Imom al-Buxoriy. Al-jome' as-sahih (2-jild)  ( 422653 marta o'qilgan) Chop etish

1 ... 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 ... 111 B


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:25:53

9-bob. (Peshindan) asr namozigacha odam yollab ishlatish haqida

Bu yerda yuqoridagi hadis takrorlangan.

10-bob. Yollab ishlatilgan odamning haqini bermaslikning gunohi haqida

Abu Hurayra raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Nabiy salyaallohu alayhi va sallam bunday dedilar: «Olloh taolo: «Men Qiyomat kuni quyidagi uch toifa odamning dushmanidurman: mening nomim birla ont ichib va’da bergach, va’dasiga vafo qilmaganning, ozod odamni (qul qilib) sotib, pulini yeganning pa bir odamni yellab ishlatib, so‘ng haqini bermaganning (dushmanidurman)», — deydi».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:26:12

11-bob. Asrdan tungacha odam yollab ishlatish xususida

Abu Muso raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam bunday deb marhamat qildilar: «Musulmonlar, yahudiylar va nasroniylar bir kishi ma’lum haq badaliga ertalabdan tungacha ishlash sharti birlan yollagan qavmga o‘xshaydilar. Ular (yahudiylar) o‘shal kishiga yollangach, kunning yarmiga qadar ishladilar-da, (mehnatga toqat qilolmay, tanballik qilib va ahdlariga xiyonat qilib): «Sen biz birlan shartlashgan haqqa ehtiyojimiz yo‘q, (kunning yarmiga qadar) qilgan ishimiz ham xayf bo‘ldi», — deyishdi. Shunda boyagi kishi ularga: «Bunday qilmangizlar, zimmangizdagi ishni nihoyasiga yetkazib, haqingizni to‘la-to‘kis olingizlar!»— dedi. Ammo, ular ko‘nmay, ketib qolishdi. Keyin, boyagi kishi ularning o‘rniga boshqa bir qavmni (nasroniylarni) yollab: «Kunning qolgan qismida ishni nihoyasiga yetkazsangizlar, men peshingacha ishlab ketib qolganlar birlan shartlashgan haqni sizlarga berurman», — dedi. Ular ham asr vaqtigacha ishlagach, (avvalgi qavm kabi mshnatga toqat qilolmay, tanballik qilib va ahdlariga xiyonat qilib): «Zoe ketgan ishimiz ham o‘zingga siylov, sen bizga va’da qilgan haq ham o‘zingga siylov!» — deyishdi. Shunda boyagi kishi ularga: «Zimmangizdagi ishni nihoyasiga yetkazingizlar, kech kirishiga hech qancha vaqt qolgani yo‘q, (ko‘pi ketib, ozi qoldi, qirqiga chidab, biriga chidamaysizlarmi?)» — dedi. Ammo, ular ham ko‘nmay, ketib qolishdi. So‘ng, boyagi kishi ularning o‘rniga bo‘lak bir qavmni kunning qolgan qismida ishlatish uchun yolladi. Ular quyosh botgunga qadar ishlab, (ishni poyoniga yetkazishdi-da), avvalgi (mshnatga chidamagan) ikkala qavmning haqini olishga muyassar bulishdi. Bu — Olloh taoloning hidoyatini hamda Ollohning Rasuli keltirgan narsalarni qabul qilgan musulmonlar birlan Olloh taoloning buyurgan narsalarini tark qilgan yahudiy va nasroniylarni o‘zaro qiyoslovchi bir misoldur».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:27:56

12-bob. Yollangan odamning omonat qoldirgan haqini ishlatib, ko‘paytirib qo‘ygan yoki birovning molini ishlatib, ko‘paytirib qo‘ygan kishi haqida

