Аёлларга эрининг ака-укалари қай даражада номаҳрам?  ( 3414 marta o'qilgan) Chop etish

1 B


Ansora  30 Mart 2012, 12:35:26

 :asl3:

2012 йил юртимизда "œМустаҳкам оила йили", деб сълон қилинди. 
Оиланинг мустаҳкамлиги жамистни кучли ва мустаҳкам бслишига снг асосий сабабдир. Чунки катта жамист биносини тутиб турувчи кичик ғиштлар оилалар ҳисобланади. Қачон оила мустаҳкам бслса, шундагина жамист ҳам мустаҳкам, кучли ва бақувват бслади.
Ислом шариати бундай долзарб масала бслган мустаҳкам оила қуриш ва салоҳистли жамист барпо қилишнинг кафолатини берган сгона диндир. Бу шариат инсонистнинг барча мушкилларини, барча замонларда ва барча маконларда уларнинг хилма хиллигига қарамай еча оладиган сгона диндир. Бу шариат сзига хос хусусистларга сгадир. Чунки бу шариат раббоний, илоҳий шариатдир!. Бу шариатнинг қонунлари, ҳукмлари, асослари қосирлик, ожизлик, маданист, ҳолат, замон ва макон, меҳр-шафқат, ҳавои-нафс, кайфист ва тараққиётга қараб таъсирланишга ва сзгаришга маҳкум бслган инсон тарафидан смас, балки бутун коинотни сратган, шу жумладан инсонни ҳам сратган, унинг А оббиси бслган, унга нима фойда-ю, нима унинг даражасини кстариши, унга нима рухсату, нима уни ислоҳ қилиши, унга нима зарару, нима унинг даражасини тушириши, нима унинг оиласини мустаҳкам қилади-ю, нималарга риос қилмаса оиласи турли келишмовчиликларга дучор бслиши ва нималарга сътибор берса салоҳистли, мустаҳкам жамист барпо қилишини ста схши билган А оббилари тарафидан асос солингандир.
Исломда оилани мустаҳкам сақлаш фақат оила қурган сру-хотинларнинг сзигагина боғлиқ бслиб қолмай, балки уларнинг ота-оналари, ака-укалари, қариндош уруғлари, қсни-қсшни ва маҳалла-ксйига ҳам катта боғлиқдир, деб қаралади. Оиланинг мустаҳкам бслишида сътибор қилинадиган нарсаларнинг снг аҳамистли ва зарурларидан бири маҳрамлик ва номаҳрамлик масаласи бслиб, динимиз бунга катта сътибор қаратган. Биз қуйида аёл кишига нисбатан срининг сркак қариндошлари қай даражада номаҳрам сканлиги ҳақида ссз юритамиз.
Имом Бухорий ва Имом Муслим р.а. Уқба ибн Омир р.а.дан тахриж қилган ҳадисда А асулуллоҳ с.а.в. айтдилар: "œСизлар аёлларнинг олдига киришдан сақланинглар". Шунда ансорлардан бири: "œА­рнинг сқинларичи", деди. (Лайғамбар с.а.в.): "œ Ҳамву" (съни, срининг сқинлари) слимдир", дедилар."
Имом Аававий р.а. сзларининг "œСаҳиҳу Муслим"га ёзган шарҳларида 2172 рақамдаги мазкур ҳадисни шарҳлаб қуйидаги маълумотларни келтирадилар:
Луғат аҳли ҳадисдаги "œҳамву" лафзини аёлга нисбатан срининг отаси, амакиси, ака-укаси, ака-укасининг сғиллари, амакисининг сғиллари ва шу кабилар сканига иттифоқ қилишган.
Ҳадисдаги "œ Ҳамву" (съни, срнинг сқинлари) слимдир" ссзининг маъноси: Бегоналарга хилоф слароқ уларнинг аёлга ва аёл билан ёлғиз қолишга қаршиликсиз етишиш имкони бслгани учун хавф ва фитна бошқасига қараганда буларда кспроқ бслиб, ёмонликнинг сҳтимоли бордир. (Чунки улардан ҳеч ким ёмонликни кутмаган бслади. Бу сса ёлғиз қолиш имконини ва гуноҳга гирифтор бслиш шароитини туғдириб беради.) Бу ҳадисдаги "œҳамву" лафзидан мурод срининг отаси ва сғилларидан бошқа сркак қариндошларидир.
Аммо срининг оталари ва сғиллари аёлга маҳрам бслиб, уларнинг хилвати съни, ёлғиз қолиши жоиздир ва улар ҳадисдаги "œслимдир" васфи билан сифатланмайдилар. Ҳадисдан мурод срининг ака-укалари, амакилари, уларнинг сғиллари ва шулар каби маҳрам бслмаган кимсалардир. Бу борада кспчилик инсонларнинг одати енгил бслиб, улар ака-укаларининг аёли билан ёлғиз қолишаверади. Мана шу "œслимдир". Биз зикр қилганимиздек булар бегоналардан ксра тссилишга ҳақлироқдир. Мана шу биз зикр қилган нарса ҳадиснинг тсғри маъносидир. (Саҳиҳу Муслим би шарҳин Аававий 14-жуз 129 саҳифа)
Ҳадисдаги "œслимдир" дейилишининг маъноси: Бу бепарволик катта фитнага олиб боради ва бу фитнанинг оқибатида қариндош-уруғлар сртасида сзаро адоватлар пайдо бслади. Бундай адоватлар сабабидан сзаро уруш-жанжаллар келиб чиқади. Уруш-жанжаллар сса ҳатто слимга ҳам сабаб бслади.
Бадриддин ал Айний сзларининг Саҳиҳул Бухорийга ёзган "œУмдатул Қорий" номли шарҳларида қуйидагича айтади:
Бундан мурод агар аёлни турмушда смас деб фараз қилинса, унга уйланиши шаръан мумкин бслган срининг ака-укалари ва уларнинг сғиллари, амаклари, ва уларнинг сғиллари ва опа-сингилларининг сғиллари кабилардир. Одат бунда енгил жорий бслгач, ака-ука сзининг ака-укаларининг аёллари билан ёлғиз қолаверди ва Аабий с.а.в. буни слимга схшатди.
Қозий Иёз айтади: А­рининг сқинлари билан ёлғиз қолиш динда ҳалокатга олиб борувчидир.
Бунинг маъноси: "œБундан слимдан сақлангандек сақланинглар", дейилганидир. (Умдатул Қорий шарҳу Саҳиҳил Бухорий 20-жилд 303 саҳифа 5232-ҳадис)


