Olot tumani haqida ensiklopediyalarda  ( 8086 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


muxbir  20 Iyul 2009, 09:20:04

ОЛОТ ТУМААИ — Бухоро вилостидаги туман. 1943 й. 14 фев.да ташкил стилган. 1960 й. Қораксл туманига қсшилган. 1973 й. 26 дек.да қайта ташкил стилган. 1983 й.дан сна Қораксл туман и таркибида. 1989й.дан О.т. сна алохида туман мақо-мига сга бслди. Бухоро вилостининг жан.-ғарбида жойлашган. Жан., жан.-шарқдан Қашқадарё вилости, жан.-ғарбдан снг катта масофада (75 км) Туркманистоннинг Лебап вилости (Амударё орқали), шим.-ғарб ва шим.-шарқтомондан Бухоро вилостининг Жондор, Қо-раксл, Бухоро, Қоровулбозор туманлари б-н чегарадош. Майд. 3,22 минг км2. Ахрлиси 77,9 минг киши (2003). Туманда 1 шаҳар (Олот), 10 қишлоқ фуқаролари йиғини (Баҳористон, Гулистон, Денов, Жумабозор, Кирлишон, Лахтакор, Сойинқоровул, Толқонсаёт, Чандир, Чорбоғ) бор. Маркази — Олот ш.

Табиати. Туман ҳудуди Зарафшон дарёсининг снг қуйи қисмида, Қораксл дельтасидаги текисликда жойлашган. А ельефида кескинлик кам. Фа-қат Денгизксл районида Денгизксл ботиғи (160 м) ва Денгизксл платоси сртасидаги баландликлар фарқланади (Жиллиқос — 302 м, Сомонтепа — 280 м). Туманнинг 10% га сқин майдони сзлаштирилган воҳадан иборат, қолган қисми қумли, гипсли, гилли, шсрхок чсллардир, 100 га сқин қолдиқ ксл бор. Улардан снг катталари — Денгизксл, Сомонксл, Қоронғиксл, Шсрксл, Хсжамсаёд, Қарағанжида ва 6. Қораксл дарёсининг қуйи оқими ва собиқ Мо-хондарё сзани, асосан, текисликдан иборат. Тупроқлари стлоқи бсз, қум-лоқ бсз, тақир бсз тупроклардир, жан.да шсрхоклар катта майдонни сгаллайди. Ер ости сизот сувлари анча сқин. Туман ҳудудида 132 қудукдан фойдаланилмоқда. Йирик гидротехника ин-шоотлари ва насос станяислари мавжуд. Туман ҳудуди орқали Аму-Бухоро, Аму-Қораксл каналлари стади. Фойдали қазилмалардан Ўртабулоқ ва Олотда табиий газ, қолдиқ кслларда туз, қурилиш материаллари захираси катта. Иқлими кескин континентал. Янв. нинг сртача т-раси — 0,4°, снг паст т-ра —24°, июлнинг сртача т-раси 29,3°, снг юқори т-ра 46°. Вегетаяис даври 205 кун. Йиллик ёғин 120—125 мм. Аввойи ссимликлардан бослич, коврак, снтоқ, шувоқ, сингрен, саксовул, қандим, баҳорда ранг, қснғирбош, слтирбош ва б. ссади. Аввойи ҳайвонлардан тароқ бармокли қсшоёқ, ингичка бармокли юмронқозиқ, малла юмронқозиқ, суғур, сассиқксзан, қумсичқон, қум бсғма илони, чарх илон, чсл мушуги, қушлардан тувалоқ, қорабовур, олабовур, қирғовуллар ва б. бор. Қумли чслларнинг типик табиий комплексларини қсриқлаш ва бойитиш мақсадида туман ҳудудида 1971 й.да Қораксл қсриқхонаси ташкил стилди. Қсриқхонада 200 га сқин ссимлик тури (шундан 30 га сқин дарахт ва буталар) бор. Қсриқхонадаги сув ҳавзалари (каналлар, ксллар)да 30 га сқин балиқ тури сшайди. Судралувчиларнинг 30 хили, қушларнинг 170 тури, сут смизувчиларнинг 30 га сқин тури бор. Жумладан, қсриқхонада зарафшон қирғовули, қум қуёни, қобон ва б. кспайтирилмокда.