Ibn Umar raziyallohu anhurivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam bunday dedilar: «Uch kishi yo‘lda ketayotgan erdi. Birdan yomg‘ir yog‘ib qolib, tog‘dagi bir g‘orga kirib berkinishdi. Shu payt. tog‘dan bir katta tosh dumalab tushib, g‘orning og‘zini to‘sib qo‘ydi. Shunda ular o‘zaro: «Olloh taolo yo‘lida biror amali solih qilgan bo‘lsangizlar, o‘shani o‘rtaga qo‘yib parvardigorga iltijo qilingizlar, zora u g‘orning og‘zini ochsa» — deyishdi. Ulardan biri: «Yo Olloh, mening keksayib qolgan ota-onam bor erdilar. O’zim ersam qo‘ychivonlik qilar erdim. Har kuni yaylovdan qaytgach, qo‘ylarni sog‘ib, sutini avval ota-onamga, so‘ng bolalarim va ahli ayolimga berar erdim. Bir kuni yaylovdan kechroq qaytdim, qarasam, ular uxlab qolishibdi. Odatdagidek, qo‘ylarni sog‘ib, sutini ota-onamning huzurlariga olib bordim-u, lekin ularni uyg‘otishga jur’at qilolmay tepalarida turib qoldim. Bolalarim ersa (sut so‘rab) oyoqlarim ostida talpinib yig‘lashar erdi. Shu ahvolda tong ottirdik. Yo Olloh, agar bilsang, bu ishni seni yuz-xotir qilib qilgan erdim. Bizga g‘orning og‘zini bir oz ochgil, toki biz osmonni ko‘raylik!» — deb iltijo qildi. Shunda Olloh taolo g‘orning og‘zini bir oz ochdi. Keyin, ularning ikkinchisi: «Yo Olloh, agar bilsang, men amakimning qizlaridan birini erkaklar ayollarni yaxshi ko‘rgandek qattiq sevar erdim. U menga: «Yuz dinor bermaguningcha maqsadga erisha olmaysan», — dedi. Men yuz dinor topib uning oldiga bordim-da, o‘zimni oyoqlari orasiga olib erdim: «Olloh taolodan qo‘rqgil, muhrni halollik birlan ochgil!» — dedi. Shunda men darhol o‘rnimdan turib, undan nari ketdim. Yo Olloh, agar bilsang, men bu ishni seni yuz-xotir qilganimdan qilgan erdim. Bizga g‘orning ogzini (kattaroq) ochgil!» — dedi. Olloh taolo g‘or og‘zining uchdan ikki qismini ochdi. So‘ng, ulardan uchinchisi: «Yo Olloh, agar bilsang, men bir kishini bir faraq (3 so’) makkajo‘xoriga yollab erdim. Ish tugagach, haqini berdim, ammo u olmay, (omonat) qoldirib ketdi. Keyin, o‘sha (bir faraq) makkajo‘xorini ekib, dehqonchilik qildim, hosilini sotib, puliga bir sigir va molga qarab turish uchun bir xizmatkor (qul) sotib oldim. Bir kuni o‘sha yollangan odam kelib, haqini mendan talab qildi. Men: «Bor, anavi sigir birlan uning boquvchisini
olib ketaver!»— dedim. U menga: «Mening ustimdan kulayotirsanmi?» — dedi. Men: «Masxara qilayotganim yo‘q, o‘sha sigir va uning boquvchisi seniki, ularni olib ketaver!» — dedim. Yo Olloh, agar bilsang, men bu ishni seni yuz-xotir qilganimdan qilib erdim. G’orning ogzini butunlay ochgil!» —dedi. Shunda Olloh taolo gorning og‘zini butunlay ochdi, ular tashqariga chiqib, yo‘llarida davom etdilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:28:04

13-bob. Hammol bo‘lib yollangan, so‘ng hammollikdan topgan narsasini sadaqa qilgan kishi hamda hammollik qilib haq olish haqida

Abu Mas’ud Al-Ansoriy raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Agar Rasululloh sallallohu alayhi va sallam biz sahobalarga sadaqa qilishni buyursalar, bozorga borib, hammollik qilardik. So‘ng, haqiga bir mudd (egulik) olib, uni sadaqa qilar erdik. Hozir ersa ba’zilarimizda yuz ming dinor bor».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:28:13

14-bob. Urush yerida (musulmonlarga tobe bo‘lmagan yerda yashovchi) mo‘minning mushrikka yollanib ishlamog‘i mumkinmi?

Xabbob raziyallohu anhu rivoyat qiladilar. «Men temirchi erdim, talay vaqt Osiy ibn al-Voilga yollanib ishladim. Unda ancha haqim yig‘ilib qolgan bo‘lib, uni talab qilgani borgan erdim, u menga: «Agar Muhammadning diniga kufr keltirsang, qarzimni uzaman, aks holda mendan bir dirham ham ololmaysan!» — dedi. Men: «Sen o‘lib, qayta tirilguningga qadar ham Muhammadning diniga kufr keltirmasman!»— dedim. U: «Hali, men o‘lib, qayta tirilamanmi?» — dedi. Men: «Ha», — dedim. U: «Unday bo‘lsa, (qayta tirilganimda) u dunyoda ham mening molu dunyom va bolalarim bo‘lur. Ana o‘shanda qarzimni uzurman», — dedi. Shundan so‘ng, Olloh taolo: «Bizning oyatlarimizga kufr keltirib, «U dunyoda ham mening molu dunyom va bolalarim bulur» deguvchi kimsani ko‘rdingizmi?» degan oyatni nozil qildi».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:28:34

15-bob. Arab qabilalari (dan birining boshlig‘i)ni «Fotiha» surasi birlan dam solib davolagan (sahoba)ga haq berilgani xususida

Ibn Abbos raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: «Evaziga haq oladirgan narsalaringiz ichida Ollohning Kitobi haqliroqdur!» — deb marhamat qildilar».

Sha’biy: «(Qur’on) muallimi (falon narsa yoxud falon miqdorda pul berilishini) shart qilib quymay, nima berilsa, o‘shani olmog‘i lozim», — deydilar.

Hakam: «Men biror faqihning (Qur’on) muallimining haq olmog‘ini rad qilganini eshitmaganman», — deydilar.

Hasan (Qur’on) muallimiga o‘n dirham berganlar.

Ibn Sirin: «Qur’on o‘qib dam soluvchi haq olsa, hechqisi yo‘q», — deydilar.