Qayd etilgan


Ansora  30 Mart 2012, 12:35:56

А­микдош опа ёки сингил ва ёш қайнонадан бошқа маҳрамлар билан ёлғиз қолиш мубоҳдир. (Улар билан сса ёлғиз қолиб бслмайди.) Чунки бу сринда кспинча фитнага воқеъ бслишлик бор. (Ҳошисту ибн Обидийн, 9-жилд, 608-бет).
Жобир р.а.дан ривост қилинади: Лайғамбар с.а.в. айтдилар: "œКимки Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бслса, ёнида маҳрами бслмаган аёл билан холи қолмасин. Чунки уларнинг учинчиси шайтондир" Имом Аҳмад р.а. ривости.
Умар ибн Абдулазиз р.а. шундай деганлар: "œАёл билан холи қолмагин, агарчи унга Қуръони каримни ёдлатаётган бслсанг ҳам".
Демак биз сзимиз учун оддий ҳол деб қараган, доим оилада бирга аралашиб юрган ака-уканинг хотинлари, амакининг хотинлари, қизлари, амманинг қизлари, тоғанинг қизлари, ҳолаларнинг қизлари, хотиннинг амма-холалари ва опа-сингиллари ва ҳакозолар бизга номаҳрамдир. Улар билан ёлғиз қолиш мутлақо мумкин смас.
Аки бугунги кунда оддий одатий ҳол бслган, доим ксраверганидан сътибор қилинмайдиган опа-сингилларнинг срлари, амакининг сғиллари, амманинг сғиллари, тоға-ю, ҳолаларнинг сғиллари, срининг ака-ука, амаки ва тоғалари, уларнинг сғиллари аёл кишиларга номаҳрам саналиб улар билан ҳам холи қолишлик мутлақо шариатга тсғри келмайди.
Ислом шариати одамлардан қийинчилик ва машаққатни кстаришлик учун аёлларга сзларининг зийнатларининг маълум қисмини баъзи хос кишиларга ксрсатишга рухсат берган.
Агар аёл киши уйида ҳам худди номаҳрамлар олдида сраниб юргани каби юришликка буюрилганида, жуда ксп машаққатларга дуч келган бслар сди.
Шунинг учун Аллоҳ таоло Қуръони каримда қуйидагича марҳамат қилади:
"œСен мсминаларга айт: Ксзларини тийсинлар, фаржларини сақласинлар ва зийнатларини ксрсатмасинлар, магар зоҳир бслган зийнатлар бслса (майли). А смолларини ксксиларига тссиб юрсинлар. Зийнатларини ксрсатмасинлар, магар срларига ё оталарига ё срларининг оталарига ё сғилларига ё срларининг сғилларига ё ака-укаларига ё ака-укаларининг сғилларига ё опа-сингилларининг сғилларига ё аёлларига ё сз қслларида мулк бслганларга ё (аёлларга) беҳожат сркак хизматчиларга ё аёллар авратининг фарқига бормаган ёш болаларга (бслса майли). Махфий зийнатларини билдириш учун оёқларини (ерга) урмасинлар. Аллоҳга барчангиз тавба қилинг, сй мсминлар! Шосдки, нажот топсангизлар". Аур-31.
Лекин бу дегани маҳрамликда срининг сғли аёлга худди сзининг сғлидек ёки қайнота худди сзининг отасидек маҳрам дегани смас. Албатта бунда фарқ бслиб, унга сътибор бериш керак. Имом Қуртубий р.а. ва ундан бошқа муҳаққиқ имомлар айтганидек: Агар ёши катта бир киши ёшроқ аёлга уйланган бслиб, у кишининг сша аёли билан тенг ёшда сғли бор бслса, бундай ҳолатларда уларнинг ёлғиз қолишида фитнадан қсрқилади.
Буни фуқаҳолар баён қилиб шундай деганлар: "œБундай сринларда ҳалол бслган нарсаларнинг барчаси фитнанинг хавфи бслгани ва манъ қилинган ишга олиб бориши мумкинлиги сабабидан ҳаром бслади ". Шунингдек ҳаром бслган нарсалар зарурат сринларда мубоҳ қилинади. Масалан: Аёл кишини даволаш учун аёл духтирлар топилмаган пайтда унинг ҳаётини сақлаб қолиш сабабидан сркак дсхтирларга мурожаат қилиши ва ксриниши каби мисоллар.

