘zaro aka-uka tutintirib qo‘ydilar. Shundan so‘ng, Salmon Abuddar-do’ni ko‘rgani uylariga borsalar, Abuddardo’ning xotinlari Ummuddardo’ eski kiyim kiyib olgan erkanlar. Salmon: «Sizga ne bo‘ldi, bunchalik xarob kiyim kiyib olibdirsiz?» — deb so‘radilar. Ummuddardo’: «Birodaringiz Abuddardo’ning dunyoni suv bossa, to‘niqlariga chiqmag‘aydir»,— dedilar. Abuddardo’ , uylariga. ,kelgach, Salmonga ovqat tayyorlab: «Yeng, men ro‘zaman, yemasman»,—dedilar. Salmon: «Siz yemasangiz, men ham yemasman»,—dedilar. Abuddardo’ nochor yedilar. Kechasi Abuddardo’ uyg‘onib, ibodat qilmoqchi bo‘lib erdilar, Salmon: «Yotingiz!» — dedilar, u kishi yotdilar. Bir ozdan so‘ng yana turmoqchi bo‘lib erdilar, yana: «Yotingiz!»— dedilar u kishi yana yotdilar. Tong otay deb qolganda, Salmon: «Mana endi turingiz!»—dedilarda, o‘zlari ham turib, birgalashib namoz o‘qidilar. So‘ng, Salmon Abuddardo’ga: «Sizda rabbingizning ham, o‘zingizning ham, oilangizning ham haqi bordir, sizning ulardan birortasining ham haqiga xiyonat qilmoqqa haddingiz yo‘qdir!» — dedilar. Keyin, Abuddardo’ bu voqeani Janob Rasulullohga aytib berganlarida, ul zot: «Salmon haq gapni aytibdir»,— dedilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:22:45

87-bob. Mehmon huzurida darg‘azab bo‘lmoq va tajanglik qilmoq makruh ekanligi haqida

Abu Usmon Abdurrahmon ibn Abu Bakrdan naql qiladilar: «Abu Bakr (Siddik) bir jamoani mehmon qilayotib, (o‘g‘illari) Abdurrahmonga: «Mehmonlarga qarab turg‘il, men bir yumush birlan Nabiy sallallohu alayhi va sallamning huzurlariga borib kelgayman, kelgunimcha ularni ovqatlantirib, zeriktirmay o‘ltirg‘il!» —deb tayinladilar. Abdurrahmon tashqariga chiqib, uylarida borini olib keldida, mehmonlarga: «Olingiz, yengiz!» — dedi Mehmonlar unga: «Xonadon sohibi qaerdalar?» — deyishdi. Abdurrahmon (javob bermay) yana: «Olingiz, yengiz!»—dedi. Mehmonlar:«Xonadon sohibi kelmagunicha yemaymiz»,— deyishdi. Abdurrahmon: «Bizning mehmondorchiligimizdan yuz o‘girmangiz, olingiz! Otam kelib, sizning taom yemaganingizni ko‘rsalar, xafa bo‘ladilar»,— dedi. «Ular baribir ko‘nishmadi,— deydi Abdurrahmon,— bildimki, ular mendan xafa bo‘lganlar. Otam kelgach, men o‘zimni bir chetga oldim. Otam yehmonlarga «Ne hol yuz berdi?» —dedilar. Ular bo‘lgan gapni aytib berishdi. Otam: «Ey Abdurrahmon!» — deb ikki bor chaqirilar, men jim turaverdim. Keyin, otam: Ey nodon, men kelib, seni chaqirganimda ovozimni eshitgan bo‘lsangu, (indamay turgan bo‘dsang), qasam ichamanki...»,— dedilar. Men yashiringan joyimdan chiqib oldilariga bordimda: «Mehmonlaringizdan so‘rang!»—gdedim. Mehmonlar: «To‘g‘ri aytyapti, bizga ovqat keltirdi»,— deyishdi. Otam: «HaQiqatan ham meni kutib turdingizmi? Xudo haqi, bu kecha men taom yemayman!» — dedilar. Mehmonlar: «Siz yemasangiz, biz ham yemag‘aymiz!» — deyishdi. Otam: «Hayotimda mening uchun bunchalik baxtsiz kecha bo‘lmagan, nechun dasturxonimizga qo‘l uzatmayapsizlar, sizlarga o‘zi, nima bo‘ldi. Ovqatingni olib kel!»—dedilar. So‘ng: «Bismilloh, (g‘azablanib qasam ichganim) bu — shaytonning ishidir! —dedilarda, taomga qo‘l uzatdilar, mehmonlar ham qo‘luzatishdi»