Аҳолиси, асосан, сзбеклар, шунингдек, туркман, қозоқ, татар ва б. миллат вакиллари ҳам сшайди. Аҳоли зичлиги 1 км2 га 24,2 киши (2003). Шаҳар аҳолиси 11,5 минг киши, қишлоқ аҳолиси 66,4 минг киши.

Хсжалиги. Туман қ.х. асосан, пахтачилик, ғаллачилик ва чорвачиликка ихтисослашган. Лиллачилик, сабзавотчилик, полизчилик ҳам ривожланмоқда. Сугориладиган ерлар 19,5 минг га. Туманда 8 йирик саноат корхонаси мавжуд. Шулардан Ўзбекистон — Швейяарис—Германис қсшма корхонасида пахта хом ашёсидан тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқарилмокда. Ҳунармандчилик тармоклари бор. 2 та автохсжалик ишлаб турибди. Ўрмон хсжалиги фаолист ксрсатади. Туманда 14 ширкат хсжалиги, 800 дан ортиқ фер-мерлар хсжалиги мавжуд. «Олот» ширкат хсжалиги қсйчиликка ихтисослаштирилган. Туман шахсий ва жамоа хсжаликларида 36,9 минг қорамол, 87,9 минг қсй ва счки, 36,2 минг парранда боқилади (2003).

Туман маркази Ўрта Осиё т.й. тармоклари б-н боғланган. Бухоро—Олот йсналишида поезд қатнови йслга қсйилган. Автойслларнинг уз. 251 км.
2002/2003 сқув йилида 35 та умумий таълим мактабида 19,7 минг сқувчи таълим олди. Олот қ.х. коллежи (653 талаба), музей, 38 кутубхона, 19 клуб, маданист ва истироҳат боғи бор.
Туманда марказий касалхона, бир неча фельдшер-акушерлик пунктлари ишлаб турибди. Уларда 205 малакали тиббий ходим хизмат қилади. 1998 й.дан «Олот ҳаёти» газ. чоп стилмоқда (адади 1000).

Ўзбекистон Миллий А­няиклопедисси

Qayd etilgan


muxbir  20 Iyul 2009, 09:20:30

ОЛОТ — Бухоро вилости Олот тума-надаги шаҳар (1982 й.дан). Туман марка-зи. Вилост маркази (Бухоро ш.) дан 70 км. Т. й. станяисси. Бухоро ш. б-н т.й. ва шоссе йсли орқали боғланган. О. марка-зидан Бухоро—Туркманобод халқаро т.й. ва автомобиль йсллари стган. Аму-Қораксл канали шаҳарнинг жан.дан стади. Аҳолиси 11,5 минг киши (2003). «Олот» атамасининг орлот туркий уруғ (қабила) номидан келиб чиққанлиги тахмин қилинади. Шаҳарда туман ҳокимисти биноси, «Олоттекс» қсшма корхонаси, асфальт, ғишт, консерва з-длари, Аму-Бухоро канали бошкармаси, ксчма қурилиш механизаяислашган колоннаси, МТЛ, алоқа бслими, 7 уму-мий таълим, мусиқа мактаблари, қиш-лоқ хсжалик касб-хунар коллежи, касб-ҳунар мактаби, кутубхона, болалар ку-тубхонаси, музей, клуб, маданист уйи, маданист ва истироҳат боғи, марказий касалхона ва б. тиббий муассасалар ҳамда савдо, маданий ва маиший хизмат ксрсатиш шохобчалари бор.

Ўзбекистон Миллий А­няиклопедисси

Qayd etilgan