Abu Sa’id (al-Xudriy) raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Nabiy sallallohu alayhi va sallamning bir guruh sahobalari safarga chiqib, yul-yulakay arab qabilalaridan birining manziliga borib tushishdi-da, mehmon qilishlarini so‘rashdi, lekin ular ko‘nishmadi. Keyin, o‘sha qabilaning oqsoqolini chayon chaqib oldi. Ular barcha choralarni ko‘rishdi, lekin foydasi bo‘lmadi. Shunda ulardan ba’zilari: «Bizning manzilga kelib tushganlarning birortasida, ehtimol, dori-darmon bordir?» _ deyishdi. Keyin, ular sahobalar huzuriga kelib: «Ey odamlar, bizning oqsoqolimizni chayon chaqib oldi, barcha choralarni qildik, lekin foyda bermadi. Sizlarning birortangizda dori-darmon topiladimi?» — deb so‘rashdi. Shunda sahobalardan biri: «Ha, xudo haqqi, men duoxonman, lekin sizlardan bizni mehmon qilishlaringizni so‘raganimizda, ko‘nmadingizlar. Endi, toki bizga haq to‘lamas ekansizlar, dam solmayman», — dedilar. Nihoyat, har ikki tomon bir poda qo‘yga kelishishdi. Boyagi sahoba borib, «Surai Fotiha»ni o‘qib dam sola boshladilar. Oqsoqol to‘lg‘anib yetgan yeridan turib, yurib ketdi. So‘ng, qabila ahli kelishilgan qo‘ylarni sahobalarga berayotib: «Qo‘ylarni sizlarga taqsimlab beraylikmi?» — deyishgan erdi, dam solgan sahoba: «Yo‘q, bunday qilmangizlar, biz avval Rasululloh sallallohu alayhi va sallamning huzurlariga borib, bo‘lgan voqeani aytaylik, so‘ng ul zot nimaiki buyursalar, shuni qilaylik», — dedilar. Keyin, sahobalar Janob Rasulullohning huzurlariga borib, bo‘lgan voqeani aytishdi. Shunda Rasululloh sallallohu alayhi va sallam dam solgan sahobaga: «Surai Fotiha»ning davo erkanligini qaerdan bilding? Qo‘ylarni mening iznimsiz taqsimlab olmay, tug‘ri qilibsizlar, ularni o‘zaro taqsimlab, menga ham ulush ajratingizlar!» — dedilar-da, kulib qo‘ydilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:28:44

16-bob. Qul bo‘ynidagi to‘lov haqida

Anas ibn Molik raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Abu Tayba Janob Rasululloh sallallohu alayhi va sallamga qortiq solib qon oldi. So‘ng, ul zot unga bir yoki ikki so’ xurmo berishni amr qildilar va uning egalari birlan gaplashdilar, ular uning bo‘ynidagi to‘lovni kamaytiradirgan bo‘lishdi».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:28:52

17-bob. Qortiqchiga haq berish haqida

Ibn Abbos rivoyat qiladilar: «Nabiy sallallohu alayhi va sallam qortiq soldirib, qortiqchiga haq berdilar».

Ibn Abbos rivoyat qiladilar: «Nabiy sallallohu alayhi va sallam qortiq soldirdilar-da, qortiqchiga haq berdilar. Agar qortiqchiga haq berishni makruh, deb bilganlarida erdi, unga haq bermas erdilar».

Amr ibn Omir rivoyat qiladilar. «Anasning aytishlaricha, Janob Rasululloh tez-tez qortiq soldirib turar va doimo qortiqchiga haq to‘lar erkanlar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:29:02

18-bob. Qul egalariga o‘z qullari bo‘ynidagi to‘lovni kamaytirmoqni amr qilgan zot haqlarida

Anas ibn Molik raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam bir qulni huzurlariga chaqirib, qortiq soldirdilar. So‘ng, unga bir yoki ikki so’ (exud bir yoki ikki mudd) xurmo berishni buyurdilar hamda uning buynidagi to‘lovni kamaytirmoqni egalariga tayinladilar».

Qayd etilgan


AbdulAziz  05 Iyul 2008, 08:29:11

19-bob. Fohishalik qilib va cho‘rilarning badanini pullab kun ko‘rishning makruhligi haqida

Ibrohim azalarda yig‘lab berib haq olmoqni, ashula va raqs tushib pul topmoqni makruh hisoblaganlar.

Olloh taoloning qavli: «Poklikni istagan cho‘rilaringizni hayoti dunyo narsalarini deb zinokorlik qilishga majburlamanglar. Endi kim ularni majbur etsa, bas, albatta, Olloh majburlaganlaridan so‘ng, (ul cho‘rilarni) mag‘firat qilguvchi va (ularga) rahm-shafqat qilguvchidur» («Nur» surasi, 33 oyat).

Abu Mas’ud al-Ansoriy raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Rasululloh sallallohu alayhi va sallam it sotib, fohishalik va kohinlik qilib kun ko‘rishdan qaytardilar».

Abu Hurayra raziyallohu anhu rivoyat qiladilar: «Janob Rasululloh cho‘rilarning badanini pullab tirikchilik qilishni man’ etdilar».

Qayd etilgan