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:23:31

88-bob. Mehmonning mezbonga «Sen yemaguningcha men ham yemayman»,— deb aytmog‘i haqida

Bu hususda yuqorida Abu Juhayfa aytib bergan Hadis mavjud.

Abdurrahmon ibn Abu Bakr raziyallohu anhu rivoyat qiladilar. «(Otam) Abu Bakr bir mehmonni (yokim meh-monlarni) uyga olib keldilar. O’zlari ersa Janob Rasulullohning huzurlariga ketib, o‘sha yerda ancha vaqt ushlanib qoldilar. Qaytib kelganlaridan so‘ng, onam: «Bu kecha mehshomingvani (yokim mehmonlaringizni) intizor qilib qo‘ydingiz-ku!» — dedlar. Otam: «Ularni ovqatlantirmadingmi?» —deb so‘radilar. Onam: «Ularning oldiga ovqat qo‘yib erdik yeyishmadi»,— deb javob berdilar. (Otam) Abu Bakr g‘azablanib so‘kindilar va aoblari tirriq bo‘lib «Men ovqat yemayman!» — deb qasam ichdilar. Shunda men bir joyga berkinib olgan erdim, otam: «Ey nodon, qaerdasan?» — deb chaqirdilar. Onam: «Siz ovqat, yemasangiz, men ham yemaymak!» — dedilar, Mehmon (yokim mehmonlar) ham otam ovqat yemagunlaricha ovqat yemasligini (emasliklarini) bildirib, qasam ichdi. Shundan so‘ng, otam: «Bizni shayton vasvasa qilayotgan ko‘rinadir» — dedilarda, ovqatni olib qelishni buyurdilar. O’zlari ham ovqat yedilar, mehmonlar ham yeyishdi. Shunda, idishdagi ovqat, ular qancha yeyishmasin, kamayish o‘rniga tobora ko‘payb borardi. Buny so‘rib otam: «Ey Baniy Firosning singlisi, nechun bunday bo‘layotir?» — dedilar. Onam: «Ko‘zlarimga ishongim kelmaydir, yemasimizdan ilgari bunchalik ermas erdi, juda ko‘payib ketibdir!» — dedilar. Hamma ovqatdan to‘ygunicha yedi, undan Janob Rasulullohga ham yuborishdi. Aytishlaricha, payg‘ambarimiz ham o‘sha ovqatdan tanovul qilibdilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:25:02

89-bob. Kattalarni izzat-ikrom qilmoq haqida birinchi bo‘lib kattalar gap boshlaydi va savol beradi

