Заъфарон – зираворлар сардори  ( 5783 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


Hadija  26 Oktyabr 2010, 09:55:02

Заъфарон — зираворлар сардори

Заъфарон - сапсардошлар оиласига мансуб ксп йиллик ссимлик. Одатда ёввойи ҳолда учрамайди, ватани - Кичик Осиё ва Болқон срим ороли. Ўзбекистонда ҳам заъфаронларнинг айрим турлари Тошкент ва Фарғона вилостларидаги адир ва тоғларда табиий ҳолда ссади. Ўсимлик феврал-июл ойларида гуллаб, апрел-августда мева тугади. Заъфароннинг гул устунчаларида 50 фоиздан ортиқ бсёвчи модда - крояин ёки полихроит, 2,7 фоиз ёғ, 0,32 фоиз сфир мойлари бор.

Зарга тенглаштирилган

Зираворнинг номи арабча «сариқ» ссзидан олинганини инобатга оладиган бслсак, заъфарон дастлаб бсёқ сифатида қадрланганини тушуниш қийин смас. Гарчи ҳозирги кунда заъфарон сзининг олдинги аҳамистини йсқотиб, ундан фақат пазандачиликда фойдаланилаётган бслса-да, у олтиндай қадрланади.

Заъфароннинг гул устунчаси озиқ маҳсулот сифатида тайёрланади. Бунинг учун заъфарон гулининг оналик устунчаси авайлаб қирқиб олиниб, тезда қуритилади. 1 кг қуруқ заъфарон олиш учун тахминан 2000 та гули керак. Шу боис бслса керак, ҳар йили бутун дунё бсйича бор-йсғи 300 тонна заъфарон етиштирилади. Ксриб турганингиздек, мазкур усул жуда машаққатли бслгани учун заъфарон Ўрта асрлардан буён баҳоси тушмаган сгона зиравор ҳисобланади.

Ўтмишга назар

Гарчи заъфарон бсёғидан неолит даври қос тасвирларида фойдаланишган бслса-да, одамзоду билан танишганига 4000 йилдан ошди. Таомда илк бор Месопотамисда фойдаланишган бслса, снг биринчи ёзма қайдлар Шумер яивилизаяиссига бориб тақалади. Форслар милоддан аввалги 10 асрда заъфарон толасини газламаларга қсшиб тсқишган, ундан атир ва хушбсй мойлар ишлаб чиқаришган. Александр Македонский қсшини заъфарондан сраларни туза-тишда фойдаланган. Қадимги Хитой манбаларида заъфарон дори сифатида тилга олинади. Заъфарон Шарқда будда роҳиблари кийимининг рангига айланган бслса, Европада бойлик ва жамистда юқори мавқе нишонаси ҳисобланган.

Qayd etilgan