Qayd etilgan


Ansora  30 Mart 2012, 12:36:36


Демак, ҳаром бслган нарсалар зарурат сринларда мубоҳ қилинганди, фитнанинг хавфи бслган пайтда мубоҳ нарсалар ҳам манъ қилинади.
Шунингдек сркак кишининг қайнонаси гарчи унинг учун номаҳрам бслмаса ҳам, маҳрамликда туққан онаси каби бсла олмайди. Аки хотинининг қизи маҳрамликда сзининг қизи каби маҳрам бсла олмайди. Шунинг учун фитна хавфи бслган сринларда ср киши сзининг қайнонаси ёки хотинининг қизи билан холи қолиши жоиз смас. Бу сринларда агарчи ёмон хаёлга борилмаса ҳам, ёмонликка олиб борувчи сшик очилиши ва шайтон фурсатдан фойдаланиб фитнани ташлаши мумкин.
Бу ҳолатлардан ниҳостда сҳтиёт бслиш лозим. Чунки агар қайнота келинини қасддан бслсин ё хато қилиб, тссиқ билан (баданнинг ҳароратини сезадиган даражада) бслсин ёки тссиқсиз шаҳват билан ушласа сғлига келини ҳаром бслиб қолади.
Шу сринда баъзи оилаларда маданист саналиб, келинларнинг қайноталари билан қсл беришиб ёки юздан спиб ксришишлари уларнинг никоҳини бутунлай, қайта тиклаб бслмайдиган даражада бузилиб кетишига сабаб бслишидан огоҳлантириб қсйишимиз даркордир.
Абдуллоҳ ибн Умар р.а. айтдилар: Агар бир киши бир аёлга жимоъ қилса, ёки уни шаҳват билан спса ёхуд ушласа, ёки фаржига шаҳват ила назар солса, у аёл сша сркакнинг отаси ва сғлига ҳаром бслади. У аёлнинг онаси ва қизи сса сша сркакга ҳаром бслади.
А асулуллоҳ с.а.в.: "œКим бир аёлнинг фаржига шаҳват-ла назар солса, унга сша аёлнинг қизи ҳам, онаси ҳам ҳаром бслур", - деганлар. Ибн Абу Шайба ривост қилган.
Дарҳақиқат бу нарсага кспчилик сътибор билан қарамасдан, балки бу ҳолатларни енгил санашади. Лекин бу ҳолатларда бирор кснгилсизлик рсй бермайди деб ҳеч ким айта олмайди. Чунки баъзан шундай сринларда юз берган нохуш воқеалар қулоғимизга чалиниб қолади.
Шунинг учун бундай ҳолатлардан ста сҳтиёт бслиш ва фасодга сабаб бсладиган сшикларни ёпиш керакки, токи фитнага тушиб қолмайлик. Валлоҳу аълам.
 
Сидиқметов Қудратуллоҳ
"œКскалдош" ислом билим юрти мударриси
 "œАҳмаджон қори" жомеъ масжиди имом хатиби

Фойдаланилган адабиётлар:

 
1. Умдатул Қорий шарҳу Саҳиҳил Бухорий
2. Саҳиҳу Муслим би шарҳин Аававий
3. Фатҳу бабил ъиносҳ фий шарҳи китабин ниқосҳ
4. Ҳошисту ибн Обидийн
5. Фатава муъасироҳ
 

 Manba: http://islom.uz/content/view/2686/108

Qayd etilgan