Rofi’ ibn Xudayj va Sahl ibn Abu Hasma bunday deb rivoyat qilishadi: «Abdulloh, ibn Sahl va Muhayyisa ibn Mas’ud Xaybarga kelib, bir xurmozorga kirishgan erdi, u yerda Abdulloh ibn Sahlni o‘ldirishdi. Abdurrahmon ibn Sahl, Huvayyisa va Muhayyisa (Mas’udning o‘g‘illari) Rasululloh sallallohu alayhi va sallamning huzurlariga borishib, o‘rtoqlarining o‘ldirilganini aytishdi. Shunda ularning ichida eng yoshi — Abdurrahmon gap boshlab erdi, Janob Rasululloh: «Kattalarni hurmat qil!»—dedilar. Yahyo: «Kattalar gap boshlamog‘i darkor!»—deb qo‘shib qo‘ydilar. So‘ng, ular o‘ldirilgan o‘rtoqlari haqida gapirishdi. Janob Rasululloh: «Elliktangiz o‘ldirilgan do‘stingiz uchun o‘ch olmoqqa qasamyod qila olurmisiz?»— dedilar. Ular: «Yo Rasulalloh, biz sira bunday qilmaganmiz!» — deyishdi. Janob Rasululloh: «Ellikta yahudiy o‘ldirilgan odamingiz uchun (yokim: «do‘stingiz uchun» — degan bo‘lishlari ham mumkin) xun to‘laymiz, deb qasam ichdi»,— dedilar. Ular: «Yo Rasulalloh, ular axir, kofir qavmlar-ku!»— deyishdi. Shundan so‘ng, Janob Rasululloh (o‘ldirilganning) xunini o‘zlari to‘lab yubordilar». Sahl: «O’ldirilgan odam xuni uchun berilgan tuyalardan birini ushlab, og‘ilxonaga olib kirgan erdim,meni tenib yubordi»,— deydilar.

Ibn Umar rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: «Qenga shunday bir daraxtning nomini aytingki, u musulmonga o‘xshab Olloh taoloning irodasi bilan doimo meva berib, bargini sira to‘kmaydirgav: bo‘lsin!» — dedilar. Shunda ko‘nglimta xurmo bo‘lsa kerak degan fikr keldi-yu, ammo aytmadim, chunkim u yerda Abu Bakr birlan otam Umar ham bor erdilar. Hech kim javob bermagach, Janob Rasulullohning o‘zlari: «U — xurmo daraxtidir»,— dedilar. So‘ng, otam birlan tashqariga chiqqanimizda: «Ey ota, boya men xurmo bo‘lsa kerak deb o‘ylab erdim»,— dedim. Otam: «Nechun aytmading aytganingda erdi, mening falon va falon narsalar xususida yaxshi bo‘lgan bo‘lur erdi!» — dedilar. Men: «Siz ham, Abu Bakr ham indamay turganingiz uchun gapirmoqqa jur’at qila olmadim»,—dedim»

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:27:31

90-bob. She’r, rajaz va hudo’ning joiz hamda makruh tovonlari haqida

Ubay ibn Ka’b «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: «She’rda hikmat mavjud»,— deb aytdilar»,— deydilar». Asvad ibn Qays: «Nabiy sallallohu alayhi va salam yo‘lda ketayotib bir toshga qoqinib ketib erdilar, barmoqlari qonadi Shunda quyidagi she’rni aytdilar»,—deydilar: «Qonini zoe oqizgan sho‘nchaki bir barmoqsan, To‘kmading qoningni Olloh yo‘lida biroq san!» Abu Hurayri rivoyat Qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam «Shoir Dubayd «Ollohdan o‘zga har bir narsa botil ermasmi?» deb, eng to‘g‘ri so‘zni aytganda Umayya ibn Abussaltnint islomga kirmog‘iga sal qolgan erdi»,- dedilar.

Salama ibn al-Akva’ rivoyat qiladilar: «Biz Rasululloh sallallohu alayhi va sallam birlan birga Xaybar tomon yo‘lga chiqdik! Tun bo‘yi yurdik. (Yo‘lda) hamsafar kishilardan biri Omir ibn al-Akva’ga: «Rajazlaringdan (rajaz vaznida bitilgan she’rlaringdan) bizga aytib bermaysanmi?» — dedi. Omir shoir erdi, tuyasidan tushib, odamlarga qarata quyidagi hudo’ni (tuyakashlar qo‘shig‘ini) ayta ketdi:

«Bo‘lmasang sen yo Iloho, to‘g‘ri yo‘lni topmas erdik
Xayru ehson ham namozki hech qachon biz bilmas yerdik.
Aybimizni mag‘firat aylab azobingdan najot berg‘il,
Adashtirmay to‘g‘ri yo‘ldan bizga doim sabot berg‘il.
Pulsirotdalol, visolingni ko‘raylik biz,
Qalbimizga Ishonch solg‘il, xotiri jam’ bo‘laylik biz.
Hoziru nozir erurmiz qilsalar gar bizni da’vat,
Chunki da’vat sohibida bizga bordur ishonch, albat».

