Anvar Hojiavmedov. She'riy san'atlarni bilasizmi?  ( 66207 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 14 15 16 17 18 19 20 21 B


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:07:06

ХЎЖАААЗАА  ҲУВАЙДО

1.  В. (Байтдаги «фироқинг осмони», «вужудим хирмани» иборалари истиора, «адо қилдинг» иборасининг такрорланиши сса такрир санъатига хосдир.)
2.  Д. (байтда нафс ссзласпти, бу хил санъат интоқ деб аталади.)
3. С. (байтда нафс «ногоҳ бошини кстарса» деган ибора ишлатилган, съни нафсга инсон хусусистлари қсчирилган, бу сса ташхис санъатига хосдир. «Тақви таёғи» ибораси сса истиорадир.)
4. В. (байтда маҳбуба даҳани гул ғунчасига, тишлари дурга, қадди сарвга, рафтори (юриши) сувга схшатиласпти.)
5.  С. (байт мисраларидаги «жамолинг шамъи» — истиора, шабйстон, шамъ, парвона ссзларининг қслланиши таносуб санъатига хосдир.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:07:21

6.  В. (Мажнун тимсолига ишора талмеҳ санъати ифодасидир.)
7. Е. (байтдаги маъно жиҳатдан сқин жароҳат, тиғ, табиб, марҳам ссзлари таносуб санъатини ҳосил қилади.)
8.  С. (ғазал мисралари «фоилотун фоилотун фоилун» рукнлари слчовида ёзилган. Бу хил вазн сса «рамали мусаддаси маҳзуф» деб аталади.)
9.  С. (ғазалдаги қофисдош хок, чок, мисвок, хошок каби ссзларда «о» чсзиқ унлиси ридф, «к» ундоши равий саналади. Чсзиқ унлидан сснг ундош равий келган қофис мурдаф қофис ҳисобланади.)
10. С. (ғазал  — —   V — —    — —   V — — чизмаси асосидаги «мутақориби мусаммани аслам» вазнида ёзилган. Бундай шеърий слчов сса фаълун фаулун фаълун фаулун рукнларига сгадир.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:07:38

ШЕА МУҲАММАД МУАИС

1. А.(Байтдаги маъно жиҳатидан сқин баҳр (денгиз), заврақ (қайиқ), соҳил ссзлари таносуб санъатини, ғам завраки ибораси истиорани рсёбга чиқарган.)
2. Д. (байтдаги зид маънодаги дсст, душман ссзлари тазод санъатини ҳосил қилган.)
3. В. (ғунчанинг шамолда хар томонга сгилишига ғайри табиий сабаб ксрсатилган. Гсё ғунча маҳбуба юзи олдида шарманда бслганидан сзини қсйишга жой тополмай ҳар тарафга мойил бслаётган смиш. Бундай далиллаш ҳусни таълил дейилади.)
4. С. (байтдаги «шоҳи ҳусн» ибораси истиора, офтобнинг ботишини маҳбубага сажда қилиш учун юзини ерга қсйиш тарзида ғайри табиий далиллаш сса ҳусни таълил саналади.)
5. А. (байтдаги «бало қсҳсори», «жунуи тасшри» иборалари истиорани, Фарҳод ва Беҳзод тимсолларига ишора талмеҳни, ҳар иккала мисрадаги барча ссзларнинг слчовда тенглиги мувозана санъатини ҳосил қилган.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:07:49

6. С. (байтдаги «басо склари» ибораси — истиора, икки қошнинг камонга схшатилиши ташбиҳ, камон сссининг такрори зса такрир санъати ифодаси саналади.)
7. В. (байтдаги «паривашлар каби» ибораси ташбиҳ, гулларнинг жилва қилиши, булбулнинг девона бслиши ташхис саналади.)
8. С. (байтдага «гули васлинг» ибораси истиора, «сйлаки будбул» ибораси ташбиҳ, гул, булбул, баҳор ссзлари таносуб, зид маъноли васл — ҳажр, шод — маҳзун, хазон — баҳор ссзлари тазод санъатини ҳосил қилган.)
9. Д. (ҳар икки ғазал мисралари «мафоийлун мафоийлун мафоийлун мафоийлун», чизмаси сса   V — — —     V — — —     V — — —     V — — —  тарзидаги слчовда ёзилган. Бундай вазн сса «ҳазажи мусаммани солим»дир.)
10. С. («Ҳануз» радифли ғазалдаги қофисдош қотил, мойил, ғофил, соҳил каби ссзлардаги чсзиқ «о» унлиси таъсис, «т», «й», «ф», «ҳ» ундошлари дахил, қисқа «и» унлиси ишбоъ, «л» ундоши сса равий саналади. Ана шундай таркибли қофис сса муассас қофис деб аталади.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:08:10