Qayd etilgan


AbdulAziz  08 Fevral 2009, 08:36:13

Janob Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: «Bu tuyabonning ismi nedir?» — deb so‘radilar. «Omir ibn al-Akva’»—deb aytishdi. Janob Rasululloh: «Unga Olloh taoloning rahmati bo‘lsin!» — dedilar. Bir kishi: «Vojib bo‘ldi. yo Rasulalloh, bizga ham Olloh taoloning rahmatini tilasangiz erdi!»- dedi. So‘ng, biz Xaybarga yetib kelib, uni qamal qildik. Xaybarliklar qattiq qarshilik ko‘rsatib, qamal cho‘zilib ketganligidan yeguliklarimiz tugab, qattiq och qoldik. Keyin, Olloh taolo inoyati birlan Xaybarni fath qilmoqqa muyassar bo‘ldik. Shahar fath qilingan kuni tunda odamlar ko‘plab gulxan yoqishdi. Janob Rasululloh buni ko‘rib: «Anavi gulxanlarni ne sababdan yoqishdi?» — deb so‘radilar. «Go‘sht pishirmoq uchun»,— deb javob qilishdi. Janob Rasululloh: «Qanday go‘shtni?» — deb so‘radilar. «Xonaki eshaklarning go‘shtini»,— deb javob qilishdi. Janob Rasululloh: «Qozonlarni ag‘darib, sindirib tashlangiz!» — dedilar. Bir odam «Qozonlarni ag‘darib, so‘ng yuvib tashlasakchi?» — dedi. Janob Rasululloh: «Shunday qilsangiz ham bo‘lg‘ay»,— dedilar. Qavm saf tortib turganda Omir bir yahudiyga zarb birlan qilich solgan erdi, tig‘i kaltaligidan qaytib kelib o‘zining tizzasini kesib ketdi, shundan u vafot etdi. Xaybardan qaytgach, Rasululloh sallallohu alayhi va sallam mening g‘amgin yurganligimni ko‘rib: «Senga ne bo‘ldi?»—dedilar. «Men: «Sizga ota-onam fido bo‘lsin, odamlar aytadilarki, Omirning qilgan barcha amali solihlari habata bo‘lib ketgan ermish»,— dedim. Janob Rasululloh: «Xususan kim aytdi?» — dedilar. Men: «Falonchi birlan pistonchi hamda Usayd ibn al-Huzayr al-Ansoriy»,— dedim. «Yolg‘on aytibdilar, Omirga ikki savob tegadir»,— dedilar Janob Rasululloh va barmoqlarini chalishtirib ko‘rsatdilarda: «U g‘ayratli va tirishqoq erdi, arablar orasida ana shunday xislatlarga ega bo‘lganlar ham topilgay»,— dedilar».

Anas ibn Molik rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam ba’zi bir ayollarining huzuriga kirdilar. Ummu Sulaym ham o‘shalar orasida erdi. Shunda unga «Ey Anjasha, (tuyalarni) sekinroq hayda, shishalarga ehtiyot bo‘l!» — dedilar. Abu Qiloba: «Janob Rasululloh shunday bir so‘zni aytdilarki, agar uni birortangiz aytsangiz, ustidan kulgan bo‘lur erdingiz»,— deydilar. Janob Rasulullohning Anjasha ismli bir qora tuyabonlari bo‘lib, Ummu Sulaymga o‘shaning ismi birlan murojat qilyaptilar. Qolgan ayollarni ersa, shishalarga qiyoslayaptilar. Chunkim, Ummu Sulaym qolgan ayollarga nisbatan tuyabon yanglig‘ mavqega ega bo‘lib, ularni hayot yo‘lidan bir maromda. yetaklab bormog‘i, shishalar kabi nozik ayollarni sindirmay manzilga yetkazmog‘i darkor.

Qayd etilgan