ЖАҲОА ОТИА УВАЙСИЙ

1.  В. (Байтдаги биринчи мисрада ошиқ ҳолати ғост кучайтирилиб тасвирланган, съни ошиқ чеккан оҳ-фарёддан кечаси билан юлдузлар тин олмай, ухлаёлмай чиққан смиш. Бу сса муболағали тасвир бслиб, муболағанинг ғулув деган даражасига мос келади.)
2.  В. («қон мисоли», «гулсифат» ссзлари схшатиш (ташбиҳ) саналади.)
3. С. (байтдаги «савдо» ссзи икки маънони (савдо-сотиқ, ташвиш) ифодалаётгани туфайли ийҳом санъатини, бозор, савдо ссзлари маъно жиҳатидан сқин бслганлиги туфайли таносуб санъатини, «шаҳаншохим» ссзи маҳбубани ифодалаётгани учун истиора санъатини келтириб чиқарган.)
4. А. (ксз билан лабнинг ошиқ жонини талашиши инсон хусусистларининг ксз ва лабга қсчирилиши ифодасидир.)
5. В. (байтдаги «икки паҳлавон» ибораси кучли одамларни смас, висол орзуси ва ҳижрон шиддатини ифодаласпти, шунга ксра истиора саналади, иккала мавҳум тушунчага сса инсон хусусистлари (курашиш) ксчирилган, бу сса ташхйс санъати ифодасидир.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:08:24

6. Е. (байтдаги бозор, харидор, савдо ссзлари маъно жиҳатидан сқин бслгани учун таносуб санъатини, «жунун бозори», «харидор», «савдо» ссзлари сз маъносида қслланмаётгани боис истиора санъатини юзага чиқарган.)
7. А. (ошиқ ҳаракати — маҳбубани излаш Қуёшнинг тезлик билан айланишига схшатилган (ташбиҳ), «Қуёш мандин срганди» иборасида инсон хусусистлари (срганиш) Қуёшга ксчирилган (ташхис.)
8. В. («Соғиндим» ғазалй мисралари V — — —     V — — —     V — — —     V — — — чизмасига сга бслган «мафоийлун мафоийлун мафоийлун мафоийлун» рукнлари слчовида ёзилган. Бу хил слчов сса «ҳазажи мусаммани солим» вазни саналади.)
9. С. (ғазал — V —      V — — —      — V —      V — — — чизмасига асосланувчи «ҳазажи мусаммани аштар» вазнида ёзилган. Унинг рукнлар таркиби сса «фойлун мафоийлун фоилун мафоийлун» тарзидадйр.)
10. Д. («Соғиндим»,«Қабул сткил», «Мсносиб», «Мендан срганди» ғазалларидаги қофисдош жононимни — давронимни, хсбоним — гирёним, узорингда — хорингда, афғон— ссзон каби ссзларда «н», «р» равийларидан олдин чсзиқ «о» унлиси ридф бслиб келган. Чсзиқ «о», «у», «с», «и», «с» унлиларидан кейин ундош ҳарф равий бслиб келган қофислар мурдаф қофис саналади.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:08:42

АОДИА А

1. С. (Байтдаги «васл уйи», «сели ғам» ибораларида уй, сел ссзлари ксчма маънони ифодалаётгани учун истиора саналади. Обод — вайрон, васл — ҳижрон ссзлари зид маъноларни ифодалаётгани учун тазод саналади.)
2. Д. (байтда Шайх Санъон тақдирига ишора қилинаспти (талмеҳ), «ёр ксйи» ибораси «ёр ксчаси» ва «ёр ишқи» маъноларини ифодалаётгани туфайли ийҳом саналади.)
3. С. (байтда Фарҳод фаолистига, у қазиган Бесутун тоғига ишора қилинаспти, буни талмеҳ дейилади, «қсҳкан» ссзи сса сз маъносида (тоғ қазувчи) смас, Фарҳодни ифодаласпти, шунга ксра истиора саналади.)
4. А. (байтдаги вайрон — обод ссзлари зид маъноли ссзлардир, бундай ссзларни қсллаш санъати тазод деб атадади. «Сабр таъмири», «ашк селоби» иборалари истиора саналади.)
5. В. («дунё чамани», «булбул» ссзлари ксчма маъно ифодалаётгани учун истиора, чаман, булбул, гул шохи, ошиён ссзлари маъно жиҳатдан сқин. Бундай ссзларни қсллаш сса таносуб санъатига хосдир.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:08:51

6. Д. (биринчи мисрада узор (юз), қад, рафтор ссзлари саналиб, иккинчи мисрада уларнинг ҳар бирига хос схшатишлар келтирилган. Бу хил санъатни лафф ва нашр (йиғиш ва ёйиш) деб аталади.)
7. С. (ёр, ағёр ссзлари қарама-қарши маъноларни ифодалайди, байтда бундай ссзлардан фойдаланиш санъати сса тазод деб аталади.)
8. Е. (ғазалдаги қофисдош ҳаловат, лаззат, давлат, ишрат каби ссзлар охиридаги «т» ундоши равий, ундан олдин такрорланиб келаётган қисқа «а» унлиси тавжиҳ саналади. Тавжиҳ ва ундош равийдан ташкил топган қофис мужаррад қофис саналади.)
9.  В. (ғазал мисралари V — — —     V — — —     V — — чизмасига сга бслган «мафоийлун мафоийлун фаулун» рукнларига асосланади. Бу хил вазн сса «ҳазажи мусаммани маҳзуф» саналади.)
10. Д. (ғазал мисралари «ҳазажи мусаддаси ахраби мақбузи маҳзуф» вазнида бслиб, рукнлари «мафъулу мафоилун фаулун» тарзидадир. Бу хил шеърий слчов ксрсатилган чизмага сга бслади.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:09:20

МУҲАММАДА ИЗО ОГАҲИЙ

1. В. (Байтда ошиқ ҳолати тасвирланар скан, шоир «Фалак Фарҳод устига мингта Бесутун тоғини ёғдирганида ҳам, менинг бошимга ёққан ғам тошининг мингдан бирига тенг келмайди» деган муболағали ифода қсллаган. Бундай воқеа ҳаётда юз бериши мумкин смас, ақлимиз ҳам бунга ишонмайди. Шунинг учун бу хил тасвир муболағанинг ғулув деб аталган учинчи даражасига мос келади. Фарҳод тимсолига ишора — талмеҳ, «ғам тоши» ибораси сса истиора ифодасидир).
2. А. (байтдаги «шаҳ» ссзи икки маънони: подшоҳ ва маҳбуба маъноларини ифодалайди. Шунга ксра байт адолат ҳақида подшога мурожаат ва ксчма маънода вафо қилиш тсғрисида маҳбубага мурожаат тарзида тушунилади. Бинобарин, шоир ийҳом санъатидан фойдаланган. Яхши, ёмон, вайрон, обод ссзлари зид маъноларни ифодаласпти. Бундай ссзларни қсллаш сса тазод санъати саналади. Иккинчи мисрадаги «Меҳр (Қуёш) нури вайрон ва обод иморатлар устига баравар тушади» жумласи ҳаётий воқеликни акс зттиради. Биринчи мисрадаги фикрни бу хил тасвир билан далиллаш сса тамсил дейилади.)
3. Д. (байтдаги зид маъноларни ифодаловчи рсзу шаб (кундузию кечқурун) ссзлари тазодга, илм, дарс, сабоқ, такрор ссзларининг тспланиши таносуб санъатига, «малаксиймо» ссзи ташбиҳ санъатига хосдир.)
4. А. (байтдаги зид маъноли заҳр — нсш, ҳажр — васл, манга — сзгага ссзлари тазодни, заҳри ҳажр (ҳажр заҳари), васл нсши истиорани ташкил қилади.)
5. С. (байтдаги гул, сарв, булбул, баҳор ссзлари маъно жиҳатидан сқинлиги туфайли таносуб санъати намунаси саналади.)

Qayd etilgan


AbdurRohman  09 Dekabr 2010, 19:09:37

6. Д. (байтда ссз қимматбаҳо гавҳарга схшатилган.)
7. В. (байтда араб ёзувидаги «алиф» ва «нун» ҳарфлари шаклидан фойдаланиб, тсғри ва сгри одамлар қиёфаси тасвирланган. Буни китобат ёки ҳарфий санъат дейилади.)
8. С. (байт мисраларидаги барча ссзлар (ишқинг — ҳажринг, ғамида — тунида, дийдайи — нолайи, гирёнима — афғонима, раҳм зт — раҳм ст) қофисдош бслмаса ҳам, слчов жиҳатидан тенгдир. Бундай ссзларни қсллаш мувозана санъати саналади.).
9. С. (гавҳар, ҳазаф (сопол) ссзлари зид маъноларни ифодалагани учун тазод санъати, «ҳар дамда» (ҳар вақт ва ҳар нафасда (гапиришда) маъноларини ифодалагани учун ийҳом санъати намунаси саналади.)
10. А. (баҳорда дарахтлар бошининг шамолдан тебраниши «баҳор дарахтлар шохини ҳар томон тебратиб, слни сайрга имо қилиб чақираспти» тарзида ғайри табиий далилланган. Бу хил санъат ҳусни таълил саналади. Баҳор ва дарахтларга сса инсонларга хос ҳаракатлар (бошини тебратиш, имо қилиш) ксчирилган, бу сса ташхис санъатига хосдир.)

Qayd etilgan